Geštezierate

Gl tèrmene geštezierate nzegnava a l’èpeca svèva é angeina ogn deštritt ammeneštrative pe comm éva spartute gl Rrégn e Secilia, ghevernate da ne fenzienarie de nòmmena mberiale, gl gešteziére, ch’arrappresendava la peteštà riale a gleviégl prevengiale.

 Geštezierate decretate da Fedriche II 
L'únnece deštréttera štabbelite da Fedriche II a gl mèse d’aušt de gl 1231 (Cheštetuzione de Mélf), fúrene criate n’tiémb deviérz; allescì, presèmbie, gl Geštezierate d'Abbruzz (Justitiaratus Aprutii) fòtt abbiate sule a gl 1233 é la sède fòtt méssa a Sulmona.
A secunna d'addó ze truóvene puonn èss spartute accuscì:

 a) Penenzelare
 Abbruzz
 Lecania
 Calabbria
 Capetanata
 Prengepate é Tèrra Benevendana
 Tèrra e Bare
 Tèrra de Lavòre é Cundade e Melise
 Tèrra d'Otránde
 Vall de Crate é Tèrra Gerdana
 b) Nzulare
M’base andó corr gl sciume Salz:
 Secilia peddeqquà e gl Salz
 Secilia peddellà e gl Salz.

 Geštezierate nemmenate da Carl d'Angiò 
Gl 5 ottobr 1273 Carl I d'Angiò apprevètt che gl deplòma d’Alife la spartènza de gl Abbruzz, cunzederate ne deštritt truopp ruoss pe èss ammeneštrate buone é defennute, trevènnese gl cape cchiù a nòrd de gl rrégn. Ze penzètt megl a passà ngim’a ne chembine naterale, gl sciume Atèrn, štabbelènn a nòrd gl geštezierate d'Abbruzz ulteriore (Ultra flumine Piscaria) é a sudd gl geštezierate d'Abbruzz citeriore (Citra flumine Piscaria).

A gl 1282 che la uèrra e gl Vèspr, abbiata dòpp a la rebbellione seceliana (Viéspr seceliane) é fenita dòpp ann che la pace de Cataviddotta (31 aušt 1302), gl angeine perdiérn la part nzulare de gl rrégn (la capetale fòtt scasata da Palèrm a Nápele) é, pecciò, pure gl du deštritt seceliane.

A gl ann dòpp sía gl Prengepate sía la Calabbria fúrene appedù spartute a du geštezieriate deffrènd (une Ulteriore é gl ate Citeriore pe ognune), addeprènn sèmb comm chembine gl sciume, il Séle (Silarus) a gl prime, é gl Nete (Naethus) a la seconda.

 La fine de gl seštèma de gl geštezierate 
‘N’èpeca aragunése, gl geštiziére fúrene scagnate da ate fenzienare riale é, a gl stéss tiémb, le deštréttera terreteriale de gl Rrégn e Nápele fúrene chiamate, mmòde cchiù sémblece, preving.

 Vuce asseciate 
 Carl I d'Angiò
 Fedriche II de Svèvia
 Rrégn e Nápele
 Rrégn e Secilia
 Viéspr seceliane

Categurìa:Storia
Categurìa:Pruvince napuletane
Categurìa:Regno 'e Sicilia