Ruáchënë

Gl ruáchënë è në sáur ë la famiglia ë gl Lacertidae

 Variand dialëttal cumines 
ruáchënë, / ˈrwakənə /, pl. riáchënë, / ˈrjakənə / (Atini, Gallëniar);
ruácanë, / ˈrwakanə /, pl. riácanë, / ˈrjakanə / (Sand Rënat);
ráchënë, / ˈrakənə /, pl. id. (Sand Gghiasc);
rècanë,  / ˈrɛkanə /, pl. id. (Casaluier).

 Dëscrëzion 

Pur essènn cchiù ruoss arrassëmiglia a na jëcèrta. Quann z’è fatt ruoss pò èss luongh 45 cm chë la coda. Gl chëlor ë gl máscurë è verd chë štrisc ner-bbrunaštr ngim’a la schina e ggiall a la panza; quann è ora ë z’accucchià la canna addëvènda ë chëlor azzurr fòrt. La fémmëna è dë në chëlor chë va da lë verd a lë gghiangh zuzz. Lë zamb tiev cingh deta chë ciert ramb pëccërell

 Andó zë tròva 
250px|left|thumb|Spasamiend ë L. bilineata pë l'Auròpa
Ssa spèc zë tròva a gl nòrd ë la Spagna, a la Frangia, a Jersey, a Guernesey, a gl punènd ë la Ggërmania, a gl sudd ë la Svízzëra, a l'Áuštria, a Mònachë, a l'Ëtalia, la Slovenia e a la Croazzia.

È štata përtata a gl Kansas a gl Štat Unit d'Amèrëca.

A l'Ëtalia šta pë tutta la pënísëra e 'n Sëcilia. Manga ebbia a la Sardegna.

A gl Friul e a gl lëvand ë gl Vènëtë, gl tërrëtòrië sié z'ammišchia chë quigl ë la Lacerta viridis, spasa a l'Auròpa ë Punènd.

 Bbiologgía 
 Chëmbërtamiend 
Gl riáchënë suó agnëmal tërrëtorial. Gl máscurë z’affèrranë iss fra iss, spëcialmènd quann vav ‘n amor.

 Magnà 
Zë mágnanë artròpëdë, mëllusch e frúschëlë ë tutt manèra e cavvòta pur frutta o bbacch.

 Rëprëdëzzion 
Quann tiev ddu ann puonn chëmënzà a zë rëprëduc.

Gl máscurë chë cámbanë a sul e chë suó tërrëtorial, ‘n tiemb ë la frëquëndazion a la primavera (quann zë rëvíglianë da gl suonn ë gl viern), suó në muar fërrign: z’affèrranë asènn gl cuap, facènn vëdé la canna azzurr a gl at máscurë e frëštuènn l’aria chë la coda.

Gl máscurë chë veng zë pò accucchià chë la fémmëna. Ndramind sagl iss ammòrza la fémmëna e cë móccëca a në fiangh.

Dòpp cach sëmmana, la fémmëna cava në nid prëfunn na dècëma ë cëndímëtrë e fèta da 5 a 25 òva, lòngh cchiù o men 18 mm, chë scòccianë dòpp 3 misc.

Sottëspèc
Cë në štav cingh: 
Lacerta bilineata bilineata Daudin, 1802
Lacerta bilineata chloronota Rafinesque-Schmaltz, 1810
Lacerta bilineata chlorosecunda 
Lacerta bilineata indet (Elbing 2001)
Lacerta bilineata fejervaryi Vasvary 1926

Categurìa:Lacertidae