Cempohualxochitl

In cempohualxochitl ahnozo miccaxochitl (Tagetes erecta), ce tlanelhuatlamantli ipan in cenyeliztli in Asteraceae, ipehualiz tlatectli Mexihco ixquichca in Cuauhtemallan. 

In cempōhualxōchitl īxiuh momātia ītzalan 30 īhuān 110 cm. Īizhua tlātectli oc centlapal, pinnadas ca, motlanixeliuhticah īpan lanceados cotōncayōtl ahnōzo tlanehTlaneh quihtoznequi dentado. īhuān ciliados. In tlayōcoyalli xōchitl huel ahhuiyāc ca, īhuān ītlāpal xopaltic īxquichca cōztic ca. Moxōchyōtia ītzalan in xopantlah īhuān in tōnalco, ic in tlein piya in huehcāhua xōchyōtia. Ahohuihca cuepōni in īxināchyo.

 Pēhualiztli 
200px|thumb|left|Cempōhualxōchitl
In cempōhualxōchitl īpēhualiz tlatēctli Mēxihco īxquichca in Tlahco Ixachitlān. In mīlpan īhuān cuauhtlah huel mochīhua īpan in tlahtohcāyōtl Chiyapan, Tlahtohcāyōtl Mēxihco, Morelos, Puebla, San Luis Potosí, Sinaloa, Tlaxcallān, Huāxyacac īhuān Veracruz.

Inīn xōchitl, in cempōhualxōchitl, īhuān in tlapaltecacayahtli quimachiliah īpan miac tlācatiyān iuhqui in Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl īhuān Francia.

 Tlanemitīliztli 
200px|thumb|Cempōhualxōchitl tlamāhuichihchīhua Mictlanteuctli Mizquic
Miac mopixoa īhuān onca miac iuhquiyōtl īpan xōchipixcayōtl monemītiah īuhqui tlamāhuiztilīlōni tlanelhuayōtlNC State Horticulture. In cempōhualxōchitl Mēxihco monemitiah īpan in Miccāilhuitl, in motlahtlālia in tlamāhuiztilia in tlamanalli, momoztli īhuān miccātlatatactzaccayōtl, ic in tlein nō motōcāitia miccāxōchitl. Tēl, īxquich in huehcāuhcayōtl nō mocua īhuān pahchihchīhua.

Īpan mīllahcayōtl cahhuīctlāza in nematodos, ītech in tlaxelolizhuīc in Pratylenchus penetrans, in tlein quimāhua cequi tlanelhuayōtl, iuhqui in xītomatl. Nō īhuān, moyehyecoah īhuan mochīhuah yancuīc iuhquīz īhuān tlachīhuallli tlazōllālli īpal in pani īyeniyōtlOlabiyi, T. I. and E. E. A. Oyedunmade. (2007). Marigold (Tagetes erecta L.) as interplant with cowpea for the control of nematode pests. African Crop Science Conference Proceedings Vol 8. 1075-78.. 

Īpan in huehhueh ticiyōtl, in tēihtic necocolizhuīc īhuān in tzoncōāhuīc. Īpan tōtōpixcayōtl, in xōchitl iuhquīztlāpalli īhuān tlācualli in caxtil īhuān in tōtōtetl tlachīhualiztli īca huel xopaltic in tōtōtetl īcōztica.

 Occēquin 
Inin cempōhualxōchitl no iuhqui ca ōtlachihuālo in popōchtli itech ōxitl īxōchiyō īhuān īca manzana ahhuiācāyōtl.

 Oc no xiquitta 
 Mācuīlxōchitl
 Tecacayactli
 Tepēcempōhualxōchitl
 Tlapaltecacayahtli

 Toquiliztequitl 

 Tēnōnōtzaliztli 
CONABIO. Malezas de México. Mēxihco: Octubre 2007. Recuperado el 10 de diciembre de 2008 de http://www.conabio.gob.mx/malezasdemexico/2inicio/home-malezas-mexico.htm (Caxtillāntlahtōlli)
SIMÉON, Rémi. Diccionario de la lengua náhuatl o mexicana. Paris: 1885, 17a ed. Siglo Veintiuno. Mēxihco: 2004. (Caxtillāntlahtōlli - Nāhuatlahtōlli)

 Cequin tlatilantli 

Neneuhcāyōtl:Asteraceae
Neneuhcāyōtl:Xochitl