Mexihco itlacaxoxouhcayo

In Mēxihco Tlācaxoxouhcāyōtl ( Independencia de México) ōcatca cē āltepēyōtl īhuān tlācah hualomochīhualiztli tlapachihuītilo yāōtilizca, in tlein ōtlan in caxtillāntēpacholiztli īpan in Yancuīc Caxtillān tlālli. In yāōyōtl īpampa in Mēxihco tlācaxoxouhcāyōtl ōman īxquichca in Dolores Tzahtziliztli, in 16 tlachiucnāuhti 1810 (), zan in ōcalac Ejército Trigarante īpan in Āltepētl Mēxihco in 27 tlachiucnāuhti 1821 ().

Huehcapatlahtoliztli
In yohualtzinco in Tlachiucnāuhti 16Porfirio Díaz ōpatlac inīn tōnalli iniuhqui ītlācatōnal, Tlachiucnāuhti 15 īpan 1894. Cualli tōnalli ōcatcah tlachiucnāuhti 16 auh 17 in 1810  xihuitl, ōmpēuh Mēxihco huēyi tēmāquīxtilizyāōyōtl, ihcuāc in teōpixqui Miguel Hidalgo ōquinnōtz in tlācah in oncān teōcalpan motōcāyōtia Dolores īpan in huehcāuh Intendencia de Guanajuato. In caxtiltēcah zan nō ihcuāc ōquitlāliahqueh in tecuhtli in ītōcā Francisco Xavier Venegas iuhquin yancuīc tlahtōcateixiptlah īpan in Yancuīc Caxtillān.

In teōpixqui José María Morelos y Pavón inic Michhuahcān; ōtetōcac in yāōtl ihcuāc catca ōnicmatic Miguel Hidalgo īhuān yehhuātl mictlalo Chihuahuac īpan 30 tlachicōnti, 1811 ; āuh īpan 1815  xihuitl teōpixqui José María Morelos mictlalo Ehēcatepēc.

Īpan 1816  xihuitl, quitlalique iuh tlahtōcāteixiptlatzintli nicān Yancuīc Caxtillān teuctli in ītōcā Juan Ruiz de Apodaca, nōhuān īximacho iuhquin Mazatontli teuctlahtoāni.

Īpan 1818  xihuitl, Vicente Guerrero ōtetōcac īpan Yancuīc Caxtillān tlayaotiuh īca caxtiltēcah, yehhuātl catca ōnicmatic īpan atenco Cuauhtolco, Huāxyacac.

In 27 tlachicnāuhti, 1821 xiuhpan, ōcalacque Āltepētl Mēxihco Agustín de Iturbide īhuān īyāōquizcahuan. Iuh omochiuh ītemaquixtiliz in Yancuīc Caxtillān in īhuīcpa Huēhue Caxtillān, Europanco. Īca ītōcā Agustín Inic Cē, inīn xiuhpan motlahtohcātlaliā Iturbide huēyi tlahtoāni in īpan ixquich Mēxihco ahnozo huēhuetlahtohcāyōtl in Ānāhuac.

 No xiquitta 
  Juan Aldama
  Ignacio Allende
  Félix María Calleja del Rey
  Miguel Domínguez
  Miguel Hidalgo
  Agustín de Iturbide
  Francisco Xavier Mina
  Antonio López de Santa Anna
  José María Morelos
  Teopixqui Servando Teresa de Mier
  Josefa Ortiz de Domínguez

Neneuhcāyōtl:Mexihco