لاهاک خان باوند

لاهاک خان باوند سالارجنگ (۱۲۷۵ - ۱۳۴۰ خورشیدی / ۱۴۰۷ - ۱۴۷۲ طبری) وه باوندیان سوادکوئه خانمون دله دییه و ونه لقب سالار جنگ بییه. ونه پر امیرلطف الله خان شعاع الملک مازندرانی بابل شهره حاکم بییه؛ ونه عمو امیر موید سوادکویی باند خانمونه سر بییه. لاهاک خان ۱۳۰۵خ (۱۴۳۷ط) دله اته قیام را دنگائنه کا مراوه تپه قیام نوم بهیتنه. اینتا قیام اته عکس العمل جان محمد خان سِتَما وسه ملی قاشون دله بییه. اگچه اپره مورخ شون گننه اینتا قیام اته عکس العمل امیر مویده قیام دم اشکنین وسه بییه و لاهاک خان خاستنه رضاشائه دولت جا شه انتقام ره بهیره. رضاشاه سرآخر وایی‌قووه (هوایی نیرو) پشتی بتونسه لاهاک خانه قووه ره شل هاکنه و لاهاک خان رو بمونسه پس هنیشه، وه بوهاردنه شوروی و سامون په شوروی قووئون پشتی پابن بوییه. وه ۳۵ سنه شوروی دله دیه و دمالتر بتونسه دگره اران و ذوب آئن کارخنه بساتن دله نخش داشته بوو و سراخر دله لسی وسه بمردنه.

 ونه دنیا دویین 
لاهاک خان باوند ۱۴۰۷ طبری آلشت ده دله سوادکوو دله دنیا بیموئه. ونه پر امیرلطف الله خان شعاع الملک مازندرانی بارفروش(بابل) شهر حاک بییه. ونه عمو امیر موید سوادکویی باوند خانمون سر بییه. لاهاک خان درس بخوندسنه و شه جوونی سری دله اونگادر کا امیر موید محمد ولی خان تنکابنی براوری جنگسه وه همبازی هاکردنه و اینتا زمونه وه ره سالارجنگ لقب هدائنه. وه ۱۳۰۴خ یا همو ۱۴۳۶ط دله نظام وسه پهمد کانده تا ستم جا بجنگه. وه خورتاوی قاشون دله بوهاردنه کا ونه سر سرلشگر خزایی بییه. چو باوند خانمون سروکار اغانسون شایی جا خار بییه لاهاک خان ره اته سلمونه جا رائی هاکردننه اغانسون شا امان الله پلی تا اغانسون و ارانه دیپلماسی سروکار ره بتتر هاکنه. همی‌گادر کا لاهاک خان ماموریت دله دره اته چی سنگین باوند خانمون وسه دکته؛ امیرموید مرکزی دولت جا دپیجنه و رضاشا بَوِر داشته وه تش راس هاکردنه، اته الجه کار دکته مازرون دله و امیر موید ره فند بزوئنه و وه ره طهروون دله پابن هاکردننه. هوجبر سلطون و ونه برار سهم الممالک (لاهاک خان عمو ریکاکون) رضاشائه قاشون براوری سور هرسائنه اِما وشونم فند بزوئنه و پابن هاکردننه و سراخر وشون ره بهشهر دله بکوشتننه. همتی لاهاک خان پر امیرلطف الله خلع مقوم بوییه و تبعید بوییه. لاهاک خان اون‌گادر دگرسنه اران آجیر بوییه چی‌چی سنگین دکته. خورتاوی قاشون سربند دگش بوییه و خزایی شئن ره جان محمد خان بهیتنه. جان محمد خان ستمکر بییه و مردوم مال ره دزدنیه. همی لاهاک خان ره خونشی کردنه اِما وه صور کردنه؛ اته شو جان محمد خان کلنل محمد تقی خان پسیان ره بندووم بزوئنه و همیسه لاهاک خان ره قز بهیته و جان محمد خان ره بتوپسه؛ جان محمد خان ونه بتوپسن وسه لاهاک خان ره مراوه تپه پادگون رایی کانده کا اته جه بد اقلیم بییه. لاهاک خان ۱۵ ما اوجه پهمد هاکردنه اِما ونه مُز و شه سلات شونه مز ره خل توم بییه ندائنه؛ لاهاک خان همی‌گادر قصد کانده اته قیام را دنگائه و تش راس هاکنه. وه مراوه تپه افسرون جا گپ بزوئنه و وشون هم ونه موافق بیینه کا تش راس هاکنن و شه مز ره بهیرن. ۱ نوروز مائه ۱۴۳۷ طبری، ۲ تیر ۱۳۰۵ همتاش مراوه تپه پادگون تش راس کانده و مراوه تپه پادگونه قیام سر گیرنه؛ بجنورد و قوچان شهر سرزرب رز کفنه و لاهاک خانه قووه بجنورد دله ستیر بوینه و لاهاک خان اته محکمه را دنگائه و چن نظومی ره اعدام هاکردنه. لاهاک خان قصد داشتنه مشهد ره وره هاکنه تا خورتاوی قاشون رز دکفه و شه پقوم ره رضاشائه ور برسانه. رضاشا آجیر بوییه و سرزرب شه قاشون هداشتنه و اولین کش اران تاریخ دله وایی قووه جا استفاده هاکردنه و لاهاک خان سلات شون ره تیروار هاکردنه. لاهاک خان بدییه نتونه سور هرسائه قصد هاکردنه پس هنیشه و بوریجه اغانسون اِما رضاشا همه رائون ره دوستنه و لاهاک خان رو بمونسه بوریجه شوروی و شوروی جا بوهاره اغانسون. اته مواشر شوروی جا لاهاک خان پلی بیموئه و وه ره وده هدائه وه تونه شه قووه جا اسکت شوروی جا رد باوه و بوهاره اغانسون. لاهاک خان اتی هاکردنه اِما اونگادر وه شوروی سامون په برسیه شوروی قووه وه ره خلع بالون هاکردننه و وشون پابن بوینه. لاهاک خان رو بمونسه شوروی دله مکوم هاکنه، وه شوروی قاشون دله پهمد هاکردنه و درس بخوندسه و تپ خنه رخنه دله فارغ التحصیل بوییه. دمالتر شوروی مامورشون وه ره پابن هاکردننه چو وه کمنیست حزب همباز دنی بییه وه ره خورکشی بندوم بزوئنه، لاهاک خان گولاخ زننون رایی بوییه و ۲۵ سنه اوجه دییه. دمالتر خروشوف عمومی غفو هدائه و لاهاک خان لار بوییه. دمالتر لاهاک خان بتونسه دگره اران و وه بوهاردنه اصفهوون و اوجه کار هاکردنه. وه ذوب آئن کارخنه بساتن دله کار هاکردنه و اتکم دمالتر دل لسی وسه رفتگار بوییه. لاهاک خان نش ره شه ولایت دله سوادکوو چال هاکردننه.
 ونه ماله 
لاهاک خان بنه بخردن په رضاشا بجنورد ره پس بهیته؛ وه شهر بهیتن په سرزرب جان محمد خان ره شه مقوم جا خلع هاکردنه و دسور هدائه اته نظومی محکمه را دنگائن و هرکه کا اینتا قیام دله دس داشتنه ره محاکمه هاکنن. محکمه سربند سرتیپ امان الله خان میرزا بییه، ۸۰ تن اینتا محکمه دله اعدام حکم بهیتنه و وشون حکم رضاشائه پلی برسینه، رضاشا دسور هدائه اعدامون ره کسر هاکنن و سراخر ۱۰ تن ره بجنورد دله اعدام هاکردننه. لاهاک خان قیام رضاشا ره ناچار هاکردنه شه قاشون سرون ره وارسی هاکنه، همتی وشون اته قیرسانی بکوش شون وسه بساتنه. مراوه تپه واقعه بکوش شون قیرسانی پهلوی گادر دله بنا بوییه و اون کسون کا لاهاک خان پشتی اعدام بوینه ره اوجه چال هاکردننه. اولین کش اران تاریخ دله اینتا قیام وسه وایی قووه جا استفاده بوییه.

رج:سوادکوه گت آدمون
رج:باوندیون