ایرانیج شمال‌غربی زوونون

شمال‌غربی ایرانیج یا ایرانی شمالغرب زوونون اتا چله از ایرانیج غربی زوونون هستنه که کوردی زوونون، تالشی، بلوچی، گیلکی و مازرونی زوون ره شامل وونّه. این زوون‌ها احتمالاً هم‌ریشه ونه بوئن. وشون دله حروف ِتبدیل بیّن ِروند ایرانیج جنوب‌غربی زوونون و فارسی جه فرق دارنه؛ مثلاً «ز» ویشته گدر «ج» یا «ژ» وونه یا مثل، «و» تبدیل به «گ» و «ب» نیّه یا پهلوی «ز» ره «د» نکردنه. البته مقداری که شمال‌غربی زوونون تغییر هاکردنه، هئی جا فرق دارنه و بعضی ویشته و بعضی کمته تغییرات داشتنه.

 شمال غربی ایرانیج چله‌ئون 

 باستانی چله:
 مادی†

 میانه چله:
 پارتی زوون†

 شمال‌غربی دسته‌ئون:
 کاسپینی زوونون:
 گیلکی
 طبری
 تالشی
 گرگانی†
 دیلمی†
 کومشی زوونون:گلاتولوگ changed the designation of this language family from "Semnanic" (https://glottolog.org/files/glottolog-2.7/semn1240.htmt) to "Komisenian"(https://glottolog.org/resource/languoid/id/komi1276). This designation has been also adopted by ویکی‌واژه (https://en.wiktionary.org/wiki/Category:Komisenian_languages) شه شامل سمنانی زوون، سنگسری، لاسگردی-سرخه‌ای وونه.
 تاتی
 تاتی/آذری: آذری (قدیمی زوون)†, هرزندی، کرنگانی، خوئینی، تاتی تبار زوونون، تاتی تبار زوونون، تاتی تبار زوونون، تاتی تبار زوونون، تاتی تبار زوونون، گویش‌های شمال/شمال‌شرق قزوین
 ؟ (تالشی؟ تاتی؟): گذرخانی، کجلی، خورش‌رستمی، مراغی، رزجردی، شاهرودی
 تفرشی (گذار): آشتیانی (آمورایی، کهکی), وفسی، الویری-ویدری (الویری، ویدری)، یهودی-همدانی
 مرکزی/فلات مرکزی (کرمانی)Central dialects, Gernot Windfuhr, Encyclopedia Iranica
 شمال غربی: خوانساری، محلاتی، وانیشانی، یهودی-گلپایگانی
 جنوب غربی: گازی، سده‌ای، اردستانی، نهوجی، سجزی، جرقویه‌ای، رودشتی، کفرودی، کافرونی، یهودی-اصفهانی
 شمال شرقی: آرانی، بیدگلی، دلیجانی، نشلجی، بیذوی، قهرودی، بادرودی، کمویی، جوشقانی، میمه‌ای، ابیانه‌ای، سوی، بادی، نطنزی، کاشایی، تاری، طارقی، یهودی-کاشانی
 جنوب شرقی: دری زرتشتی†، نائینی، زفرایی، ورزنه‌ای، تودشکی، کیجانی، آبچویه‌ای
 زازا-کوردی
 کوردی زوونون
 کورمانجی
 سورانی
 جنوبی کوردی
 کوردی زوونون
 زازاکی - گورانکی زوونون
 زازاکی (گویش‌ها: کرمانجکی، دیملی)
 گورانی (گویش‌ها: هورامی، باجلان)
 شبکی لهجه
 بلوچی
 خوری

 منابع 

 Oranskij, Iosif M. , Les langues iraniennes, traduit par Joyce Blau, Institut d'études iraniennes de l'Université de la Sorbonne Nouvelle, documents et ouvrages de référence 1, Paris: Librairie C. Klincksieck, 1977 

رج:ایرانیج زوون