مصر

مصر (جمهورية مصر العربية) اتا کشوری هسته که آفریقای ِشمال‌شرقی وَر دَره و ونه شرقی گوشه سینا جزیره‌مونا دره که آسیا دلوئه. مصر مدیترانه‌ی ِجنوبی وَر و سرخ دریای غرب قرار دانه و لیبی، سودان و ایسرائیل و فلسطین جه هم‌سامون هسته.

مصر قدیمی‌ترین تمدن‌ها جه بی‌یه و باستونی مصر ِآثار هَنتا این کشور دله دَره و توریست جذب کانده. مصر ِاقتصادی منابع خله متنوع هستنه، پولی که توریسم، کشاورزی، صنعت و خدمات دَریارنه تقریباً نزدیکنه. مصر سیاست و فرهنگ سَره مهمترین عربی کشور هسته. الازهر دانشگا، که مهمترین اسلامی دانشگا هسته، این کشور دله دَره. احمد حسن زویل و نجیب محفوظ دِتا مصری هستنه که نوبل جایزه جه بَرِسینه. پطرس غالی، محمد البرادعی، عمرو موسی و… هم معروفترین افرادی بینه که این کشور جه بتونِستنه بین‌المللی سازمان‌ها دله رییس بَوون.

 جوغرافی 
130px|بندانگشتی|راست| جمعیت ِانبسی (=تراکم جمعیت) نقشه
مصر خاورمیونه و آفریقای ِپرجمعیت‌ترین کشورون جه هسته و اکثراً ونه مردمون، که بیش از ۸۰ میلیون نفر هستنه، نیل پَلی زندگی کانّه. این کشور ِدیگه جائون ویشته بیابونی هستنه و مردمون قدیم تاسا فقط نیل ِپِشت و په‌یی زندگی کانّه. نصف مصریون شهرنشین هستنه که ویشته قاهره و اسکندریه دله دَرنه.

مصر آخرین کشوری هسته که نیل ونجه گذرنه و همینسه اونجه که نیل شه ئو ره شَنِنده مدیترانه دله، اتا دِلتا بوجود بموئه که کشاورزی اونجه خله رونق دانّه و خله اون ات‌شَر بِنه حاصلخیزه.

سوئز کانال که آسیا و آفریقا ره سیوا کانده، مصر دله دَره. این کانال سینا جزیره‌مونا ره مصر ِاصلی قِسمِت جه سیوا کانده.

 تاریخ 
مصر اتا پیته کشور هسته که هزارون سال قدمت دارنه و قدیمی‌ترین تمدن‌ها ره نیل ِدرکا وَر بساته که وه ره مصر باستان دوره گنه. مصر پئی‌ته دکته خارجی امپراتورون دست‌بن و تا این اواخر هرکی دنیا دله قِد داشته، مصر ره گیته تا ونه استراتجیک موقعیت و کشاورزی منافع استفاده هاکنه. یونانی‌شون، پارسی‌شون، رومی‌شون، عربشون و عثمانی جه بَی تا فرانسه و بریتانیا امپراتوری اونجه ره هر کمین ات‌گال داشتنه. تا آخرسر شه استقلال ره بریتانیایی‌شون جه بیتنه.

 سیاست 
مصر دله سال ۱۹۵۲ میلادی، اتا کودتا په، ملک فاروق (آخرین شاه) ره کنار بزونه و اتا جمهوری بساتنه ولی تا سال ۲۰۱۱، که عربی بهار شکل بَییته، تموم رییس‌جمهورون این کشور دله نظامی بینه. عربی بهار ِسَره انقلابیون بتونِستنه حسنی مبارک ره ریاست جه کنار بَزنِن و محمد مرسی، اخوان المسلمون ِجنبش جه، اولین رأی‌گیری دله روز هیودَه ژوئن ۲۰۱۲ رییس‌جمهور بَیی‌یه. وه هَنتا یک‌سال این مقوم دله دَنی‌بی‌یه که اتا جدید کودتا پیش بیاردنه و سوم ژوئیه ۲۰۱۳ وه ره دِمبِدانه زندون دله. اتا نظامی، عبدالفتاح السیسی نوم، این اتفاقات ِپه شه جا ره محکم هاکرده و اتا رأی‌گیری سَره رییس‌جمهور بیّه.

 مردمون 
مصر ِمردم اغلب عرب هستنه و اکثراً اسلام ِپه‌روو هستنه ولی اتی قبطی هم دَرنه که مسیحیت ِدین ره باور دارنه. این کشور دله هَنتا قبیله‌یی زندگی وجود دانّه. فی‌المثل دِتا تیره «طواره» و «تیاهه» دله شه اتخله قبیله وجود دانّه.

این کشور دله زنان ِاوضاع خله نخاش هسته چون جامعه مردسالارنه، اتی که زنان ناقص هاکردن ِویشترین آمار مصر ِشِنه و نود درصد مصری کیجائون ناقص‌سازی وانّه. بی‌بی‌سی

 تقسیمات 
 شهرون 
+ تعداد شهرهایی که هر استان دله درنه استان‌ها استان شهرون استان شهروناسکندریه  ۲۳  جنوبی سینا  ۶اسماعیلیه ۷  شمالی سینا ۶اسوان  ۲۳  شرقیه ۱۹اسیوط  ۱۰  غربیه ۱۲بحر الاحمر  ۶  فیوم ۵ بُحیره  ۱۷  قاهره ۳۰بنی سویف  ۲۵  قلیوبیه ۸پورت‌سعید ۱۹  قنا ۱۲جیزه  ۱۲   کفر الشیخ ۱۰دقهلیه ۱۸  مطروح ۳۰ دمیاط  ۴ منوفیه ۲۲ سوهاج ۱۱ منیا ۱۰سویس  ۴ وادی الجدید ۷۰

 استان‌ها 
مصر دله بیست و هفت استان دَره که ویشته شمالی و شرقی قسمتون په دَرنه یا اینکه نیل ِپَلی هستنه.

 وابسته جستارون 
 مصر شهرون فهرست

 پانویس 

 منابع 
 از جمله: اطلس کامل گیتاشناسی؛ لغتنامه دهخدا؛ تاریخ جنگ جهانی دوم ج ۲ (در دانشنامه رشد).



رج:آسیایی کشورون
رج:آفریقایی کشورون
رج:عرب اتحادیه
رده:عربی‌زوون کشورون
رده:عرب کشورون
رده:آفریقا اتحادیه
رده:اسلامی کشورون
رج:فرانسه قدیمی مستعمرات
رج:بریتانیا قدیمی مستعمرات
رج:فرانسوی‌زوون کشورون
رج:جی پونزه