تورکی آذربایجانی

ترکی آذربایجونی یا آذری زوون (تورکی آذربایجانی جه: آذربایجان دیلی، آذربایجان تورکجه‌سی و با خط لاتینی بیی Azərbaycan Türkcəsi و یا Azərbaycan dili) زوون گفتاری اهالی منطقه آذربایجون و سایر مناطق آذربایجونی‌نشین ایران و زوون رسمی آذربایجون هسته. تورکی آذربایجونی به عنوان زوون گفتاری همچنین نواحی شرقی تورکیه و جنوب گرجستونسایت رسمی آمار دولت گرجستان و داغستونWixman, Ronald. The Peoples of the USSR: An Ethnographic Handbook. (Armonk, New York: M. E. Sharpe, Inc, 1984) p. 11 رایج هسته. زوون تورکی آذربایجونی به طور قابل توجهی تحت تاثیر زوون عربی به ویژه در لغات، سیستم آوایی و گرامر قرار بییته و ایران دله علاوه بر زوون عربی، به شدت زوون فارسی جه هم تاثیر بییته. UCLA Language Materials

 گروه‌بندی 
تورکی آذربایجونی تورکی زوونون چله بِن دَره و زوون ایران ترک‌نشین مناطق اکثر جاهان ونجه گپ زنّه. ایران بقیه‌ی چله بِن‌ئون اینان هستنه:
 قشقائی
 تِرکمونی
 خلجی
 خراسونی
 شاهسونی

زوون تورکی آذربایجونی به صورت دِطرفه، توسط ترکمونا و تورک‌ها (شامل تورکی استانبولی و لهجه‌ئون گفتاری، ترکمونای عراق و قشقایی) قابل فهم هسته.سرواژه‌ئون Turkish ,Azerbaijani
,Turkmen,Uzbek,Kazakh,https://web.archive.org/web/20071011180149/http://lmp.ucla.edu/Profile.aspx?menu=004&LangID=67 دنیس سینیور-مجموعه زبونای اورال-آلتایی صفحه ۹۰

 آذربایجونی ِخط 

+ جدول مقایسهٔ الفبای آذربایجونیAzerbaijani language, alphabets and pronunciationعربیƏrəb əlifbasında Azərbaycan dilinin standart qaydalarıلاتینسیریلیکلاتین آ ‌ ا  A a  А а  A a   ﺏ  B b  Б б  B b   ﺝ  C c  Ҹ ҹ  C c   چ  Ç ç  Ч ч  Ç ç   ﺩ  D d  Д д  D d  ائ‍ ‌ ئ‍ ‍ ئ   E e  Е е  E e    اَ ‌ ه ‌ ‍ه  Ə ə  Ә ә  Ə ə    ﻑ  F f  Ф ф  F f     گ  G g  Ҝ ҝ  G g   ﻍ    Ғ ғ  Ğ ğ   ﺡ، ﻩ  H h  Һ һ  H h   ﺥ  X x  Х х  X x  ای‍̂ ‌ ی‍̂ ‌ ی̂  Ь ь  Ы ы  I ı   ای‍ ‌ ی‍ ‌ ی  I i  И и  İ i   ژ    Ж ж  J j   ﻙ  K k  К к  K k   ﻕ  Q q  Г г  Q q    ﻝ  L l  Л л  L l   ﻡ  M m  М м  M m   ﻥ  N n  Н н  N n   اوْ ‌ وْ  O o  О о  O o   اؤ ‌ ؤ    Ө ө  Ö ö   پ  P p  П п  P p   ﺭ  R r  Р р  R r   س، ث، ص  S s  С с  S s   ﺵ  Ş ş  Ш ш  Ş ş   ﺕ، ﻁ  T t  Т т  T t   اۇ ‌ ۇ  U u  У у  U u   اۆ ‌ ۆ  Y y  Ү ү  Ü ü   ﻭ  V v  В в  V v   ی  J j  Ј ј  Y y   ز، ذ، ض، ظ  Z z  З з  Z z  

 آذربایجونی ادبیات 
آثار مکتوب ادبی تورکی آذربایجونی به صورت شعر متعلق به قرن سیزده میلادی مربوط به شیخ عزالدین پورحسنِ اسفراینیتورکی خراسون جه هسته. گت شاعرون نسیمی، حبیبی، قاضی برهان‌الدین و ضریر واری شه آثار ره این زوون جه بنویشتنه. عمادالدین نسیمی عارف و فیلسوف بانی فرقهٔ حروفیه ره بنشنه معمار شعر تورکی آذربایجونی حیساب هاکردن.

 آذری اعداد 
بشمردن اعداد زوون آذری دله تابع قاعده معینی هسته و از لحاظ دستوری و نوشتاری مطلقاً استثنایی ونه دله وجود ندانه. به همین دلیل ونه یادبییتن آسون هسته. اعداد شامل : بیر (۱)، ایکی (۲)، اوچ (۳)، دؤرد (۴)، بئش (۵)، آلتی (۶)، یئددی (۷)، سککیز (۸)، دوققوز (۹) است. نمونه وسّه به این نام‌گذاری‌ها توجه هاکنین: کتاب درسی آذربایجان تورکجه‌سی برای مقطع ابتدائی در جمهوری آذربایجان / تالیف یحیی کریم اووتورکجه اوخو کیتابی / مهدی عباسی – ارومیه 1383  - خودآموز

 اون (۱۰) + بیر (۱)=اون بیر (۱۱) 
 اون (۱۰) + آلتی (۶)=اون آلتی (۱۶)
 اییرمی (۲۰) + سککیز(۸)=اییرمی سککیز (۲۸)
 اوتوز (۳۰) + بئش (۵)=اوتوز بئش (۳۵)
 یئتمیش (۷۰) + اوچ (۳)=یئتمیش اوچ (۷۳) دوخسان (۹۰) + دوققوز (۹)=دوخسان دوققوز (۹۹)
 یوز (۱۰۰) + اللی (۵۰)=یوز اللی (۱۵۰)
 بئش یوز (۵۰۰) + آلتمیش (۶۰)=بئش یوز آلتمیش (۵۶۰)
 سککیز یوز (۸۰۰) + اوتوز اوچ (۳۳)=سککیز یوز اوتوز اوچ (۸۳۳)
 مین (۱۰۰۰) + یوز اون بیر (۱۱۱)=مین یوز اون بیر (۱۱۱۱)
 سه هشتوم=سککیزده اوچ
 0/5=ایکی ده بیر (یاریم)
 اوچ، اوسته گل بئش، برابر دیر سککیز (۸=۵+۳)
 1378= مین اوچ یوز یئتمیش سککیز
 25/2=ایکی تام، یوزده اییرمی بئش  ده‌ها = اونلار، اونلارجا
 صدها = یوزلر، یوزلرجه
 هزارها = مین‌لر، مین لرجه
 میلیون و میلیارد = ملیون و ملیارد
 آلتی، چیخ ایکی، برابر دیر دؤرد (۴ = ۲ – ۶)

  + اعداد آذری
  مازرونی
 آذری
 Azərbaycan Türkcəsi
 مازرونی
 آذری
 Azərbaycan Türkcəsi
 مازرونی
 آذری
 Azərbaycan Türkcəsi یک  بیر  Bir  اول/ابّل  بیراینجی  Birinci  اولی  بیراینجی‌سی  Birincisi دو  ایکی  İki  دیّم  ایکی‌اینجی  İkinci  دومی  ایکی‌اینجی‌سی  İkincisi سه  اوچ  Üç  سیّم   اوچ‌اونجو  Üçüncü  سومی  اوچ‌اونجوسو  Üçüncüsü چار  دؤرد  Dörd  چاروم  دؤرداونجو  Dördüncü  چارومی  دؤرداونجوسو  Dördüncüsü پنج  بئش  Beş  پنجوم    بئش‌اینجی  Beşinci  پنجومی  بئش‌اینجی‌سی  Beşincisi شش  آلتی  Altı  شیشم   آلتی‌اینجی  Altıncı  شیشومی  آلتی‌اینجی‌سی  Altıncısı هفت  یئددی  Yeddi  هفتوم   یئددی‌اینجی  Yeddinci  هفتومی  یئددی‌اینجی‌سی  Yeddincisi هشت  سککیز  Səkkiz  هشتوم   سککیز‌اینجی  Səkkizinci  هشتومی  سککیز‌اینجی‌سی  Səkkizincisi نه  دوققوز  Doqquz  نوهم   دوققوزاونجو  Doqquzuncu  نوهومی  دوققوزاونجوسو  Doqquzuncusu ده  اون  On  دهوم  اون‌اونجو  Onuncu  دهومی  اون‌اونجوسو  Onuncusu دوازده  اون ایکی  On iki  دوازدهم  اون ایکی‌اینجی  On ikinci  دوازدهومی  اون ایکی‌اینجی‌سی  On ikincisi شونزده  اون آلتی  On altı  شونزدهم  اون آلتی‌اینجی  On altıncı  شونزدهومی  اون آلتی‌اینجی‌سی  On altıncısı بیست  اییرمی  İyirmi  بیستم  اییرمی‌اینجی  İyirminci  بیستومی  اییرمی‌اینجی‌سی  İyirmincisi سی  اوتوز  Otuz  سی‌ئم  اوتوزاونجو  Otuzuncu  سیومی  اوتوزاونجوسو  Otuzuncusu چل  قیرخ  Qırx  چلّم  قیرخ‌اینجی  Qırxıncı  چلدم  قیرخ‌اینجی‌سی  Qırxıncısı پنجاه  اللی  Əlli  پنجاهوم  اللی‌اینجی  Əllinci  پنجاهومی  اللی‌اینجی‌سی  Əllincisi شصت  آلتمیش  Altmış   شصتم  آلتمیش‌اینجی  Altmışıncı  شصتومی  آلتمیش‌اینجی‌سی  Altmışıncısı هفتاد  یئتمیش  Yetmiş  هفتادم  یئتمیش‌اینجی  Yetmişinci  هفتادومی  یئتمیش‌اینجی‌سی  Yetmişincisi هشتاد  سکسن  Səksən  هشتادم  سکسن‌اینجی  Səksəninci  هشتادومی  سکسن‌اینجی‌سی  Səksənincisi نود  دوخسان  Doxsan  نودم  دوخسان‌اینجی  Doxsanıncı  نودمی  دوخسان‌اینجی‌سی  Doxsanıncısı صد  یوز  Yüz  صدم  یوزاونجو  Yüzüncü  صدومی  یوزونجوسو  Yüzüncüsü سیصد  اوچ یوز  Üç yüz   سیصدم  اوچ یوزاونجو  Üç yüzüncü  سیصدومی  اوچ یوزاونجوسو  Üç yüzüncüsü هزار  مین  Min  هزاروم  مین‌اینجی  Mininci  هزارومی  مین‌اینجی‌سی  Minincisi

 بن بنویشت 

رج:تورکی
رج:آذربایجون