آتاتورک

مصطفی کمال‌ پاشا (معروف به آتاترک به معنای تورکون پی‌یر) نظامی و دولتمرد و تورکیه جمهوری مؤسس بی‌یه. وه نظامی امور دله خله استعداد داشته اونایی که چناق‌قلعه کالیجار (۱۹۱۴) دله "Çanakkale geçilmez" شعار جه که یعنی «نتونّی چناق قلعه جه هدار هاکنین» اتا پچیک لشکر جه گت بریتانیای دریایی نیرو و فرانسه جلو هرسائه و اجازه ندا وشون استامبول ره بیرن.

وه سال ۱۸۸۱ میلادی شهر تسالونیکی شومال یونان دله، که اون گادر جزئی از عوثمانی بی‌یه، دنیا بمو. ابتدا وارد ارتش عوثمانی بیّه و طرابلس لیبی دله ایتالیائی‌ئون جا بجنگسته؛ وه دههٔ اول قرن بیستوم دله به همراه گروهی از افسرون تورک، که جوون تورکون نومسته بینه، پایه‌ئون اصلاحات ارتش و دولت ره به نفع ملی‌گرایی تورک‌ها تثبیت هاکرده. جنگ‌ئون بالکان دله به سمت فرموندهی برسی‌یه و سال ۱۹۱۶ تنگه داردانل و شبه جزیره قالیبولی دله برابر انگلیسی‌ئون موقاومت هاکرده و مانع اشغال استامبول توسط نیروی بریتانیا و متفقین جهونی جنگ اول سر بیّه. وه سپس جبهه روس دله بجنگسته.

جهونی جنگ اوّل دله دولت عوثمانی شکست بخارده و مناطق بسیاری شمال آفریخا و حجاز، سوریه، عراق دله به دست کشورون بریتانیا و فرانسه دکته. قسمت‌ئونی از شرقی اروپا هم با حمایت فاتحون جنگ به استقلال برسینه. اواخر سال‌ئون جهونی جنگ اول تروکیه مورد هجوم فرانسه و ایتالیا جنوب‌وری و یونان شرق وری جا بی‌یه. آتاترک رهبری جنگ استقلال تورکیه ره بر عهده داشته. پایان جهونی جنگ اول مردم تورکیه بی‌کفایتی خلیفه عبدالحمید اول و نیظام عوثمانی جه خسته بینه و آتاترک رهبری قیوم علیه خلافت و امپراتوری عوثمانی ره به عهده بییته. سال ۱۹۲۳ تورکیه مودرن با نیظام جوموری توسط ملی گرایون و گروه‌ئون موبارزه درست بیّه. آتاترک از اون تاریخ تا زمون بمردن سال ۱۹۳۸ گادِر تورکیه رئیس‌جومور بی‌یه.

 منابع 

 حیات سیاسی و نظامی آتاترک

رج:ترکیه رئیس‌جمهورون
رج:ترکیه تاریخ
رج:ترکیه نخست‌وزیرون