کیپ ورد

کیپ ورد اتا جزیره‌یی کشوری هسته که اطلس اوقیانوس ِشمال دَره و ونه شرقی وَر آفریقایِ سواحل جه رِسِنه. ونه نیشتگا (=پایتخت) پرایا هسته.

 تاریخ 
راست|150px|بندانگشتی|کولونی ِپرچم
تا سال ۱۴۵۶ کیپ ورد دله هِچکی زندگی نَکارده و این گادِر بی‌یه که پرتغالیون وه ره کشف هاکردنه. این جزیره سال ۱۴۹۵ بعنوان پرتغال امپراتوری ِاتا قسمت دربمو. ونه مردم هَنتا پرتغالیون و آفریقایی‌تبارون ِتِبار جه هستنه. برده‌ئون ِتجارت این منطقه دله خله اهمیت داشته و تا سال ۱۸۷۶ مهمترین اقتصادی فعالیتون جه بی‌یه. قرن بیستم گادِر هم کشتی‌رانی ِصنعت رونق پیدا هاکرده. 

بندانگشتی|راست|150px|۱۹۷۵-۱۹۹۲
تا سال ۱۹۵۱ پرتغال ِمستعمره یا کولونی بی‌یه و این سال اتا ماوراء بحاری استان بگردسته، سال ۱۹۶۱ پرتغال تموم کیپ‌وردِ مردمون ره تابعیت هِدا. استقلال خائون این گادِر این منطقه دله رَم و روش دَکِتنه. وشون ِرهبری ره «آفریقایی حزب، بیسائو گینه و کیپ ورد استقلال وسّه» که اختصاراً وه ره PAIGC گاتنه، بعهده داشته و سال ۱۹۵۶ جه بساته بیّه. اتا کودتا سال ۱۹۷۴ پرتغال دله انجام بیّه که باعث بیّه این کشور شه کولونی‌ئون ره از دَس هاده و کیپ ورد استقلال پیدا هاکنه. این کشور ۵ ژوئیه ۱۹۷۵ پرتغال جه رسماً سیوا بیّه.

 مردمون 
این کشور دله ۷۱٪ ِنژاد کریول (دِ رگه اسپه-سیو)، ۲۸ ٪ سیو یا آفریقایی‌تبار و ۱ ٪ هم اسپه و اروپایی‌تبار هستنه.مردمِ ۹۱ ٪ دین کاتولیک و ۹ ٪ پروتستان هسته. رسمی زوون کیپ ورد دله پرتغالی هسته ولی کریولو (Crioulo) هم خله رایج هسته و مردمون ونجه هم گپ زنّه. کریولو اتا تلفیقی زوون هسته که پرتغالی و آفریقایی زوونون ِقاطی بیّن جه بساته بیّه. 

 جوغرافی 
400px|چپ|thumb
این کشور اتا مجمع الجزایر هسته و غربی آفریقا دله جا گیرنه. ونه دور تا دور اطلس اوقیانوس جه محاصروئه و ونه شرقی دریائون سنگال جه نزدیکه. پرایا گتترین شهر و نیشتنگا هسته و ۱۲۴٬۶۶۱ نفر جمعیت دانه. کیپ ورد ِگتی ۴٬۰۳۳ کیلومتر مربع و ونه جمعیت ۵۰۳٬۰۰۰ نفر هسته. کیپ ورد ِمهمترین شهرون میندلو با ۷۰٬۶۱۱ نفر جمعیت و سائو فیلیپه با ۲۷٬۸۲۶ نفر جمعیت هستنه. اونجه‌یِ آب-هوا نسبتاً معتدل، گرم، خشکِ تابستون و کم وارش هسته. کیپ ورد بنه خله شیب‌دار، ناهموار، کوهستونی و تشفشونی هسته. بلندترین نقطه کیپ ورد دله مونت فوگو (Mount Fogo) ۲۸۲۹ متر ارتفاع جه هسته.

 مهم شهرون 

ترتیب شهر جمعیت (۲۰۰۵) ناحیه  ۱  پرایا  ۱۱۳٫۳۶۴  پرایا  ۲  میندلو  ۷۰٫۶۱۱  سائو ویسنته  ۳  سانتا ماریا  ۱۷٫۲۳۱  سال  ۴  پدرا بادژو  ۹٫۴۸۸  سانتاکروز  ۵  سائو فیلیپه  ۸٫۱۸۹  سائو فیلیپه  ۶  آسومادا  ۷٫۹۲۷  سانتا کاترینا  ۷  تارافال  ۶٫۴۶۳  تارافال  ۸  اسپارگوس  ۶٫۱۷۳  سال

 تقسیمات 
470px|چپ|thumb
چپ|420px

کیپ ورد ۱۷ بخش دانه:
 شمارهجزیره  سانتو آنتائوریبیرا گرانده پل  پورتو نووو سائو ویسنته سائو نیکولائو Sao Nicolauریبیرا براوا۱۸تارافال د سائو نیکولائوسائو ویسنته سائو ویسنته سانتا لوئیزا ۱۶سال  Sal  سال   ۱۵بوآ ویشتا Boa Vistaبوآ ویشتا
 ۱۴-مایو 
 -۱۷ریبیرا براوا

 شمارهجزیره ۱ تارافال ۲ سائو میگوئل Sao Miguel۳ سائو سالوادور دو موندا۴سانتا کروز Santa Cruz۵ سائو دومینگوس Sao Domingos۶  پرایا  Praia  ۷ ریبیرا گرانده د سانتیاگو Ribeira Grande۸ سائو لورنسو دوس اوگئوس۹ سانتا کاتارینا۱۰براوا براوا Brava  ۱۱سائو فیلیپه Sao Filipe فوگو ۱۲سانتا کاتارینا دو فوگو Santa Catarina۱۳موستئیروس Mosteiros  ۱۹سائو ویسنتهSao Vicente۲۰پورتو نووو Porto Novo سانتو آنتائو۲۱ریبیرا گرانده۲۲ پل  Paul  

 منابع 

 انگلیسی ویکی‌پدیا


رج:آفریقا اتحادیه
رج:پرتغال قدیمی مستعمرات
رج:پرتغالی‌زوون کشورون
رج:آفریقایی کشورون
رج:مجمع‌الجزایر