زیاریون

زیاریون، دیلمی بینه و ایران ِ شومال ِ دِله حوکومت هاکِردِنه. اینتا سلسله، ۹۲۸ تا ۱۰۹۰ میلادی ، تبرستان ( گیلون ومازرون و ورگون ) و قزوین و ری و اصفهان و خوزستان دِله فرمانروایی هاکِردِنه.

زیاریون اوایل شیعه حکومتون وسّه کار کاردنه ولی مرداویج اتی ایرانی ناسیونالیستی تفکر داشته و همینسه شه وسّه اتا سیوا حکومت بساته تا ساسانیون حکومت ره دِباره وَر دِگاردنه. مرداویج که بمرده، ونه برار وشمگیر حکومت ره بدست بیارده ولی ونه سامون پچوک بیّه و تبرستون دله فقط سامون داشته؛ همینسه ایران‌گرایی ره ول هاکرده و شه تبری بی‌ین ره مهم‌تر بدونسته. این خاندانِ باقی شائون هم مدام ضعیف‌ته بینه تا این که تاریخ دله جه غـِب بگردستنه.

زیاری شاهون، فرهنگ و ادبیات و علوم ِ پیشرفت ِ وِسّه خَله تِلاش هاکِردِنه و حتا زیاریون ِ جا، دِ نَفِر کیتاب بَنِویشتِنه : قابوس بن وشمگیر و کیکاووس بن اسکندر. قابوس‌نامه،  کیکاووس بن اسکندر ِ شه هَسّه و گِنّه که ونه اصلی کیتاب تَبِری زیوون جا بَنِویشت بَهیّه.

زیارییون ِ شائون ِ ایسم
این سلسله دله باکالیجار هم حکومت هاکرده که این شجرنومه دله دنی‌یه؛ چون زیاری خانواده جه نیّه.

رج:مازرون تاریخ
رج:زیاریون