အာဒီနဝါနုပဿနာဉာဏ်

အာဒီနဝါနုပဿနာဉာဏ် (အာဒီနဝဉာဏ်) သည် ဘယတုပဋ္ဌာနဉာဏ်၏ နောက်၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝိပဿနာဉာဏ်စဉ်တွင် အရေးပါသည့် ဉာဏ်တစ်မျိုး ဖြစ်ပါသည်။ ဤဉာဏ်သည် အလုံးစုံသော ဘုံဘဝ၊ ဂတိ၊ ယောနိ စသည်တို့၌ တည်ရှိသော တေဘူမက နာမ်ရုပ်သင်္ခါရတရားတို့၏ အပြစ်အာဒီနဝကို ရှုဆင်ခြင်သော ဝိပဿနာဉာဏ် ဖြစ်သည်။အာဒီနဝါနုပဿနာ (ထီ) [အာဒီနဝ + အနုပဿနာ] အာဒီနဝါနုပဿနာဉာဏ်၊ အလုံးစုံ သော ဘဝ, ယောနိ-စသည်(တေဘူမက နာမ် ရုပ် သင်္ခါရတရား)တို့၌ (ကြောက်ဖွယ် ဆိုး အနေအားဖြင့် ထင်မြင်လာခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော) အပြစ်မြင်သော–အပြစ် အနာတို့ကို ရှုဆင်ခြင်တတ်သော–ဝိပဿနာဉာဏ်။ (အာဒီနဝဉာဏ-နှင့် ယှဉ်ကြည့်။) အာဒီနဝါနုပဿနာ အဘိညေယျာ။ ပဋိသံ၊၂၁။ အာဒီနဝါနုပဿနာတိ ဘယတုပဋ္ဌာနဝသေန ဥပ္ပန္နံ သဗ္ဗဘဝါဒီသု အာဒီနဝဒဿနဉာဏံ။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၇။ (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၂။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၉။ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၂။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၄၃။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၆၄။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၃၂။ မ၊ဋီ၊၃၊၂၇၄။ အံ၊ဋီ၊၁၊၅၁။ အံ၊ဋီ၊၃၊၁၁၆။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၄၁၈။)
အာဒီနဝါနုပဿနာဉာဏ (န) [အာဒီနဝါနု-ပသာနာ+ ဉာဏ] အာဒီနဝါနုပဿနာဉာဏ်၊ ရုပ်နာမ်သင်္ခါရ တရားတို့၏ မမြဲခြင်း, ဆင်းရဲခြင်း ဖောက်ပြန်ပျက်စီးခြင်း ဟူသော အပြစ်တို့ကို ရှုဆင်ခြင်တတ်သော ဝိပဿနာဉာဏ်။ (အာဒီနဝါနုပဿနာ-နှင့် ယှဉ်ကြည့်)။ အာဒီနဝါနုပဿနာဉာဏ (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၂၃)တိ သင်္ခါရာနံ အနိစ္စဒုက္ခဝိပရိဏာမတာသံသူစိတဿ အာဒီနဝဿ အနုပဿနာဝသေန ပဝတ္တဉာဏေ။ ဒီ၊ဋီ၊၃၊၂၅၉။ (ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၁။ မ၊ဋီ၊၂၊၄၇။)

အာဒီနဝဉာဏ် ဖြစ်ပေါ်လာပုံ နှင့် သဘောသဘာဝ

ဘယတုပဋ္ဌာနဉာဏ်ဖြင့် သင်္ခါရတရားတို့ကို ကြောက်မက်ဖွယ်အဖြစ် ထင်မြင်လာပြီးနောက်၊ ထိုယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် အောက်ပါအချက်တို့ကို ဆက်လက်၍ ထိုးထွင်းသိမြင်လာသည်-
 (၃၁) ဘုံအတွင်းရှိ သင်္ခါရတရားလျှင် အကြောင်းရင်းရှိသော ဇာတိ၊ ဇရာ၊ မရဏ စသည့် အကျိုးမဲ့ဆင်းရဲများမှ စောင့်ရှောက်နိုင်မည့်၊ ပုန်းအောင်းရာ၊ ပြေးသွားရာ၊ ကိုးကွယ်အားထားရာ တစ်စုံတစ်ရာမျှ မရှိကြောင်း ထင်ရှားစွာ သိမြင်လာသည်။
 အလုံးစုံသော ဘုံဘဝတို့၌ဖြစ်သော သင်္ခါရတရား တစ်ခုတစ်ခု၌မျှ တောင့်တခြင်း၊ "ငါ၏အတ္တ" ဟု မှားယွင်းစွာ စွဲယူသုံးသပ်ခြင်းများ မဖြစ်တော့ပေ။
 ထိုအခါ အလုံးစုံသော သင်္ခါရတရားတို့သည် အပြစ်အစုအပုံကြီးအဖြစ် ထင်မြင်လာသည်။ ယင်းသို့ ထင်မြင်ပုံကို ဥပမာများဖြင့် ဤသို့ ဖော်ပြထားပါသည်-
 ကာမ၊ ရူပ၊ အရူပ ဟူသော ဘုံသုံးပါး တို့သည် မီးတောက်မီးလျှံကင်းသော မီးကျီးတို့ဖြင့် ပြည့်သော မီးကျီးတွင်းကြီးများ ကဲ့သို့ ထင်လာသည်။
 မဟာဘုတ်ဓာတ်ကြီးလေးပါး တို့သည် ကြမ်းတမ်းသောအဆိပ်၊ လျင်မြန်သောအဆိပ်ရှိသော မြွေဆိုးကြီးများ ကဲ့သို့ ထင်လာသည်။
 ခန္ဓာငါးပါး တို့သည် သန်လျက်ကိုင်စွဲ၍ အမြဲလိုက်နေသော လူသတ်သမားငါးဦး ကဲ့သို့ ထင်လာသည်။
 အတွင်းအဇ္ဈတ္တိကအာယတန (၆) ပါး (မျက်စိ၊ နား၊ နှာ၊ လျှာ၊ ကိုယ်၊ စိတ်) တို့သည် လူသူကင်းမဲ့သော ရွာပျက်ရွာဆိုးကုန်းများ ကဲ့သို့ ထင်လာသည်။
 အပြင်ဗာဟိရအာယတန (၆) ပါး (အဆင်း၊ အသံ၊ အနံ့၊ အရသာ၊ အတွေ့အထိ၊ သဘာဝအာရုံ) တို့သည် ရွာကိုလုယက်ဖျက်ဆီးသော ခိုးသားဓားပြများ ကဲ့သို့ ထင်လာသည်။
 အလုံးစုံသော ဘုံဘဝတို့ သည် ရာဂ၊ ဒေါသ၊ မောဟ၊ ဇာတိ၊ ဇရာ၊ မရဏ၊ သောက၊ ပရိဒေဝ၊ ဒုက္ခ၊ ဒေါမနဿ၊ ဥပါယာသ ဟူသော မီး (၁၁) ပါး ဖြင့် အလျှံတညီးညီး တောက်လောင်နေသကဲ့သို့ ထင်လာသည်။
 အလုံးစုံသော သင်္ခါရတရားတို့ သည် အိုင်းအမာကဲ့သို့၊ အနာရောဂါအမျိုးမျိုးကဲ့သို့၊ မြားငြောင့်ကဲ့သို့၊ အကျိုးမဲ့ကိုဆောင်တတ်သကဲ့သို့၊ အမြဲစွဲကပ်နေသော ရောဂါဘယကဲ့သို့၊ ဒုက္ခသဘောသာရှိ၍ သာယာဖွယ်ကင်းပြီး ပျက်စီးခြင်းလျှင် အဆုံးရှိသောကြောင့် ပြည့်စုံမှုကင်းသည့် ကြီးမားသော အပြစ်အစုအပုံကြီး အဖြစ် ထင်လာသည်။

ဤသို့ ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ်၏ အစွမ်းဖြင့် သင်္ခါရတရားတို့ ကြောက်မက်ဖွယ်အဖြစ် ထင်မြင်လာပြီးနောက်၊ ထိုသင်္ခါရတရားတို့၌ ပြည့်စုံခြင်း၊ သာယာဖွယ်ကင်း၍ အမြဲပျက်စီးခြင်းဘေးနှင့်တကွဖြစ်သော အပြစ်အာဒီနဝကိုသာ ရှုမြင်သောအခါ အာဒီနဝါနုပဿနာဉာဏ် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။

ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂပါဠိတော်လာ ရှင်းလင်းချက်

ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ၌ အာဒီနဝဉာဏ်နှင့်ပတ်သက်၍ အောက်ပါအချက် (၅) ချက်ကို ဒုက္ခ (ကြောက်မက်ဖွယ်၊ အပြစ်) အဖြစ် ရှုမြင်သည်ဟု ဆိုပါသည်-
 ဥပ္ပါဒ: ရှေးအတိတ်ကံကြောင့် ဤဘဝ၌ ဝိပါက်ခန္ဓာ (သင်္ခါရ) တို့၏ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း။
 ပဝတ္တ: ပဝတ္တိအခါ၌ သင်္ခါရတရားတို့၏ အဆက်မပြတ် ဖြစ်ပွားနေခြင်း။
 နိမိတ္တ: သင်္ခါရတရားတို့၏ အမှတ်အသား၊ သဏ္ဌာန်၊ လက္ခဏာ။
 အာယူဟန: နောင်ဘဝပဋိသန္ဓေ၏ အကြောင်းဖြစ်သော (အသစ်ပြုလုပ်သော) ကံ။
 ပဋိသန္ဓေ: နောင်ဘဝ၌ ပဋိသန္ဓေတည်နေရခြင်း။
(ဂတိ၊ နိဗ္ဗတ္တိ၊ ဥပပတ္တိ၊ ဇာတိ၊ ဇရာ၊ ဗျာဓိ၊ မရဏ၊ သောက၊ ပရိဒေဝ၊ ဥပါယာသ စသည်တို့မှာ ဤငါးမျိုး၏ ပရိယာယ်များ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါသည်။)

ဤအပြစ် (၅) ပါးကို မြင်သောအခါ၊ ယင်းတို့၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်တရား၏ အေးငြိမ်းချမ်းသာပုံကိုလည်း ဉာဏ်၌ ထင်မြင်လာသည်-
 အနုပ္ပါဒ: သင်္ခါရတို့၏ ဖြစ်ခြင်းမရှိသော နိဗ္ဗာန်သည် ဘေးမရှိခြင်း။
 အပ္ပဝတ္တ: ပဝတ္တမရှိသော နိဗ္ဗာန်သည် ဘေးမရှိခြင်း။
 အနိမိတ္တ: သင်္ခါရနိမိတ်မရှိသော နိဗ္ဗာန်သည် ဘေးမရှိခြင်း။
 အနာယူဟနာ: ကံအသစ်ပြုပြင်စုဆောင်းမှု (အာယူဟန) မရှိသော နိဗ္ဗာန်သည် ဘေးမရှိခြင်း။
 အပ္ပဋိသန္ဓိ: ပဋိသန္ဓေတည်နေရခြင်း မရှိသော နိဗ္ဗာန်သည် ဘေးမရှိခြင်း။
သင်္ခါရတရားတို့၌ အပြစ်ကိုမြင်၍ ထိတ်လန့်သော ယောဂီအား ဘေးကင်းရာနိဗ္ဗာန်ကို ညွှန်ပြခြင်းဖြင့် သက်သာရာရစေရန်နှင့် မုဉ္စိတုကမျတာဉာဏ် (လွတ်မြောက်လိုသောဉာဏ်) ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် ဤသို့ ဟောကြားခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဝိသုဒ္ဓိမဂ်က ရှင်းပြပါသည်။

ဒုက္ခ - သာမိသ - သင်္ခါရ

ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ၌ "ဥပ္ပါဒေါ ဒုက္ခန္တိ ဘယတုပဋ္ဌာနေ ပညာ အာဒီနဝေ ဉာဏံ" (ဖြစ်ခြင်းဥပ္ပါဒသည် ဒုက္ခတည်း။ ဤသို့ သင်္ခါရတို့၌ ကြောက်မက်ဖွယ်အဖြစ် ထင်ခြင်း၌ဖြစ်သော ပညာသည် အာဒီနဝဉာဏ်မည်၏) ဟု ဟောပါသည်။ ဤ၌-
 ကြောက်မက်ဖွယ်ဘေးဟုဆိုအပ်သော ဥပ္ပါဒ စသည်တို့သည် အမြဲတမ်း ဒုက္ခ သာ ဖြစ်သည်။
 ထိုဒုက္ခဖြစ်သော ဥပ္ပါဒ စသည်တို့သည် သာမိသ (အာမိသနှင့်တကွဖြစ်ခြင်း) လည်း ဖြစ်သည်။ အာမိသ သုံးမျိုးမှာ-
 ဝဋ္ဋာမိသ: ကံကြောင့်ဖြစ်သော ခန္ဓာငါးပါး သို့မဟုတ် ဝဋ်သုံးပါး (ကိလေသဝဋ်၊ ကမ္မဝဋ်၊ ဝိပါကဝဋ်)။
 လောကာမိသ: အာရုံငါးပါးကာမဂုဏ်တရားများ (ကိလေသာတို့၏ ကျက်စားရာ)။
 ကိလေသာမိသ: ရာဂ၊ ဒေါသ၊ မောဟ စသော ကိလေသာတရားများ။
 အာမိသနှင့်တကွဖြစ်သော ဥပ္ပါဒ စသည်တို့သည် လောကီ သင်္ခါရ မျှသာ ဖြစ်သည်။ (နိဗ္ဗာန်သည် အာမိသမကင်းသောကြောင့် ဤ၌မပါဝင်။ မဂ်ဖိုလ်တရားတို့သည် သင်္ခါရဖြစ်သော်လည်း ဤအရာ၌ လောကီသင်္ခါရကို အဓိကထားသည်။)

ဘယတုပဋ္ဌာနဉာဏ်သည် ကြောက်ဖွယ်အခြင်းအရာ (ဘယာကာရ) ကို အဓိကထားပြီး၊ အာဒီနဝဉာဏ်သည် ဒုက္ခအခြင်းအရာ (ဒုက္ခာကာရ) နှင့် အာမိသနှင့်တကွဖြစ်ခြင်းအခြင်းအရာ (သာမိသာကာရ) တို့ကို အဓိကထား၍ ဖြစ်ပေါ်သော ဉာဏ်များ ဖြစ်ကြသည်။

ဉာဏ် (၁၀) ပါးကို သိခြင်း

အာဒီနဝဉာဏ်ကို သိသော ယောဂီသည် ဥပ္ပါဒစသော အပြစ်ရှိသည့်အာရုံ (၅) ပါး၌ဖြစ်သော အာဒီနဝဉာဏ် (၅) ပါး နှင့် အနုပ္ပါဒစသော အပြစ်ကင်းသည့်အာရုံ (၅) ပါး၌ဖြစ်သော သန္တိပဒဉာဏ် (၅) ပါး၊ ပေါင်း (၁၀) ပါးသော ဉာဏ်တို့ကို ထိုးထွင်းသိမြင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဤ၌ "ဉာဏ်ကိုသိသည်" ဆိုသည်မှာ ဉာဏ်တစ်ခုက အခြားဉာဏ်တစ်ခုကို အာရုံပြု၍ သိခြင်း သို့မဟုတ် မိမိကိုယ်မိမိသိခြင်းထက်၊ ထိုအာရုံ (၁၀) မျိုးအပေါ်၌ တွေဝေမှုကင်းစင်စွာ သိမြင်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ရှေးဝိပဿနာဉာဏ်ကို နောက်ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် ပြန်လည်ရှုပွားသုံးသပ်ခြင်းကိုလည်း ဆိုနိုင်ပါသည်။

ဤသို့ အာဒီနဝဉာဏ်၊ သန္တိပဒဉာဏ်တို့၌ လိမ္မာကျွမ်းကျင်သော ယောဂီသည် အထူးထူးသော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိတို့ကြောင့် မတုန်လှုပ်တော့ပေ။

အချုပ်အားဖြင့် အာဒီနဝါနုပဿနာဉာဏ်သည် သင်္ခါရတရားတို့၏ အပြစ်အစုအပုံကို ထင်ရှားစွာ မြင်၍၊ ထိုသင်္ခါရတရားတို့၌ အနည်းငယ်မျှသော နှစ်သက်စရာ၊ အားကိုးစရာမရှိကြောင်းကို ဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းဖြတ်ဆင်ခြင်သော ဝိပဿနာဉာဏ်အဆင့် ဖြစ်ပါသည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ပဉ္စမတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော်
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
 အာဒီနဝါနုပဿနာဉာဏ်ခန်း
 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ
Category:ဝိပဿနာ