ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ် (တရားဝင်) ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံ ၀န်ကြီးချုပ် သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ အစိုးရအဖွဲ့၏ အကြီးအကဲ ဖြစ်သည်။ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များသည် ၎င်းတို့၏ မူဝါဒများနှင့် လုပ်ဆောင်ချက်များအတွက် လွှတ်တော်၊ ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံရေးပါတီနှင့် နောက်ဆုံးတွင် မဲဆန္ဒရှင်များအတွက် စုပေါင်းတာဝန်ခံရသည်။

ဝန်ကြီးချုပ်ကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ သမ္မတက အခမ်းအနားဖြင့် ခန့်အပ်သည်။

 သမိုင်းအကျဥ်း 
ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးသည် ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ဧပြီ ၁၇ ရက် တွင် စတင်ခဲ့သည်။ပထမဦးဆုံး ဝန်ကြီးချုပ်မှာ တာဇုဒင် အာဟမတ် ဖြစ်သည်။ပထမဦးဆုံး အမျိုးသမီးဝန်ကြီးချုပ် မှာ ခါလီဒါ ဇီယာ ဖြစ်ပြီး၊ရှိတ်ဟာဆီနာ သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ချိန်အထိ နိုင်ငံ့သမိုင်းတွင် သက်တမ်းအရှည်ဆုံး ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သူ ဖြစ်ခဲ့သည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ သည် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကြောင့် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ၁၉၇၅-၇၈၊ ၁၉၈၂-၈၆ နှင့် ၁၉၉၀-၉၁ ခုနှစ်များအတွင်း စစ်တပ်က လွှဲပြောင်းရယူခဲ့သည်။ ထိုခေတ်ကာလတစ်ခုစီတွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ ဦးဆောင်မှုကို သမ္မတနှင့် ဝန်ကြီးချုပ်၏ အုပ်ချုပ်မှုအာဏာပုံစံဖြင့်  စစ်တပ်က ချုပ်ကိုင်၍ အုပ်ချုပ် ခဲ့သည်။ 

၁၉၉၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ်အကြား ကာလများအတွင်း အိမ်စောင့်အစိုးရ၏ အကြံပေးအရာရှိချုပ်သည် ရွေးကောက်ခံအစိုးရတစ်ခုမှ နောက်တစ်ခုသို့ အသွင်ကူးပြောင်းရေးကာလတွင် အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ အခွင့်အာဏာကို ရက်ပေါင်း ၉၀ ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ 

အကြံပေးအရာရှိချုပ် သည် အကြံပေး (၁၀)ဦး ပါဝင်သော အကြံပေးကော်မတီကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ 

အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ရွေးကောက်ခံ ၀န်ကြီးချုပ်တစ်ဦးနှင့် ညီမျှသော အာဏာဖြင့် ၎င်း၏ အုပ်ချုပ်မှုအာဏာကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်သည်။ထိုသို့ ကြားကာလ၌ အကြံပေးအရာရှိချုပ် ထားရှိမှုကို  ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ၁၅ ကြိမ်မြောက် ပြင်ဆင်မှုဖြင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ သို့သော် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၇ ရက်တွင်၊ ၁၅ ကြိမ်မြောက် ပြင်ဆင်ချက်ကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် တရားရုံးချုပ်က တရားမဝင်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။

 ဝန်ကြီးချုပ်ခန့်အပ်ခြင်း 
ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် သည် ပါလီမန်အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ကို ကျင်းပသည်။ မဲဆန္ဒရှင်များ၏ ရွေးချယ်မှုရလဒ်ပေါ်မူတည်ပြီး လွှတ်တော်တွင် ရရှိသည့် အမတ်နေရာအရေအတွက် အနည်းအများအရ အမတ်နေရာအများဆုံးရသည့် ပါတီခေါင်းဆောင်သည်  ဝန်ကြီးချုပ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရသည်။

ခန့်အပ်မှုကို  သမ္မတက ဆောင်ရွက်ရသည်။ ဝန်ကြီးချုပ်သည် အစိုးရအကြီးအကဲတာဝန်ထမ်းဆောင်ရပြီး၊လွှတ်တော်၏ ယုံကြည်မှုကိုလည်း ရရှိရမည်ဖြစ်သည်။ အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များကို ဝန်ကြီးချုပ်က ရွေးချယ်ပြီး၊ တာဝန်ပေးအပ်သည်။

ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအရ သမ္မတသည် ဝန်ကြီးချုပ်၏ စာဖြင့် ပါလီမန်ကို ဖျက်သိမ်းနိုင်သည်။ ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် အခြားဝန်ကြီးများနှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးများကို သမ္မတက ခန့်အပ်ရသည်။ အနည်းဆုံး ကိုးပုံတစ်ပုံသည် လွှတ်တော်အမတ်များထဲမှ ခန့်အပ်ရမည့် ကန့်သတ်ချက်ရှိပြီး၊ဆယ်ပုံတစ်ပုံထက် မပိုသော အရေအတွက်၌ လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ရွေးကောက်ပွဲဝင်ရန် အရည်အချင်းပြည့်မီသူများကိုပင် ရွေးချယ်ခန့်ထားပိုင်ခွင့် ပေးအပ်ထားသည်။

 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး
ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ
ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ