သတိဝိနည်း

သတိဝိနည်းသည် သံဃာတော်များအကြား ဖြစ်ပေါ်သော အဓိကရုဏ်း (အငြင်းပွားမှု၊ ပြဿနာ) များကို ဖြေရှင်းဆုံးဖြတ်ပေးသော နည်းလမ်း ခုနစ်ပါး (အဓိကရဏသမထ ၇ ပါး) တွင် တစ်ပါးအပါအဝင် ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းသည် အထူးသဖြင့် အပြစ်မရှိသော ရဟန္တာအရှင်မြတ်တစ်ပါးအား မဟုတ်မမှန် စွပ်စွဲပြစ်တင်သောအခါ ထိုအရှင်မြတ်၏ စင်ကြယ်မှုကို သံဃာတော်က တရားဝင် အသိအမှတ်ပြု ကြေညာပေးသည့် ဝိနည်းကံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ "သတိ" သည် ထိုရဟန္တာအရှင်မြတ်၏ (ကိလေသာမှ စင်ကြယ်၍) ပြန့်ပြောတည်ရှိနေသော သတိတရားကို ရည်ညွှန်းပြီး၊ "ဝိနည်း" သည် အပြစ်မှ ကင်းစင်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ပေးခြင်းကို ဆိုလိုသည်။

ပညတ်တော်မူရခြင်း အကြောင်း (အရှင်ဒဗ္ဗမလ္လပုတ္တ ဝတ္ထု)

 အရှင်ဒဗ္ဗမလ္လပုတ္တ: ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၊ ဝေဠုဝန်ကျောင်း၌ မြတ်စွာဘုရား သီတင်းသုံးစဉ် မလ္လမင်းသား အရှင်ဒဗ္ဗသည် ခုနစ်နှစ်သား အရွယ်ဖြင့်ပင် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။ ပြုဖွယ်ကိစ္စ မရှိတော့သည့်နောက် သံဃာ့အကျိုးအတွက် နေရာထိုင်ခင်း ခင်းကျင်းပေးခြင်း၊ ဆွမ်းညွှန်းခြင်း ကိစ္စများကို တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်လိုကြောင်း ဘုရားရှင်ထံ လျှောက်ထားရာ ခွင့်ပြုချက် ရရှိသဖြင့် သံဃာတော်က ကမ္မဝါစာဖြင့် တရားဝင် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည်။
 ဆောင်ရွက်ပုံ: အရှင်ဒဗ္ဗသည် မိမိ၏ တန်ခိုးအဘိညာဉ် (အထူးသဖြင့် တေဇောကသိုဏ်း) ဖြင့် ရဟန်းတော်များအား ၎င်းတို့၏ ဝါသနာ၊ ကျွမ်းကျင်မှုအလိုက် (သုတ္တန်၊ ဝိနည်း၊ ဓမ္မကထိက၊ ဈာန်လာဘီ စသည်) သင့်လျော်သော နေရာများ စီစဉ်ပေးခြင်း၊ ဆွမ်းညွှန်းခြင်းတို့ကို ကျွမ်းကျင်စွာ ဆောင်ရွက်သည်။ အခါမဲ့ ရောက်လာသော ရဟန်းများကိုပင် ဝေးလံသော ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်စသည့် နေရာများအထိ လက်ညှိုးမှ အလင်းရောင်ထွက်စေလျက် လိုက်လံပို့ဆောင် နေရာချထားပေးသည်။
 ပြဿနာအစ: မေတ္တိယ နှင့် ဘူမဇက အမည်ရှိသော ရဟန်းတို့သည် ဘုန်းကံနည်းသဖြင့် အမြဲတမ်း ယုတ်ညံ့သော နေရာနှင့် ဆွမ်းကိုသာ ရရှိကြသည်။
 မဟုတ်မမှန် စွပ်စွဲခြင်း: တစ်ရက်တွင် ကလျာဏဘတ္တိက ဒါယကာ၏ အလှူ၌ မိမိတို့အား ဆွမ်းညွှန်းသည်ကို အရှင်ဒဗ္ဗက ဒါယကာအား ပြောပြခဲ့သဖြင့် ထိုဒါယကာက မိမိတို့ကို ဆန်ကွဲထမင်းဖြင့်သာ ကပ်လှူသည်ဟု အထင်လွဲကာ အရှင်ဒဗ္ဗအပေါ် အငြိုးထားကြသည်။ ထို့နောက် မေတ္တိယာ ဘိက္ခုနီမအား တိုက်တွန်း၍ အရှင်ဒဗ္ဗက သူမကို ပါရာဇိကကျအောင် ဖျက်ဆီးသည်ဟု မြတ်စွာဘုရားထံ မဟုတ်မမှန် လျှောက်တိုင်စေသည်။
 ဘုရားရှင် စစ်ဆေးခြင်း: မြတ်စွာဘုရားသည် အရှင်ဒဗ္ဗအား မေးမြန်းရာ အရှင်ဒဗ္ဗက "မြတ်စွာဘုရား သိတော်မူသည့်အတိုင်း ဖြစ်ပါသည်" ဟု ကနဦး ဖြေကြားပြီး၊ ဘုရားရှင်က တိကျစွာ ဖြေရန် မိန့်တော်မူသောအခါ "မွေးသည့်အခါမှစ၍ အိပ်မက်ဖြင့်ပင် မေထုန်အကျင့်ကို ပြုကျင့်မိသည်ဟု မသိပါ၊ နိုးနေလျှင် ဆိုဖွယ်ရာမရှိပါ" ဟု မိမိ၏ စင်ကြယ်မှုကို လျှောက်ထားသည်။
 အမှန်တရား ပေါ်ပေါက်ခြင်း: မေတ္တိယနှင့် ဘူမဇက ရဟန်းတို့က မိမိတို့ မကျေနပ်၍ မေတ္တိယာ ဘိက္ခုနီမကို တိုက်တွန်းခဲ့ကြောင်း ဝန်ခံကြသည်။
 သတိဝိနည်း ပေးရန် ဆုံးဖြတ်ခြင်း: ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် "ရဟန်းတို့၊ သို့ဖြစ်လျှင် သတိပြန့်ပြောခြင်းသို့ ရောက်သော (ရဟန္တာဖြစ်သော) ဒဗ္ဗမလ္လပုတ္တအား သတိဝိနည်းကို ပေးကြလော့" ဟု မိန့်တော်မူသည်။

သတိဝိနည်း ပေးပုံ ကမ္မဝါစာ

၁။  တောင်းဆိုခြင်း: အရှင်ဒဗ္ဗသည် သံဃာ့ထံ ချဉ်းကပ်၍ ရိုသေစွာနေပြီး "အသျှင်ဘုရားတို့၊ အကျွန်ုပ်ကို မေတ္တိယ ဘူမဇကရဟန်းတို့သည် အခြေအမြစ်မရှိသော သီလပျက်စီးခြင်းဖြင့် စွပ်စွဲကုန်၏။ သတိပြန့်ပြောခြင်းသို့ ရောက်သော ထိုအကျွန်ုပ်သည် သံဃာအား သတိဝိနည်းကို တောင်းပါ၏" ဟု (သုံးကြိမ်) တောင်းရသည်။

၂။  ဉတ်ကမ္မဝါစာ: ကျွမ်းကျင်သော ရဟန်းတစ်ပါးက သံဃာအား အကြောင်းစုံ သိစေပြီး၊ "သံဃာတော်သည် သတိပြန့်ပြောသော အရှင်ဒဗ္ဗအား သတိဝိနည်းကို ပေးတော်မူပါ" ဟု ဉတ်တင် ကမ္မဝါစာဖြင့် သံဃာ့သဘောတူညီချက် ရယူ၍ သတိဝိနည်းကို ပေးရသည်။

တရားနှင့်လျော်သော သတိဝိနည်း အင်္ဂါ (၅) ပါး

သတိဝိနည်းကို တရားသဖြင့် ပေးရာရောက်ရန် အောက်ပါအင်္ဂါ (၅) ပါးနှင့် ပြည့်စုံရမည်-

 စွပ်စွဲခံရသော ရဟန်းသည် အမှန်တကယ် စင်ကြယ်သူ၊ အပြစ်ကင်းသူ (ရဟန္တာ) ဖြစ်ရမည်။
 ထိုရဟန်းကို (မဟုတ်မမှန်) စွပ်စွဲထားခြင်း ရှိရမည်။
 ထိုရဟန်းကိုယ်တိုင်က သံဃာအား သတိဝိနည်းကို တောင်းရမည်။
 သံဃာတော်က (ကမ္မဝါစာဖြင့်) သတိဝိနည်းကို ပေးရမည်။
 ထိုသို့ ပေးခြင်းသည် ဓမ္မ၊ ဝိနည်း နှင့်အညီ မှန်ကန်သော သဘောဖြင့် ညီညွတ်စွာ ပေးခြင်း ဖြစ်ရမည်။

အနှစ်ချုပ်

သတိဝိနည်းသည် အပြစ်ကင်းစင်သော (ရဟန္တာ) ရဟန်းတစ်ပါးအား မဟုတ်မမှန် စွပ်စွဲခံရသည့်အခါ ထိုရဟန်း၏ တောင်းဆိုမှုအရ သံဃာတော်က ၎င်း၏ စင်ကြယ်မှုကို တရားဝင် အသိအမှတ်ပြု ကြေညာပေးသည့် ဝိနည်းကံ အထူးတစ်မျိုး ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းသည် ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်များအတွက်သာ သီးသန့်ဖြစ်ပြီး၊ မှန်ကန်သော လုပ်ထုံးလုပ်နည်း၊ အင်္ဂါရပ်များနှင့် ပြည့်စုံမှသာ တရားဝင်မည် ဖြစ်သည်။စူဠဝဂ္ဂပါဠိ-သမထက္ခန္ဓကံ
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်

 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ကံကြီး ကံငယ်များ
ကဏ္ဍ:ရဟန်းဝိနည်းများ