မွမ်းမံ မာကယ်လီ ပြင်းအား စကေး

မွမ်းမံ မာကယ်လီ ပြင်းအား စကေး(, MM, MMI, MCS)သည် နေရာဒေသတစ်ခုတွင် ဖြစ်ပေါ်သော ငလျင်တစ်ခု၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုကို တိုင်းတာသော စကေးဖြစ်သည်။

 စကေး တန်ဖိုးများ 
MMI စကေး၏ တန်ဖိုး အနိမ့် အဆင့်များကို ငလျင်အား လူများခံစားရသည်ပေါ်မူတည်၍ ဖော်ပြထားသည်။ စကေးတန်ဖိုးမြင့်များမှာ အဆောက်အဦးပျက်စီးမှုအပေါ်တွင် အခြေခံသည်။

အောက်ပါဇယားသည် ငလျင်၏ ဗဟိုချက်နှင့် နီးသော နေရာများအပေါ် အခြေခံထားသည်။

 စကေး အဆင့်သတ်မှတ်ချက် မြေပြင်ငလျင်လှိုင်းသွား အမြင့်ဆုံးအရှိန် (ခန့်မှန်း) မြေပြင် အခြေအနေ ထင်ရှားသော ငလျင် သာဓကများ I. မခံစားရ < ရှားရှားပါးပါး အခြေအနေအချို့မှလွဲ၍ မခံစားရ။ II. အားပျော့  အထူးသဖြင့် အဆောက်အဦး အပေါ်ထပ်ရှိ နားနေသူ အနည်းငယ်သာ ခံစားရသည်။ တွဲလောင်းပစ္စည်းများ လွှဲခါနေနိုင်သည်။  III. အားပျော့ အထူးသဖြင့် အဆောက်အဦး အပေါ်ထပ်ကဲ့သို့သော အခန်းတွင်း နေသူများ သတိပြုမိလောက်အောင် ခံစားရနိုင်သည်။ လူအများစုမှာ ငလျင်ဟုပင် မသတ်မှတ်ကြပေ။ ရပ်တန့်ထားသော ယာဉ်များ အနည်းငယ် လှုပ်နိုင်သည်။ ကုန်တင်ကား မောင်းသွားစဉ် တုန်ခါမှု ခံစားရသည်နှင့် ဆင်တူသည်။ 1992 Nicaragua earthquake IV. အနည်းငယ်  နေ့အချိန်တွင် အခန်းတွင်းနေသူအများစု နှင့် အိမ်ပြင်ရှိသူ အနည်းငယ် ခံစားရသည်။ ညအချိန်တွင် အိပ်ပျော်ရာမှ နိုးလာတတ်သည်။ ပန်းကန်များ၊ ပြတင်းပေါက်များ၊ တံခါးများနှင့် နံရံများမှ အက်ကွဲသံကဲ့သို့ ကြားရနိုင်သည်။ ကုန်တင်ကားကြီးများ မောင်းသွားရာမှ အဆောက်အဦးများ တုန်ခါသကဲ့သို့ ခံစားရနိုင်သည်။ ရပ်တန့်ထားသော ယာဉ်များ သိသိသာသာ လှုပ်သွားသည်။ 2006 Pangandaran earthquake and tsunami V. အသင့်အတင့်  အနားရှိ လူတိုင်း ခံစားရနိုင်သည်။ ပန်းကန်နှင့် ပြတင်းပေါက်များ ကွဲနိုင်သည်။ မငြိမ်သက်သော ပစ္စည်းများ မှောက်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ချိန်သီးပါ နာရီများ ရပ်တန့်သွားနိုင်သည်။ 2010 Mentawai earthquake and tsunami VI. ပြင်းထန်  အားလုံး ခံစားရနိုင်ပြီး အများစု ကြောက်လန့်နိုင်သည်။ လေးလံသော ပရိဘောဂများ ရွေ့နိုင်သည်။ အနည်းငယ် ပျက်စီးမှုရှိနိုင်သည်။ 2021 West Sulawesi earthquake, 2000 Enggano earthquake, and 1982 Baghlan earthquake VII. အလွန်ပြင်းထန်  ကောင်းမွန်သော ဒီဇိုင်းနှင့် သေချာစွာ ဆောက်လုပ်ထားသော အဆောက်အဦးများတွင် ပျက်စီးမှု နည်းပါးနိုင်ပြီး ကောင်းမွန်စွာဆောက်လုပ်ထားသော ရှေးအဆောက်အဦများတွင် အနည်းငယ်မှ အသင့်အတင့် ပျက်စီးနိုင်သည်။ ဒီဇိုင်းညံ့ဖျင်းသော သို့မဟုတ် ညံ့ဖျင်းစွာ ဆောက်လုပ်ထားသည်တို့တွင် သိသာစွာ ပျက်စီးနိုင်သည်။ အချို့ မီးခိုးခေါင်းတိုင်များ ပျက်စီးနိုင်သည်။ May 1998 Afghanistan earthquakeand 2002 Hindu Kush earthquakesand 2009 Sumatra earthquakes VIII. ဆိုးရွားစွာ ပြင်းထန်  အထူးဒီဇိုင်းထုတ်ထားသော အဆောက်အဦများတွင် အနည်းငယ် ပျက်စီးနိုင်သည်။ ရှေးအပေါ်ယံ အဆောက်အဦးများ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပြိုကျနိုင်သည်။ ညံ့ဖျင်းစွာ ဆောက်လုပ်ထားသည်များတွင် ကြီးကြီးမားမား ပျက်စီးနိုင်သည်။ မီးခိုးခေါင်းတိုင်များ၊ အထိမ်းအမှတ်ရုပ်တုများ၊ နံရံများ ပြိုလဲနိုင်သည်။ လေးလံသော ပရိဘောဂများ မှောက်သွားနိုင်သည်။ မြေပြင်မှ သဲနှင့် ရွှံ့အနည်းငယ် ထွက်လာနိုင်သည်။ ရေတွင်းရေများ ပြောင်းလဲမှုရှိသည်။ 2005 Nias–Simeulue earthquake,၂၀၂၁ ဟေတီ ငလျင်and 2023 Herat earthquakes IX. ကြမ်းတမ်း  အထူးဒီဇိုင်းထုတ်ထားသော အဆောက်အဦများတွင် သိသာစွာ ထိခိုက်နိုင်သည်။ အမိုးများ ပြိုကျနိုင်သည်။ အပေါ်ယံအဆောက်အဦးများ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပြိုကျပြီး ကြီးမားစွာ ပျက်စီးနိုင်သည်။ အဆောက်အဦသည် ဖောင်ဒေးရှင်းအောက်ခြေမှ ရွေ့သွားနိုင်သည်။ မြေကြီးအရည်ပျော်ခြင်း ဖြစ်ပွားသည်။ မြေအောက်ပိုက်များ ကျိုးပဲ့သည်။ 2006 Yogyakarta earthquake,2023 Al Haouz earthquake X. ပြင်းထန်မှု လွန်ကဲ > သေချာ ဆောက်လုပ်ထားသော သစ်သားအဆောက်အဦအချို့ ပျက်စီးသည်။ ပန်းရံနှင့် ဖရိန်အဆောက်အဦများ ဖောင်ဒေးရှင်းနှင့်တကွ ပျက်စီးသည်။ ရထားသံလမ်းများ ကွေးကောက်သည်။ မြစ်နံဘေးနှင့် ဆင်ခြေလျောများတွင် မြေပြိုခြင်း ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ သဲနှင့် ရွှံ့မြေများ ရွေ့ပြောင်းနိုင်သည်။ ရေများ ပန်းထွက်နိုင်သည်။ ဧပြီ ၂၀၁၅ နီပေါ ငလျင်၂၀၁၈ ဆူလာဝေစီ ငလျင်နှင့် ဆူနာမီ၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင် XI. ပြင်းထန်မှု လွန်ကဲ ပန်းရံအဆောက်အဦးအချို့သာ ကျန်ရစ်သည်။ တံတားများ ပျက်စီးသည်။ မြေပြင်တွင် အက်ကွဲကြောင်းကျယ်ကြီးများ ဖြစ်ပေါ်သည်။ မြေအောက်ပိုက်လိုင်းများ ပျက်စီးသည်။ မြေပျော့တွင် မြေနိမ့်သွားခြင်း ရွေ့သွားခြင်း ဖြစ်ပွားသည်။ သံလမ်းများ ကြီးမားစွာ ကွေးကောက်သည်။ ၂၀၀၅ ကက်ရှ်မီးယား ငလျင်၊၂၀၀၈ စီချွမ် ငလျင်၊နှင့် ၂၀၁၁ တိုဟိုကု ငလျင်နှင့် ဆူနာမီ XII. ပြင်းထန်မှု လွန်ကဲ အလုံးစုံပျက်စီးသည်။ မြေပြင်များ တွန့်ခေါက်သည်။ မျဉ်းများ လွဲချော်ပြီး ပြင်ညီများ လွဲချော်သည်။ ပစ္စည်းများ လေထဲသို့ လွင့်တက်သည်။  1960 Valdivia earthquake,၂၀၀၁ ဂူဂျာရက် ငလျင် နှင့် ၂၀၂၃ တူရကီ-ဆီးရီးယား ငလျင်

 မဂ္ဂနီတျုဒ်နှင့် ဆက်နွယ်မှု 
မဂ္ဂနီတျုဒ် မာကယ်လီ စကေး1.0–3.0 I3.0–3.9 II–III4.0–4.9 IV–V5.0–5.9 VI–VII6.0–6.9 VII–IX7.0 နှင့် အထက် VIII သို့မဟုတ် ပိုမို Magnitude/intensity comparison, USGS

 အခြား ရှုရန် 
 ငလျင် ပမာဏ စကေးများ
 ငလျင် ပြင်းအား စကေးများ

 ရှင်းလင်းချက် မှတ်စုများ 

 ကိုးကား 

 ပြင်ပ လင့်ခ်များ 
  National Earthquake Information Center (U.S.)
  Modified Mercalli Intensity Scale – United States Geological Survey
  The Severity of an EarthquakeUnited States Geological Survey
  U.S. Earthquake Intensity Database – NOAA
  Earthquake IntensityWhat controls the shaking you feel? – IRIS Consortium

ကဏ္ဍ:ငလျင် ပြင်းအား စကေး