ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်

ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ် ပါဠိတော် ဆိုသည်မှာ ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ် (အပြားပြားကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၍ သိနိုင်သော အသိဉာဏ်) တို့ကို အဓိကထား ဟောကြားပြဆိုရာ ပါဠိတော် ကျမ်းတစ်စောင် ဖြစ်ပါသည်။ ဤကျမ်းသည် ဗုဒ္ဓဘာသာစာပေတွင် အရေးပါသော ကျမ်းတစ်စောင်အဖြစ် တည်ရှိနေပါသည်။ပဋိသမ္ဘိဒါပါဠိ (ထီ) [ပဋိသမ္ဘိဒါ+ပါဠိ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်ပါဠိတော်၊ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်တို့ကို-ဟောကြား-ပြဆို-ရာ ပါဠိတော်။ ပါဠိယန္တိ ပဋိသမ္ဘိဒါပါဠိယံ။ အံ၊ဋီ၊၁။၂၄၃။(-၂၇ဝ။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ ဋီ၊၁၊၂၅ဝ။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂။၃၃၈။)

ကျမ်းပြုစုသူ နှင့် အမျိုးအစား

 ကျမ်းပြုစုသူ: ဤပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်ပါဠိတော်ကို ပညာအရာတွင် ဧတဒဂ်ရတော်မူသော အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်မြတ် က ဟောကြားတော်မူသည်ဟု အစဉ်အဆက် မှတ်ယူကြပါသည်။
 အမျိုးအစား: ဤကျမ်းသည် သုတ္တန္တပိဋက တွင် ပါဝင်သော်လည်း၊ ဟောကြားပုံ ဟောကြားနည်းများသည် သုတ္တန်ဟန်ထက် အဘိဓမ္မာဟန် သို့ ပိုမိုနီးစပ်ပါသည်။ အချို့သော အခန်း (ကထာ) များ၏ အစတွင်မူ "ဧဝံ မေ သုတံ-ဧကံသမယံ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ" (ဤသို့ ငါကြားအပ်၏ - အခါတစ်ပါး၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိပြည်၌ သီတင်းသုံးတော်မူ၏) စသည့် သုတ္တန်နိဒါန်းများ ပါရှိတတ်ပါသည်။
 သဘောသဘာဝ: ကျမ်း၏ ယေဘုယျသဘောမှာ အခြေခံမူတည်ထားသော တရားဓမ္မများသည် အဘိဓမ္မာသဘောသဘာဝများ ဖြစ်သည်မှလွဲ၍ နိဒ္ဒေသပါဠိတော်နှင့် သဘောသွားတူညီသည်ဟု ဆိုနိုင်ပါသည်။

ကျမ်း၏ ဖွဲ့စည်းပုံ

ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်ပါဠိတော်ကို ဝဂ် (အခန်းကြီး) သုံးခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး၊ တစ်ဝဂ်စီတွင် ကထာ (အခန်းငယ်/အပိုင်း) ဆယ်ခုစီ ပါဝင်သဖြင့် စုစုပေါင်း ကထာ (၃၀) ပါရှိပါသည်-

၁။  မဟာဝဂ် (အခန်းကြီးပိုင်း):
 ဉာဏ် 
 အယူ
 အာနာပါန
 ဣန္ဒြေ 
 ကိလေသာမှ လွတ်မြောက်မှု 
 ပဋိသန္ဓေနေခြင်း 
 ကံ 
 ဖောက်ပြန်ခြင်းအမျိုးမျိုး 
 မဂ်
 အကြည်အမျိုးမျိုး 

၂။  ယုဂနဒ္ဓဝဂ် အစုံလိုက်ပွားများခြင်းပိုင်း):
 အစုံတွဲ၍ ပွားများနည်း 
 သစ္စာ 
 ဗောဇ္ဈင်
 မေတ္တာ
 တပ်ခြင်းကင်းခြင်း 
 ထိုးထွင်း၍ သိခြင်း
 ဓမ္မစကြာ 
 လောကုတ္တရာတရား
 ဗိုလ်ငါးပါး
 ဆိတ်သုဉ်းခြင်းတရား

၃။  ပညာဝဂ် (ပညာပိုင်း):
 ပညာ
 တန်ခိုးအမျိုးမျိုး 
 ထိုးထွင်း၍ သိခြင်း
 ကင်းဆိတ်ခြင်း 
 ဖြစ်ခြင်း
 ပယ်စွန့်ခြင်း
 ငြိမ်းအေးခြင်းအလေ့
 သတိပဋ္ဌာန်တရားလေးပါး 
 ဝိပဿနာ 
 မာတိကာ

ဤတရားဓမ္မများကို အသေးစိတ်ကျသော ရှင်းလင်းချက်များ၊ အမေးအဖြေပုံစံများဖြင့် ဟောကြားထားပါသည်။

ကျမ်း၏ ဂုဏ်ရည်

ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်ပါဠိတော်၏ အဆုံးတွင် ဤကျမ်း၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို အောက်ပါအတိုင်း ညွှန်းဆိုထားပါသည်-

 ဤကျမ်းသည် အပိုင်းအခြားမရှိ များပြားလှသော နည်းလမ်းများဖြင့် မဂ်တရားကို ပြဆိုရာ၌ အလွန် နက်နဲ ပါသည်။
 ကျယ်ဝန်းနက်ရှိုင်းမှု၌ သမုဒ္ဒရာ နှင့် ဥပမာတူပါသည်။
 မြင့်မြတ်ကျယ်ပြန့်မှု၌ ကြယ်တာရာတို့ဖြင့် တင့်တယ်သော ကောင်းကင် နှင့်လည်း တူပါသည်။
 အေးချမ်းကြည်လင်မှု၌ ဇာတဿရအိုင်ကြီး (ထူးမြတ်သော အိုင်) နှင့်လည်း တူပါသည်။
 ဤကျမ်းသည် ပို့ချသော ဆရာ (ကထိက) တို့၏ ဉာဏ်ပညာကို တိုးပွားကျယ်ပြန့်စေ ပါသည်။
 ကျင့်ကြံအားထုတ်သော ယောဂီသူတော်စင်တို့၏ ဉာဏ်ကို ထွန်းလင်းတောက်ပစေ တတ်ပါသည်။

သို့ဖြစ်၍ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်ပါဠိတော်သည် ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်များ အပါအဝင် နက်နဲသည့်တရားဓမ္မများကို အသေးစိတ် လေ့လာလိုသူများအတွက် အလွန်အဖိုးတန်သော ကျမ်းတစ်စောင် ဖြစ်ပေသည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်

 ကိုးကား 

Category:ပိဋကတ် သုံးပုံ
Category:ခုဒ္ဒကနိကာယ်
ပြင်ပလင့်များ