စစ်ထောက်ချုပ်

စစ်ထောက်ချုပ်  ()သည်  တပ်မတော်၏ ရာထူးအဆင့်အတန်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး စစ်ထောက်ချုပ်ရုံး၏ အကြီးအကဲလည်းဖြစ်သည်။ ရာထူးအဆင့်သတ်မှတ်ချက်မှာ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖြစ်သည်။ စစ်ထောက်ချုပ်သည် တပ်မတော်၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရပ်ကိစ္စရပ်များ၊ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းနှင့် စစ်သုံးပစ္စည်းဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ၊ ရိက္ခာနှင့် သက်သာချောင်ချိရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ၊ အုပ်ချုပ်ထောက်ပံ့မှုဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များအပါအဝင် ပစ္စည်းများစာရင်းအင်းနှင့် ဖြည့်တင်းထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို တာဝန်ခံ ဆောင်ရွက်ရသည်။ စစ်ထောက်လုပ်ငန်းပိုင်းဆိုင်ရာတွင် “စစ်အင်ဂျင်နီယာတပ်ဖွဲ့”၊ “ထောက်ပံ့နှင့်ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့”၊ “စစ်လက်နက်ပစ္စည်းတပ်ဖွဲ့”နှင့် “လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှုအင်ဂျင်နီယာတပ်ဖွဲ့” စသည့် လက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးများသည် ဤရုံး၏တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင်ရှိသည်။ လက်ရှိ စစ်ထောက်ချုပ်မှာ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဇော်မျိုးတင် ဖြစ်သည်။

 နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း 
စစ်ထောက်ချုပ်ရုံးသည် တပ်မတော်၏ မူလအစပြုရာဖြစ်သော ရဲဘော်သုံးကျိပ်၏ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်နှင့်အတူ စတင်အခြေပြုပေါ်ပေါက်လာသည့် အဖွဲ့အစည်းရုံးဌာနတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ရက်နေ့တွင်  မြန်မာပြည်လွတ်လပ်ရေးအတွက် နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်ကို တိုက်ပွဲဝင်ရန် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် စစ်ဌာနချုပ်အား တာဝန်အသီးသီးဖြင့် ခွဲဝေခန့်ထားကြစဉ် စစ်သေနာပတိချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မိုးကြိုး (ဗိုလ်မှူးကြီး ဆူဇူကီး)၊ စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ် မူရကာမီ (ဗိုလ်ကြီး နိုဒါ)၊ စစ်ဦးစီးမှူး ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းတို့ လက်အောက်တွင်  ယင်းဌာနသည်  တပ်မတော်အား ထောက်ပံ့မှုများဆောင်ရွက်မည့် ငွေစာရင်းဝန်အဖြစ် သန္ဓေတည်စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။ ဂျပန်လူမျိုး ဗိုလ်မှူးကြီး မီနာမီအိုကာ (မစ္စတာ စူဂီး) သည် ယင်း ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် စစ်ဌာနချုပ်၏ ငွေစာရင်းဝန်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့အပါအဝင် အထက်မြန်မာပြည်တို့အား နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်ထံမှ ပြန်လည်သိမ်းယူနိုင်ပြီးနောက်  ၁၉၄၂ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၇ ရက်နေ့အရောက်တွင် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်အား ဖျက်သိမ်းပြီး ပျဉ်းမနားမြို့၌ ဗဟိုစစ်ရုံးချုပ် (ခေါ်) ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် စစ်ဌာနချုပ်ကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။

ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် စစ်သေနာပတိ ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း လက်အောက်ရှိ ယင်းစစ်ဌာနချုပ်ရုံးတွင် စစ်ရေးကိစ္စရပ်များ၊ စစ်ထောက်ဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် စစ်ဦးစီးဌာနကို စစ်ဆင်ရေး၊ စစ်ဖွဲ့စည်းရေး ကိစ္စရပ်များ စီမံခန့်ခွဲရသည့် စစ်ဦးစီးအရာရှိ (အထွေထွေ) နှင့် စာရင်းအင်း၊ မှတ်ပုံတင်၊ ရိက္ခာထောက်ပံ့ရေး၊ လက်နက်ရရှိရေး၊ စစ်ဝတ်တန်ဆာပြည့်စုံရေး၊ တပ်မတော်၏ ရုံးပိုင်းဆိုင်ရာကိစ္စ အဝဝတို့ကို တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသော စစ်ဦးစီးအရာရှိ(စစ်ရေး၊ စစ်ထောက်) တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်ကာလ စစ်ဦးစီးအရာရှိများမှာ ဗိုလ်စကြာ နှင့် ဗိုလ်လကျ်ာတို့ဖြစ်ကြသည်။

၁၉၄၃ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်တို့က မြန်မာနိုင်ငံကို လွတ်လပ်ရေးပေးခဲ့သည်။ ဂျပန်တို့က ဒေါက်တာဘမော် ဦးဆောင်သည့် ရုပ်သေးအစိုးရကို စင်တင်ပေးခဲ့ပြီး ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းအား စစ်ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ကာ ဗိုလ်မှူးကြီး နေဝင်းကို ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် ၏ စစ်သေနာပတိတာဝန်ကို လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ စစ်ဝန်ကြီးရုံးကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ယင်းရုံးတွင် စစ်ထောက်ချုပ်ရုံး ဖြစ်လာမည့် ရိက္ခာနှင့်ပစ္စည်းထောက်ပံ့ရေးဌာနကိုလည်း ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထိုဌာနကို ဗိုလ်ကြီး ဝင်း က စီမံခန့်ခွဲခဲ့သည်။

၁၉၄၅ ခုနှစ် မေလ တွင် ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်မှ ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း နှင့် မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့မှ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဆလင်း တို့သည် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုများပြုလုပ်ပြီးသည့်နောက်  ဖက်ဆစ်ဂျပန်တို့အား တရားဝင်ပူးတွဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ ပူးတွဲတိုက်ခိုက်စဉ် ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်သည် ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် ဟူသော အမည်ဖြင့်သုံးစွဲခဲ့သည်။

၁၉၄၅ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၃ ရက်နေ့မှစ၍ ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်အား မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်မတော် ဟူ၍ တရားဝင်ပြန်လည်ပြင်ဆင်ပြန်ရာ ထိုမတိုင်မီ ရန်ကုန်မြို့ လောင်းဝစ်လမ်း (ယခု အင်းယားမြိုင်လမ်း)၌  တပ်မတော် စစ်ဌာနချုပ်ကို စစ်ဌာနချုပ်၊ စစ်ဦးစီးဌာနကြီး၊ တပ်ရေးချုပ်ဌာနကြီး၊စာရင်းဌာန၊ ကင်းတပ်၊ တိုင်း (၁)၊ (၂)၊ (၃)၊ (၆)၊ (၇) စသည်ဖြင့်  ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။ ဤတွင် စစ်ထောက်ချုပ်ရုံးသည် တပ်ထောက်ချုပ်ဌာနကြီးအနေဖြင့် ပီပီပြင်ပြင် စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ တပ်ထောက်ချုပ်ဌာနကြီး၏ ပထမဦးဆုံး တပ်ထောက်ချုပ်မှာ ဗိုလ်မှူး ထွန်းအုံ ဖြစ်သည်။ ၎င်းအောက်တွင် ဖြည့်တင်းရေးနှင့်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဌာန အကြီးအကဲ ဗိုလ် တင် နှင့် လက်နက်ပစ္စည်းဌာန ခေါင်းဆောင် ဗိုလ် ဘကျော် တို့ကို ထားရှိခဲ့သည်။

၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ မေလ စစ်ပြီးကာလအချိန်တွင် ကာကွယ်ရေးဌာနသည်  ဗမာ့တပ်မတော်အား စစ်ရုံးဖြင့် စနစ်တကျဖွဲ့စည်းရန် စိုင်းပြင်းဆောင်ရွက်လာခဲ့ကြသည်။ ဤတွင် စစ်ရုံး၌ စစ်ဦးစီးချုပ် လက်အောက်တွင် ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်၊ ရေတပ်ဦးစီးမှူး၊ လေတပ်ဦးစီးမှူး၊ စစ်ရေးချုပ်နှင့်  စစ်ထောက်ချုပ် တို့ ထားရှိမည့် ရေးဆွဲချက်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး ထိုမူကို နိုင်ငံတော်အစိုးရဝန်ကြီးများအဖွဲ့က  ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက် တွင် သဘောတူခွင့်ပြုချက်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတက ၁၉၄၈ ခုနှစ် မတ် ၆ ရက်တွင် တရားဝင်လက်မှတ်ရေးထိုး အမိန့်ထုတ်ပြန်ခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း ခွင့်ပြုဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ကြသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် မေလ ၈ ရက်နေ့တွင် စစ်ရုံးကို စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ် စမစ်ဒွန်း၊ ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ် စောကြာဒိုးတို့ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ဖွဲ့စည်းစဉ် ပထမဦးဆုံး စစ်ထောက်ချုပ်ဖြစ်လာသူမှာ ဗိုလ်မှူးကြီး စောဒွန်နီ ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ကရင်တပ်များထံမှ လက်နက်အပြီးသိမ်းပြီးနောက် ဗိုလ်ချုပ် နေဝင်း သည် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာထူးဖြင့် စစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာချိန်၌ စစ်ထောက်ချုပ် ကရင်လူမျိုး စောဒွန်နီ လည်း ရာထူးမှ အနားယူခဲ့သည်။

၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့ စစ်ရုံး၌ ကျင်းပသည့် တပ်မှူးများညီလာခံတွင် စစ်ထောက်ချုပ်မှာ ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်ဝင်း ဖြစ်လာပြီး ၎င်းသည် စစ်ရေးချုပ်ရာထူးကိုပါ ပူးတွဲတာဝန်ယူခဲ့သည်။ လက်ထောက်စစ်ထောက်ချုပ် ရာထူးကို ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး မြင့်ဟန် က တာဝန်ယူခဲ့သည်။  ၁၉၅၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဆောင်ရွက်သည့် ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီအစည်းအဝေးက စစ်ရုံးကို ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး စစ်ထောက်ချုပ်ရုံးသည်လည်း ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် ပါဝင်သော ရုံးဌာနကြီးဖြစ်လာခဲ့သည်။ ယခင်ကသီးခြားရှိခဲ့သည့် စစ်ပစ္စည်းထောက်ပံ့ရေးညွန်ကြားရေးမှူးရုံးသည်လည်း စစ်ပစ္စည်းဝယ်ယူမှုညွန်ကြားရေးမှူးရုံး အမည်ပြောင်း၍ စစ်ထောက်ချုပ်ရုံး၏ စီမံခန့်ခွဲမှုအောက်သို့ သွတ်သွင်းခဲ့သည်။

၁၉၅၃ ခုနှစ် တပ်မှူးများညီလာခံတွင် စစ်ထောက်ချုပ်သည် ဗိုလ်မှူးကြီး တင်ဖေ ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်က ပြင်ဆင်ချက် (၂၂)ချက်ဖြင့် စစ်ထောက်ချုပ်၏ ရာထူးအဆင့်ကို ဗိုလ်မှူးချုပ် မှ ဗိုလ်ချုပ် အဆင့်သို့ ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်အထိ တိုးမြှင့်ပေးခဲ့သည်။

 စစ်ထောက်ချုပ်များ 

စဉ်ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်ရာထူးအဆင့်အမည်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ကာလကိုးကားမှထိ၁။ဗိုလ်မှူးထွန်းအုံ၁၂ - ၇ - ၁၉၄၅၂။ဗိုလ်မှူးကြီးစောဒွန်နီ၈ - ၅ - ၁၉၄၈၃။ဗိုလ်မှူးကြီးကျော်ဝင်း၂၀ - ၁ - ၁၉၅၀၄။ဗိုလ်မှူးကြီးတင်ဖေ ၁၉၅၃၅။ကြည်းဗိုလ်မှူးချုပ်တင်ဖေ ၁၉၇၀၆။ကြည်းဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးမင်းသိမ်း၁၉၉၅၇။ကြည်း ၁၁၇၀၁ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးသီဟသူရ တင်အောင်မြင့်ဦး ၁၅-၁၁-၂၀၀၁၂၀၀၉ ၈။ကြည်း ၁၃၉၃၂ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဝေလွင်၂၀၁၁၂၀၁၂၉။ကြည်း ၁၆၇၆၇ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးညိုစော ၂၀၁၄မေ ၂၀၂၀၁၀။ကြည်း ၂၅၀၇၄ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးကျော်စွာလင်းမေ ၂၀၂၀၁၈-၁၂-၂၀၂၄၁၁။ကြည်း ၂၈၀၈၉ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဇော်ဟိန်း  ၁၈-၁၂-၂၀၂၄ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆၁၂။ ကြည်း ၂၂၅၈၂ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဇော်မျိုးတင်  ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆လက်ရှိ

 စစ်ထောက်ချုပ်ရုံးတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ထင်ရှားသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များ 

 ဦးသီဟသူရတင်အောင်မြင့်ဦး (နိုင်ငံတော် ဒုတိယ သမ္မတ (၁)၊ စစ်ထောက်ချုပ်ဟောင်း)
 ဦးညိုစော (လက်ရှိ ဝန်ကြီးချုပ်၊ စစ်ထောက်ချုပ်ဟောင်း)
 ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်စွာလင်း (လက်ရှိ ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ရေ၊လေ)၊ ယခင် စစ်ထောက်ချုပ်ဟောင်း)
 ဦးတင်ဖေ (တော်လှန်ရေးကောင်စီဝင်၊ ရန်ကုန်မြို့တော်ဝန်ဟောင်း၊ စစ်ထောက်ချုပ်ဟောင်း)
 ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝေလွင် (ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဟောင်း၊ စစ်ထောက်ချုပ်ဟောင်း)

 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:တပ်မတော်
ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ