သေခိယ

"သေခိယ" ဟူသော စကားလုံးသည် "သိက္ခာ" (သင်ယူခြင်း၊ ကျင့်ကြံခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခြင်း) မှ ဆင်းသက်လာပြီး "သိက္ခိတဗ္ဗာတိ သေခိယာ" - သင်ယူအပ်၊ ကျင့်ကြံအပ်၊ အားထုတ်အပ်သောကြောင့် "သေခိယ" မည်သည်ဟု ဝိဂြိုဟ်ပြု ဆိုပါသည်။ သေခိယ သိက္ခာပုဒ်များ ဆိုသည်မှာ ရဟန်းတော်များ လိုက်နာ ကျင့်သုံးရန်၊ သင်ယူ လေ့ကျင့်ရန် သင့်လျော်သော အပြုအမူ၊ အနေအထိုင်၊ ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ စည်းကမ်းချက်များ ဖြစ်ကြပါသည်။ ၎င်းတို့ကို သိရှိနားလည်အောင် သင်ယူရမည်၊ သိရှိသည့်အတိုင်း လိုက်နာ ကျင့်သုံးရမည်၊ ကျင့်သုံးနိုင်အောင် သတိဖြင့် ကြိုးစား အားထုတ်ရမည်ဟု ဆိုလိုပါသည်။

သေခိယ အရေအတွက်

 ပါတိမောက် ပါဠိတော်တွင် သေခိယ သိက္ခာပုဒ် (၇၅) ပါးကို စုစည်း ပြဆိုထားလေ့ ရှိသော်လည်း၊ ပါရာဇိက (၄) ပါး စသည်ကဲ့သို့ တိကျသော အရေအတွက်ဖြင့် "ပဉ္စသတ္တတိ (၇၅) ပါးသော သေခိယတရားတို့" ဟု ဘုရားရှင်က တရားသေ သတ်မှတ် ဟောကြားတော် မမူခဲ့ပါ။
 အကြောင်းမှာ စူဠဝါ ပါဠိတော်၊ ဝတ္တက္ခန္ဓက စသည်တို့၌ အာဂန္တုကဝတ်၊ အာဝါသိကဝတ် စသော အခြား လိုက်နာရမည့် ကျင့်ဝတ် (ဝတ္တ) များစွာ ရှိနေသေးပြီး၊ ထိုကျင့်ဝတ်များသည်လည်း သေခိယ (လေ့ကျင့်အပ်သော အပြုအမူ) များပင် ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သေခိယ ကျင့်ဝတ်များမှာ ပါတိမောက်လာ (၇၅) ပါးထက် ပိုမို ကျယ်ပြန့်ပါသည်။

ပြစ်ဒဏ် - ဒုက္ကဋ်အာပတ်

 သေခိယ သိက္ခာပုဒ် တစ်ခုခုကို လွန်ကျူးပါက မည်သည့် အာပတ်သင့်သည်ဟု သိက္ခာပုဒ်၏ မူရင်းပါဠိသားတွင် တိုက်ရိုက် မဖော်ပြထားသော်လည်း၊ အကျယ် ဝေဖန်ဖွင့်ဆိုသော ပဒဘာဇနီ ပါဠိတော်၌ "အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ" (ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏) ဟု လာရှိသောကြောင့်၊ သေခိယ သိက္ခာပုဒ်အားလုံးကို မရိုမသေ လွန်ကျူးပါက ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်ကြောင်း သိနိုင်ပါသည်။ ဒုက္ကဋ်အာပတ်သည် အာပတ် ခုနစ်ပုံတွင် အပေါ့ပါးဆုံး အာပတ်အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။

စာရိတ္တဝိနည်း ဖြစ်ခြင်း

သေခိယ သိက္ခာပုဒ်များကို ဒုက္ကဋ်အာပတ်ဟု သိက္ခာပုဒ် ပညတ်ချက်တွင် တိုက်ရိုက် အမည်တပ်၍ မပညတ်ရခြင်းမှာ ၎င်းတို့သည် စာရိတ္တဝိနည်း ဖြစ်ကြောင်း ပြလိုသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

စာရိတ္တဝိနည်း ဆိုသည်မှာ "ပြုကျင့်ရမည့် ကျင့်ဝတ်" ဖြစ်သည်။ ဤကျင့်ဝတ်များကို -
 မသိ၍ လွန်ကျူးမိလျှင်၊
 သတိမေ့လျော့၍ လွန်ကျူးမိလျှင်၊
 မရိုမသေ လွန်ကျူးလိုသော စေတနာ မရှိဘဲ လွန်ကျူးမိလျှင် အာပတ်မသင့်ပါ။
 သိလျက်နှင့် မရိုမသေ တမင် လွန်ကျူးမှသာ ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်ပါသည်။
 သိရှိပြီး ရိုသေစွာ လိုက်နာ ကျင့်သုံးပါက ကုသိုလ်တရား တိုးပွားပါသည်။
 အကယ်၍ ဒုက္ကဋ်အာပတ်ဟု အတိအလင်း ပညတ်ထားပါက၊ မသိ၍ မကျင့်မိသူများပါ အာပတ်သင့်သွားနိုင်ပြီး တားမြစ်ချက် သက်သက်ဖြစ်သော ဝါရိတ္တဝိနည်း ကဲ့သို့ ဖြစ်သွားနိုင်ပါသည်။ ဤသိက္ခာပုဒ်များသည် တားမြစ်ချက် မဟုတ်ဘဲ၊ လိုက်နာ ကျင့်သုံးရန် လေ့ကျင့်ရေး ဖြစ်သော စာရိတ္တဝိနည်း ဖြစ်ကြောင်း ပြလိုသောကြောင့် အာပတ်အမည်ကို တိုက်ရိုက် မပညတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။

သေခိယ သိက္ခာပုဒ် အုပ်စုများ (အကျဉ်း)

ပါတိမောက်လာ သေခိယ (၇၅) ပါးကို အကြောင်းအရာအလိုက် အောက်ပါအတိုင်း အုပ်စုခွဲခြားနိုင်ပါသည်-

 (က) ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ဆိုင်ရာ (သာရုပ္ပ - ခန့်ညားစေသော အဝတ်အစား) (၁-၂၆):
 သင်္ကန်းကို ညီညာစွာ ဝတ်ခြင်း၊ ရုံခြင်း။ (၁-၂)
 မြို့ရွာအတွင်း သွားလာရာ၌ မျက်လွှာချခြင်း၊ မလုံ့တလုံ မဝတ်ခြင်း၊ ခေါင်းမခြုံခြင်း၊ ခါးမထောက်ခြင်း၊ လက်မရမ်းဘဲ သွားခြင်း၊ ကိုယ်မလှုပ်ဘဲ သွားခြင်း စသည်ဖြင့် တည်ငြိမ်သော အမူအရာဖြင့် သွားလာခြင်း။ (၃-၂၆)
ရည်ရွယ်ချက်: ရဟန်းတော်များအား လေးစားဖွယ်၊ တည်ငြိမ်သော အသွင်အပြင်နှင့် ဣန္ဒြေရှိသော အမူအရာကို ထိန်းသိမ်းစေရန်။
  (ခ) အစားအသောက် ဆိုင်ရာ (ဘောဇနပဋိသံယုတ္တ - စားဖွယ်နှင့် စပ်သော) (၂၇-၅၆):
 ဆွမ်းကို ရိုသေစွာ ခံယူခြင်း၊ သပိတ်ကို စူးစိုက်ကြည့်၍ ခံယူခြင်း။
 ဆွမ်းနှင့် ဆွမ်းဟင်းကို ညီမျှစွာ ခံယူခြင်း၊ သင့်တင့်ရုံ ခံယူခြင်း။
 ဆွမ်းလုတ်ကို လုံးဝန်းစွာ ပြုလုပ်ခြင်း၊ ခံတွင်းမဖွင့်ဘဲ ဆွမ်းလုတ်မသွင်းခြင်း၊ စကားပြောရင်း ဆွမ်းမစားခြင်း၊ ဆွမ်းလုတ်ပါးစောင်၌ထား၍ စကားမပြောခြင်း၊ လက်မလျက်ခြင်း၊ သပိတ်မခေါက်ခြင်း စသည်ဖြင့် စားသောက်ရာ၌ သတိရှိခြင်း၊ စနစ်တကျ စားသုံးခြင်း။
ရည်ရွယ်ချက်: ရဟန်းတော်များအား စားသောက်ရာ၌ သတိတရား လက်ကိုင်ထားရန်၊ လောဘမကြီးရန်၊ ရိုသေစွာ စားသုံးတတ်စေရန်။
 (ဂ) တရားဟောခြင်း ဆိုင်ရာ (ဓမ္မဒေသနာပဋိသံယုတ္တ - တရားဟောခြင်းနှင့် စပ်သော) (၅၇-၇၂):
 လက်၌ ထီး၊ တုတ်၊ ဓား၊ လက်နက် စသည် ကိုင်ဆောင်ထားသူအား တရားမဟောခြင်း။
 ခြေနင်း၊ ဖိနပ် စီးထားသူ၊ ယာဉ်ပေါ်၌နေသူ၊ အိပ်ယာ၌နေသူ၊ ဒူးထောင်ပေါင်ကား ထိုင်နေသူ၊ ခေါင်းပေါင်း ပေါင်းထားသူ၊ ခေါင်းခြုံထားသူ တို့အား တရားမဟောခြင်း။
 မိမိက နိမ့်ရာ၌နေ၍ မြင့်ရာ၌နေသူအား တရားမဟောခြင်း၊ မိမိက နောက်မှလိုက်၍ ရှေ့ကသွားနေသူအား တရားမဟောခြင်း စသည်။
ရည်ရွယ်ချက်: တရားတော်နှင့် တရားဟောပုဂ္ဂိုလ်အား ရိုသေလေးစားမှု ရှိစေရန်၊ သင့်လျော်သော အခြေအနေ၌သာ တရားနာကြားစေရန်။
 (ဃ) အညစ်အကြေး စွန့်ခြင်း စသည် ဆိုင်ရာ (ပကိဏ္ဏက - အထွေထွေ) (၇၃-၇၅):
 မတ်တတ်ရပ်လျက် ကျင်ကြီး၊ ကျင်ငယ်၊ တံတွေး မစွန့်ခြင်း။
 စိမ်းစိုသော မြက်၊ သစ်ပင် ရှိရာ၌ ကျင်ကြီး၊ ကျင်ငယ်၊ တံတွေး မစွန့်ခြင်း။
 ရေထဲ၌ ကျင်ကြီး၊ ကျင်ငယ်၊ တံတွေး မစွန့်ခြင်း။
ရည်ရွယ်ချက်: ပတ်ဝန်းကျင် သန့်ရှင်းရေးကို ထိန်းသိမ်းရန်၊ သတ္တဝါများနှင့် အခြားသူများကို မစော်ကားမိစေရန်။

နိဂုံး

သေခိယ သိက္ခာပုဒ်များသည် ရဟန်းတော်များ၏ နေ့စဉ်ဘဝ အပြုအမူ၊ အနေအထိုင်၊ ကျင့်ဝတ်များ စနစ်တကျ သိမ်မွေ့ လှပစေရန်၊ ရိုသေလေးစားဖွယ် ဖြစ်စေရန်၊ မိမိကိုယ်ကို သတိတရားဖြင့် ထိန်းသိမ်းတတ်စေရန် ရည်ရွယ်၍ ဘုရားရှင် ပညတ်တော်မူခဲ့သော အရေးပါသည့် လေ့ကျင့်ရေး စည်းကမ်းများ ဖြစ်ကြပါသည်။ ဤသိက္ခာပုဒ်များကို ရိုသေစွာ လိုက်နာ ကျင့်သုံးခြင်းသည် ရဟန်းတော်များ၏ ကိုယ်ကျင့်သီလကို ပိုမို တောက်ပစေပြီး သာသနာတော်၏ ဂုဏ်ကျက်သရေကိုလည်း တိုးပွားစေပါသည်။လင်းရောင်ကြည် ဆရာတော် ဦးကောဝိဒါဘိဝံသ (ဝိနည်းပဒေသာ သင်တန်း)
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
 သေခိယ (၇၅)ပါး
 ၁၇။ သေခိယဒုက္ကဋ်
 ဝိနယသံခိပ်/သေခိယ
 ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး/သေခိယ_အခန်း
 ကိုးကား 

Category:ရဟန်းဝိနည်းများ
Category:မြန်မာ့ ဓလေ့ထုံးစံ