ကမ္မညတာရုပ်

ကမ္မညတာရုပ်သည် လဟုတာရုပ်၊ မုဒုတာရုပ်တို့နှင့်အတူ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသော ဝိကာရရုပ်သုံးမျိုးတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ ဟူသော အကြောင်းတရားတို့ ကောင်းမွန်မျှတသောအခါ ထိုအကြောင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သော ရုပ်အစစ် (တိဇနိပ္ဖန္နရုပ်) တို့၌ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် အရည်အသွေး ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ သဘောသဘာဝ၊ အလုပ်ကိစ္စ၊ ထင်ရှားပုံ နှင့် အကြောင်းတရားတို့ကို အောက်ပါအတိုင်း လေးမျိုးခွဲခြား၍ နားလည်နိုင်ပါသည်-
လက္ခဏာဒိစတုက္က
 လက္ခဏာ: စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရကြောင့်ဖြစ်သော ရုပ်အစစ်တို့၏ ကိုယ်အမူအရာ အမှုကိစ္စတို့၌ လိုက်လျောညီထွေစွာ ကောင်းမွန်ခံ့ညားခြင်း၊ အချိုးကျ အဆင်ပြေခြင်း၊ အသုံးခံခြင်း သဘော (`သရီရကိရိယာနုကူလကမ္မညဘာဝ`)။
 ရသ: ကိုယ်အမူအရာ အမှုကိစ္စတို့၌ မခံ့ညားမှု၊ မလိုက်လျောနိုင်မှု (`အကမ္မညတာ`) ကို ပယ်ဖျောက်ခြင်း (`ဝိနောဒန`)။ (ဤမခံ့ညားမှုသည် အများအားဖြင့် ဝါယောဓာတ် ပျက်စီးခြင်းကြောင့် ဖြစ်တတ်သည်။)
 ပစ္စုပဋ္ဌာန်: ရုပ်တရားတို့၏ အားမနည်းခြင်း၊ စွမ်းဆောင်နိုင်မှု၊ ခိုင်မာမှု (`အဒုဗ္ဗလဘာဝ`) အဖြစ် ယောဂီ၏ ဉာဏ်တွင် ရှေးရှုထင်လာခြင်း။
 ပဒဋ္ဌာန်: အမှု၌ ခံ့ညားသော ထိုရုပ်များ (`ကမ္မညရူပ`) ကိုယ်တိုင်ပင် ဖြစ်သည်။ (ဆိုလိုသည်မှာ ဤအရည်အသွေးရှိသော ရုပ်ကို မှီ၍ ဤလက္ခဏာ ဖြစ်ပေါ်သည်။)

ဖြစ်ပေါ်ခြင်း နှင့် အကျိုးသက်ရောက်မှု

 ကမ္မညတာသည် လဟုတာရုပ်၊ မုဒုတာရုပ်တို့နှင့်အတူ အမြဲတမ်း တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။
 စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ ဟူသော အကြောင်းများ မမျှတ၍ ဓာတ်ကြီးလေးပါး (အထူးသဖြင့် ဝါယောဓာတ်) ချောက်ချား ပျက်စီးနေလျှင် ကမ္မညတာရုပ် မဖြစ်နိုင်ပေ။
 စိတ်ကြည်လင်ခြင်း၊ ဥတုမျှတခြင်း၊ အာဟာရမျှတခြင်းတို့ကြောင့် ဓာတ်များ ညီညွတ်မျှတနေသောအခါ ကမ္မညတာရုပ် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
 ကမ္မညတာရုပ် ဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ ရုပ်တရားများသည် လှော်ပြီးသား ရွှေစင်ကဲ့သို့ ပြုလုပ်လိုရာ (ပုတီး၊ နားဍောင်း စသည်) ပြုလုပ်ရန် သင့်လျော်ခံ့ညားသကဲ့သို့၊ ကိုယ်ကာယသည်လည်း ဒါန၊ သီလ၊ ဘာဝနာ စသော ကောင်းမှုကိစ္စများ ပြုလုပ်ရာ၌ လွယ်ကူစွာ လိုက်ပါဆောင်ရွက်နိုင်ပြီး တွန့်တိုဆုတ်နစ်မှု ကင်းလျက် ကောင်းမွန်ခံ့ညားသော အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိသည်။

မှတ်ချက်

 ကမ္မညတာရုပ်သည် စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရကြောင့်ဖြစ်သော ရုပ်များ၌သာ ဖြစ်ပြီး၊ ကံကြောင့်ဖြစ်သော ကမ္မဇရုပ်၊ သက်မဲ့အရာဝတ္ထုများနှင့် ရူပဗြဟ္မာဘုံတို့၌ မရှိပါ။
 ရှုမှတ်လိုပါက စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ အကြောင်းများ ကောင်းမွန်နေချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်နေသော သက်ဆိုင်ရာ ရုပ်ကလာပ်တစ်ခုကို ဓာတ်ခွဲ၍ ကမ္မညတာရုပ်ကို ရွေးထုတ်ကာ ၎င်း၏ လက္ခဏာ၊ ရသ၊ ပစ္စုပဋ္ဌာန်၊ ပဒဋ္ဌာန် တို့ကို ရှုမှတ်ရမည် ဖြစ်သည်။နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - စတုတ္ထတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော်
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
 ၂၄။ ရူပဿ ကမ္မညတာ
 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ဝိပဿနာ