လီဆန်းမိခင်

လီဆန်းမိခင်သည် တရုတ်ရိုးရာဒဏ္ဍာရီပုံပြင်များနှင့် လီဆန်းတောင်တစ်ဝိုက်တွင်ထင်ရှားသော မသေမျိုးအမတေပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတစ်ပါးဖြစ်သည်။ တောက်ဝါဒီကျမ်းဂန်စာရင်းတို့၌ ၎င်းသည် မပါဝင်သော်လည်း များစွာသော တောက်ဝါဒဘုရားကျောင်းများ၌ ၎င်းအား တရိုတသေအလေးထားဂါရဝပြု၍ ကန်တော့ကြသည်။ ၎င်းကို အချို့သောတောက်ဝါဒီကိုးကွယ်သူများက ကျောက်စိမ်းဧကရာဇ်နှင့် ဗုဒ္ဓတို့ထက် ကြီးကျယ်မြင့်မြတ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ 

လီဆန်းမိခင်အကြောင်းကို တရုတ်ပြည်ထုတ် အဘိဓာန်များ၊ ရည်ညွှန်းကျမ်းများနှင့် ခေတ်အဆက်ဆက်စွယ်စုံကျမ်းများတွင်တခမ်းတနားအလေးပေးဖော်ပြကြသည်။၎င်းသည် လီဆန်းတောင်ပေါ်၌ ကျင့်ကြံအားထုတ်၍ ပေါက်မြောက်သွားသောသူတော်စင်ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးဟူ၍တရုတ်လူမျိုးတို့က အထင်ရှိကြ၍ လီဆန်းတောင်တစ်ဝိုက်ကိုးကွယ်သော ဒေသန္တရရိုးရာနတ်တစ်ပါးဖြစ်သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် တရုတ်ပြည်၏နတ်ကိုးကွယ်မှုနှင့်ဘာသာရေးကဏ္ဍများ၌ ထင်ရှားတွင်ကျယ်လာခဲ့သည်။

 အနောက်သို့ခရီးသွားခြင်းမှတ်တမ်း 
တရုတ်ပြည်၏ နာမည်ကြီးဝတ္ထု ၄ ခုအဝင် "Journey of the west" (အနောက်သို့ခရီးသွားခြင်း)ဝတ္ထု၌ ၎င်းသည်အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍ၌ ပါဝင်သည်။ စွန်းဝူခုန်းတို့၏ ဆရာတပည့် စိတ်ဓာတ်ကို ခိုင်မာခြင်းရှိမရှိစမ်းသပ်ရန် ကွမ်ရင်ဖူဆ(အဝလောကိတေသွာရဗောဓိသတ္တ)၊ပုရှန်းဖူဆ(သမန္တဘဒြဗောဓိသတ္တ)၊ဝူစွန်းဖူဆ(မဉ္ဇူသီရိဗောဓိသတ္တ)တို့နှင့်အတူ ပူပေါင်း၍ စမ်းသပ်ကြလေသည်။ ထို့ပြင် မကသေးလီဆန်းမိခင်သည် ကမ္ဘာဦးမဖြစ်ပေါ်မီကပင် တည်ရှိခဲ့သောကြောင့် အကျင့်စရဏအားဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ သက်တမ်းအားဖြင့်သော်လည်းကောင်း ဝါရ​င့်​နေပြီဖြစ်ရာ၎င်းအား ကွမ်ရင်ဖူဆ၊ပုရှန်းဖူဆနှင့်ဝန်ရှူးဖူဆတို့က တရိုတသေအလေးပြုဆက်ဆံရလေသည်။ထို့ပြင်မကသေး လီဆန်းမိခင်သည် တရုတ်ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှု၌ထင်ရှားသော အနောက်တိုင်းမယ်တော်ရှီဝမ်းမူ(Queen mother of the west)၊ကြယ်နတ်မင်း၏မယ်တော်ဖြစ်သော ဖီလန်ပေါ်ဖူဆ(အာကာသဂဗ္ဘဗောဓိသတ္တ,Pilanpo)၊လနတ်သမီး ချန့်အိုဒေဝီ(Deity of the moon)တို့နှင့်လည်းတရင်းတနှီးရှိကြောင်းသိရသည်။အချို့သောသုတေသီများကမူ
"လီဆန်းမိခင်"သည် "အနောက်တိုင်းမယ်တော်ရှီဝမ်းမူ"၊"နွီဝါးမယ်တော်"၊"ဝူရှန်းလောင်းမူ"တို့မှ ဆင်းသက်လာသော ကိုယ်ပွား​ဖြစ်ကြောင်း၊၎င်းတို့၏ဂုဏ်တော်မှပေါက်ဖွားလာသောနတ်ဖြစ်ကြောင်း၊အသွင်ကွဲနတ်တစ်ပါးသာဖြစ်ကြောင်း ထင်ကြေးပေးအမျိုးမျိုးဆိုကြသည်။အချို့ကမူ "သိုးမူယွမ်ကျွင်း နက္ခတ်တာရာဒေဝီမယ်တော်"၏ လူ့ဇာတိခံဖြစ်ကြောင်းလည်းဆိုသည်။(အနောက်ဖက်သို့ခရီးသွားခြင်း)ဝတ္ထုမြန်မာပြန်များ၌မူ ၎င်းကို "လီဆန်းမေမေ"၊"လီဆန်းမယ်တော်"ဟူ၍ ပြန်ကြသည်။တရုတ်ဘာသာတတ်ကျွမ်းသူများကမူ "လီဆန်းမယ်မယ်"၊"လီဆန်းတောင်သခင်မ"၊"လီဆန်းတောင်ကတော်"၊"လီဆန်းတောင်မယ်တော်"၊"လီဆန်းတောင်ဘွားဘွား"၊"လီဆန်းတောင်စောင့်နတ်" ဟူ၍အမျိုးမျိုးပြန်ဆိုနိုင်ကြောင်းဆိုသည်။

ရုပ်သံစာတန်းထိုးများ၌မူ "လီဆန်းမိခင်"ဟူ၍ပြန်ဆိုကြသည်။