အတိပရိတ္တာရုံဝီထိ

အတိပရိတ္တာရုံ ဆိုသည်မှာ အလွန်ကဲဆုံး အားနည်းသော အဆင်း၊ အသံ၊ အနံ့၊ အရသာ၊ အတွေ့ ဟူသော ပဉ္စာရုံ တစ်ခုခု ဖြစ်သည်။
 ဤအာရုံသည် ဖြစ်ပေါ်ပြီး၍ ဌီအခိုက်သို့ ရောက်ရှိသော်လည်း အလွန် အားနည်းလွန်းသောကြောင့် ၎င်း၏ သက်တမ်းသည် အလွန် တိုတောင်းလှသည်။
 ၎င်းသည် တဒါရုံ၊ ဇော တို့ ဖြစ်ပေါ်ရန် လုံလောက်သော အချိန်အထိ မတည်မြဲနိုင်ရုံ သာမက၊ ဝုဋ္ဌောစိတ် ဖြစ်ပေါ်ရန် အချိန်အထိပင် မတည်မြဲနိုင်ပါ။
 စင်စစ်မှာမူ၊ အာရုံသည် သက်ဆိုင်ရာ ဒွါရ (ဥပမာ - စက္ခုဒွါရ) နှင့် မနောဒွါရတို့၌ ထင်ရှားလာသော်လည်း (သို့မဟုတ် ထင်လု ထင်ခင် ဖြစ်သော်လည်း)၊ ဘဝင်စိတ် အစဉ်ကို ဖြတ်တောက်၍ ဝီထိစိတ် အစဉ်ကို စတင်ပေးမည့် ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းစိတ် မဖြစ်ပေါ်နိုင်မီ မှာပင် ၎င်းအာရုံသည် သက်တမ်းစေ့၍ ချုပ်ပျောက်သွားပါသည်။
 အာရုံသည် အလွန်အားနည်း၍ ချုပ်ခါနီးမှသာ ဒွါရ၌ ထင်လာသောကြောင့်၊ ထင်သည့်အချိန်မှ စ၍ ရေတွက်လျှင် ၎င်း၏ ကျန်ရှိသော သက်တမ်း (တည်မြဲချိန်) သည် အလွန်ပင် နည်းပါးနေပြီ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့သော အာရုံကို အတိပရိတ္တာရုံဟု ခေါ်သည်။

အတိပရိတ္တာရုံ "ဝီထိ" (ဝီထိ မဖြစ်ပေါ်ပုံ)

 အာရုံသည် ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းစိတ် မဖြစ်ပေါ်မီမှာပင် ချုပ်ပျောက်သွားသောကြောင့်၊ ဝီထိစိတ်အစဉ်သည် လုံးဝ စတင် ဖြစ်ပေါ်ခြင်း မရှိတော့ပါ။ (ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း၊ ပဉ္စဝိညာဏ်၊ သမ္ပဋိစ္ဆာန်း၊ သန္တီရဏ၊ ဝုဋ္ဌော၊ ဇော၊ တဒါရုံ စသည့် ဝီထိစိတ် တစ်ခုမှ မဖြစ်ပါ။)
 အာရုံသည် ဒွါရ၌ လာ၍ တိုက်ခတ်သောကြောင့် ဘဝင်စိတ်သည် အနည်းငယ် လှုပ်ရှားသွားရုံ (ဘဝင်္ဂစလန ဖြစ်ရုံ) သာ ရှိပါသည်။ ဘဝင်အစဉ် ပြတ်တောက်ခြင်း (ဘဝင်္ဂုပစ္ဆေဒ) မဖြစ်ပါ။
 ထိုသို့ ဘဝင်အနည်းငယ် လှုပ်ရှားပြီးနောက်၊ စိတ်သည် ဘဝင်အစဉ်အတိုင်းသာ ဆက်လက် ဖြစ်နေပါသည်။

ဝီထိ၏ အမည်များ

ဤသို့ ဝီထိစိတ်များ လုံးဝ မဖြစ်ပေါ်ဘဲ ဘဝင်လှုပ်ရုံသာရှိသော အဖြစ်ကို ကျမ်းဂန်များ၌ အောက်ပါအတိုင်း အမည်ပေးထားသည်-

 မောဃဝါရ: အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟကျမ်းက ဤအဖြစ်ကို "မောဃဝါရ" ဟု ခေါ်သည်။ "မောဃ" မှာ အချည်းနှီး၊ အကျိုးမဲ့ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး၊ ဝီထိစိတ်များ လုံးဝ ဖြစ်ပေါ်မလာသောကြောင့် "အချည်းနှီးဖြစ်သော အလှည့်/ဝါရ" ဟု ဆိုလိုသည်။
 ပထမ မောဃဝါရ: အဘိဓမ္မာ အဋ္ဌသာလိနီ အဋ္ဌကထာက ဤအဖြစ်ကို "ပထမမြောက် အချည်းနှီးဖြစ်သော အလှည့်/ဝါရ" ဟု ပိုမို တိကျစွာ အမည်ပေးသည်။ ဝီထိစိတ်များ လုံးဝ ကင်းဆိတ်သောကြောင့် "မောဃဝါရ" ဟု ခေါ်ဆိုရခြင်း ဖြစ်သည်။ (ဒုတိယ မောဃဝါရမှာ ပရိတ္တာရုံဝီထိ၊ တတိယ မောဃဝါရမှာ မဟန္တာရုံဝီထိ ဖြစ်သည်။)

အချုပ်

အတိပရိတ္တာရုံ ဝီထိ ဆိုသည်မှာ အာရုံသည် အလွန်ကဲဆုံး အားနည်းသောကြောင့် ဒွါရ၌ ထင်ရှားလာသော်လည်း ဝီထိစိတ်အစဉ် စတင်ရန် လုံလောက်သော အချိန်အထိ မတည်မြဲနိုင်ဘဲ၊ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းစိတ် မဖြစ်ပေါ်မီမှာပင် ချုပ်ပျောက်သွားသဖြင့် ဝီထိစိတ်များ လုံးဝမဖြစ်ဘဲ ဘဝင်စိတ် လှုပ်ရှားရုံမျှသာ ဖြစ်ပေါ်သည့် အခြေအနေကို ခေါ်ဆိုပါသည်။နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ဒုတိယတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော်
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
 အတိပရိတ္တာရုံ ဝီထိ
 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ဝိပဿနာ