ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်း (ရူပသတ္တက)

ရုပ်ကို အဦးအစထား၍ ဝိပဿနာ ရှုမှတ်နည်းကို ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်းဟု ခေါ်သည်။ ရူပသတ္တကဝိပဿနာရှုနည်းဟုလည်း ခေါ်သည်။ ရူပကမ္မဋ္ဌာန (န) [ရူပ+ ကမ္မဋ္ဌာန] ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်း၊ ရုပ်တရားကို-အဦး-အစ-ပဓာန-ထား၍-နှလုံးသွင်း-ဝိပဿနာရှု–ကမ္မဋ္ဌာန်းတရားပွားများအားထုတ်ခြင်း။ (ရုပ်ကို အဦးအစထား၍ ဝိပဿနာ ရှုမှတ်နည်းကို ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၅၃-၂၆၁) (ကြည့်။) ဒုဝိဓဉှိ ကမ္မဋ္ဌာနံ ရူပကမ္မဋ္ဌာနဉ္စ၊ အရူပကမ္မဋ္ဌာနဉ္စ။ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁၄။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၅၂။ ရူပကမ္မဋ္ဌာနန္တိ ရူပပရိဂ္ဂဟံ၊ ရူပမုခေန ဝိပဿနာဘိနိဝေသန္တိ အတ္ထော၊ဒီ၊ဋီ၊၂၊၂၅၉။ (မူလဋီကာ၊၂၊၁၅၇)။

ကလာပသမ္မသနနည်းထက် ပိုမိုသိမ်မွေ့နက်နဲသော ဝိပဿနာဉာဏ်ကို ရရှိလိုသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်တို့အတွက် ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂအဋ္ဌကထာ၌ ရုပ်တရားကို ရှုပွားသုံးသပ်ရန် နည်းလမ်း (၇) မျိုးကို ညွှန်ကြားထားပါသည်။ ၎င်းတို့ကို "ရူပသတ္တကရှုနည်း"ရူပသတ္တက (န) [ရူပ+သတ္တက] ရုပ်တို့၌ မနသိကာရသတ္တက၊ ရူပသတ္တက၊ ရုပ်တရားတို့၌ “နှလုံးသွင်းမှု-ဝိပဿနာရှုမှု-၇-ခုအပေါင်း၊ ရုပ်တရားတို့၌ ၇-ပါးသော အခြင်းအရာတို့ဖြင့် နှလုံးသွင်း-ခြင်း-မှု။ ယာ ပန ရူပသတ္တကံ အရူပသတ္တကဉ္စ နိဂ္ဂုမ္မံ နိဇ္ဇဋ္ဋံ ကတွာ။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၃၇၊ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၃၆။ (သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၇၅)။ အပရော ရူပသတ္တကအရူပသတ္တကဝသေန တိလက္ခဏံ အာရောပေတွာ သင်္ခါရေ သမ္မသတိ။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၅၃။ ရူပေသု မနသိကာရသတ္တကံ ရူပသတ္တကံ ရူပဓမ္မေသု သတ္တဟာကာရေ မနသိကာတီတိ အတ္ထော။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၄၀၅။ ဟုခေါ်ပြီး အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်-

၁။  အာဒါနနိက္ခေပနအားဖြင့် ရှုနည်း
၂။  ဝယောဝုဍ္ဎတ္ထင်္ဂမအားဖြင့် ရှုနည်း
၃။  အာဟာရမယရုပ်အားဖြင့် ရှုနည်း
၄။  ဥတုမယရုပ်အားဖြင့် ရှုနည်း
၅။  ကမ္မဇရုပ်အားဖြင့် ရှုနည်း
၆။  စိတ္တသမုဋ္ဌာန်ရုပ်အားဖြင့် ရှုနည်း
၇။  ဓမ္မတာရုပ်အားဖြင့် ရှုနည်း

၁။ အာဒါနနိက္ခေပနအားဖြင့် ရှုနည်း

ဤရှုနည်းသည် ဘဝတစ်ခု၏ အစဖြစ်သော ပဋိသန္ဓေ (အာဒါန) မှ အဆုံးဖြစ်သော စုတိ (နိက္ခေပန) တိုင်အောင်သော အချိန်ကာလ (ယေဘုယျအားဖြင့် အနှစ်တစ်ရာ) အတွင်း ဖြစ်ပေါ်နေသမျှသော ရုပ်တရားအားလုံးကို ခြုံငုံ၍ လက္ခဏာရေးသုံးတန်တင်ကာ ရှုပွားခြင်း ဖြစ်သည်။

 အနိစ္စဟု ရှုပွားပုံ
ရုပ်တရားတို့၏ မမြဲသောသဘောကို အောက်ပါအကြောင်း (၄) ရပ်ဖြင့် ရှုမြင်ပါ-
 ဥပ္ပါဒဝယဝတ္တိတော: ဖြစ်ခြင်း-ပျက်ခြင်း အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်တတ်သောကြောင့်။
 ဝိပရိဏာမတော: ဖောက်ပြန်ပြောင်းလဲတတ်သောကြောင့်။
 တာဝကာလိကတော: ယာယီအခိုက်အတန့်မျှသာ တည်တံ့သောကြောင့်။
 နိစ္စပဋိက္ခေပတော: မြဲခြင်းသဘောကို ပယ်ငြင်းသောကြောင့်။

 ဒုက္ခဟု ရှုပွားပုံ
ရုပ်တရားတို့၏ ဆင်းရဲခြင်းသဘောကို အောက်ပါအကြောင်း (၄) ရပ်ဖြင့် ရှုမြင်ပါ-
 အဘိဏှသမ္ပဋိပီဠနတော: ဖြစ်ခြင်း၊ တည်ခြင်း (အိုခြင်း)၊ ပျက်ခြင်းတို့ဖြင့် အမြဲမပြတ် နှိပ်စက်ခံနေရသောကြောင့်။
 ဒုက္ခမတော: နှိပ်စက်မှုကို သည်းခံနိုင်ခဲသောကြောင့်။
 ဒုက္ခဝတ္ထုတော: ကာယိက၊ စေတသိကဆင်းရဲအားလုံး၏ တည်ရာဖြစ်သောကြောင့်။
 သုခပဋိက္ခေပတော: ချမ်းသာခြင်း (သုခ) ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သောကြောင့်။

 အနတ္တဟု ရှုပွားပုံ
ရုပ်တရားတို့၏ အစိုးမရသောသဘောကို အောက်ပါအကြောင်း (၄) ရပ်ဖြင့် ရှုမြင်ပါ-
 သုညတော: အတ္တမှ ကင်းဆိတ်သောကြောင့်။
 အဿာမိကတော: ပိုင်ရှင်အတ္တမရှိသောကြောင့်။
 အဝသဝတ္တိတော: မည်သူ၏ အလိုသို့မျှ မလိုက်သောကြောင့်။
 အတ္တပဋိက္ခေပတော: အတ္တကို ပယ်ငြင်းသောကြောင့်။

၂။ ဝယောဝုဍ္ဎတ္ထင်္ဂမအားဖြင့် ရှုနည်း 

ဤရှုနည်းသည် ဘဝသက်တမ်းကို အဆင့်ဆင့် အပုံငယ်များ ပိုင်းခြား၍ တစ်ပုံစီအတွင်းရှိ ရုပ်တရားတို့၏ ချုပ်ပျက်ပုံကို ရှုပွားခြင်း ဖြစ်သည်။ အသေးစိတ်ဆုံးအပိုင်းမှာ ခြေတစ်လှမ်းကို (၆) ပိုင်း ပိုင်း၍ ရှုခြင်းဖြစ်သည်-
ကြွ-ဆောင်-လွှဲ-လွှတ်-ချ-ဖိ
ဤသို့ရှုရာ၌ အပိုင်းတစ်ခုရှိ ရုပ်တရားသည် နောက်အပိုင်းသို့ မကူးပြောင်းဘဲ မိမိအပိုင်း၌သာ ချုပ်ပျက်သွားပုံကို "လောလောပူသော အိုးကင်း၌ ထည့်သော နှမ်းတို့ကဲ့သို့ တဖျစ်ဖျစ်မည်ကာ ပျက်စီးသွားကြသည်" ဟု ဉာဏ်ဖြင့်မြင်အောင် ရှုရမည်။

၃။ အာဟာရမယရုပ်အားဖြင့် ရှုနည်း 

တစ်နေ့တာအတွင်း၌ အစာဆာလောင်ချိန်ဖြစ်သော ညှိုးနွမ်းသည့်ရုပ်နှင့် အစာဝလင်ချိန်ဖြစ်သော စိုပြည်သည့်ရုပ်တို့သည် မိမိတို့၏ အချိန်ကာလ၌ပင် ချုပ်ပျက်သွားကြပုံကို အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တဟု ရှုပွားရမည်။

 ၄။ ဥတုမယရုပ်အားဖြင့် ရှုနည်း

တစ်နေ့တာအတွင်း၌ အပူလွန်ကဲချိန်နှင့် အအေးလွန်ကဲချိန်တို့၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော ရုပ်တရားများ၏ မတူညီမှုနှင့် ဖြစ်ပျက်သဘောကို အလားတူပင် လက္ခဏာရေးသုံးတန်တင်၍ ရှုပွားရမည်။

၅။ ကမ္မဇရုပ်အားဖြင့် ရှုနည်း

စက္ခုဒွါရ (မျက်စိ)၊ သောတဒွါရ (နား) စသည့် ဒွါရ (၆) ပါး၌ ဖြစ်ပေါ်နေသော ကံကြောင့်ဖြစ်သော ရုပ်တရားများသည် အခြားဒွါရသို့ မကူးပြောင်းဘဲ မိမိတို့၏တည်ရာ ဒွါရ၌ပင် ဖြစ်ပျက်နေကြပုံကို လက္ခဏာရေးသုံးတန်တင်၍ ရှုပွားရမည်။

 ၆။ စိတ္တသမုဋ္ဌာန်ရုပ်အားဖြင့် ရှုနည်း 

တစ်နေ့တာအတွင်း၌ ဝမ်းမြောက်ချိန် (သောမနဿ) နှင့် ဝမ်းနည်းချိန် (ဒေါမနဿ) တို့တွင် ဖြစ်ပေါ်သော စိတ်ကြောင့်ဖြစ်သော ရုပ်တရားများ၏ မတူညီမှုနှင့် ဖြစ်ပျက်သဘောကို လက္ခဏာရေးသုံးတန်တင်၍ ရှုပွားရမည်။ ဤသို့ရှုပွားသောအခါ သင်္ခါရတရားတို့၏ အလွန်တိုတောင်းသော သက်တမ်းကို ထင်ရှားစေသော အနက်သဘောတရားများ ထင်ရှားလာပေသည်။

 ၇။ ဓမ္မတာရုပ်အားဖြင့် ရှုနည်း 

ဤနည်းသည် ဣန္ဒြေတို့နှင့်မစပ်ဆိုင်သော၊ သက်မဲ့လောက (အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓ) ၌တည်သော ရုပ်တရားများ (ဥပမာ - သံ၊ ကြေး၊ ရွှေ၊ ငွေ၊ မြေ၊ ကျောက်၊ သစ်ပင်) ကို ရှုပွားခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းသက်မဲ့အရာဝတ္ထုများတွင်ရှိသော ဩဇဋ္ဌမကရုပ်ကလာပ် (အာဟာရဓာတ်လျှင် ရှစ်ခုမြောက်ရှိသော ရုပ်အစု)၊ သဒ္ဒနဝကကလာပ် (အသံဓာတ်လျှင် ကိုးခုမြောက်ရှိသော ရုပ်အစု) တို့ကို ဓာတ်ခွဲ၍၊ လက္ခဏာရေးသုံးတန်တင်ကာ ဗဟိဒ္ဓ (ပြင်ပ) သဘာဝအားဖြင့် ရှုပွားရသည်။

ရူပသတ္တကရှုနည်းများ အချုပ်
 နည်းလမ်း (၁) မှ (၆) အထိသည် သက်ရှိလောက၌ တည်ရှိသော ရုပ်တရားများကို ရှုခြင်းဖြစ်ပြီး မိမိသန္တာန် (အဇ္ဈတ္တ) နှင့် သူတစ်ပါးသန္တာန် (ဗဟိဒ္ဓ) နှစ်မျိုးလုံး၌ ရှုနိုင်ပါသည်။
 နည်းလမ်း (၇) သည် သက်မဲ့လောက ၌ တည်ရှိသော ရုပ်တရားများကို ရှုခြင်းဖြစ်ပြီး ဗဟိဒ္ဓသန္တာန်၌သာ ရှုပွားရပါသည်။နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ပဉ္စမတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော်
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
 နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-ပဉ္စမတွဲ/ရူပသတ္တက_ရှုနည်း

 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ
Category:ဝိပဿနာ
ပြင်ပလင့်များ