မဟာဝိဇယရံသီစေတီတော်

မဟာဝိဇယရံသီစေတီတော်မြတ်ကြီး (ခေါ် ဘုရားကြီးဘုရား၊ Phayargyi Pagoda) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ပဲခူးမြို့နယ်ရှိ ဘုရားကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသော ရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင် ဆုတောင်းပြည့်စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ဘုရားကြီးမြို့၏ ကျက်သရေဆောင် ဘုရားတစ်ဆူ ဖြစ်ပြီး၊ ပဲခူးမြို့မှ မြောက်ဘက် မိုင် ၁၀ ခန့်အကွာ၊ ရန်ကုန်-မန္တလေး အဓိက ကားလမ်းနှင့် ရထားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ကိုဩဒိနိတ်မှာ ၁၇°၂၈′၂၇″N ၉၆°၃၁′၀၉″E ဖြစ်သည်။ စေတီတော်သည် လပြည့်နေ့များတွင် ပွဲတော်များ ကျင်းပလေ့ရှိပြီး၊ ဆုတောင်းပြည့်လို့ နာမည်ကြီးသည်။ ရှေးဟောင်း မြို့ရိုး အပျက်အစီးများလည်း အနီးတဝိုက်တွင် ရှိသည်။ဤ အချက်အလက်များကို ရှေးဟောင်း သမိုင်းဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းများ၊ ဒေသခံ မှတ်တမ်းများနှင့် အွန်လိုင်း အရင်းအမြစ်များမှ ကိုးကားထားသည်။

 သမိုင်းကြောင်း 

 ရှေးဟောင်း နောက်ခံ သမိုင်း 
စေတီတော်မြတ်ကြီး၏ ရှေးဟောင်း သမိုင်းကြောင်းမှာ သာသနာသက္ကရာဇ် ၂၀၈ ခုနှစ်အထိ ဆက်စပ်ပါသည်။ ရှင်ယသ ရဟန္တာ ရှစ်ပါး ဦးဆောင်သော ရဟန္တာများက မြတ်စွာဘုရားရဲ့ ဆံတော် ၁၆ ဆူနှင့် သရီရဓာတ်တော် ၃၂ ဆူကို သထုံပြည်မင်း သီဟဒီပမင်းဆီ ပေးအပ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ဤသည်မှာ စေတီတော်၏ ရှေးဟောင်း နောက်ခံ ဖြစ်သည်။

 ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီး နှင့် ဆက်စပ်မှု 
စေတီတော်၏ အဓိက သမိုင်းကြောင်းမှာ ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီး (၁၅၅၅–၁၅၈၁) နှင့် ဆက်စပ်ပါသည်။ ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီးသည် ပဲခူး (ဥဿာ) ကို သိမ်းပိုက်ရန်အတွက် တောင်ငူမှ ချီတက်လာခဲ့ရာ စခန်း ၁၃ ခု ချခဲ့သည်။ နောက်ဆုံး စခန်းအဖြစ် မော်စောကနု (ယခု ဘုရားကြီးမြို့) ရှိ သုဝဏ္ဏမဏ္ဍလကုန်း တွင် တပ်ချ ရပ်နားခဲ့သည်။ ထိုနေရာတွင် ပျက်စီးနေသော ဘုရားကြီး ကို တွေ့မြင်ခဲ့ပြီး၊ ပဲခူးမင်း သမိန်ထောရာမ ကို အနိုင်ရပါက ဤဘုရားကို ပြုပြင်ပါမည်ဟု အဓိဋ္ဌာန်ပြု ခဲ့သည်။

အဓိဋ္ဌာန်အတိုင်း ပဲခူးကို အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် ဘုရားကြီးကို ပြန်လည် ပြုပြင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ နာမည်ကို "မဟာဝိဇယစေတီတော်" ဟု ဘွဲ့မည်သမုတ်ခဲ့ပြီး၊ ယခုအခါ "မဟာဝိဇယရံသီစေတီတော်ကြီး" ဟု လူသိများသည်။ ခေတ်အဆက်ဆက် ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့လို့ လက်ရှိ အချိန်တွင် အလွန်လှပပြီး ကြည်ညိုဖွယ်ရှိသည်။ ဤစေတီတော်သည် ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီး၏ ပဲခူး အောင်ပွဲကို အမှတ်တရ တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

 ဗိမာန်နှင့် အဆောက်အအုံ လက်ရာ 
စေတီတော်မြတ်ကြီး၏ ရင်ပြင်တော်တွင် ထူးခြားသော ခေါင်းလောင်းကြီး ရှိသည်။ ပုံမှန် ခေါင်းလောင်းများတွင် ခြင်္သေ့ နှစ်ကောင်နှင့် နဂါး သို့မဟုတ် နယား နှစ်ကောင် သာ ရှိသော်လည်း၊ ဤခေါင်းလောင်းတွင် မြန်မာ အဆင်တန်ဆာ ကနုတ်၊ အရုပ်လက်ရာများ အပြင် ရာမဇာတ်မှ ရာမ၊ လက္ခဏ၊ မယ်သီတာ၊ ဒဿဂီရိ စသည့် ဇာတ်ကောင်များ ကို လက်ရာမြောက်စွာ ထုလုပ်ထားသည်။ မျက်နှာ၊ ဟန်ပန်၊ အမူအရာ များ အလွန် သေသပ် လှပသည်။ စေတီတော်ကြီး၏ အဆောက်အအုံများကို ခေတ်အဆက်ဆက် ပြုပြင်ထားသောကြောင့် ယနေ့ အချိန်တွင် ခမ်းနားလှပသည်။

 ပွဲတော်များနှင့် အခမ်းအနားများ 
မဟာဝိဇယရံသီစေတီတော်မြတ်ကြီးသည် ဆုတောင်းပြည့်လို့ နာမည်ကြီးပြီး၊ လပြည့်နေ့ ပွဲတော်များ ရှိတတ်သည်။ ဥပမာ၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့၊ သတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့ စသည်တို့တွင် ဘုရားဖူးများ စည်ကားသည်။ ပွဲတော်များတွင် ဧည့်ခံ ကြွေးမွေးမှုများ၊ အက ပျိုမယ်များ ပါဝင်သော အခမ်းအနားများ ရှိတတ်သည်။ ဘုရားကြီးမြို့ အတွက် ကျက်သရေဆောင် ဘုရားတစ်ဆူ ဖြစ်သောကြောင့် ဒေသခံများနှင့် ခရီးသွားများ မကြာခဏ လာရောက်ဖူးမျှော်ကြသည်။

 ကိုးကား