စူဠနိဒ္ဒေသ

စူဠနိဒ္ဒေသပါဠိတော်သည် "စူဠ" (ငယ်သော၊ အသေးစား) နှင့် "နိဒ္ဒေသ" (ညွှန်ပြချက်၊ ရှင်းလင်းချက်) ဟူသော ပါဠိစကားလုံးနှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး "အငယ်စား ရှင်းလင်းညွှန်ပြချက်ကျမ်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပါသည်။ ဤကျမ်းသည် ပိဋကတ်သုံးပုံတွင် သုတ္တန်ပိဋက၌ ပါဝင်ပြီး၊ နိကာယ်ငါးရပ်တွင် ခုဒ္ဒကနိကာယ်၌ အကျုံးဝင်သော ကျမ်းတစ်စောင် ဖြစ်သည်။

ကျမ်းပြုစုသူ နှင့် ရည်ရွယ်ချက်

 ကျမ်းပြုစုသူ: စူဠနိဒ္ဒေသပါဠိတော်ကို ဓမ္မသေနာပတိဟု တင်စားအပ်သော အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်မြတ် က ဟောကြားတော်မူသည်ဟု အစဉ်အဆက် လက်ခံထားကြပါသည်။
 ရည်ရွယ်ချက်: ဤကျမ်းသည် သုတ္တနိပါတ်ပါဠိတော်တွင် လာရှိသော ပါရာယနဝဂ် နှင့် ခဂ္ဂဝိသာဏသုတ် တို့၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို အကျယ်တဝင့် ခွဲခြားဝေဖန်၍ ရှင်းလင်းတင်ပြရန် ရည်ရွယ်ပြုစုထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ပါဠိတော်စာပေနေရာ

 ပိဋက: သုတ္တန်ပိဋက
 နိကာယ်: ခုဒ္ဒကနိကာယ်
 အင်္ဂါ ၉ တန်: အရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသထေရ်နှင့် အရှင်ဓမ္မပါလထေရ်တို့က ဤကျမ်းကို "သုတ္တ" အင်္ဂါ၌ သွင်းယူကြသည်။ သို့သော် မဟာနိဒ္ဒေသအဋ္ဌကထာနှင့် စူဠနိဒ္ဒေသအဋ္ဌကထာတို့ကို ပြုစုသော အရှင်ဥပသေနထေရ်ကမူ "ဂါထာ" နှင့် "ဝေယျာကရဏ" အင်္ဂါနှစ်ပါး၌ သွင်းယူထားပါသည်။စူဠနိဒ္ဒေသအ‌ကြောင်း တစ်ပုဒ် ‌ရေး‌‌ ‌ပေးပါ။ ပြီးရင် မဟာနိမဟာနိဒ္ဒေသအ‌ကြောင်းလည်း တစ်ပုဒ်‌ရေး‌ပေးပါ။
စူဠနိဒ္ဒေသ (ပု) [စူဠ+နိဒ္ဒေသ] စူဠနိဒ္ဒေသပါဠိ တော်၊ ယင်းစူဠနိဒ္ဒေသသည် သုတ္တနိပါတ်၌ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူအပ်သော ပါရာယန ဝဂ်နှင့်ခဂ္ဂဝိသာဏသုတ်တို့၏ အနက်ကို ခွဲခြား ဝေဘန်၍ ဓမ္မသေနာပတိ ဖြစ်တော်မူသော အရှင်သာရိပုတ္တရာ ဟောကြား အပ်သော ပါဠိဖြစ်သည်၊ ပိဋက ၃-ပုံတွင် သုတ္တန်ပိဋက၌ ပါဝင်သည်၊နိကာယ် ၅-ရပ်တွင် ခုဒ္ဒကနိကာယ် ၌ ပါဝင်သည်၊ သုတ္တ, ဂေယျ,ဝေယျာကရဏ, ဂါထာ, ဥဒါနဣတိဝုတ္တက, ဇာတက အတ္တုတ ဓမ္မ ဝေဒလ္လဟူသော အင်္ဂါ ၉-တန်တွင် အရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသထေရ်နှင့် အရှင်မ္မပါလထေရ်တို့သည် သုတ္တ၌သွင်းယူကြသည်၊ မဟာ နိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာနှင့် စူဠနိဒ္ဒေသအဋ္ဌကထာကို ပြုစုသော အရှင်ဥပသေနထေရ်ကား ဂါထာ,ဝေယျာကရဏ ၂-ပါး၌ သွင်းယူသည်။ သာရတ္ထ၊၁။၉၅။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁။၁၂၆။ 

ကျမ်း၏ သဘောသဘာဝနှင့် တင်ပြပုံ

စူဠနိဒ္ဒေသသည် နိဒ္ဒေသပါဠိတော်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး မူရင်းဓမ္မများကို အခြေခံ၍ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များ၊ ပရိယာယ်ပုဒ်များ (စကားလုံးတစ်လုံးတည်းကို အဓိပ္ပာယ်တူ စကားလုံးများစွာဖြင့် ရှင်းလင်းခြင်း) စသည်တို့ဖြင့် ဝေဝေဆာဆာ ဖွင့်ဆိုဟောကြားထားပါသည်။ ဥပမာအားဖြင့်-

 "ကာမာ" (အလိုဆန္ဒ) ဟူသောပုဒ်ကို "ကာမာတိ ဥဒ္ဒါနတော ဒွေကာမာ ဝတ္ထုကာမာစ ကိလေသာကာမာစ" (ကာမဟူသည် အကျဉ်းအားဖြင့် ဝတ္ထုကာမနှင့် ကိလေသာကာမဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်) ဟု ရှင်းပြသည်။
 "သမိဇ္ဈတိ" (ပြီးစီးပြည့်စုံ၏) ဟူသောပုဒ်ကို "သမိဇ္ဈတီတိ ဣဇ္ဈတိ သမိဇ္ဈတိ လဘတိ ပဋိလဘတိ" (သမိဇ္ဈတိဟူသည် ပြည့်စုံ၏၊ ပြီးမြောက်၏၊ ရရှိ၏၊ ကောင်းစွာရရှိ၏) ဟု ရှင်းလင်းဖွင့်ဆိုထားသည်။

ဤကျမ်း၏ ရှင်းလင်းတင်ပြပုံသည် ပါဠိတော်အဖွင့်ကျမ်းများဖြစ်သော အဋ္ဌကထာကျမ်းတို့၏ ရှေ့ပြေးကျမ်းတစ်စောင်ဟု ဆိုနိုင်လောက်အောင် စနစ်ကျပြီး အသေးစိတ်ကျလှပါသည်။ အချို့ပညာရှင်များက ဤကျမ်းကို အဘိဓာန်ကျမ်းများ (စကားလုံးအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ကျမ်းများ) ၏ အခြေခံအုတ်မြစ်သဖွယ်ဖြစ်သည်ဟုပင် တင်စားကြပါသည်။

စူဠနိဒ္ဒေသသည် မဟာနိဒ္ဒေသနှင့်အတူ နိဒ္ဒေသပါဠိတော်ဟူသော ကျမ်းကြီးတစ်စောင်၏ အပိုင်းနှစ်ပိုင်းအနက် တစ်ပိုင်းအဖြစ် တည်ရှိနေပါသည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်

 ကိုးကား 

Category:ပိဋကတ် သုံးပုံ
Category:ခုဒ္ဒကနိကာယ်
ပြင်ပလင့်များ