ဗြာဟ္မဏ

ဗြာဟ္မဏ ဆိုတာ ပါဠိဘာသာစကားက ဆင်းသက်လာတဲ့ ဝေါဟာရတစ်ခု ဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာလို အလွယ်တကူ ပုဏ္ဏား လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူ့ရဲ့ မူရင်းအဓိပ္ပာယ်နဲ့ ဗုဒ္ဓဘာသာမှာ အသုံးပြုပုံကတော့ ပိုမိုကျယ်ပြန့် နက်နဲပါတယ်။ ဗြာဟ္မဏဆိုတဲ့ စကားလုံးဟာ ပါဠိသဒ္ဒါအရ "ဗြဟ္မ" ဆိုတဲ့ အမြစ်ကနေ ဆင်းသက်လာပြီး၊ အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါ အဓိပ္ပာယ်များဖြင့် ခွဲခြားမှတ်ယူနိုင်ပါတယ်။

ဗြာဟ္မဏ၏ မူရင်းအဓိပ္ပာယ်များ

ဗြာဟ္မဏဟူသော စကားလုံးကို ၎င်း၏ မူရင်းအမြစ်သဘောတရားနှင့် ဘာသာရေး၊ လူမှုရေး ရှုထောင့်များအရ အောက်ပါအတိုင်း ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်-

 ဗြဟ္မာ၏သားဖြစ်ခြင်းကြောင့် အချို့အယူအဆများအရ ဗြဟ္မာကြီး၏ ပါးစပ်မှ ပေါက်ဖွားလာသည်ဟု ယုံကြည်ကြသော ဘာသာရေးခေါင်းဆောင် ဇာတ်နိမ့်ဇာတ်မြင့်ခွဲခြားသည့် လူတန်းစားတစ်ရပ်ကို ရည်ညွှန်းသည်။ ၎င်းတို့သည် ဟိန္ဒူဘာသာရှိ ဗြဟ္မဏဇာတ်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။
 ဗေဒင်ကို သင်ကြားသရဇ္ဈာယ်တတ်သောကြောင့် ဗေဒင်ကျမ်းဂန်များကို သင်ကြားတတ်မြောက်ပြီး ရွတ်ဖတ်ပူဇော်နိုင်သူများကိုလည်း ဗြာဟ္မဏဟု ခေါ်ဆိုသည်။
 မကောင်းမှုကို မျောစေ/ဖယ်ရှားတတ်သောကြောင့် ဗုဒ္ဓဘာသာတွင်မူ ဤအဓိပ္ပာယ်သည် အရေးပါဆုံးဖြစ်သည်။ မကောင်းမှုအပေါင်းကို ဖယ်ရှားပစ်သူ၊ ကိလေသာတို့ကို စွန့်ပယ်နိုင်သူဟူသော အဓိပ္ပာယ်ကို ဆောင်သည်။

ဗြာဟ္မဏ အမျိုးအစားများ (အသုံးပြုမှုအလိုက်)

"ဗြာဟ္မဏ" ဟူသော ဝေါဟာရကို မြတ်စွာဘုရားလက်ထက်ကတည်းက ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် အသုံးပြုခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။

 ၁။ ပုဏ္ဏား၊ ဗြာဟ္မဏ (ဇာတ်အလိုက်)

မြတ်စွာဘုရားသာသနာ မပေါ်ပေါက်မီ သို့မဟုတ် အခြားဘာသာတရားများတွင် တည်ရှိသည့် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်း၏ အမြင့်ဆုံးဇာတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသော ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်ပုဂ္ဂိုလ်များကို ရည်ညွှန်းသည်။ ၎င်းတို့သည် များသောအားဖြင့် ဗေဒင်ကျမ်းဂန်များကို ကျွမ်းကျင်သူများ၊ ယဇ်ပူဇော်ပသသူများ ဖြစ်ကြသည်။

 ဥပမာ: ဝေရဉ္ဇာပုဏ္ဏားသည် ဘုရားရှင်ထံသို့ ချဉ်းကပ်ဖူးကြောင်း ပိဋကတ်များ၌ ဖော်ပြထားသည်။ ဗြာဟ္မဏ (ပု) [ဗြာဟ္မ+ဏ။ ဓာန်၊ဋီ၊၄၀၈။ ဗြဟ္မ+အဏ+အ။ ဝဟ+ယု။ ဝ-ကိုဗပြု၊ ရ-လာ၊ ဗြ၌ အ-ကို အာဒီဃပြု၊ မ-လာ၊ ယု အနပြု။ ဏပြန်။ ဗဟ+ယု။ ဓမ္မပဒ၊ မဟာဋီ၊ ၂၈-၃၃-၌ ဗြာဟ္မဏဝိဂြိုဟ်များစွာ ဆို၏။ (၁) ပုဏ္ဏား၊ ဗြာဟ္မဏ။ (ဗြဟ္မာ၏ သားဖြစ်သောကြောင့်၎င်း။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၂၀၈။ ဗေဒင်ကို သရဇ္ဈာယ် တတ်သောကြောင့်၎င်း။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၃။ မကောင်းမှုကို မျောတတ်သောကြောင့်၎င်း။ ဒီ၊၃၊၇၇-ဗြာဟ္မဏဟုခေါ်သည်။) 
(၁) အထခေါ ဝေရဉ္ဇာ ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ။ ဝိ၊၁၊၁။ (ဒီ၊၁၊၈၂။ အံ၊၂၊၄၃၈။ နေတ္တိ၊၉။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၉၄။) ဗြဟ္မံ အဏတီတိ ဗြာဟ္မဏော၊ မန္တေ သဇ္ဈာယတီတိ အတ္ထော။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၃။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၁၇။ (ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၅၃။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၅၈၊ မ၊ဋီ၊၃၊၁၉၈။ အံ၊ဋီ၊၃၊၁၇၃။) 

 ၂။ မကောင်းမှုကို အပပြုတတ်သောသူ (ရဟန္တာ၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်များ)

ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် "ဗြာဟ္မဏ" ဆိုသည်မှာ ကိလေသာအညစ်အကြေးများကို လုံးဝပယ်သတ်နိုင်ပြီး မကောင်းမှုအပေါင်းကို အပြီးတိုင် စွန့်ပယ်နိုင်သော ပုဂ္ဂိုလ် (ရဟန္တာ) ကို ဂုဏ်တင်ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ မြတ်စွာဘုရားက စစ်မှန်သော ဗြာဟ္မဏဆိုသည်မှာ ဇာတ်နှင့်မသက်ဆိုင်ဘဲ၊ ကိလေသာကုန်ဆုံးမှုနှင့်သာ သက်ဆိုင်ကြောင်း ဟောကြားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ကိလေသာကုန်ခန်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိပြီးသော ရဟန္တာအရှင်မြတ်တို့သည် "ဗြာဟ္မဏ" မည်၏။

 ဥပမာ: တရားအားထုတ်နေသော ကိလေသာကင်းစင်သည့် ရဟန္တာ (ဗြာဟ္မဏ) အကြောင်းကို ဥဒါနပါဠိတော်၌ တွေ့ရသည်။ 
 ဥပမာ: အာသဝေါတရားတို့ ကုန်ခန်းပြီးသော ရဟန္တာ (ဗြာဟ္မဏ) သည် မကောင်းမှုကို ပယ်ရှားပြီးဖြစ်သည်ဟု ဖွင့်ဆိုထားသည်။ 
 အကျင့်သီလရှိသော ရသေ့၊ ရဟန်းနှင့် သူတော်သူမြတ်တို့ကိုလည်း တစ်ခါတစ်ရံ "ဗြာဟ္မဏ" ဟု ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည်။(၂) မကောင်းမှုကို အပပြုတတ်သော၊ သူ။ ရဟန္တာ၊ ဗြာဟ္မဏ။ (က) ရသေ့၊ ရဟန်း၊ သူတော်သူမြတ်။ 
(၂) အာတာပိနော ဈာယတော ဗြာဟ္မဏဿ။ ဝိ၊၃၊၂။ ဥဒါန၊၇၈။ နေတ္တိ၊၁၂၄။ (သံ၊၂၊၃၈၂၊ ဓမ္မ၊၅၅။ ဥဒါန၊၈၁။ သုတ္တနိ၊၂၉၅။ ပဋိသံ၊၂၀၁။ ဇာ၊၁၊၃၈။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၃။ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၉၊ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၈၄။) ဗြာဟ္မဏဿာတိ ဗာဟိတပါပဿ ခီဏာသဝဿ။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၃၆။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၄၁။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၂၃၃။ နေတ္တိ၊ဝိ၊၂၉၈။ (ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၃။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၅၇။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၅၃။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၅၃။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁။ ဝိမတိ၊၁၊၄၂။ အံ၊ဋီ၊၁၊၆၉။) ဗြာဟ္မဏာတိ တေ သေဋ္ဌဋ္ဌေန  ဗြာဟ္မဏသင်္ခါတေ (ဗြဟ္မသင်္ခါတေ?) ဓမ္မေ အရိယဇာတိယာ ဇာတာ, ဗြဟ္မဘူတဿ ဝါ ဘဂဝတော ဩရသပုတ္တာတိ ဣမသ္မိံ သတ္တလောကေ ပရမတ္ထတော ဗြာဟ္မဏာနာမ။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၅၃။ (က) ဗြာဟ္မဏဝဏ္ဏ (၃) ကြည့်။

 ၃။ ဗြဟ္မဏ အယူဝါဒကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်သူ

တစ်ခါတစ်ရံ "ဗြာဟ္မဏ" ဆိုသည်မှာ ဗြဟ္မဏတို့၏ အယူဝါဒကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်သူ ကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ "ဗြာဟ္မဏတို့အတွက် ဗြဟ္မာ့ဘုံသည် နိဗ္ဗာန်ဖြစ်၏" ဟူသော အယူအဆမျိုးတွင် ဗြာဟ္မဏဝါဒကို ယုံကြည်သူတို့ကို ဆိုလိုသည်။

 ဥပမာ: ဗြာဟ္မဏဝါဒကို လက်ခံသူတို့သည် ဗြဟ္မာ့ဘုံကိုသာ အမြင့်ဆုံးဟု မှတ်ယူကြသည်။ (တိ) (၃) ဗြဟ္မဏ အယူဝါဒရှိသော၊ သူ။  (တိ) (၃) ဗြာဟ္မဏာနံ ဟိ ဗြဟ္မလောကော နိဋ္ဌာ။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၁၆။ ဗြာဟ္မဏာနန္တိ ဗြာဟ္မဏဝါဒီနံ။ မ၊ဋီ၊၂၊၉။ 

ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်

 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ