ပုရိသဘာဝရုပ်

ပုရိသဘာဝရုပ် သို့မဟုတ် ပုရိသိန္ဒြေ (အမျိုးသား ဖြစ်ကြောင်း အစိုးရသော တရား) အကြောင်းကို အဘိဓမ္မာ ရှုထောင့်မှ အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းလင်းတင်ပြနိုင်ပါသည်-

ပုရိသိန္ဒြေ၏ လက္ခဏာစသည် လေးမျိုး (လက္ခဏာဒိ စတုက္က)

 လက္ခဏာ (သဘာဝ အမှတ်အသား): ပုရိသ = အမျိုးသား ဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်း သဘော။
 ရသ (ကိစ္စ၊ အလုပ်): ဤသူကား အမျိုးသား ဖြစ်သည်ဟု ထင်ရှားစေခြင်း။
 ပစ္စုပဋ္ဌာန် (ထင်ရှားလာပုံ၊ အကျိုး):
 (က) ပုရိသလိင်္ဂ (အမျိုးသားတို့၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အသွင်သဏ္ဌာန် - ဥပမာ ရှင်းလင်းသော အထက်ပိုင်းကိုယ်၊ ကြီးသော လက်ခြေ၊ မျက်နှာ)၊
 (ခ) ပုရိသနိမိတ္တ (အမျိုးသားဟု သိနိုင်သော အမှတ်အသား - ဥပမာ ရှင်းလင်းသော ရင်သား၊ မုတ်ဆိတ်၊ ပါးမွှေး ရှိခြင်း၊ ဆံထုံးပုံ၊ အဝတ်ဝတ်ပုံ)၊
 (ဂ) ပုရိသကုတ္တ (အမျိုးသားတို့၏ အပြုအမူ၊ အလေ့အထ - ဥပမာ ငယ်စဉ်က လယ်ထွန်တမ်း၊ ကုန်သွယ်တမ်း ကစားခြင်း)၊
 (ဃ) ပုရိသအာကပ္ပ (အမျိုးသားတို့၏ အမူအရာ၊ အသွင်အပြင် - ဥပမာ ရှင်းလင်းသော သွားပုံ၊ ရပ်ပုံ၊ စားပုံ) တို့၏ အကြောင်းရင်း ဖြစ်ခြင်း သဘော။
၄။  ပဒဋ္ဌာန် (နီးသော အကြောင်း): မိမိ (ပုရိသိန္ဒြေ) နှင့်အတူ ဘာဝဒသကကလာပ် အတွင်း၌ ဖြစ်သော၊ ကံကြောင့်ဖြစ်သော မှီရာ မဟာဘုတ် ဓာတ်ကြီးလေးပါး။

 ရှုကွက် နှင့် တည်နေရာ

 ဘာဝရုပ် (ဣတ္ထိဘာဝ၊ ပုရိသဘာဝ နှစ်မျိုးလုံး) သည် ကာယပသာဒကဲ့သို့ပင် တစ်ကိုယ်လုံး အနှံ့အပြား တည်ရှိသော ရုပ်ဖြစ်ပြီး၊ ဘာဝဒသကကလာပ် အနေဖြင့် တည်ရှိသည်။
 ၎င်းကို ရှုမှတ်လိုပါက (၆) ဒွါရ သို့မဟုတ် (၄၂) ကောဋ္ဌာသ တို့တွင် ဘာဝဒသကကလာပ် ရှိနိုင်ရာ ဌာနများ၌ ထိုကလာပ်ကို ဓာတ်ခွဲ၍ အတွင်းရှိ ဘာဝရုပ်ကို ရွေးထုတ်ကာ ၎င်း၏ လက္ခဏာ၊ ရသ စသည်တို့ကို ဉာဏ်ဖြင့် ရှုမှတ်ရမည်။
 ဘာဝဒသကကလာပ်သည် အခြား ကလာပ်များ (ကာယဒသက စသည်) နှင့် ရောနှောတည်ရှိနေသော်လည်း ကလာပ်ချင်း သီးခြားဖြစ်သဖြင့် မှီရာမဟာဘုတ်ချင်း၊ သဘာဝသတ္တိချင်း မရောယှက်ဘဲ သီးသန့် တည်ရှိသည်။

ဆက်စပ် သိမှတ်ဖွယ်ရာများ (ဗဟုသုတ)

 မူလအစ: ကမ္ဘာဦး လူသားများ၌ ဘာဝရုပ်သည် ပဋိသန္ဓေကတည်းက မပါလာဘဲ၊ မြေဆီမြေလွှာ စားသုံးမှု ကုန်ဆုံးပြီး သလေးဆန် စားသုံးချိန်မှ ကျင်ကြီးကျင်ငယ် လမ်းကြောင်းများ ပေါ်ပေါက်လာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု ဆိုသည်။ နောက်ပိုင်းတွင်မူ ပဋိသန္ဓေမှစ၍ ဖြစ်ပေါ်သည်။
 လိင်ပြောင်းလဲခြင်း: ပဋိသန္ဓေကတည်းက ပါလာသော ဘာဝရုပ်သည် ဘဝ ပဝတ္တိအခါ၌ ပြောင်းလဲသွားနိုင်သည် (လိင်ပြောင်းခြင်း)။ ဝိနည်းပါဠိတော်၌ ရဟန်းအဖြစ်မှ မိန်းမအင်္ဂါပေါ်ခြင်း၊ ဘိက္ခုနီအဖြစ်မှ ယောက်ျားအင်္ဂါပေါ်ခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။
 ကံနှင့် ဆက်စပ်မှု: သုဂတိဘုံ၌ အမျိုးသားမှ အမျိုးသမီးသို့ ပြောင်းခြင်းသည် အားကြီးသော အကုသိုလ်ကံကြောင့် မူလလိင်ကွယ်ပျောက်ပြီး အားနည်းသော ကုသိုလ်ကံကြောင့် အမျိုးသမီးလိင် တည်ခြင်း ဖြစ်သည်။ အမျိုးသမီးမှ အမျိုးသားသို့ ပြောင်းခြင်းသည် အားနည်းသော အကုသိုလ်ကံကြောင့် မူလလိင်ကွယ်ပျောက်ပြီး အားကြီးသော ကုသိုလ်ကံကြောင့် အမျိုးသားလိင် တည်ခြင်း ဖြစ်သည်။ (ဒုဂ္ဂတိဘုံ၌မူ လိင်ကွယ်ခြင်း၊ လိင်အသစ်တည်ခြင်း နှစ်မျိုးလုံး အကုသိုလ်ကံကြောင့် ဖြစ်သည်။)
 ပြောင်းလဲပုံ: မူလ ဘာဝရုပ် အစဉ် ရပ်တန့်သွားပြီး ဘာဝရုပ် အသစ်သည် ကံအလိုက် ဆက်လက် ဖြစ်ပေါ်သည်။ ထိုအခါ လိင်္ဂ၊ နိမိတ္တ နှင့် ဆက်စပ်သော ကမ္မဇ၊ စိတ္တဇ၊ ဥတုဇ၊ အာဟာရဇ ရုပ်များလည်း လိုက်ပါ ပြောင်းလဲသွားသည်။ (ကုတ္တ၊ အာကပ္ပ တို့မှာ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းသည်)။
 ဥဘတောဗျည်း (လိင်နှစ်မျိုး ပါသူ):
 ဘာဝရုပ်: ဥဘတောဗျည်း၌ ဘာဝရုပ် တစ်မျိုးသာ ရှိသည်။ (မိန်းမ ဥဘတောဗျည်း၌ ဣတ္ထိဘာဝရုပ်၊ ယောက်ျား ဥဘတောဗျည်း၌ ပုရိသဘာဝရုပ်သာ ရှိသည်။) ဣန္ဒြိယယမိုက် ပါဠိတော်အရ ဘာဝရုပ်နှစ်မျိုး တစ်ပြိုင်နက် မဖြစ်နိုင်။
 ဒုတိယလိင် ဖြစ်ပေါ်ပုံ: ဥဘတောဗျည်း၌ ဒုတိယ လိင်အင်္ဂါ (ဗျည်း/နိမိတ်) ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ဘာဝရုပ်ကြောင့် မဟုတ်ဘဲ၊ ကံ၏ အဖော်အဖက်ရှိသော ရာဂစိတ်ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက်လိင် အပေါ် ရာဂစိတ် ဖြစ်ပေါ်သောအခါ ထိုသူနှင့် သက်ဆိုင်သော လိင်အင်္ဂါက ပေါ်လွင်လာပြီး အခြားလိင်အင်္ဂါက ဖုံးကွယ်သွားသည်ဟု အဋ္ဌကထာက ဆိုသည်။ (ဋီကာအချို့က မထင်မရှား ရှိနေသည်ဟု ယူဆသည်)။
 မျိုးပွားနိုင်မှု: ဘာဝရုပ် တစ်မျိုးသာ ရှိသောကြောင့် မိန်းမ ဥဘတောဗျည်းသည် ကိုယ်ဝန်ဆောင်နိုင်သကဲ့သို့ သူတစ်ပါးကိုလည်း ကိုယ်ဝန်ရစေနိုင်သည်။ ယောက်ျား ဥဘတောဗျည်းမှာမူ သူတစ်ပါးကို ကိုယ်ဝန်ရစေနိုင်သော်လည်း ကိုယ်တိုင် ကိုယ်ဝန်မဆောင်နိုင်။
 မျက်မှောက်ခေတ် ဆေးပညာ: ခွဲစိတ်ကုသ၍ လိင်ပြောင်းလဲခြင်းသည် ကံတရားနှင့် မဆန့်ကျင်။ ဗျည်းနှစ်ခုဖြစ်စေသော ကံ၏ အကျိုးကို ဗျည်းတစ်ခုသာ ဖြစ်စေသောကံက ပစ္စုပ္ပန် အကြောင်း (ကာလ၊ ဂတိ၊ ဥပဓိ၊ ပယောဂ - ခွဲစိတ်မှု) တို့နှင့် ပေါင်းစပ်မိ၍ အကျိုးပေး လွှမ်းမိုးသွားခြင်းဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ ဘာဝရုပ်သည် ကမ္မဇရုပ်ဖြစ်သဖြင့် ကံနှင့် အဆက်အသွယ် မကင်းနိုင်ပေ။နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - စတုတ္ထတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော်
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
 ၁၅။ ပုရိသဘာဝရုပ်
 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ
Category:ဝိပဿနာ