နာမ်တရား

နာမဟူသော ပါဠိစကားမှ နာမ်ဟုလည်းကောင်း, နာမ်တရားဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ နာမ၏ အဓိပ္ပါယ်များကို ပိဋကအဘိဓာန်မှ ဖော်ပြအပ်ပါသည်။
 (၁)နာမ (န) [နမု+ဏ။ နမျတေ အဗ္ဘဿတေ အသ္မိန္တိ နာမံ၊ နမတိ, နမယတီတိ ဝါ နာမံ၊ ဓာန်၊ဋီ၊၁၁၄။ နမျတေ အဘိဒီယတေ အတ္ထော အနေနာတိ နာမန်...။ ထောမ။ (နာမန်. သံ၊ ဏာမ-ပြာ၊ နာမယ-သီဟိုဠ်)] နာမ်၊  အမည်၊ နာမပညတ်။  (၁) အာနန္ဒောတိ ခေါ မေ အာဝုသော နာမံ။ အံ၊၃၊၄၁၇။ နမန္တိ (သတ္တာ) ဧတေနာတိ နာမံ။ ဒီ၊ဋီ၊၁၊၃၈၁။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၃၉၇။ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနိ နမိယန္တိ ဝေါ ဟရီယန္တိ ပညာယန္တိ ဧတေနာတိ နာမံ။ မဏိဒီပ။ ပေ။ (နာမ်-အမည်-အမျိုးအစား ကို-ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၅။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၂၀။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၇၇။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၀၃။ မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၂၂၈။ ပါတိ၊ ပဒတ္ထ။ ၂၃၁။ ရူ။ ၄၁။ ရူ၊ဋီ၊၃၀-၁။ နီတိ၊သုတ္တ၊၃၅၈-၉၊ ၃၆၀-နှင့် ပုဒ်စစ်လည်း-ကြည့်။ နာမံ (ပ၊ဧ)–ဝိ၊၅၊၃၈၇။ ပဋိသံ၊၁၇၂၊ ၃၃၂။ အပ၊၁၊၃၇၂။ မဟာနိ၊၃၅၃။ စူဠနိ၊၁၉၇။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၄၊၂၂၊ ၂၁၄။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၇၄။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၃၅၆။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၆၀။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၄၇။ ဝိမာန၊ဋ္ဌ၊၂၃၊ ၁၄၅၊ ၂၀၇။ ဝိမတိ၊၁၊၆။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၃၉၀။ နာမာနိ (ပ၊ ဧ)— နေတ္တိ၊၁၄။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၈၄။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၀။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၄၈။ အပ၊ဋ္ဌ၊၂၊၅၉။ 
နာမံ (ဒု၊ ဧ)—မ၊၂၊၃၂၂။ အပ၊၁၊၃၀။ ဇာ၊၁၊၂၉၃။ ဇာ၊၂၊၂၈၁။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၃၄။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၀၁၊ ၂၅၆။ ဝိ၊သင်္ဂဟ၊၁၁၄။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၇၀။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၂။ ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၈၁။ အပ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁။ စရိယာ၊ဋ္ဌ၊၈၁၊ ၂၄၉။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၆၊၅၄၊ ၈၉၊ ၁၂၀။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၂၈၂၊ ၃၁၆။ မူလဋီ၊၁၊၁၁၄။ နာမာနိ(ဒု၊ ဗ)—ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၅။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၁၊ ၃၄၂။ နာမေ(တ၊ ဧ)—ဝိ၊၄၊၃၄၄။ ဒီ၊၂၊၁၂၇။ ဝိမာန၊၄၈။ အပ၊၁၊၅၅၊ ၆၅၊ ၁၁၃၊ ၂၁၇။ အပ၊၂၊၁၂၆။ စရိယာ၊ ၄၁၀။ စူဠနိ၊၂၅၊ ၁၅၁။ ဇာ၊၂၊၁၃၃၊ ၃၁၂။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁။ ဝိမာန၊ဋ္ဌ၊၂၀၇။ အပ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၄၊ ၉၅။ စရိယာ၊ဋ္ဌ၊၃၆၊ ၄၀၊ ၄၆။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၀။ နာမတော-ဝိ၊၂၊၂၁။ ဒီ၊၂၊၇၊ ၄၆။ ပေတ၊ဋ္ဌ၊၁၆။ စရိယာ၊ဋ္ဌ၊၃၂၇။ နာမသော— နေတ္တိ၊၂၉။ နာမေ (သ၊ဧ)—ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၂၆၊၇၊
 (၂) ညွတ်တတ်-ညွတ်စေတတ်သော တရား၊ နာမ်တရား (နိဗ္ဗာန်)။  (၂) နာမ (ဒီ၊၃၊၂၂၈)န္တိ စတ္တာရော အရူပီနော ခန္ဓာ နိဗ္ဗာနဉ္စ။ တတ္ထ စတ္တာရော ခန္ဓာ နာမနဋ္ဌေန နာမံ။...နိဗ္ဗာနံ အာရမ္မဏာဓိပတိပစ္စယတာယ အတ္တနိ အနဝဇ္ဇဓမ္မေ နာမေတိ။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၅၉၊ ၁၆၀။ နာမကရဏဋ္ဌန, နမနဋ္ဌေန, နာမနဋ္ဌေန စ နာမံ။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၄။ နမတီတိ နာမံ၊ နာမယတီတိ ဝါ နာမံ၊ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၄။ (အဘိ၊ဓ၊၂၅၆။ မ၊၁၊၆၆။ သံ၊၁၊၁၃၊ ၁၅၊ ၁၆၆။ အံ၊၁၊၈၂။ ပဋိသံ၊၂၃၊ ၁၈၁။ မဟာနိ၊၂၁၃၊ ၃၄၄။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၂၇။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၅။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၇၅။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁။၅၂။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၉၆။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၉၇။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၁၆၀။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၀၂။ ခုဒ္ဒက၊ဋ္ဌ၊၆၅။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၃၀။ သာရတ္ထ၊၃၊၁၃၆။ ဒီ၊ဋီ၊၁၊၃၉၃။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၁၁၀။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၄၁၇။ ဒီ၊ဋီ၊၃၊၁၇၇။ အံ၊ဋီ၊၂၊၄၈။ မူလဋီ၊၁၊၁၀၂။ 
 (တိ) (၃) နာမ်တရားသာ ရှိသော ဘုံ၊ အရူပဘုံ။ (ထင်ရှားခြင်း၊ တစ်ခု တစ်ခု၊ အမျက်ထွက်ခြင်း၊ ဝန်ခံခြင်း၊ စက်ဆုပ်ခြင်း။ ပခုက္ကူ၊ ဓာန်၊ ၁၁၂။ သစ်။ ၇၁၈။) (တိ) (၃) နာမန္တိ ပဒေန စတုဝေါကာရဘဝသင်္ခါတော အရူပဘဝေါ ဂဟိတော။ ပါတိ၊ ပဒတ္ထ။ ၂၄။ တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၁
အရူပဟုလည်း ခေါ်
ရုပ်မဟုတ်သော-ရုပ်မှတစ်ပါးသော-တရား၊ (နာမက္ခန္ဓာလေးပါး နိဗ္ဗာန်ဟူသော) နာမ်တရား။ စတ္တာရော အရူပိနော ခန္ဓာ နိဗ္ဗာနဉ္ဇတိ ပဉ္စဝိဓမ္ပိ အရူပန္တိ စ နာမန္တိ စ ပဝုစ္စတိ။ သင်္ဂဟ၊၅၇။ ဓမ္မာယတနံ သိယာ ရူပံ သိယာ အရူပံ။ အဘိ၊ဝိ၊၇၇။ အရူပံ ဝေါဟရန္တဿ အရူပံ ဟောတိ။ အဘိ၊က၊၁၇၂။ အရူပေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ။ ဒီ၊၃၊၂၀၀၊ ၂၃၄။ (ဝိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၆၃။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၁။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၉၁။ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၆၇။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၂။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၅၄။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၅၀။ စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၇၃။ သာရတ္ထ၊၂၊၂၃၄။ ဒီ၊ဋီ၊၁၊၁၆၇၊ သံ၊ဋီ၊၂၊၂၀၅။ မူလဋီ၊၂၊၂၁။ အနုဋီ၊၂၊၂၇၊ အနုဋီ၊၃၊၂၃။ နေတ္တိ၊ဋီ၊၄၆။) တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၃
နာမက္ခန္ဓာလေးပါး
 ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
 သညာက္ခန္ဓာ
 သင်္ခါရက္ခန္ဓာ
 ဝိညာဏက္ခန္ဓာ
 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ
Category:ဝိပဿနာ