မော်စောကနု

မော်စောကနု (အင်္ဂလိပ်: Maw Sauk Kanu သို့မဟုတ် Maung Sauk Kanu ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ပဲခူးမြို့နယ်အတွင်း ရှိခဲ့သော ရှေးဟောင်း နေရာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယခု ဘုရားကြီးမြို့ (Payagyi) ဟု လူသိများသော မြို့၏ ရှေးအမည် ဖြစ်ပြီး၊ မဟာဝိဇယရံသီစေတီတော်မြတ်ကြီး တည်ရှိရာ သုဝဏ္ဏမဏ္ဍလကုန်း နှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ဤနေရာသည် ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီး (၁၅၅၅–၁၅၈၁) ၏ ပဲခူး စစ်ပွဲ သမိုင်းတွင် အဓိက ပါဝင်ခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်း မြို့ရိုး အပျက်အစီးများ ရှိခဲ့ပြီး ဟံသာဝတီ ခေတ် သို့မဟုတ် အလယ်ခေတ် မြန်မာ သမိုင်းတွင် အရေးပါသော နေရာ တစ်ခု အဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ဤ အချက်အလက်များကို ရှေးဟောင်း သမိုင်းဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းများ၊ ဒေသခံ မှတ်တမ်းများ (ဥပမာ စေတီတော် သမိုင်း ဖော်ပြချက်များ) နှင့် အွန်လိုင်း အရင်းအမြစ်များမှ ကိုးကားထားသည်။

 ပထဝီဝင် 
မော်စောကနု သည် ပဲခူးမြို့မှ မြောက်ဘက် မိုင် ၁၀ ခန့်အကွာ၊ ရန်ကုန်-မန္တလေး အဝေးပြေး ကားလမ်း (အမျိုးသားအဝေးပြေး လမ်း ၁) နှင့် ရထားလမ်း ပေါ်တွင် တည်ရှိခဲ့သည်။ ယခု ဘုရားကြီးမြို့ အဖြစ် တည်ရှိနေပြီး ကိုဩဒိနိတ်မှာ ခန့်မှန်း ၁၇°၂၈′၂၇″N ၉၆°၃၁′၀၉″E ဖြစ်သည်။ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် စပါးစိုက်ပျိုးရေး အဓိက ဖြစ်ပြီး ရှေးဟောင်း မြို့ရိုး အပျက်အစီးများ ရှိခဲ့သည်။ မြို့ဟောင်း ဧရိယာ မှာ အလျား ၇၅၀ မီတာ ခန့်နှင့် အနံ ၅၀၀ မီတာ ခန့် ရှိပြီး ကျုံးနယ်များ ပါဝင်လျှင် ပိုမို ကျယ်ပြန့်ခဲ့သည်။

 သမိုင်းကြောင်း 
မော်စောကနု ၏ အဓိက သမိုင်းကြောင်းမှာ ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီး နှင့် ဆက်စပ်ပါသည်။ ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီးသည် ပဲခူး (ဥဿာ) ကို သိမ်းပိုက်ရန်အတွက် တောင်ငူမှ ချီတက်လာခဲ့ရာ စခန်း ၁၃ ခု ချခဲ့သည်။ နောက်ဆုံး စခန်းအဖြစ် မော်စောကနု ရှိ သုဝဏ္ဏမဏ္ဍလကုန်း တွင် တပ်ချ ရပ်နားခဲ့သည်။ ထိုနေရာတွင် ပျက်စီးနေသော ဘုရားကြီး (ယခု မဟာဝိဇယရံသီစေတီတော်) ကို တွေ့မြင်ခဲ့ပြီး၊ ပဲခူးမင်း သမိန်ထောရာမ ကို အနိုင်ရပါက ဤဘုရားကို ပြုပြင်ပါမည်ဟု အဓိဋ္ဌာန်ပြု ခဲ့သည်။

အဓိဋ္ဌာန်အတိုင်း ပဲခူးကို အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် ဘုရားကြီးကို ပြန်လည် ပြုပြင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ နာမည်ကို "မဟာဝိဇယစေတီတော်" ဟု ဘွဲ့မည်သမုတ်ခဲ့ပြီး၊ ယခု မဟာဝိဇယရံသီစေတီတော်ကြီး ဟု လူသိများသည်။ ဤ ဖြစ်ရပ်ကြောင့် မော်စောကနု သည် ဘုရားကြီးမြို့ အဖြစ် ပြောင်းလဲ လာခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်း မြို့ဟောင်း အဖြစ် ဟံသာဝတီ (၃၂) မြို့ စာရင်း တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ရှေးဟောင်း သင်္ဘော အစိတ်အပိုင်းများ တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။

 ထင်ရှားသော နေရာများ 
မော်စောကနု ရှိ အဓိက ထင်ရှားမှုမှာ သုဝဏ္ဏမဏ္ဍလကုန်း ပေါ်ရှိ မဟာဝိဇယရံသီစေတီတော်မြတ်ကြီး ဖြစ်သည်။ ဆုတောင်းပြည့် စေတီတော်အဖြစ် နာမည်ကြီးပြီး လပြည့်နေ့ ပွဲတော်များ ရှိသည်။ စေတီတော်တွင် ထူးခြားသော ခေါင်းလောင်းကြီး ရှိပြီး ရာမဇာတ်မှ ဇာတ်ကောင်များ ထုလုပ်ထားသည်။ ရှေးဟောင်း မြို့ရိုး အပျက်အစီးများ လည်း ရှိခဲ့သည်။

 ကိုးကား