ဝိပါက်တော်

လူ့ဘဝတစ်ခုတွင် မိမိပြုခဲ့သော ကောင်းမှု၏ အကျိုး (ကုသိုလ်ကံ) သို့မဟုတ် မကောင်းမှု၏ အပြစ် (အကုသိုလ်ကံ) ကို ဝိပါက် ဟုခေါ်သည်။ ဤနေရာ၌ ဝိပါက်တော် ဟူသော စကားရပ်သည် မြတ်စွာဘုရား၏ လေးစားထိုက်သော ဂုဏ်တော်ကို ဖော်ညွှန်းသည်။ ထို့ကြောင့် ဝိပါက်တော် ဟူသည် ဗုဒ္ဓမဖြစ်မီ ယခင်ဘဝများတွင် ပြုခဲ့မိသော အကုသိုလ်ကံတို့၏ အကျိုးဆက်ကြောင့် ဘုရားအဖြစ်နှင့်ပင် ရံဖန်ရံခါ ခံစားရသော အပြစ်တော်ကို ဆိုလိုသည်။ ဤဝိပါက်တော် ၁၂-ပါးကို မြတ်စွာဘုရားကိုယ်တိုင် အနောတတ်အိုင်အနီးရှိ ကျောက်ဖျာထက်၌ ထိုင်တော်မူလျက် "ရဟန်းတို့၊ ငါပြုခဲ့သော ရှေးကံဟောင်း၏ အကျိုးဆက်သည် ဘုရားအဖြစ်၌လည်း အကျိုးပေးလျက်ရှိ၏" ဟု အစချီ၍ ဂါထာပါဒများဖြင့် ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။ (အပဒါန၊၁၊၃၄၆)

မှတ်ချက်။ ။ ပါဠိတော်လာ အစဉ်အတိုင်းမဟုတ်ဘဲ မှတ်သားရလွယ်ကူစေရန် အဋ္ဌကထာများနှင့် ညှိ၍ အစဉ်အနည်းငယ် ပြောင်းလဲ ဖော်ပြထားပါသည်။

 ဝိပါက်တော် ၁၂-ပါး စာရင်း
 သုန္ဒရီ
 လူသတ်
 စိဉ္စမန်
 ကျောက်လှိမ့်ထိ
 သွေးစိမ်းတည်
 ခွဲစိတ်ခံ
 နာဠာဂိရိ
 ခေါင်းကိုက်
 ခါးကိုက်
 မုယောဆွမ်း
 ဝမ်းသွေးသွန်
 ခြောက်နှစ်
 သုန္ဒရီ
ယခင်ဘဝတစ်ခုတွင် ဘုရားလောင်းသည် မုနာဠိ အမည်ရှိ အရက်သမားအဖြစ် ရှိခဲ့ဖူးသည်။ ထိုဘဝ၌ သုရဘိ အမည်ရှိ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါတစ်ပါး မြို့ပြင်သို့ ဆွမ်းခံကြွရန် သင်္ကန်းရုံနေစဉ် အနီးမှ ဖြတ်သွားသည့် အမျိုးသမီးတစ်ဦးကို မြင်၍ "ဤရဟန်းသည် မေထုန်မှီဝဲသူဖြစ်သည်၊ အကျင့်မကောင်းသူဖြစ်သည်" ဟု မမှန်မကန် စွပ်စွဲခဲ့ဖူးသည်။ ဤအကုသိုလ်ကံ၏ အကျိုးဆက်ကြောင့် ဘုရားအဖြစ်တွင် ကြည်ညိုသူများပြားသည်ကို မနာလိုသော တိတ္ထိတို့က သုန္ဒရီ မည်သော ပရိဗိုဇ်မကို ဇေတဝန်ကျောင်း၌ ညအိပ်ခိုင်းပြီး နံနက်မှ ပြန်ခိုင်းခဲ့သည်။ ရက်အတန်ကြာသော် သုန္ဒရီကို လူသတ်သမားများအား ငွေပေးသတ်ခိုင်းကာ အလောင်းကို ဇေတဝန်ကျောင်းအနီး ပစ်ထားစေပြီး ရဟန်းတို့က သတ်သည်ဟု ကောလာဟလဖြန့်ခဲ့သည်။

 လူသတ်
သုန္ဒရီအဖြစ်အပျက်၌ မြတ်စွာဘုရားနှင့် တပည့်သာဝကများ လူသတ်မှုဖြင့် စွပ်စွဲခံရခြင်းမှာ ယခင်ဘဝတစ်ခုတွင် လူအများလေးစားရသော ဗြာဟ္မဏဆရာကြီးအဖြစ်ဖြင့် တပည့်များအား အဘိညာဉ်ရ ရသေ့တစ်ပါးကို "ကာမဂုဏ်ခံစားသူ" ဟု ပြောဆိုခဲ့ခြင်း၊ တပည့်များကလည်း ထိုစကားကို ဝမ်းသာအားရဖြင့် ဆွမ်းခံအိမ်များသို့ တိုင်အောင် မဟုတ်မမှန် ပြောခဲ့ခြင်းတို့၏ အကျိုးဆက်ဖြစ်သည်။
 စိဉ္စမန်
သဗ္ဗာဘိဘူ မည်သော ဗုဒ္ဓဘုရား၏ တပည့် အရှင်နန္ဒကို အမျိုးသမီးနှင့် စွပ်စွဲခဲ့ဖူးသော အကုသိုလ်ကံ၏ အကျိုးဆက်မှာ စိဉ္စမာန် (မူရင်းအမည် စိဉ္စမာဏဝိကာ) အဖြစ်အပျက်ဖြစ်သည်။ သူမသည် မန်ကျည်းပင်နှင့် ပတ်သက်မှုရှိ၍ ထိုအမည်တွင်သည်။ အလွန်လှပသော ဤအမျိုးသမီးကို မနာလိုသော တိတ္ထိများက မြတ်စွာဘုရား တရားဟောနေစဉ်တွင် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဟန်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားအား မိမိကိုယ်ဝန်၏ ဖခင်ဖြစ်သည်ဟု လက်ညှိုးထိုး စွပ်စွဲခဲ့သည်။
 ကျောက်လှိမ့်ထိ
ယခင်ဘဝတစ်ခုတွင် ပစ္စည်းဥစ္စာကို မက်မော၍ ဖအေတူ မအေကွဲညီကို သတ်ပြီး တောင်ချောက်ကြားသို့ ပစ်ချကာ ကျောက်တုံးဖြင့် ကြိတ်ချေခဲ့ဖူးသည်။ ဤအကုသိုလ်၏ အကျိုးဆက်ကြောင့် ဒေဝဒတ်က ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်ပေါ်မှ ကျောက်တုံးကို လှိမ့်ချရာ၌ လွင့်စဉ်ကျလာသော ကျောက်စတစ်တုံးသည် မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေမတော်ကို ထိခိုက်ခဲ့သည်။
 သွေးစိမ်းတည်
ကလေးဘဝက လမ်းပေါ်၌ ဆော့ကစားနေစဉ် ဆွမ်းခံကြွလာသော ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအရှင်အား "ဦးပြည်းရဟန်း ဘယ်ကိုသွားနေတာလဲ" ဟုဆိုကာ ကျောက်ခဲဖြင့် ပစ်ခဲ့ရာ ခြေမတော်ကို ထိမှန်ပြီး သွေးစိမ်းတည်ခဲ့သည်။ ဤအကုသိုလ်၏ အကျိုးဆက်ကြောင့် ဒေဝဒတ်လှိမ့်ချသော ကျောက်စ ထိမှန်ချိန်တွင် ခြေမတော်၌ သွေးစိမ်းတည်ခဲ့သည်။
 ခွဲစိတ်ခံ
ဒေဝဒတ်၏ ကျောက်လွှာထိမှန်၍ ခြေမတော်တွင် သွေးစိမ်းတည်ခဲ့သော အနာကို ပျောက်ကင်းစေရန် ဆရာဇီဝကက ဓားဖြင့် ခွဲစိတ်ခဲ့ရသည်။ ၎င်းမှာ ပတ္ထိဝ အမည်ရှိ မင်းအဖြစ်နှင့် ယောက်ျားတစ်ဦးကို လှံဖြင့် ထိုးသတ်ခဲ့ဖူးသော အကုသိုလ်ကံ၏ အကျိုးဆက်ဖြစ်သည်။

"န ဟိ ကမ္မံ ဝိနဿတိ၊ ကံဟူသည် ပျောက်ပျက်ရိုး လုံးဝမရှိ"။
 နာဠာဂိရိ
အဇာတသတ်နှင့် ပေါင်းမိသူ ဒေဝဒတ်က နာဠာဂိရိမည်သော ဆင်ပြောင်ကို အရက်တိုက်၍ ရာဇဂြိုဟ်မြို့တွင်းသို့ ဆွမ်းခံကြွလာသော မြတ်စွာဘုရားကို သတ်ရန် စေခိုင်းခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဆင်ထိန်းအဖြစ်နှင့် ဆွမ်းခံကြွတော်မူနေသော ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအရှင်တစ်ပါးကို ဆင်ဖြင့် တိုက်ခဲ့ဖူးသော အကုသိုလ်ကံ၏ အကျိုးဆက်ဖြစ်သည်။
 ခေါင်းကိုက်
မြတ်စွာဘုရားသည် ရံဖန်ရံခါ ခေါင်းကိုက်ခြင်းဝေဒနာ ခံစားရသည်။ ယခင်ဘဝတစ်ခုတွင် တံငါသည်ရွာ၌ လူဖြစ်စဉ် တံငါသည်များ ငါးအစုအလိုက်အပြုံလိုက် သတ်နေသည်ကို ကြည့်၍ ဝမ်းသာအားရ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော အကုသိုလ်၏ အကျိုးဆက်ဖြစ်သည်။ ထိုအကုသိုလ်ကြောင့်ပင် မြတ်စွာဘုရား၏ ဆွေတော်မျိုးတော်များ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။
 ခါးကိုက်
ယခင်ဘဝတစ်ခုတွင် ဘုရားလောင်းသည် အရပ်ပုခဲ့သော်လည်း လက်ဝှေ့ကျော်တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဒေသတစ်ခွင်လုံးကို အနိုင်ရပြီးနောက် ဘုရားလောင်းနေသော ရွာသို့ ရောက်လာသည့် လက်ဝှေ့ကျော်နှင့် ယှဉ်ပြိုင်ထိုးသတ်ခဲ့ရာ ဘုရားလောင်းက ပြိုင်ဘက်၏ ခါးရိုးကျိုးသည်အထိ ထိုးသတ်ခဲ့သည်။ ထိုအကုသိုလ်ကြောင့် ဘုရားအဖြစ်၌ ရံဖန်ရံခါ ခါးကိုက်ပြီး တရားဟောနေစဉ် ပလ္လင်ပေါ်မှပင် ဆင်းကြွရသည်အထိ ခံစားခဲ့ရသည်။
 မုယောဆွမ်း
ဖုဿ မြတ်စွာဘုရား၏ သာဝကများကို "သလေးဆန်ဆွမ်းကို မစားကြနှင့်၊ မုယောဆန်ဆွမ်းကိုသာ စားကြ" ဟု ဆဲရေးခဲ့ဖူးသော အကုသိုလ်ကံ၏ အကျိုးဆက်အဖြစ် ဝေရဉ္ဇာ ပုဏ္ဏား၏ ပင့်ဖိတ်မှုဖြင့် ဝေရဉ္ဇာမြို့အနီး တမာပင်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးစဉ် အစားအစာရှားပါးမှုနှင့် ကြုံတွေ့ရပြီး မြင်းစာအဖြစ် စီမံထားသော မုယောဆွမ်းကို ဘုဉ်းပေးတော်မူခဲ့ရသည်။
 ဝမ်းသွေးသွန်
ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုခါနီးအချိန်တွင် စုန္ဒ ရွှေပန်းထိမ်သည်ကပ်လှူသော သူကရမဒ္ဒဝ ဆွမ်းကို ဘုဉ်းပေးပြီးနောက် ဝမ်းသွေးသွန်တော်မူခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဆေးဆရာအဖြစ်နှင့် သူဌေးသားတစ်ဦးကို ဝမ်းလျှောဆေး တိုက်ကျွေးခဲ့ဖူးသော အကုသိုလ်၏ အကျိုးဆက်ဖြစ်သည်။
 ခြောက်နှစ်
ဂေါတမဘုရားလောင်းသည် လူသာမန်တို့ မကျင့်နိုင်သော ဒုက္ကရစရိယာကျင့်စဉ်ကို ခြောက်နှစ်ကြာမျှ ကျင့်ပြီးမှသာ ဘုရားဖြစ်ခဲ့သည်။ ၎င်းမှာ ကဿပ ဘုရားရှင်လက်ထက်တွင် ပညာမာန်တက်နေသော ဇောတိပါလ လုလင်အဖြစ်နှင့် ဘုရားရှင်အား "ဦးပြည်းရဟန်းမှာ ဗောဓိဉာဏ် ဘယ်ရှိပါ့မလဲ၊ ဤဉာဏ်မျိုးဆိုသည်မှာ ရရန် အလွန်ခက်ခဲသည်" ဟု နှုတ်ကျွံခဲ့ဖူးသော အကုသိုလ်၏ အကျိုးဆက်ဖြစ်သည်။

ပါဠိတော်လာ ဖော်ပြချက်များကို အဋ္ဌကထာနှင့် ညှိနှိုင်း၍ အကြောင်းအရာတစ်ခုစီ၏ ခေါင်းစဉ်နှင့် အကျဉ်းချုပ်ကိုသာ ဖော်ပြထားပါသည်။ ဓမ္မကထိက ဆရာတော်များနှင့် ဓမ္မစာရေးဆရာများ၏ ဟောကြားရေးသားမှုများကို ဆက်လက်ဖတ်ရှုပါက အကြောင်းအရာတစ်ခုစီ၏ အသေးစိတ်ကို ပိုမိုသိရှိနိုင်ပါသည်။ဓမ္မအမေးအဖြေများ ပေါင်းချုပ် (အမှတ် ၄)
- အရှင်ကေလာသ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A. (Philo) M.A. (Buddhism)

ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်

ပြင်ပလင့်များ
 ဝိပါက်တော်-၁၂-ပါး ရှစ်လုံးဘွဲ့ ကဗျာများ
 ဝိပါက်တော် ၁၂-ပါး
 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ