အတ္ထင်္ဂမ

အတ္ထင်္ဂမ(ပု) [အတ္ထ + ဂမု + အ]သည် ချုပ်ငြိမ်းခြင်းသို့ ရောက်ခြင်းဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။
(က) ပယ်ခြင်း၊ မဖြစ်ပေါ်ခြင်း: ကိလေသာ သို့မဟုတ် ဒုက္ခ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကို တားဆီးပြီး ပယ်ဖျက်ခြင်း။ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ။ ဝိ၊၁၊၅။ မ၊၁၊၂၆။ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာတိ စေတသိကသုခဿ စ စေတသိကဒုက္ခဿ ဇာတိ ဣမေသမ္ပိ ဒိန္နံ ပုဗ္ဗေဝ အတ္ထင်္ဂမာ၊ ပဟာနာ ဣစ္စေဝ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၂၂။ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ။ ပဋိသံ၊၂၃၅။ အတ္ထင်္ဂမာ ပဟာနာ အသမုပ္ပါဒါ အပ္ပ ဝတ္တိံ ကတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၅၄။ (ခ) ချုပ်ငြိမ်းခြင်း၊ မရှိခြင်းသို့ ရောက်ခြင်း: ဖြစ်ပြီးသော အရာများ ချုပ်ငြိမ်းပြီး နောင်မဖြစ်တော့သည့် အခြေအနေ။ ဝေဒနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ။ ဒီ၊၁၊၁၆။ ဒုက္ခဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာယ။ ဒီ၊၂၊၂၃၁။ ဒုက္ခဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာယာတိ ကာယိကဒုက္ခဿ စေတသိကဒေါမနဿဿ စာတိဣမေသံ ဒိန္နံ အတ္ထင်္ဂမာယ နိရောဓာယာတိ အတ္ထော။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၃၉။ ဣတိ ရူပဿ အတ္ထင်္ဂမော။ သံ၊၁၊၂၆၆။ ပဋိသံ၊၂၀၁။ ဒုက္ခဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာယ၊ ဉာယဿ အဓိဂမာယ။ အံ၊၁၊၂၂၂။ အတ္ထင်္ဂမာယာတိ အတ္ထံ ဂမနတ္ထာယ။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၀၃။ ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ။ ပဋိသံ၊၂၀၀။ အတ္ထင်္ဂမန္တိ ဥပ္ပန္နာနံ အဘာဝဂမနံ၊ အနုပ္ပန္နာနံ အနုပ္ပါဒံ ဝါ၊ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၃၃။ 
(ဂ) ပျက်စီးခြင်း: ဖြစ်ပြီးသော အရာများ ပြိုကွဲပျက်စီးသွားခြင်း။ အယံ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခဿ အတ္ထင်္ဂမော။ သံ၊၁၊၃၀၁။ အတ္ထင်္ဂမောတိ ဘေဒေါ။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၆၉။ ကာမာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ။ အံ၊၁၊၃၁၆။ အတ္ထင်္ဂမန္တိ ဘေဒံ။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၅၇။ ဟုလည်း ဆိုနိုင်ပါသည်။

၎င်းကို အစ္စန္တအတ္ထင်္ဂမ၊ ဘေဒတ္ထင်္ဂမ ဟူ၍ နှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်ပြီး၊အတ္ထင်္ဂမောပိ အစ္စန္တအတ္ထင်္ဂမော ဘေဒတ္ထင်္ဂမောတိ ဒုဝိဓော။ ဒေသေဿာမီတိ ဣဒံ ဝဋ္ဋဒုက္ခဿ သမုဒယအတ္ထင်္ဂမံ နိဗ္ဗတ္တဘေဒံ နာမ ဒေသေဿာမိ၊ တံ သုဏာထာတိ အတ္ထော။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၆၉။  ထပ်မံ၍ ခဏိကတ္ထင်္ဂမ၊ ပစ္စယတ္ထင်္ဂမ ဟူ၍လည်း နှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်သည်။ ခဏိကတ္ထင်္ဂမသည် အနိစ္စသဘောဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းမှုကို ဖော်ပြပြီး၊ ပစ္စယတ္ထင်္ဂမသည် မဂ်တရားဖြင့် ဒိဋ္ဌိများ ချုပ်ငြိမ်းမှုကို ဖော်ပြသည်။အတ္ထင်္ဂမာပိ ဒွေယေဝ ခဏိကတ္ထင်္ဂမော ပစ္စယတ္ထင်္ဂမော စ။ ခဏိကတ္ထင်္ဂမော နာမ ခယော ဝယော ဘေဒေါ ပရိဘေဒေါ အနိစ္စတာ အန္တရဓာနံ။ ပစ္စယတ္ထင်္ဂမော နာမ သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါ။ သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါ ဟိ ဒိဋ္ဌိဋ္ဌာနသမုဂ္ဃါတောတိ ဝုတ္တော။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၁၇
အတ္ထင်္ဂမ၏ အမျိုးအစားများ
အတ္ထင်္ဂမကို အောက်ပါအတိုင်း နှစ်မျိုးခွဲခြားဖော်ပြထားသည်-  
 အစ္စန္တအတ္ထင်္ဂမ (စင်စစ်မဖြစ်သောအားဖြင့် ချုပ်ခြင်း)  
 ဘေဒတ္ထင်္ဂမ (ဘင်ခဏအားဖြင့် ချုပ်ခြင်း)  

ပါဠိစာသားတွင် “အတ္ထင်္ဂမောပိ အစ္စန္တအတ္ထင်္ဂမော ဘေဒတ္ထင်္ဂမောတိ ဒုဝိဓော” ဟု ဖော်ပြထားပြီး၊ ဤနှစ်မျိုးသည် ချုပ်ငြိမ်းမှု၏ မတူညီသော သဘောကို ဖော်ပြသည်။  

 အစ္စန္တအတ္ထင်္ဂမ ဆိုသည်မှာ စင်စစ်အားဖြင့် တစုံတရာဖြစ်ပေါ်မှု မရှိခြင်းကြောင့် ချုပ်ငြိမ်းသွားခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းသည် အကြောင်းအကျိုး နှစ်ရပ်လုံးတို့၏ အကြွင်းအကျန်မရှိ ကုန်စင်အောင် ချုပ်ငြိမ်းခြင်း အခြေအနေကို ညွှန်ပြပေမည်။  
 ဘေဒတ္ထင်္ဂမ ကား ဖြစ်ပြီးသည့်အရာ၏ ပြိုကွဲပျက်စီးခြင်း (ဘင်ခဏ) အားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းသည် အနိစ္စသဘောကို မီးမောင်းထိုးပြသည်။ 

အတ္ထင်္ဂမ၏ နောက်ထပ်အမျိုးအစားနှစ်မျိုး
ထပ်မံ၍ အတ္ထင်္ဂမကို နောက်ထပ်နည်းဖြင့် နှစ်မျိုးခွဲခြားထားသည်-  
 ခဏိကတ္ထင်္ဂမ (ခဏအားဖြင့် ချုပ်ခြင်း)  
 ပစ္စယတ္ထင်္ဂမ (အကြောင်းတရားအားဖြင့် ချုပ်ခြင်း) 

- ခဏိကတ္ထင်္ဂမ ဆိုသည်မှာ ခဏအားဖြင့် ဖြစ်ပြီးပျက်သွားသော ချုပ်ငြိမ်းမှုကို ဆိုသည်။ ၎င်းကို “ခယော ဝယော ဘေဒေါ ပရိဘေဒေါ အနိစ္စတာ အန္တရဓာနံ” ဟူ၍ ဖော်ပြထားပြီး၊ ဆိုလိုသည်မှာ ကုန်ခြင်း၊ ပျက်ခြင်း၊ ပြိုကွဲခြင်း၊ ကန့်သတ်ခြင်း၊ အနိစ္စသဘော၊ ပျောက်ကွယ်ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အနိစ္စတရား၏ သဘောသဘာဝကို ထင်ရှားစေသည်။  ဘေဒတ္ထင်္ဂမ (ဘင်ခဏအားဖြင့် ချုပ်ခြင်း)  အတူတူပင်ဖြစ်သည်။

- ပစ္စယတ္ထင်္ဂမ ကား အကြောင်းတရားအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းခြင်းကို ဆိုလိုပြီး၊ ၎င်းကို “သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါ” (သောတာပတ္တိမဂ်တရား) ဟု ဖော်ပြသည်။ သောတာပတ္တိမဂ်သည် ဒိဋ္ဌိများ (မှားယွင်းသော အယူအဆများ) ကို ပယ်ဖျက်နိုင်သော တရားဖြစ်သည်ဟု “ဒိဋ္ဌိဋ္ဌာနသမုဂ္ဃါတောတိ ဝုတ္တော” ဟူသော စကားဖြင့် ဖော်ပြထားသည်။ အစ္စန္တအတ္ထင်္ဂမ (စင်စစ်မဖြစ်သောအားဖြင့် ချုပ်ခြင်း) နှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။
၂။ ဝယဓမ္မာနုပဿီ = ဝယဒဿန = အပျက်သက်သက် ရှုနည်း
 ၁။ အဝိဇ္ဇာ ချုပ်ခြင်းကြောင့် ကမ္မဇရုပ် ရူပက္ခန္ဓာ ချုပ်၏၊
 ၂။ တဏှာ ချုပ်ခြင်းကြောင့် ။ ။
 ၃။ ဥပါဒါန် ချုပ်ခြင်းကြောင့် ။ ။
 ၄။ သင်္ခါရ ချုပ်ခြင်းကြောင့် ။ ။
 ၅။ ကံ ချုပ်ခြင်းကြောင့် ။ ။
 [ဤကား အနုပ္ပါဒနိရောဓတည်း၊ အနာဂတ်ရုပ်များ၏ နောင်တစ်ဖန်မဖြစ်သော ချုပ်ခြင်းဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းမှုတည်း၊၊] 
 ကမ္မဇရုပ် ရူပက္ခန္ဓာ၏ ချုပ်ခြင်းသဘော = ပျက်ခြင်းသဘော။ (ဥပ္ပါဒနိရောဓတည်း။)
 ၆။ စိတ် ချုပ်ခြင်းကြောင့် စိတ္တဇရုပ် ရူပက္ခန္ဓာ ချုပ်၏၊ (အနုပ္ပါဒနိရောဓတည်း။)
 စိတ္တဇရုပ် ရူပက္ခန္ဓာ၏ ချုပ်ခြင်းသဘော = ပျက်ခြင်းသဘော။ (ဥပ္ပါဒနိရောဓတည်း။)
 ၇။ ဥတု ချုပ်ခြင်းကြောင့် ဥတုဇရုပ် ရူပက္ခန္ဓာ ချုပ်၏၊ (အနုပ္ပါဒနိရောဓတည်း။)
 ဥတုဇရုပ် ရူပက္ခန္ဓာ၏ ချုပ်ခြင်းသဘော = ပျက်ခြင်းသဘော။ (ဥပ္ပါဒနိရောဓတည်း။)
 ၈။ အာဟာရ ချုပ်ခြင်းကြောင့် အာဟာရဇရုပ် ရူပက္ခန္ဓာ ချုပ်၏၊ (အနုပ္ပါဒနိရောဓတည်း။)
 အာဟာရဇရုပ် ရူပက္ခန္ဓာ၏ ချုပ်ခြင်းသဘော = ပျက်ခြင်းသဘော။ (ဥပ္ပါဒနိရောဓတည်း။)
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
 ခန္ဓာငါးပါးကို ဆင်ခြင်ခြင်းအပိုင်း
 ဓမ္မာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာန်ကျင့်စဉ် ကောက်နုတ်ချက်
 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ
Category:ဝိပဿနာ