ဒေါသမူစိတ်

ဒေါသမူစိတ် သည် အဘိဓမ္မာတရားတော်အရ အကုသိုလ်စိတ် (၁၂) ပါးအနက် ဒေါသ ကို အခြေခံအမြစ်အဖြစ်ပြု၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော စိတ်အစုအဝေး ဖြစ်သည်။ ဤစိတ်များသည် အာရုံကို ပြစ်မှားတတ်ခြင်း၊ ခက်ထန်ကြမ်းတမ်းခြင်းနှင့် လောင်မြိုက်တတ်သော သဘောများဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။

ဒေါသမူစိတ် (၂) ပါး အမျိုးအစားများ
ဒေါသမူစိတ်သည် တိုက်တွန်းမှု (သင်္ခါရ) အပေါ် မူတည်၍ အောက်ပါအတိုင်း (၂) ပါး ကွဲပြားပါသည်-

၁။ ဒေါမနဿသဟဂုတ်၊ ပဋိဃသမ္ပယုတ်၊ အသင်္ခါရိကစိတ် - မနှစ်သက်ဖွယ်သော ဝမ်းနည်းခြင်းဝေဒနာနှင့်တကွ အာရုံကို ပြစ်မှားလျက် မိမိအလိုလို (တိုက်တွန်းမှုမပါဘဲ) ဖြစ်ပေါ်သော စိတ်။
၂။ ဒေါမနဿသဟဂုတ်၊ ပဋိဃသမ္ပယုတ်၊ သသင်္ခါရိကစိတ် - မနှစ်သက်ဖွယ်သော ဝမ်းနည်းခြင်းဝေဒနာနှင့်တကွ အာရုံကို ပြစ်မှားလျက် သူတစ်ပါးတိုက်တွန်းမှုကြောင့် သော်လည်းကောင်း၊ မိမိဘာသာ အားထုတ်မှုကြောင့် သော်လည်းကောင်း ဖြစ်ပေါ်သော စိတ်။

အင်္ဂါရပ်များနှင့် သဘာဝတရား
   ဝေဒနာ (ခံစားမှု): ဒေါသမူစိတ်သည် အမြဲတမ်း ဒေါမနဿဝေဒနာ (စိတ်ဆင်းရဲခြင်း) နှင့်သာ ယှဉ်တွဲဖြစ်ပေါ်သည်။ ၎င်းသည် အာရုံ၏ အရသာကို မသာယာသော အခြင်းအရာဖြင့် ခံစားခြင်းဖြစ်သည်။
   ပဋိဃ (ပြစ်မှားမှု): ဒေါသစေတသိက်ကို "ပဋိဃ" ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ယှဉ်ဖက်တရားများကို ဖျက်ဆီးတတ်ခြင်း၊ အာရုံကို ထိခိုက်ပြစ်မှားခြင်း သဘောရှိသည်။ ၎င်းသည် လူမိုက်နှင့် ပေါင်းမိသူများကဲ့သို့ ယှဉ်ဖက်စိတ်စေတသိက်တို့ကို ကြမ်းတမ်းပျက်စီးစေတတ်သည်။
   ဟဒယဝတ္ထုနှင့် ဆက်စပ်မှု: ဒေါသဖြစ်လာသောအခါ ဒေါသ၏ မှီရာဖြစ်သော ဟဒယဝတ္ထု (နှလုံးသားရုပ်) သည် ပူလောင်လာပြီး မျက်နှာနီမြန်းခြင်းကဲ့သို့သော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖောက်ပြန်မှုများကို ဖြစ်စေသည်။ ဒေါသအရှိန် အလွန်ပြင်းထန်ပါက သေကျေပျက်စီးသည်အထိ နှိပ်စက်နိုင်သည်။

ဒေါသမူစိတ် ဖြစ်ပေါ်ရခြင်း အကြောင်းရင်းများ
ဒေါသမူစိတ် ဖြစ်ပေါ်စေသော အခြေခံအကြောင်းရင်း (၄) ပါးရှိပါသည်-
၁။ ဒေါသဇ္စျာသယ ဓာတ်ခံရှိခြင်း: ရှေးဘဝများကပင် ဒေါသဖြစ်လွယ်သော ဝါသနာ ပါလာခြင်း။
၂။ စိတ်သဘော တိမ်ကော သေးနုခြင်း: စိတ်နေသဘောထား မလေးနက်သဖြင့် အရာရာ၌ စိတ်ကောက်လွယ်၊ ဝမ်းနည်းလွယ်ခြင်း။
၃။ အကြားအမြင် နည်းပါးခြင်း: ဗဟုဿုတနည်းသဖြင့် စဉ်းစားဆင်ခြင်နိုင်စွမ်း မရှိဘဲ စိတ်ဆိုးမှု၌ အဆုံးသတ်ခြင်း။
၄။ အနိဋ္ဌာရုံနှင့် တွေ့ကြုံရခြင်း: မိမိမနှစ်သက်သော အာရုံဆိုးများနှင့် တွေ့ကြုံရခြင်း။

ယှဉ်တွဲဖြစ်ပေါ်သော စေတသိက်များ
ဒေါသမူစိတ်၌ အကုသိုလ်အားလုံးနှင့် ဆက်ဆံသော သဗ္ဗာကုသလသာဓာရဏစေတသိက် (၄) ပါး (မောဟ၊ အဟိရိက၊ အနောတ္တပ္ပ၊ ဥဒ္ဓစ္စ) တို့ အမြဲယှဉ်တွဲသည်။ ထို့ပြင် ဒေါသ၊ ဣဿာ (သူတစ်ပါးစည်းစိမ်ကို ငြူစူခြင်း)၊ မစ္ဆရိယ (ဝန်တိုခြင်း) နှင့် ကုက္ကုစ္စ (နောင်တပူပန်ခြင်း) တို့သည် ဤဒေါသမူစိတ်၌သာ သီးသန့်ယှဉ်နိုင်သော တရားများဖြစ်သည်။ သို့သော် ဣဿာ၊ မစ္ဆရိယနှင့် ကုက္ကုစ္စတို့သည် အာရုံပြုပုံချင်း မတူညီသောကြောင့် တစ်ပြိုင်နက် မဖြစ်နိုင်ဘဲ တစ်ပါးစီသာ ယှဉ်ခွင့်ရကြသည်။ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂြိုဟ်ဘာသာဋီကာ

ဥပမာအားဖြင့်ဆိုရသော် -
ဒေါသမူစိတ်သည် "တုတ်ဖြင့် ပုတ်ခတ်မိသော မြွေဟောက်" နှင့် တူလှပေသည်။ မနှစ်သက်ဖွယ် အာရုံနှင့် တွေ့ကြုံသောအခါ မြွေဟောက်ကဲ့သို့ ရူးကနဲ ထကြွလာတတ်ပြီး၊ မိမိမှီရာ သတ္တဝါနှင့် ယှဉ်ဖက်တရားတို့ကို "တောမီး" ကဲ့သို့ လောင်ကျွမ်းဖျက်ဆီးတတ်သော သဘာဝရှိပါသည်။
ကိုးကား

Category:ဝိပဿနာ