ပပဉ္စတရား

ပပဉ္စတရားဆိုသည်မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာတရားတော်များတွင် အလွန်နက်နဲပြီး အရေးပါသော အယူအဆတစ်ခုဖြစ်သည်။ ပပဉ္စဟူသည် "အကျယ်ချဲ့ခြင်း၊ ပြန့်ပွားခြင်း၊ ကြာရှည်စေခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး၊ သတ္တဝါတို့အား ဒုက္ခသံသရာ၌ မဆုံးနိုင်အောင် ကျင်လည်စေသော စိတ်၏ ပြန့်ပွားပျံ့လွင့်မှု ဖြစ်စဉ်နှင့် ထိုသို့ဖြစ်စေတတ်သော တရားများကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းကို သံသရာနယ်ချဲ့တရား ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဤတရားများသည် သတ္တဝါတို့အား နိဗ္ဗာန်နှင့် ဝေးကွာစေသော အဓိက အကြောင်းတရားများ ဖြစ်ကြသည်။

ဝေါဟာရရင်းမြစ်နှင့် အနက်အဓိပ္ပာယ်

ပပဉ္စ ဟူသော ဝေါဟာရသည် ပါဠိဘာသာမှ ဆင်းသက်လာပြီး `ပ + ပစိ + အ` ဟု ဓာတ်ခွဲနိုင်သည်။ "ပစိ" ဓာတ်သည် "အကျယ်ချဲ့ခြင်း" (ဝိတ္ထာရေ) ဟူသော အနက်ကိုဆောင်သည်။ အဋ္ဌကထာများတွင် အဓိပ္ပာယ်အမျိုးမျိုးဖြင့် ဖွင့်ဆိုထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ပပဉ္စ (ပု) [ပ+ပစိ+အ။ ဗျာသော ပပဉ္စော ဝိတ္ထာရော၊ ယာမော တု သံယမော ယမော။ ဓာန်၊၇၆၈။ တိကံ ဝိတ္ထာရေ။ ...ပပုဗ္ဗော ပဉ္စ ဝိတ္ထာရေ။ ဓာန်၊ဋီ၊၇၆၈။ ပစိ ဝိတ္ထာရေ။ ပဉ္စေတိ၊ ပဉ္စယတိ၊ ပပဉ္စတိ၊ ပပဉ္စယတိ၊ ပပဉ္စာ။ ဧတ္ထ ပပဉ္စာတိ တဏှာမာနဒိဋ္ဌိယော။ ဧတာ ဟိ အတ္တနိဿိတာနံ သတ္တာနံ သံသာရေ ပပဉ္စန္တိ ဝိတ္ထိန္နံ ကရောန္တီတိ ပပဉ္စာတိ ဝုစ္စန္တိ။ အထ ဝါ ပပဉ္စေန္တိ ယတ္ထ သယံ ဥပ္ပန္နာ တံသန္တာနံ ဝိတ္ထာရေန္တိ စိရံ ဌပေန္တီတိ ပပဉ္စာ။ လောကိယာ ပန “အမှာကံ တုမှေဟိ သဒ္ဓိံ ကထေန္တာနံ ပပဉ္စော ဟောတီ”တိအာဒီနိ ဝဒန္တာ ကာလဿ စိရဘာဝံ ပပဉ္စောတိ ဝဒန္တိ၊ သာသနေ ပန ဒွယမ္ပိ လဗ္ဘတိ။ နီတိ၊ဓာ၊၂၉၂။ ပစိ ဝိတ္ထာရေ စု ဗျတ္တီကာရေ ဘူ။ ဓာတွတ္ထ။ ၂၁၉။ ဝိပယ်ာယေ ဝိသ္တရေ စ, ပြပဉ္စး ပါဝကေ ၐုစိး။ အမရ။ ၂၃၊ ၂၈။ ပြသဉ္စတေ-ပစိဝုတ္တီကရဏေ၊ ပစာဒျစ် (၃၊၂၊၁၃၄)။ ပြပဉ္စး သဉ္စယေပိ တျာဒိသ္တရေ စ ပြတာရဏေ” (ဣတိမေဒိနီ)။ ဗျာချာသုဓာ။ ပြပဉ္စ (ပု)ပြ+ပစိ ဝိသ္တာရေ ဃဉ်။ ဝိသ္တာရေ၊ ဝဲပရီတျေ, သဉ္စယေ, ပြတာရဏေ, သံသာရေ စ။ ထောမ။ (ပပံ စ = ပဝံစ-ပြာ)] 

 (သံသရာကို) ချဲ့ခြင်း၊ ပြန့်ပွားခြင်း (Expansion, Proliferation): ဤသည်မှာ အဓိကအကျဆုံး အဓိပ္ပာယ် ဖြစ်သည်။ အာရုံတစ်ခုကို အခြေခံ၍ စိတ်ကူးများ၊ ခံစားချက်များ၊ အယူအဆများ ရှည်လျားစွာ ချဲ့ထွင်တွေးတောခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ (၂) ကျယ်ဝန်း-ကျယ်ပြော-များပြား-သော အရာ။ (၂) ဣမသ္မိံ ပနတ္ထေ ဝိတ္ထာရိယမာနေ အတိဝိယ ပပဉ္စော ဟောတိ၊ တသ္မာ တံ ဝိတ္ထာရယာမ။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၉။ အတိဝိယ ပပဉ္စောတိ အတိမဟာဝိတ္ထာရော။ ဒီ၊ဋီ၊၁၊၁၁၂။ ဝိတ္ထာရော (ကင်္ခါ၊၁၄၇။)တိ ပပဉ္စော။ ကင်္ခါ၊ဋီ၊သစ်၊၂၆၃။ (မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၀၈။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၅၁။ ဝဇိရ၊၅၀၀။ ဝိမ တိ၊၁၊၂၉၀။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၃၂။ မ၊ဋီ၊၃၊၁၀၅။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၄၂၅။)
(၃) (က) (သံသရာကို)ချဲ့ခြင်း၊ ချဲ့တတ်-ချဲ့ကြောင်းဖြစ်သော တရား၊ ပပဉ္စတရား (တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိ)။ (ခ) ထင်ရှားပြတတ်သော တရား၊ ပပဉ္စတရား (တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိ)၊  (၃) (က) ယဿ ပပဉ္စာ ဌိတိ စ နတ္ထိ၊ သန္ဒာနံ ပလိဃဉ္စ ဝီတိဝတ္တော။ ဥဒါန၊၁၇၄။ ပပဉ္စာ နာမ တဏှာဒိဋ္ဌိမာနာ, တဒဘိသင်္ခတာ သင်္ခါရာ။ နေတ္တိ၊၃၂။ ယဿ ပပဉ္စာ ဌိတိ နတ္တီတိ ယသ္မာ ဘဂဝါ အတ္တာနမေဝ ပရံ ဝိယ ကတွာ နိဒ္ဒိသတိ၊ တသ္မာ ယဿ အဂ္ဂပုဂ္ဂလဿ ပုတ္တလက္ခဏာ ပပဉ္စာ, တေဟိ ကတာ သံသာရေ ဌိတိ စ နတ္ထိ။ ...သတ္တေ သံသာရေ ပပဉ္စေန္တီတိ ပပဉ္စာ။ “ပပဉ္စဋ္ဌိတီ”တိ ပါဌော။ တဿတ္ထော-ပပဉ္စာနံ ဌိတိ ဝိဇ္ဇမာနတာ မဂ္ဂေန အသမုစ္ဆေဒေါ ပပဉ္စဋ္ဌိတိ၊ ပပဉ္စာ ဧဝ ဝါ အဝသိဋ္ဌကုသလာကုသလဝိပါကာနံ ပဝတ္တိယာ ဟေတုဘာဝတော ဝဋ္ဋဿ ဌိတိ ပပဉ္စဋ္ဌိတိ၊ သာ ယဿ အဂ္ဂပုဂ္ဂလဿ နတ္ထိ။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၃၃၈-၉။ ပပဉ္စေန္တိ သံသာရေ စိရံ ဌပေန္တီတိ ပပဉ္စာ၊ တိဋ္ဌန္တိ ဧတာဟီတိ ဋ္ဌိတီ။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၀၁။ (အံ၊၁၊၄၈၀-၁။ အံ၊၂၊၂၆၀-၁။ သုတ္တနိ၊၂၈၀။ ထေရ၊၃၄၄။ အပ၊၁၊၉။ မဟာနိ၊၂၁၇၊ ၂၆၇။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁၃၊ ၃၃၀။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၁၆၊ ၃၇၉၊ ၃၈၁။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၃။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၅၁။ မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၁၉။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁၊ ၂၄၉။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၅၁။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၉၆။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၅၅။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၆၂၊ ၃၄၄။ အပ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၄၄။ မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၃၁၅၊ ၃၂၈။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၀၁။ ဝဇိရ၊၁၄၄။ သာရတ္ထ၊၂၊၁၅။ ဝိမတိ၊၁၊၅၉။ ဒီ၊ဋီ၊၂၊၂၇၄။ မ၊ဋီ၊၁၊၆၉။ မ၊ဋီ၊၂၊၁၀၊ ၆၀၊ ၁၀၃။ မ၊ဋီ၊၃၊၁၀၅။ သံ၊ဋီ၊၁၊၃၈။ သံ၊ဋီ၊၂၊၃၆။ အနုဋီ၊၃၊၁၇၃။) (က၊ ခ) ယတ္ထ သယံ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ တံသန္တာနံ သံသာရေ ပပဉ္စန္တိ ဝိတ္ထာရယန္တီတိ ပပဉ္စာ၊ ယဿ ဥပ္ပန္နာ၊ တံ “ရတ္တော”တိ ဝါ “သတ္တော”တိ ဝါ “မိစ္ဆာဘိနိဝိဋ္ဌော”တိ ဝါ ပပဉ္စေန္တိ ဗျဉ္ဇန္တီတိ ပပဉ္စာ။ ဒီ၊ဋီ၊၂၊၂၅၈။ (ကင်္ခါ၊ဋီ၊သစ်၊၁၉၇။)
 ကြာမြင့်ခြင်း၊ နှေးကွေးခြင်း (Delay, Prolongation): ပပဉ္စတရားများသည် မဂ်ဖိုလ်ရရှိရေးကို နှောင့်နှေးစေပြီး သံသရာခရီးကို ရှည်လျားစေသည်။ လောကီအသုံးတွင် "သင်နှင့် စကားပြောရသည်မှာ အချိန်ကြာသည် (ပပဉ္စဖြစ်သည်)" ဟု သုံးစွဲကြသည်။(၁) ကြာမြင့်-နှေးကွေး-လေးဖင့်ခြင်း။ (၁) မာဂဓဘာသာယ ဟိ တန္တိံ အာရုဠှဿ ဗုဒ္ဓဝစနဿ ပဋိသမ္ဘိဒါပ္ပတ္တာနံ သောတပထာဂမနမေဝ ပပဉ္စော။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၇၂။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၊၆၊ ပပဉ္စောတိ စိရာယနန္တိ အတ္ထော။ မူလဋီ၊၂၊၁၉၂။ ဘာဝနာနယ ပနေတ္ထ တိက္ခပညဿ ဘိက္ခုနော...ဝိတ္ထာရတော ဓာတုပရိဂ္ဂဟော ပပဉ္စတော ဥပဋ္ဌာတိ။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၃၄၆။ ပပဉ္စတောတိ ဒန္ဓတော သဏိကတော။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၄၃၂။ (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၄။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၃။ မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၅၉၊ ၁၇၀၊ ၂၃၉။ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၇၀။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၇၀။ 
အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၀၆။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၉။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၂၊ ၆၉၊ ၁၁၈၊ ၁၃၃။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၆၈-၉။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၉။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၂၊၆။ အပ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၁။ ဇာဋ္ဌ၊၁၊၁၁။ သာရတ္ထ၊၃၊၄၄၃။ ဝိမတိ၊၁၊၁၀၂။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၂၄၆။ သံ၊ဋီ၊၁၊၂၉၉။ သံ၊ဋီ၊၂၃၈၇။ အံ၊ဋီ၊၂၊၃၄၉။)
 အတားအဆီး၊ အနှောင့်အယှက် (Obstacle, Hindrance): ဝိပဿနာဉာဏ်၊ မဂ်ဉာဏ်၊ ဖိုလ်ဉာဏ် ဖြစ်ပေါ်မှုကို အနှောင့်အယှက်ပေးသော တရားဖြစ်သည်။
 အမြင်မှား၊ မောဟ (Illusion, Obsession): လောက၏ အမှန်တရားကို မမြင်နိုင်အောင် ဖုံးလွှမ်းထားသော စိတ်၏အစွဲအလမ်း၊ အမြင်မှားများကို ဆိုလိုသည်။

ပပဉ္စတရား ၃-ပါး

ပိဋကတ်တော်နှင့် အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာများတွင် ပပဉ္စကို ဖြစ်စေသည့် အခြေခံကိလေသာတရား သုံးမျိုးကို အဓိကထား ဟောကြားတော်မူသည်။ ၎င်းတို့ကို ပပဉ္စတရား ၃-ပါး ဟု ခေါ်ဆိုပြီး သတ္တဝါတို့၏ သန္တာန်၌ သံသရာကို ချဲ့ထွင်နေသောကြောင့် ပပဉ္စ ဟု ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။

 "သတ္တေ သံသာရေ ပပဉ္စေန္တီတိ ပပဉ္စာ။"
 (သတ္တဝါတို့ကို သံသရာ၌ ချဲ့ထွင်တတ်ကုန်သောကြောင့် ပပဉ္စမည်၏။)

ထိုတရားသုံးပါးမှာ -
၁။  တဏှာ: လိုချင်တပ်မက်ခြင်း၊ စွဲလမ်းခြင်း (လောဘ)။ မျက်စိ၊ နား၊ နှာ၊ လျှာ၊ ကိုယ်၊ စိတ်တည်းဟူသော ဒွါရခြောက်ပေါက်မှ ဝင်လာသော အာရုံများကို "ကောင်းသည်၊ နှစ်သက်ဖွယ်ဖြစ်သည်" ဟုမြင်၍ လိုချင်တပ်မက်သောအခါ ထိုအာရုံနှင့်ပတ်သက်သော စိတ်ကူးအတွေးများ၊ တောင့်တမှုများ ဆင့်ကဲဆင့်ကဲ ပွားများလာသည်။ ဤသည်မှာ တဏှာပပဉ္စ ဖြစ်သည်။
၂။  မာန: ထောင်လွှားခြင်း၊ ငါဟူ၍ အထင်ရောက်ခြင်း။ မိမိကိုယ်ကို သူတစ်ပါးထက် "သာသည်၊ နိမ့်သည်၊ တန်းတူသည်" ဟု နှိုင်းယှဉ်တိုင်းတာခြင်းမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော အတွေးများသည် မာနကို အခြေခံသည့် ပပဉ္စဖြစ်သည်။ ဤမာန်မာနသည် "ငါ" ဟူသော အစွဲမှ ပေါက်ဖွားလာပြီး မဆုံးနိုင်သော ပြဿနာများကို ဖန်တီးသည်။
၃။  ဒိဋ္ဌိ: မှားယွင်းသော အယူအဆ။ အထူးသဖြင့် "ဤလောကသည် အမြဲတမ်းတည်ရှိသည်၊ ငါသည် အမြဲတမ်းတည်ရှိသော အတ္တဖြစ်သည်" ဟူသော သက္ကာယဒိဋ္ဌိကို အခြေခံ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော အယူအဆမှားများ ဖြစ်သည်။ ဤဒိဋ္ဌိသည် တဏှာနှင့် မာနတို့၏ အခြေခံအကျဆုံး အမြစ်ဖြစ်ပြီး၊ သတ္တဝါတို့အား သံသရာမှ မလွတ်မြောက်နိုင်အောင် ချည်နှောင်ထားသည်။ပပဉ္စတရား ၃-ပါး၊ သမနုပဿနာသုတ်၊ ခန္ဓ-သံ-ပါ-၃၈၊ ခန္ဓ-သံ-ဋ္ဌ-၂၄၈၊ တဏှာ၊ မာန၊ ဒိဋ္ဌိ၊ ချဲ့ထွင်တတ်သောတရားသုံးပါးဟူလို။ ။ ပပဉ္စာနာမရာဂါဒယော ကိလေသာ-ဟု ဖွင့်ပြထားပုံ၊ ထေရ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၃၄၄၊ ထေရ-ပါ-၃၃၆။ ။ မဟာနိ-ပါ-၂၆၇၊ မဟာနိ-ဋ္ဌ-၃၂၈။ ။ ဒီဃ-၂-ပါ-၇၊ ဒီဃ-၂-ဋ္ဌ-၁၈။ ။ ဒီဃ-၂-ပါ-၂၂၁၊ ဒီဃ-၂-ဋ္ဌ-၃၁၃။ ။ နေတ္တိ-ပါ-၃၂၊ နေတ္တိ-ဋ္ဌ-၁၀၁၊ ပပဉ္စာနာမ တဏှာဒိဋ္ဌိမာနာ တဒဘိသင်္ခတာစ သင်္ခါရာ-ဟု ဟောထားပုံ။ ။ ပပဉ္စတရားကို စွဲလမ်းပုံကိုပြသော ဂါထာ၊ ပဏ်-၁-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၄၁။ ။ ပထဝီစသည်၌ ပပဉ္စတရားတို့ဖြင့် စွဲလမ်းပုံ၊ ပဏ်-၁-ပါ-၁၊ ပဏ်-၁-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၂၇။ ၄၁။ ။ ပပဉ္စတရားတို့ဖြင့် မစွဲလမ်းရန်ဟောထားသော ယဝကလာပိသုတ်၊ သဠာ-သံ-ပါ-၄၀၅၊ သဠာ-သံ-ဋ္ဌ-၁၁၄။ ။ ၎င်းပပဉ္စတရားကိုပယ်ရန်၊ အံ-၃-ပါ-၁၃၁၊ အံ-၃-ဋ္ဌ-၁၀၀ ပပဉ္စက္ခယသုတ်၊ ဥဒါန-ပါ-၁၇၃၊ ဥဒါန-ဋ္ဌ-၃၃၈၊ ဤ၌ ရာဂ-ဒေါသ-မောဟ သုံးပါးနှင့် ပပဉ္စတရား ၆-ပါး ဟောထား၏။ ။ ပပဉ္စရာမ၊ ပပဉ္စရတပုဒ်အဖွင့်၊ ပဏ်-၁-ပါ-၉၃၊ ပဏ်-၁-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၃၁၆။ ܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[02/020]܀

စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖြစ်စဉ်

မြတ်စွာဘုရားသည် မဓုပိဏ္ဍိကသုတ် (မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ ၁၈) တွင် ပပဉ္စဖြစ်ပေါ်လာပုံကို ရှင်းလင်းစွာ ဟောကြားထားသည်။
"အကြင်အကြောင်းကြောင့် (အာရုံကို) ကြံစည်၏ (ဝိတက္ကေတိ)၊ ထိုအကြောင်းကြောင့် (စိတ်ကူးကို) အကျယ်ချဲ့၏ (ပပဉ္စေတိ)။ အကြင်အကြောင်းကြောင့် အကျယ်ချဲ့၏၊ ထိုအကြောင်းကြောင့် ထိုသူအား အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်နှင့် စပ်လျဉ်းသော ပပဉ္စအမျိုးမျိုးတို့သည် ဖြစ်ပေါ်ကုန်၏။"

ဤဖြစ်စဉ်အရ လူတစ်ဦးသည် -
 အာရုံတစ်ခုကို အသိအမှတ်ပြု သည်။
 ထိုအာရုံအပေါ် ကြံစည်စိတ်ကူး (ဝိတက်) သည်။
 ထိုစိတ်ကူးကို အခြေခံ၍ အယူအဆများ၊ ခံစားချက်များ၊ ဇာတ်လမ်းများ ကို ဆက်လက်ချဲ့ထွင် (ပပဉ္စ) သည်။

ဤသို့ဖြင့် ရိုးရှင်းသော အတွေ့အကြုံတစ်ခုသည် "ငါ၊ ငါ့ဟာ၊ ငါ့အကြိုက်၊ ငါ့အမုန်း" စသည့် ရှုပ်ထွေးသော အတွေးကွန်ရက်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားပြီး ဒုက္ခကို ဖြစ်စေတော့သည်။ ခေတ်သစ်ပညာရှင် အရှင်ဉာဏနန္ဒ (Bhikkhu Ñāṇananda) က ဤဖြစ်စဉ်ကို "Conceptual Proliferation" (အယူအဆပိုင်းဆိုင်ရာ ချဲ့ထွင်ခြင်း) ဟု ရှင်းပြခဲ့သည်။Ñāṇananda, Bhikkhu. *Concept and Reality in Early Buddhist Thought.* Buddhist Publication Society, 1971.

ပပဉ္စ၏ ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်

ပပဉ္စ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်အသုံးအနှုန်းမှာ နိပ္ပပဉ္စ ဖြစ်သည်။ နိပ္ပပဉ္စသည် ပပဉ္စတရားများ လုံးဝချုပ်ငြိမ်းရာ၊ သံသရာနယ်ချဲ့မှုမှ လွတ်မြောက်ရာ၊ အားလုံးသော ပြန့်ပွားမှုတို့၏ ငြိမ်းအေးရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန် ကို ရည်ညွှန်းသည့် အမည်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။

ပပဉ္စသည် အာရုံခြောက်ပါးကို အခြေခံ၍ ဖြစ်ပေါ်သည်။ ထို့ကြောင့် အာရုံခြောက်ပါး ချုပ်ငြိမ်းလျှင် ပပဉ္စလည်း ချုပ်ငြိမ်းသည်။ ဓမ္မပဒ (ဂါထာ-၂၅၄) ၌ မြတ်စွာဘုရားက–

 "ပပဉ္စာဘိရတာ ပဇာ၊ နိပ္ပပဉ္စာ တထာဂတာ။"

> အဓိပ္ပာယ်: "သတ္တဝါတို့သည် ပပဉ္စတရား၌ မွေ့လျော်ကြကုန်၏။ ရဟန္တာအစရှိသော ဘုရားရှင်တို့မူကား ပပဉ္စတရားကင်းစင်တော်မူကုန်၏။"

ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
 ပပဉ္စခယသုတ်
 နိပ္ပပဉ္စပဥှာ
ပြင်ပလင့်များ

 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ
Category:ဝိပဿနာ