ဣတ္ထိဘာဝရုပ်

ဣတ္ထိဘာဝရုပ် သို့မဟုတ် ဣတ္ထိန္ဒြေ (အမျိုးသမီး ဖြစ်ကြောင်း အစိုးရသော တရား) အကြောင်းကို အဘိဓမ္မာ ရှုထောင့်မှ အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းလင်းတင်ပြနိုင်ပါသည်-

ဣတ္ထိန္ဒြေ၏ လက္ခဏာစသည် လေးမျိုး (လက္ခဏာဒိ စတုက္က)

 လက္ခဏာ (သဘာဝ အမှတ်အသား): ဣတ္ထိ = အမျိုးသမီး ဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်း သဘော။
 ရသ (ကိစ္စ၊ အလုပ်): ဤသူကား အမျိုးသမီး ဖြစ်သည်ဟု ထင်ရှားစေခြင်း။
 ပစ္စုပဋ္ဌာန် (ထင်ရှားလာပုံ၊ အကျိုး):
 (က) ဣတ္ထိလိင်္ဂ (အမျိုးသမီးတို့၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အသွင်သဏ္ဌာန် - ဥပမာ လက်၊ ခြေ၊ ကိုယ်၊ မျက်နှာ ပုံသဏ္ဌာန်)၊
 (ခ) ဣတ္ထိနိမိတ္တ (အမျိုးသမီးဟု သိနိုင်သော အမှတ်အသား - ဥပမာ ရင်သား၊ မုတ်ဆိတ်မွေး မရှိခြင်း၊ ဆံထုံးပုံ၊ အဝတ်ကိုင်ပုံ)၊
 (ဂ) ဣတ္ထိကုတ္တ (အမျိုးသမီးတို့၏ အပြုအမူ၊ အလေ့အထ - ဥပမာ ငယ်စဉ်က ကစားပုံ)၊
 (ဃ) ဣတ္ထိအာကပ္ပ (အမျိုးသမီးတို့၏ အမူအရာ၊ အသွင်အပြင် - ဥပမာ သွားပုံ၊ ရပ်ပုံ၊ ထိုင်ပုံ၊ စားပုံ) တို့၏ အကြောင်းရင်း ဖြစ်ခြင်း သဘော။
၄။  ပဒဋ္ဌာန် (နီးသော အကြောင်း): မိမိ (ဣတ္ထိန္ဒြေ) နှင့်အတူ ဘာဝဒသကကလာပ် အတွင်း၌ ဖြစ်သော၊ ကံကြောင့်ဖြစ်သော မှီရာ မဟာဘုတ် ဓာတ်ကြီးလေးပါး။

ဣတ္ထိဘာဝရုပ်၏ ဖြစ်ပေါ်လာပုံနှင့် အစိုးရပုံ

 ဣတ္ထိဘာဝရုပ် (ပုရိသဘာဝရုပ် ကဲ့သို့ပင်) သည် ကံကြောင့်ဖြစ်သော (ကမ္မဇ) ရုပ် တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပဋိသန္ဓေအခါမှ စ၍ ကံအရှိန် မကုန်သမျှ ဘဝတစ်လျှောက်လုံး ဖြစ်-တည်-ပျက် အနေဖြင့် ဖြစ်ပေါ်နေသည်။
 ဤရုပ်ကို ဖြစ်စေသော ကံသည် အတိတ်ဘဝက အမျိုးသမီးဘဝကို နှစ်သက် တပ်မက်သော (ဣတ္ထိလိင်္ဂ၊ နိမိတ္တ စသည်တို့ကို သဘောကျသော) တဏှာကို အရင်းခံ၍ ပြုခဲ့သော ကံ ဖြစ်သည်။ (ထိုတဏှာသည်လည်း အဝိဇ္ဇာကို အခြေခံသည်)။
 ဘာဝရုပ်သည် ပဋိသန္ဓေကတည်းက ပါလာသော်လည်း၊ ၎င်း၏ အကျိုးဆက်များ ဖြစ်သော ဣတ္ထိလိင်္ဂ၊ နိမိတ္တ၊ ကုတ္တ၊ အာကပ္ပ တို့သည် ပဝတ္တိအခါ (ဘဝဖြစ်စဉ်အတွင်း) ကျမှသာ တဖြည်းဖြည်း ထင်ရှား ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
 ဣတ္ထိဘာဝရုပ်သည် အမျိုးသမီးတို့၏ ခန္ဓာကိုယ် အသွင်အပြင်၊ အမှတ်အသား၊ အပြုအမူ၊ အမူအရာတို့ကို "အမျိုးသမီး ပုံစံ" အတိုင်း ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် စိုးမိုး ချယ်လှယ် ထားသည်။ ပုရိသဘာဝရုပ်ကလည်း ထိုနည်းတူ "အမျိုးသား ပုံစံ" အတိုင်း ဖြစ်စေရန် စိုးမိုးထားသည်။ ဤသို့ စိုးမိုးအုပ်ချုပ်တတ်သောကြောင့် ဣန္ဒြေ (ဣတ္ထိန္ဒြေ၊ ပုရိသိန္ဒြေ) ဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
 ဥပမာအားဖြင့် မျိုးစေ့ (ဗီဇ) ရှိမှ အပင်ပေါက်ပြီး အခက်အရွက်များ ဝေဆာလာသကဲ့သို့၊ ဣတ္ထိဘာဝရုပ် (မျိုးစေ့) ရှိမှ ဣတ္ထိလိင်္ဂ စသော အသွင်အပြင်များ (အပင်) ဖြစ်ပေါ်လာရသည်။

ဣန္ဒြိယပစ္စည်း မထိုက်ခြင်း

 ဘာဝရုပ်သည် ဣတ္ထိလိင်္ဂ စသော ရုပ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေရာ၌ အကြောင်းခံ ဖြစ်သော်လည်း၊ ပဋ္ဌာန်းတရားတော်လာ ဣန္ဒြိယပစ္စည်း၊ အတ္ထိပစ္စည်း၊ အဝိဂတပစ္စည်း အဖြစ်ဖြင့် ကျေးဇူးမပြုပါ။
 အကြောင်းမှာ ပစ္စည်းမြောက်ရန် တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေနိုင်သော ဇနကသတ္တိ သို့မဟုတ် ထောက်ပံ့စောင့်ရှောက်သော ဥပတ္ထမ္ဘက/အနုပါလကသတ္တိ ရှိရမည် ဖြစ်သော်လည်း၊ ဘာဝရုပ်၌ ထိုသတ္တိများ မရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ (ဘာဝဒသက ကလာပ်ရှိ ရုပ်အားလုံးကို ကံကသာ တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေသည်၊ ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေကသာ စောင့်ရှောက်သည်၊ အာဟာရကသာ ထောက်ပံ့သည်)။ ဘာဝရုပ်၏ အစိုးရမှုမှာ ပုံစံကို ချယ်လှယ်ခြင်းသာ ဖြစ်သည်။

သိရှိနိုင်ပုံ (ဝိညေယျ)

 ဣတ္ထိဘာဝရုပ်: ဤပရမတ္ထရုပ် သဘာဝတရား ကိုယ်တိုင်ကို စက္ခုဝိညာဏ် (မျက်စိအသိ) ဖြင့် မမြင်နိုင်၊ မသိနိုင်ပါ။ မနောဝိညာဏ် (စိတ်အသိ) ဖြင့် ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့်သာ ပိုင်းခြား သိမြင်နိုင်သော မနောဝိညေယျ တရား ဖြစ်သည်။
 ဣတ္ထိလိင်္ဂ၊ နိမိတ္တ၊ ကုတ္တ၊ အာကပ္ပ: ဤအမျိုးသမီးတို့၏ အသွင်အပြင်၊ အမှတ်အသား၊ အပြုအမူ၊ အမူအရာ များမှာမူ ရုပ်ကလာပ် အစုအဝေးများ ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့တွင် မြင်နိုင်သော ရူပါရုံများ ပါဝင်သောကြောင့် စက္ခုဝိညာဏ်ဖြင့်လည်း သိနိုင် မြင်နိုင်သည် (စက္ခုဝိညေယျ)။ မနောဝိညာဏ်ဖြင့်လည်း သိနိုင်သည် (မနောဝိညေယျ)။နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - စတုတ္ထတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော်
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
 ၁၄။ ဣတ္ထိန္ဒြေ = ဣတ္ထိဘာဝရုပ်
 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ
Category:ဝိပဿနာ