တက္ကသိုလ်လေ့ကျင့်ရေးတပ်

တက္ကသိုလ်လေ့ကျင့်ရေးတပ်(; အတိုကောက် UTC)သည် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသား/သူများအား   စစ်ပညာ နှင့် ကိုယ်ကာယကျန်းမာကြံ့ခိုင်စေရန် လေ့ကျင့် သင်ကြားပေးသည့် တပ်ဖြစ်သည်။ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)၊ ပြည်သူ့စစ်နှင့်နယ်ခြားတပ်များညွန်ကြားရေးမှူးရုံး ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် တည်ရှိသည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင်  တက္ကသိုလ်လေ့ကျင့်ရေးတပ်ရှစ်ခုရှိပြီး၊ ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ မော်လမြိုင်၊ တောင်ကြီး၊ နေပြည်တော်၊ ပုသိမ် နှင့် တောင်ငူ တို့တွင်  လေ့ကျင့်ရေးသင်တန်းများအတွက် ဆောင်ရွက်ပေးလျှက်ရှိသည်။ 

 နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း 
တက္ကသိုလ်လေ့ကျင့်ရေးတပ်သည် ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် စတင်တည်ထောင်ပြီး၊တစ်နှစ်ခွဲအကြာ၌ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့်  တက္ကသိုလ်အရန်တပ်ရင်း (UTC)မှ အခြေပြု ပေါက်ဖွားလာသည့် တပ်ဖြစ်သည်။

ဗြိတိသျှစစ်တပ်သည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဘွဲ့နှင်းသဘင်အခမ်းအနားတွင် ဘုရင်ခံအပါအဝင် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဧည့်သည်များအား စစ်ရေးပြအခမ်းအနားဖြင့် ကြိုဆိုနိုင်ရေး    စစ်ပညာသင်ကြားရန် ဝါသနာပါသည့် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသား/ကျောင်းသူများကို ပထမကမ္ဘာစစ် မှ စစ်ပြန်များနှင့် အပျော်တမ်းတပ် ဖွဲ့စည်းစေခဲ့ပြီး  စစ်ရေးပြသင်တန်းများကို  ပို့ချပေးခဲ့မှုမှ တက္ကသိုလ်အရန်တပ်ရင်း (UTC)ဟူ၍ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။

၁၉၂၂ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် တက္ကသိုလ်အရန်တပ်ရင်း (University Training Corps-UTC) ကို ၁၉၂၀ အိန္ဒိယနယ်မြေ တပ်ဖွဲ့ဥပဒေအခန်း (၁၂) ဖြင့် အမှတ်(၆) မြန်မာပြည်တပ်ရင်း၊ တက္ကသိုလ်လေ့ကျင့်ရေး အရန်တပ်ဖွဲ့အဖြစ်  စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။စတင်ဖွဲ့စည်းစဉ်က အရာရှိ (၉) ဦးနှင့် အခြားအဆင့် ၄၁၀ ဦး ရှိခဲ့သည်။ဌာနချုပ်ကို ကော်မရှင်နာလမ်း (ယခု ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်း) တွင် ၁၉၂၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၂၉ ခုနှစ်အထိ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။၁၉၂၉ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင်  ကမာရွတ်မြို့နယ်၊ အောက်ပုဂံလမ်းရှိ တက္ကသိုလ်နယ်မြေအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အဆောက်အအုံဖြင့် ဌာနချုပ်ဖွင့်ခဲ့သည်။

စစ်ကြိုခေတ်တွင် တက္ကသိုလ်အရန်တပ်ရင်း (UTC)သည် တက္ကသိုလ်ဘွဲ့နှင်းသဘင်အခမ်းအနား၌ တက္ကသိုလ်အဓိပတိ၏ ကိုယ်ရံတော်တပ်ဖွဲ့အဖြစ်လည်းကောင်း၊ စစ်ရေးပြခြင်း၊ စစ်ချီတက်ခြင်း အပြင် ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့အဖြစ်လည်း ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မြန်မာပြည်သို့ ကူးစက်လာသည့် ၁၉၄၂ ခုနှစ် အရောက်တွင် တက္ကသိုလ် အရန်တပ်ရင်း၏ ဆောင်ရွက်မှုများ ရပ်ဆိုင်းသွားခဲ့သည်။ 

 တပ်စတင်ဖွဲ့စည်းခြင်း 
မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၄၈ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၄)ရက်နေ့တွင် စစ်မှန်သောလွတ်လပ်ရေးကိုရရှိခဲ့သည်။လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီး ၄နှစ် နှင့် ၁၀ လ အကြာ၊၁၉၅၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် တက္ကသိုလ်အရန်တပ်ရင်း (ရန်ကုန်) ကို  စစ်ဝန်ထမ်းဌာနချုပ်ရုံး လက်အောက်တွင်ထားရှိကာ ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းစဥ် တက္ကသိုလ်အရန်တပ်ရင်း (ရန်ကုန်) နှင့် (မန္တလေး) ဟူ၍ တပ်ရင်း(၂)ခုသာရှိခဲ့ပြီး၊‌ ၁၉၅၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် တက္ကသိုလ်အရန်တပ်ရင်း (မော်လမြိုင်) ကို တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၁၉၆၉ ခုနှစ်အရောက်တွင် တက္ကသိုလ်အရန်တပ်ရင်းများကို တက္ကသိုလ် လေ့ကျင့်ရေးတပ်များအဖြစ် တိုးချဲ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

၁၉၅၅ ခုနှစ်အရောက်တွင်  ပြည်စောင့်တပ်ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး၏ လက်အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ထားရှိခဲ့သည်။၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ် အရန်တပ်ရင်း (ရန်ကုန်) အား ဖွဲ့စည်းပုံဇယားအမှတ်၊ ကဖ ၁၀၈ က ၆၂ အရ အသစ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ တပ်အမည်ကို အမှတ်(၁) တက္ကသိုလ်လေ့ကျင့်ရေးတပ်ဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ 
၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် တပ်သည် လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးခြင်းမရှိတော့ဘဲ ရပ်ဆိုင်းသွားသည်။သမ္မတ ဦးသိန်းစိန် လက်ထက် ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီ ၅ ရက်တွင်  ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် မှ လွဲ၍  မန္တလေးတက္ကသိုလ်နှင့် မော်လမြိုင် တက္ကသိုလ်တို့တွင် တစ်ကျော့ပြန် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ရန်ကုန်အခြေစိုက် အမှတ်(၁)တက္ကသိုလ်လေ့ကျင့်ရေးတပ်သည်  ၂၀၁၄ ခုနှစ် တွင် ပြန်လည်  ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ 

 သင်ကြားမှုများ 
အခြေခံစစ်ပညာသင်တန်း တပ်သားကြီးအဆင့်မှ တန်းမြင့်စစ်ပညာသင်တန်း အကြပ်အဆင့်ထိ အောက်ပါစစ်ပညာဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်များကို သင်ကြားပေးသည်။ 

(က) အခြေခံစစ်ပညာဘာသာရပ်များ
 စစ်ရေးပြ (လက်နက်မပါ/လက်နက်ဖြင့်)၊ 
 လက်နက်ငယ် ဘာသာရပ်၊ 
 ကိုယ်စီစစ်မြေပြင်ကျွမ်းကျင်မှု၊ 
 စစ်နည်း ဗျူဟာ(တပ်စိတ်)၊ 
 အနီးကပ်တိုက်နည်း (မြန်မာ့ သိုင်း)၊ 
 သဘောတရားရေးရာဘာသာရပ်၊ 
 စစ်မြေပြင် အင်ဂျင်နီယာ၊ 
 ကျန်းမာရေးနှင့် ရှေးဦးသူနာပြု၊ 
 စက်ပစ်ကွင်း၌ လက်တွေ့ပစ်ခတ်ခြင်းနှင့် 
 စုပေါင်းလေ့ကျင့်ခန်း

(ခ) တန်းမြင့်စစ်ပညာဘာသာရပ်များ
 လက်နက်ငယ် ဘာသာရပ်၊ 
 စစ်နည်းဗျူဟာ(တပ်စိပ်/တပ်စု)၊ 
 အနီးကပ်တိုက်နည်း (မြန်မာ့သိုင်း)၊ 
 သဘောတရားရေးရာဘာသာရပ်၊ 
 စစ်မြေပြင်အင်ဂျင်နီယာ၊ 
 ကျန်းမာရေးနှင့် ရှေးဦးသူနာပြု၊ 
 စက်ပစ်ကွင်းလက်တွေ့ ပစ်ခတ်ခြင်း၊ 
 မြေပုံဖတ်နည်းနှင့် 
 စုပေါင်းလေ့ကျင့်ခန်း

 တက္ကသိုလ်လေ့ကျင့်ရေးတပ်၏ ကျောင်းသားတပ်ဖွဲ့ဝင်များထဲမှထင်ရှားသူများ  
 စဥ် တက်ရောက်ခဲ့သည့်နှစ် အမည် ရာထူးများ ၁ ကိုလိုနီခေတ် ဦးဝင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး) နောင်တွင် -  နိုင်ငံခြားရေးဒုတိယဝန်ကြီး ၂ ကိုလိုနီခေတ်  ဦးအောင်လက်ျာ (ဗိုလ်လက်ျာ၏သား)  ၃ ကိုလိုနီခေတ် ဦးပေါ်လွင်စိန် နောင်တွင် - သံအမတ်ကြီး၊လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ၄ ၁၉၆၀ ဗိုလ်ချုပ် စိန်ထွား နောင်တွင် -  လဝကဝန်ကြီး ၅ ၁၉၆၀ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်ဝင်း  နောင်တွင် -  ကစထမှူး ၆ ၁၉၆၉–၁၉၇၂ ဦးတီခွန်မြတ် နောင်တွင် -  ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ၇ ၁၉၆၉–၁၉၇၂ ဦးဇော်မင်း နောင်တွင် - ဥပဒေကြမ်းပူးပေါင်းရေးကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ ၈ ၁၉၆၉–၁၉၇၂ ဦးဇော်ထွန်း  နောင်တွင် - အကျဉ်းဦးစီးဌာန ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ၉ ၁၉၆၉–၁၉၇၂ ဦးကျော်ဇေယျ နောင်တွင် - မြန်မာနိုင်ငံရှေ့နေများအသင်း ဒုဥက္ကဋ္ဌ / တရားလွှတ်တော်ရှေ့နေ ၁၀ ၁၉၆၉–၁၉၇၂ ဦးမြင့်ဦး နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ အဖွဲ့ဝင် ၁၁ ၁၉၆၉–၁၉၇၂ ရဲဘော်သစ်မောင် စာရေးဆရာ ၁၂ ၁၉၆၉–၁၉၇၂ ဒုဗိုလ်မှူးကြီး မောင်မောင်ဦး  တပ်မတော်သား ၁၃ ၁၉၇၂–၁၉၇၃ ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်သူ  ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ၁၄ ၁၉၇၂–၁၉၇၃ ဗိုလ်မှူးကြီး ဇော်လင်း တပ်မတော်သား ၁၅ ၁၉၇၂–၁၉၇၄ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ / နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ၁၆ ၁၉၇၃–၁၉၇၇ ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ချိန် စစ်သံမှူး ၁၇ ၁၉၇၃–၁၉၇၇ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်ဇော်ဦး စစ်ရေးချုပ် ၁၈ ၁၉၇၄–၁၉၇၅ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိန်ဝင်း  မြန်မာနိုင်ငံ စစ်မှုထမ်းဟောင်းအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ၊ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ၁၉ ၁၉၇၄–၁၉၇၅ ဦးကျော်တင့်ဆွေ  ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး (အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဝန်ကြီးဌာန) ၂၀ ၁၉၇၄–၁၉၇၆ ဒေါက်တာ မောင်သင်း  မန္တလေးတက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ် ၂၁ ၁၉၇၄–၁၉၇၈ ဒေါက်တာ တင်မောင်ဝင်း သင်္ချာဌာန ပါမောက္ခ / ဌာနမှူး ၂၂ ၁၉၈၀–၁၉၈၁ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝင်းဗိုလ်ရှိန်  အမှတ်(၃) စစ်ဆင်‌ရေးအထူး အဖွဲ့မှူး ၂၃ ၁၉၈၀–၁၉၈၁ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်မောင်ဝင်း ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ် ၂၄ ၁၉၈၀–၁၉၈၁ ဦးဇော်အေးမောင် တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ၂၅ ၁၉၈၀–၁၉၈၁ ဗိုလ်မှူးချုပ် စိန်ထွန်းလှ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ရုံးအဖွဲ့မှူး ၂၆ ၁၉၈၀–၁၉၈၁ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကံမြင့်သန်း ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ကြည်း) ၂၇ ၁၉၈၀–၁၉၈၁ ဦးကံညွန့်  ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေးဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူး ၂၈ ၁၉၈၁–၁၉၈၂ ဒေါက်တာ ကျော်ကျော်ခေါင် ရန်ကုန်အရှေ့ပိုင်းတက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ် ၂၉ ၁၉၈၂–၁၉၈၃ ဗိုလ်ချုပ် ဇော်မြင့်နိုင်  မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ၃၀ ၁၉၈၅–၁၉၈၆ ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝင်းကိုကို  ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ စစ်သံမှူး ၃၁ ၁၉၈၅–၁၉၈၆ ဗိုလ်မှူးချုပ် မျိုးတင့်အောင်  အမှတ်(၃) သံမဏိစက်ရုံ စက်ရုံမှူး

 ရှင်းလင်းချက်မှတ်စုများ 

 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ စစ်ပညာ သင်ကြားရေးနှင့်လေ့ကျင့်ရေး