ခန္ဓကဝတ်

ခန္ဓကဝတ် ဆိုသည်မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က ဝိနည်းပိဋကတ်၊ မဟာဝါပါဠိတော်နှင့် စူဠဝါပါဠိတော် (ခန္ဓကအပိုင်းများ) တွင် ဟောကြားတော်မူခဲ့သော ရဟန်းသာမဏေတို့ အပြန်အလှန် ပြုစုကျင့်ဆောင်ရမည့် ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ်များကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ သဒ္ဓိဝိဟာရိက စသော တပည့်တို့က ဆရာသမားတို့အပေါ်၌ လည်းကောင်း၊ ဆရာတို့က တပည့်တို့အပေါ်၌ လည်းကောင်း ဖြစ်စေအပ်၊ ပြုအပ်သောကြောင့် "ဝတ်" (ဝတ္တ) ဟု ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။

ဤခန္ဓကဝတ်များသည် ရဟန်းသာမဏေတို့အတွက် အထူးထူးသော သီလကျင့်ဝတ် (အာဘိသမာစာရိကသီလ) များဖြစ်ကြပြီး နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိရန်အတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်များ ဖြစ်သည်။

ခန္ဓကဝတ် (၁၄) ပါး
စူဠဝါပါဠိတော်၊ ဝတ္တက္ခန္ဓကတွင် ဖော်ပြထားသော ခန္ဓကဝတ် (၁၄) ပါးမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်,  -

၁။ အာဂန္တုကဝတ် - ဧည့်သည်အဖြစ် ရောက်ရှိလာသော ရဟန်း၊ သာမဏေတို့ ပြုရမည့်ဝတ်။
၂။ အာဝါသိကဝတ် - အိမ်ရှင်ကျောင်းထိုင် ရဟန်း၊ သာမဏေတို့ ပြုရမည့်ဝတ်။
၃။ ဂမိကဝတ် - ခရီးသွားအံ့သော ရဟန်း၊ သာမဏေတို့ ပြုရမည့်ဝတ်။
၄။ အနုမောဒနာဝတ် - ဆွမ်းကျွေးပြီးနောက် တရားဟောရာ၌ ပြုရမည့်ဝတ်။
၅။ ဘတ္တဂ္ဂဝတ် - ဆွမ်းစားဇရပ်၌ ပြုရမည့်ဝတ်။
၆။ ပိဏ္ဍစာရိကဝတ် - ဆွမ်းခံသွားသော ရဟန်း၊ သာမဏေတို့ ပြုရမည့်ဝတ်။
၇။ အာရညကဝတ် - တောနေ ရဟန်း၊ သာမဏေတို့ ပြုရမည့်ဝတ်။
၈။ သေနာသနဝတ် - ကျောင်းအိပ်ရာနေရာနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပြုရမည့်ဝတ်။
၉။ ဇန္တာဃရဝတ် - ချွေးဇရုံးအိမ် (ရေချိုးအိမ်) ၌ ပြုရမည့်ဝတ်။
၁၀။ ဝစ္စကုဋိဝတ် - ကျင်ကြီးအိမ် (အိမ်သာ) ၌ ပြုရမည့်ဝတ်။
၁၁။ ဥပဇ္ဈာယဝတ် - တပည့်တို့က ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာ၌ ပြုရမည့်ဝတ်။
၁၂။ သဒ္ဓိဝိဟာရိကဝတ် - ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာက တပည့်၌ ပြုရမည့်ဝတ်။
၁၃။ အာစရိယဝတ် - တပည့်တို့က ဆရာလေးပါးတို့၌ ပြုရမည့်ဝတ်။
၁၄။ အန္တေဝါသိကဝတ် - ဆရာလေးပါးတို့က တပည့်တို့၌ ပြုရမည့်ဝတ်။

ဝတ်နှင့် သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ ဆက်စပ်မှု
ခန္ဓကဝတ်များကို ဖြည့်ကျင့်ခြင်းသည် သာသနာတော်၌ တရားထူးရရန် အစဉ်လိုက် အရေးကြီးပုံကို မြတ်စွာဘုရားရှင်က အောက်ပါအတိုင်း ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်,  -
   ဝတ်ကို မဖြည့်ကျင့်သောသူသည် သီလကို မဖြည့်ကျင့်နိုင်။
   သီလ မစင်ကြယ်သောသူသည် စိတ်၏ တည်ကြည်ခြင်း (သမာဓိ) ကို မရနိုင်။
   သမာဓိ မရှိသောသူသည် မှန်ကန်သော တရား (ဝိပဿနာပညာ) ကို မမြင်နိုင်။
   တရားကို မမြင်ရလျှင် ဝဋ်ဆင်းရဲမှ မလွတ်မြောက်နိုင်။

ထို့ကြောင့် ဝတ်ကို ဖြည့်ကျင့်ခြင်းဖြင့် သီလစင်ကြယ်ကာ သမာဓိနှင့် ပညာကို ရရှိပြီး နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိနိုင်သည်။

ဝတ်နှင့် ဝဋ်၏ ခြားနားချက်
ဗုဒ္ဓဘာသာ၌ "ဝဋ်" နှင့် "ဝတ်" မှာ အဓိပ္ပာယ် ကွဲပြားသည်။
   ဝဋ် - အဖန်ဖန်လည်နေသည့် ဘုံသုံးပါး ရုပ်နာမ်တရား (သံသရာ) ကို ဆိုလိုသည်။
   ဝတ် - ရဟန်း၊ သာမဏေတို့ ဖြည့်ကျင့်ရမည့် မြင့်မြတ်သော အကျင့် (အာဘိသမာစာရိကသီလ) ကို ဆိုလိုသည်။

အခြားသော ဝတ်များ
ခန္ဓကဝတ် (၁၄) ပါးအပြင် ဝိနည်းတော်တွင် အခြားသော ဝတ်များလည်း ရှိပါသေးသည် -
   သေခိယ (၇၅) ပါး သည်လည်း ဝတ်များပင် ဖြစ်သည်။
   ပရိဝါ ပါဠိတော်တွင် မဟာဝတ် (၈၂) ပါး အထိ ရှိသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။

နိဂုံး
ခန္ဓကဝတ်များသည် ရဟန်းသာမဏေတို့၏ ဘဝကို ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့စေရုံသာမက သာသနာတော် တည်တံ့ပြန့်ပွားရေးနှင့် နိဗ္ဗာန်ရောက်ရေးအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော ကျင့်စဉ်များ ဖြစ်သည်။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမကို လိုက်နာသော ပညာရှိ ဘုရားသားတော်များသည် ဤဝတ်များကို အခါခပ်သိမ်း ကြိုးစားဖြည့်ကျင့်သင့်လှသည်။

 ကိုးကား 

Category:ရဟန်းဝိနည်းများ