တိဿဘုရား

ဗုဒ္ဓဘာသာ ပိဋကတ် သုံးပုံလာ ဗုဒ္ဓဝင်အရ တိဿဘုရားတိဿ (ပု) [တိ+ဿ။ စက္ခုဿ (မောဂ်၊၄၊၇၁)နှင့် ယှဉ်ကြည့်။] သည် နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူဘုရားများတွင် ၂၀ မြောက် ဘုရားဖြစ်သည်။

ကိုယ်တော်သည် အရပ်တော် အတောင် ၆၀ (၉၀ ပေ) ရှိသည်။

 (က) (အမိဝမ်းမှလည်းကောင်း, လူဝတ်ကြောင်အဖြစ် မှလည်းကောင်း, ခန္ဓာ ၅-ပါးမှ၎င်း လွတ်မြောက်မှု) ၃-ကြိမ်ဖြစ်သော။ (က) တိဿဿာဟံ ဘဂဝတော (အပ၊၁၊၁၂၂) တိ တိက္ခတ္တံ ဇာတောတိ တိဿာ၊ သော မာတုဂဗ္ဘတေ, မနုဿဇာတိတော, ပဉ္စက္ခန္ဓတော စ မုတ္တော ဟုတွာ ဇာတော နိဗ္ဗတ္တော ဗုဒ္ဓေါ ဇာတောတိ အတ္ထော။ အပ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၆။
 (ခ) ၃-ပါးသော ဘဝ စည်းစိမ်ကို ပေးနိုင်သူဖြစ်သော။ 
 (ဂ) ၃-ပါးသော သရဏဂုံ “ကိုးကွယ်ကြောင်း စိတ္တုပ္ပါဒ်”ဖြင့် နတ်ရွာ နိဗ္ဗာန်၌ တည်စေနိုင်သူဖြစ်သော (ဘုရား)။ (ခ) (ဂ) တိဿောပိ ဘဝသမ္ပတ္တိယော ဒဒမာနော ဇာတောတိ မာတာပိတူဟိ ကတနာမဝသေန တိဿော။ အထ ဝါ တီဟိ သရဏဂမနေဟိ အဿာသေန္တော ဩဝဒန္တော ဟေတုသမ္ပန္နပုဂ္ဂလေ သဂ္ဂမောက္ခဒ္ဓယေ ပတိဋ္ဌာပေန္တော ဗုဒ္ဓေါ ဇာတောတိ တိဿော။ အပ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၇၁။ (အပ၊၂၊၅၅၊ ၇၅၊ ၁၀၁၊ ၁၉၂။ ဗုဒ္ဓဝံ၊၄၆၁။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၉၊ ၁၀၀၊ ၁၂၀-၁၊ ၁၃၃၊ ၁၄၈-၉၊ ၂၆၁၊ ၂၆၉၊ ၃၄၁-၃၊ ၃၇၉။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၂၊ ၁၅။ ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၄၀။ အပ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၀။ အပ၊ဋ္ဌ၊၂၊၇၅၊ ၈၆။ ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၂၆၈-၉၊ ၂၇၀-၂။) 

ခေမကမြို့တော်တွင် ခမည်းတော်-ဇနသန္တ နှင့် မယ်တော်-ပဒုမာဒေဝီ တို့မှ အနောမ ဥယျာဉ်တော်တွင် ဖွားမြင်သည်။ မိဖုရားမှာ သုဘဒ္ဒါဒေဝီ ဖြစ်ပြီး သားတော်မှာ အာနန္ဒာ ဖြစ်သည်။ ဒုက္ကရစရိယာ ကျင့်ရာကာလမှာ ရှစ်လ(ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၂၆၈) ဖြစ်ပြီး ပိတောက်ပင်(ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၅၉။ ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၂၆၈) တွင် ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။အဂ္ဂသာဝကများမှာ ဗြဟ္မဒေဝနှင့် ဥဒယ၊ အဂ္ဂသာဝိကာများမှာ ဖုဿာနှင့် သုဒတ္တာ ထေရီမတို့ ဖြစ်သည်။

သက်တော်-အနှစ် ၁-သိန်းဖြစ်ပြီး သုနန္ဒဝတီမြို့ အနီး သုနန္ဒရံ တွင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်ခဲ့သည်။(ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၅၉၊ ၃၆၀။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၈။ ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၂၇၁။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၄။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၈-၉) 

၉၂-ကမ္ဘာထက်၌ပွင့်တော်မူသော ဘုရား၂-ဆူတို့တွင် အစအဦး ပွင့်တော်မူသော ဘုရားဖြစ်သည်။ (ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၅၉၊ ၃၆၀။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၈။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၄။ ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၂၆၇။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၈) ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရားမှစ၍ ၂၄-ဆူသော မြတ်စွာဘုရားတို့တွင် ၁၇-ဆူ မြောက် ဖြစ်၏(ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၃)။ တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၉

၂၀။ တိဿ-ဘုရားရှိခိုး+ဆုတောင်းဂါထာ
 တိလောကဂ္ဂံ မဟာတေဇံ၊ တိလကံဝ သုပါကဋံ။ 
 တိဿံ ဓမ္မရာဇံ ဝန္ဒေ၊ သော ဒေတု ဇိနောဇယံ။ 
 တိဿဗုဒ္ဓဝင်ကို ကြည့်ပါ။
 တိဿဘုရားရှင်ကို ကြည့်ပါ။
 ကျမ်းကိုး 

Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ
Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားများ