သုခ (ဗုဒ္ဓဘာသာ)

သုခ (တိ) [သုခ+အ။ သု+ခါဒ+ကွိ။ သု+ခနု+ကွိ။ သု+ခမု+ကွိ။ သု+ခ။ သုခဓာတုဝသာ စာပိ၊ သုပုဗ္ဗခါဒတောပိ ဝါ။ သုပုဗ္ဗခနုတော ဝါပိ၊ သုခသဒ္ဒဂတိံ ဝဒေ။ နီတိ၊ ဓာတု။ ၃၆၉။ သုခယတီတိ သုခါ၊ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၄။ သုခယတီတိ သုခံ၊ ယဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တံ သုခိတံ ကရောတီတိ အတ္ထော။ သုဋ္ဌု ဝါ ခါဒတိ, ခနတိ စ ကာယစိတ္တဗာဓန္တိ သုခံ၊ သောမနဿဝေဒနာယေတံ နာမံ။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၆၀။ (ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၇၄၊ ၁၇၁။ မူလဋီ၊၁၊၃၇)။ သမာသပဒဝသေန သုကရံ ခမဿာတိ သုခံ။ နီတိ၊ ဓာတု။ ၁၁၃။ သုခေန ခမိတဗ္ဗန္တိ ဝါ သုခံ။ “သုကရမောကာသဒါနံ ဧတဿာတိ သုခ”န္တိပိ အပရေ။ ဝိဘာဝိနီ၊၈၃။ သုခယတီတိ သုခံ။ ကပ္ပဒ္ဒုမ။ သုခ-သံ၊ အဒ္ဓမာဂဓိ။ သုဟ-ပြာ။ သုခ-၏ အတ္ထုဒ္ဓါရကို အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၃။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၇၁။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၀-တို့၌ကြည့်။] (၁) ချမ်းသာ-ပျော်ရွှင်-ခြင်း၊ (ချမ်းသာ-ပျော်ရွှင်-တတ်သောတရား၊ သုခ-သောမနဿ-ဝေဒနာစေတသိက်)။  (၁) ချမ်းသာ-ပျော်ရွှင်-ခြင်း၊ (ချမ်းသာ-ပျော်ရွှင်-တတ်သောတရား၊ သုခ-သောမနဿဝေဒနာ စေတသိက်)။ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ ဓမ္မာ။ အဘိ၊ဓ၊၁၊ ယံကိဉ္စိ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ။ မ၊၁၊၃၃၃။ သုခနံ သုခံ။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၁၅။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၇၀။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၁၄၀။ မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၁၁၁။ “သုခဿ စ ပဟာနာ”တိအာဒိသု သုခဝေဒနာယံ ဒိဿတိ။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၃၊ 
 (၂) ချမ်းသာခြင်း၏-အမြစ်အရင်း-အခြေခံ၊ သုခမူလ။  (၂) ချမ်းသာခြင်း၏-အမြစ်အရင်း-အခြေခံ၊ သုခမူလ။ သုခေါ ဗုဒ္ဓါနမုပ္ပါဒေါ၊ သုခါ သဒ္ဓမ္မဒေသနာ။ သုခါ သံဃဿ သာမဂ္ဂီ၊ သမဂ္ဂါနံ တပေါ သုခေါ။ ဓမ္မ၊၄၂။ သုခါ ဝိရာဂတော လောကေ ...ဧတံ ဝေ ပရမံ သုခံ။ ဓမ္မ၊၄၂။ ဝိ၊၃၊၄။ ဥဒါန၊၈၈။ သုခေါ ဗုဒ္ဓါနံ ဥပ္ပါဒေါ ...လောကေ”တိအာဒီသု သုခမူလေ။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၃။ 
 (၃) ချမ်းသာသောအာရုံ-သုခါရမ္မဏ။ (၃) ချမ်းသာ သောအာရုံ-သုခါရမ္မဏ။ ယသ္မာ စ ခေါ မဟာလိ ဝေဒနာ သုခါ သုခါနုပတိတာ သုခါဝက္ကန္တာ အနဝက္ကန္တာ ဒုက္ခေန။ သံ၊၂၊၅၇။ “ယသ္မာ စ ခေါ မဟာလိ ရူပံ သုခံ သုခါနုပတိတံ သုခါဝက္ကန္တ”န္တိ အာဒီသု သုခါရမ္မဏေ။ အဘိ၊၁၊၈၃။
 (၄) ချမ်းသာကြောင်း-ချမ်းသာကို ဖြစ်စေတတ်သည့်-တရား။  (၄) ချမ်းသာကြောင်း-ချမ်းသာကို ဖြစ်စေတတ်သည့်-တရား။ “သုခဿေတံ ဘိက္ခဝေ အဓိဝစနံ ယဒိဒံ ပုညာနီတိအာဒီသု သုခဟေတုမှိ။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၃။ သုခဿေတံ ဘိက္ခဝေ အဓိဝစနံ ယဒိဒံ ပုညာနိ။ အံ၊၂၊၄၆၅၊ သုခေါ ပုညဿ ဥစ္စယော။ ဓမ္မ၊၃၀။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၇၁။ တီဏိမာနိ ဘိက္ခဝေ သုခါနိ ပတ္ထယမာနော သီလံ ရက္ခေယျ ပဏ္ဍိတော။ ဣတိဝုတ်၊၂၄၁။ သုခါနီတိ သုခနိမိတ္တာနိ။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၂၈။ 
 (၅) ချမ်းသာရာဌာန၊ နတ်ပြည်၊ သုခပစ္စယဌာန။ (၅) ချမ်းသာရာဌာန၊ နတ်ပြည်၊ သုခပစ္စယဌာန။ ယာဝဉ္စိဒံ ဘိက္ခဝေ န သုကရံ အက္ခာနေန ပါပုဏိတုံ ယာဝ သုခါ သဂ္ဂါ။ မ၊၃၊၂၁၀။ အဘိ ဋ္ဌ၊၁၊၈၃။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၇၁။ သုခပစ္စယာနံ ရူပါဒီနံ ဣဋ္ဌာနံ ဌာနံ ဩကာသော သဂ္ဂါ နန္ဒနဉ္စာတိ “သုခါ သဂ္ဂါ သုခံ နန္ဒန”န္တိ ဝုတ္တံ။ မူလဋီ၊၁၊၃၆။  
 (၆) ချမ်းသာကြောင်းဈာန်သမာပတ် (ပဌမဈာန်စသည့် အဗျာဗဇ္ဈ)၊ (၆) ချမ်းသာ ကြောင်းဈာန်သမာပတ် (ပဌမဈာန် စသည့် အဗျာဗဇ္ဈ)။ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာ ဧတေ ဓမ္မာ”တိအာဒီသု အဗျာဗဇ္ဈေ။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၃။ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာ ဧတေ အရိယဿ ဝိနယေ ဝုစ္စန္တိ။ မ၊၁၊၄၉။ သုခဝိဟာရာတိ ပဌမဇ္ဈာနဝိဟာရာဒိ။ နီဝရဏာဒိဗျာဗာဓရဟိတတ္တာ “အဗျာဗဇ္ဈာ”တိ ဝုတ္တာ၊ မူလဋီ၊၁၊၃၆။
 (၇) ချမ်းသာရာ-နိဗ္ဗာန်-နိဗ္ဗာန။   (၇) ချမ်းသာရာ-နိဗ္ဗာန်-နိဗ္ဗာန။ နိဗ္ဗာနံ ပရမံ သုခ”န္တိ အာဒီသု နိဗ္ဗာနေ။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၃။ အာရောဂျ ပရမာ လာဘာ၊ နိဗ္ဗာနံ ပရမံ သုခံ။ မ၊၂၊၁၇၆။ ဓမ္မ၊၄၃။ နိရောဓော ဒုက္ခဓမ္မာနံ၊ သင်္ခါရူပသမော သုခေါ။ ဣတိဝုတ်၊၂၂၀၊ သဗ္ဗသင်္ခါရဒုက္ခနိဗ္ဗာပနတော တံ နိရောဓတ္တာ ဝါ “နိဗ္ဗာနံ သုခ”န္တိ ဝုတ္တံ။ မူလဋီ၊၁၊၃၆။ ပရိယောသာနေ နိဗ္ဗာနသုခဿ အာဝဟနတော ဖလူပစာရေန သုခံ။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၁၃။ ပရမသုခတာယ သုခံ နိဗ္ဗာနံ အဓိဂစ္ဆတိ ဝန္ဒတိယေဝ။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၉။ 
 (၈) ငြိမ်သက်-အေးချမ်း-သော ဥပေက္ခာဝေဒနာ။  (၈) ငြိမ်သက်-အေးချမ်း-သော ဥပေက္ခာ ဝေဒနာ။ ဘဂဝါ ဗောဓိရုက္ခမူလေ သတ္တာဟံ ဧကပလ္လင်္ကေန နိသီဒိ ဝိမုတ္တသုခပဋိသံဝေဒီ။ ဝိ၊၃၊၁။ ဥဒါန၊၇၇။ “ယာယံ ဘန္တေ ဥပေက္ခာ သန္တေ သုခေ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ”တိ ဝစနတော ဥပေက္ခာပိ စေတ္ထ သုခမိစ္စေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၃၀။ ဥပေက္ခာ ပန သန္တတ္တာ၊ သုခမိစွေဝ ဘာသိတာ။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၇၁။ 
 (၉) သုခနှင့် ဥပေက္ခာဝေဒနာ ၂-ပါး-သုခေါပေက္ခာ။ (၉) သုခနှင့် ဥပေက္ခာဝေဒနာ ၂-ပါး-သုခေါပေက္ခာ။ ဒွေ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ သုခါ ဝေဒနာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ။ မ၊၂၊၅၉။ ၄၂၃။   
 (၁၀) အလိုရှိ-ချစ်-နှစ်သက်-အပ်သော-စိတ်နှလုံးကို ပွားစေတတ်သော-ဣဋ္ဌပိယမနာပ။  (၁၀) အလိုရှိ-ချစ်-နှစ်သက်-အပ်သော-စိတ်နှလုံးကို ပွားစေတတ်သော-က္ကဋ္ဌပိယမနာပ။ သောဝဂ္ဂိကံ သုခဝိပါကံ သဂ္ဂသံဝတ္တနိက (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၄၈။ သံ၊၁၊၉၀) န္တိအာဒီသု ဣဋ္ဌေ၊ ပိယမနာပေတိ အတ္ထော။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၁။ 
 (၁၁) ချမ်းသာမှု အရဟတ္တဖိုလ်-ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိ။  (၁၁) ချမ်းသာမှု အရဟတ္တဖိုလ်-ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိ။ အထ ဝါ ...ဧဝံ သကလကိလေသဒုက္ခူပသမဘာဝတော အဂ္ဂဖလေ လဗ္ဘမာနာ ပဋိပဿဒ္ဓိ ဝိမုတ္တိ ဧဝ ဣဓ သုခန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၃၀။ 
 (၁၂) ကြီးပွား-တိုးတက်-ခြင်း-ဝုဍ္ဎိ။  (၁၂) ကြီးပွား-တိုးတက်-ခြင်း-ဝုဍ္ဎိ။ သုခမေဓိတ္ထ ယံ ပဇာ။ သုတ္တနိ၊၃၂၄။ သုခံ ဝါ ဧဓိတ္ထ သုခံ ဝုဍ္ဎိံ အဂမာသိ။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၅၄။
 (၁၃) သုခ-လုလင်-သတို့သား-သာမဏေ။ (၁၃) သုခ-လုလင်-သတို့သား-သာမဏေ။ တေနေဝဿ သုခကုမာရောတိ နာမံ ဘဝိဿတိ။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၆၀။ 
 (၁၄) သုခသုတ်။  (၁၄) သုခသုတ်။ သမာဓိ သုခံ ပဟာနေန။ သံ၊၂၊၄၁၇။ 
 (၁၅) (ကိုယ်, စိတ်တို့၌ ဖြစ်သောကျင်နာခြင်းဟူသော ဒုက္ခဝေဒနာကို) ကောင်းစွာခဲစားတတ်သော သုခဝေဒနာ။ (၁၅) (ကိုယ်, စိတ်တို့၌ဖြစ်သော ကျင်နာခြင်းဟူသော ဒုက္ခ ဝေဒနာကို) ကောင်းစွာခဲစားတတ်သော သုခ ဝေဒနာ။
 (၁၆) (ကိုယ်, စိတ်တို့၏ ကျင်နာခြင်းကို) ကောင်းစွာတူးဖြိုတတ်သော သုခဝေဒနာ၊   (၁၆) (ကိုယ်, စိတ်တို့၏ကျင်နာခြင်းကို) ကောင်းစွာတူးဖြိုတတ်သော သုခဝေဒနာ။ သုဋ္ဌ၊ ဝါ ခါဒတိ ခနတိ စ ကာယစိတ္တာဗာဓန္တိ သုခံ။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၁၅။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၆၀။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၇၄။ စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၆၆။ သုဋ္ဌု ဝါ ခါဒတိ, ခဏတိ ဝါ ကာယိကံ အာဗာဓန္တိ သုခံ။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၁၃၆။ သုဋ္ဌု ဒုက္ခံ ခဏတီတိ သုခံ။ ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၉၁။ သုဋ္ဌု ခါဒတိ, ခဏတိ ဒုက္ခန္တိ သုခံ။ မူလဋီ၊၁၊၉၅။ 
 (က) ကာယိကသုခဝေဒနာ  
 (ခ) စေတသိကသုခဝေဒနာ။ (၁၆) (က) ကာယိကသုခဝေဒနာ။ (ခ) စေတသိကသုခဝေဒနာ။ သုခန္တိ ကာယိကစေတသိကသုခံ။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၄၊၂၀၈။ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၁၊ ၈၈။ ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၉၁။ သာရတ္ထ၊၃၊၃၀၅။ သုခန္တိ ကာမာဝစရာနံ ကာယိကစေတသိကသုခံ။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၀၆။ စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၈၁။ သုခန္တိ ကာယိကံ သုခံ။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၀၇။ သုခန္တိ ဒုဝိဓံ သုခံ ကာယိကံ စေတသိကဉ္စ။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၈၁။ သုခန္တိ ကာယိကံ စေတသိကဉ္စ သုခံ။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၇၆။ သာရတ္ထ၊၁၊၁၉၃။ ဒီ၊ဋီ၊၂၊၆၉။ အံ၊ဋီ၊၂၊၂၉၁။ 
 (ဂ) ဝိပဿနာစိတ်နှင့် ယှဉ်သော စေတသိကသုခ၊ ဝိပဿနာသုခ။  (ဂ) ဝိပဿနာစိတ်နှင့်ယှဉ်သော စေတသိကသုခ၊ ဝိပဿနာသုခ။ သုခန္တိ ဝိပဿနာသုခံ။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၇၂။ စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၉၇။ သာရတ္ထ၊၂၊၂၃၈။ 
 (ဃ) နိရာမိသသုခ။  (ဃ) နိရာမိသသုခ။ သုခန္တိ နိရာမိသံ သုခံ ဣဓာဓိပ္ပေတံ။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၂၄။ 
 (င) ဈာနသုခ။ (င) ဈာနသုခ။ သုခန္တိ ဈာနသုခံ။ မ၊ဋီ၊၂၊၂၁၁။ သုခန္တိ ဈာနဝိပဿနာမဂ္ဂဖလနိဗ္ဗာနသုခံ။ နေတ္တိ၊ဋီ၊၁၁၅။ 
 (စ) နိက္ခမသုခ။ 
 (ဆ) ပဝိဝေကသုခ။ 
 (ဇ) ဥပသမသုခ။  
 (ဈ) သမ္ဗောဓိသုခ၊ (ဈ) သမ္ဗောဓိသုခ။ ကာမတော နိက္ခမတီတိ နိက္ခမော။ ဧဝံ နိက္ခမဝသေန ဥပ္ပန္နံ သုခံ။ ဂဏသင်္ဂဏိကာကိလေသသင်္ဂဏိကာဟိ ပဝိဝိတ္တိ ပဝိဝေကော၊ ပဝိဝေကဝသေန ဥပ္ပန္နံ သုခံ။ ရာဂါဒီနံ ဥပသမာဝဟံ သုခံ ဥပသမာသုခံ။ မဂ္ဂသမ္ဗောဓာဝဟံ သုခံ သမ္ဗောဓိသုခံ။ မ၊ဋီ၊၃၊၃၂၅။ 
 (ည) အရဟတ္တမဂ်သုခ။  
 (ဋ) အရဟတ္တဖိုလ်သုခ။ (ည) အရဟတ္တမဂ်သုခ။ (ဋ) အရဟတ္တဖိုလ်သုခ။ သုခန္တိ အရဟတ္တမဂ္ဂသုခဉ္စေဝ ဖလသုခဉ္ဇ။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၃၇။ သုခန္တိ ... မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌဟန္တုဿ ယံ အရဟတ္တမဂ္ဂသုခဉ္စေဝ အရဟတ္တဖလသုခဉ္စေဝ၊ တံ ဣဓ “သုခ”န္တိ အဓိပ္ပေတံ။ ဒီ၊ဋီ၊၂၊၂၁၃။ 
 (၁၇) ချမ်းသာစေတတ်သောတရား။ 
 (၁၈) ဖြစ်သောချမ်းသာရှိ-ချမ်းသာခြင်းသို့ရောက်-သည်ကို-ပြုတတ်သောတရား။ (၁၈) ဖြစ်သောချမ်းသာရှိ-ချမ်းသာခြင်းသို့ ရောက်-သည်ကို-ပြုတတ်သောတရား။ သုခယတီတိ သုခံ၊ ယဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တံ သုခိတံ ကရောတီတိ အတ္ထော။ အတ္ထော။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၆၀။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၇၄။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၀၁။ (သာရတ္ထ၊၁၊၃၆၁။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၁၃၆)။ 
 (၁၉) ထာဝစဉ်-အကြားမလပ်-မြဲသောချမ်းသာ။ (၁၉) ထာဝစဉ်-အကြားမလပ်-မြဲ-သောချမ်းသာ။ သုခန္တိ အစ္စန္တသုခံ။ ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၁၇၀။ 
 (၂၀) ပြုလွယ်-လွယ်ကူ-သော။ သုကရ၊ (၂၀) ပြုလွယ်-လွယ်ကူ-သော။ သုကရ၊ သုကရံ ဩကာသဒါနံ ဧတဿာတိ သုခန္တိ အပရေ။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၁၃၆။ 
 (၂၁) ပဋိပတ္တိသုခ။ 
 (၂၂) ဝိမောက္ခသုခ။  (၂၂) ဝိမောက္ခသုခ။ သုခေန သုခန္တိ ဧတ္ထ သုခေနာတိ ပဋိပတ္တိသုခေန၊ သုခါယ ပဋိပတ္တိယာတိ အတ္ထော။ သုခန္တိ ဝိမောက္ခသုခံ၊ ဣဓ လောကေ သုခံ ကသိဝါဏိဇ္ဇာဒိဒုက္ခပဋိပတ္တိယာဝ အဓိဂစ္ဆန္တိ၊ ဧဝံ မောက္ခသုခမ္ပီတိ အဓိပ္ပါယော။ မ၊ဋီ၊၂၊၄၈။
 (၂၃) ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသုခ။ 
 (၂၄) သမ္ပရာယိကသုခ။ 
 (၂၅) ပရမတ္ထသုခ။  (၂၅) ပရမတ္ထ သုခ။ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကပရမတ္ထဝသေန တိဝိဓံ ဟိတံ၊ သုခမ္ပိ တထေဝ တိဝိဓံ သုခံ၊ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၂၁၉။
 (၂၆) ငြိုငြင်-ပင်ပန်း-ဆင်းရဲ-ခြင်းမရှိသော။ (၂၆) ငြိုငြင်-ပင်ပန်း-ဆင်းရဲ-ခြင်းမရှိသော။ သုခန္တိ အကိစ္ဆေန အကသိရေနာတိ အတ္ထော။ ဒီ၊ဋီ၊၁၊၂၆၇။ (မ၊ဋီ၊၂၊၂၉၁)။ တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၂၄
ချမ်းသာ ၂ မျိုး
 ၁။ ကာမဂုဏ် ပြည့်စုံမှုလျှင် အကြောင်းရင်းရှိသော ‘ဂီဟိသုခ’ချမ်းသာ၊
 ၂။ ရဟန်း အဖြစ်လျှင် အကြောင်းရင်းရှိသော ‘ပဗ္ဗဇိတသုခ’ချမ်းသာ၊ (တစ်နည်း)
 ကာမဂုဏ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဖြစ်သော ‘ကာမသုခ’ ချမ်းသာ၊
 ၂။ ကာမဂုဏ်မှ ထွက်မြောက်ခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ ဖြစ်သော ‘နေက္ခမ္မသုခ’ချမ်းသာ၊ (တစ်နည်း)
 လောက၌ အကျုံး ဝင်သော ‘ဥပဓိသုခ’ ချမ်းသာ၊
 ၂။ လောကုတ္တရာ၌ အကျုံးဝင်သော ‘နိရုပဓိသုခ’ ချမ်းသာ၊ (တစ်နည်း)
 အာသဝေါတရားတို့၏ အကြောင်းဖြစ်သော ‘သာသဝသုခ’ ချမ်းသာ၊
 ၂။ အာသဝေါတရားတို့၏အကြောင်း မဟုတ်သော ‘အနာသဝသုခ’ ချမ်းသာ၊ (တစ်နည်း)
 ကိလေသာ၏အာရုံဖြစ်၍ ဝဋ်သုံးပါးသို့ ရောက်ကြောင်းဖြစ်သော ‘သာမိသသုခ’ ချမ်းသာ၊
 ၂။ ကိလေသာ အာရုံမဟုတ်မူ၍ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်းဖြစ်သော ‘နိရာမိသသုခ’ ချမ်းသာ၊ (တစ်နည်း)
 အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ‘အရိယသုခ’ ချမ်းသာ၊
 ၂။ ပုထုဇဉ်တို့၏ ‘အနရိယသုခ’ ချမ်းသာ၊ (တစ်နည်း)
 ကိုယ်၌ဖြစ်သော ‘ကာယိကသုခ’ချမ်းသာ၊
 ၂။ စိတ်၌ ဖြစ်သော ‘စေတသိကသုခ’ ချမ်းသာ၊ (တစ်နည်း)
 ပီတိနှင့်တကွဖြစ်သော ‘သပ္ပီတိကသုခ’ ချမ်းသာ၊
 ၂။ ပီတိကင်းသော ‘နိပ္ပီတိကသုခ’ ချမ်းသာ၊ (တစ်နည်း)
 သာယာအပ်သော သဘောရှိသော ‘သာတသုခ’ချမ်းသာ၊
 ၂။ လျစ်လျူရှုအပ်သော သဘောရှိသော ‘ဥပေက္ခာသုခ’ ချမ်းသာ၊ (တစ်နည်း)
 ဥပစာရသမာဓိ အပ္ပနာသမာဓိကို မှီ၍ဖြစ်သော ‘သမာဓိသုခ’ ချမ်းသာ၊
 ၂။ ဥပစာရသမာဓိ အပ္ပနာသမာဓိမှ ကင်းသော ‘အသမာဓိသုခ’ ချမ်းသာ၊ (တစ်နည်း)
 ပီတိနှင့်တကွဖြစ်သော ဈာန်ကို အာရုံပြု၍ဖြစ်သော ‘သပ္ပီတိကာရမ္မဏသုခ’ ချမ်းသာ၊
 ၂။ ပီတိကင်းသော ဈာန်ကို အာရုံပြု၍ဖြစ်သော ‘နိပ္ပီတိကာရမ္မဏသုခ’ချမ်းသာ၊ (တစ်နည်း)
 သာတသဘောရှိသော ဈာန်ကို အာရုံပြု၍ဖြစ်သော ‘သာတာရမ္မဏသုခ’ ချမ်းသာ၊
 ၂။ ဥပေက္ခာသဘောရှိသော ဈာန်ကို အာရုံပြု၍ဖြစ်သော ‘ဥပေက္ခာရမ္မဏသုခ’ ချမ်းသာ၊ (တစ်နည်း)
 ရူပါဝစရဈာန်လျှင် အာရုံရှိသော ‘ရူပါရမ္မဏသုခ’ချမ်းသာ၊
 ၂။ အရူပါဝစရဈာန်လျှင် အာရုံရှိသော ‘အရူပါရမ္မဏသုခ’ချမ်းသာ။ (အံ၊၁၊၇၉-၈၀။) (အံ၊မြန်၊၁။၉၃။)♦ပိဋကတ်သုံးပုံ သရုပ်စုံအဘိဓာန်

ချမ်းသာခြင်း၏ အကြောင်းများ
အကျဉ်းပြ၊ ပဏ်-၂-ပါ-၂၂၆၊ ပဏ်-၂-ဋ္ဌ-၁၈၈။ ။ ချမ်းသာကြောင်းလေးပါး ဂါထာ၊ ဓမ္မ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၁၆၂။ ။ ဂါထာများ၊ ဓမ္မ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၁၆၆၊ ၃၂၅။ ။ ၂-ပါး၊ သုခဝိဟာရသုတ်၊ ဣတိ-ပါ-၂၁၁၊ ဣတိ-ဋ္ဌ-၉၇၊ ဣန္ဒြေစောင့်စည်းမှု၊ စားသောက်မှု၌ ဆင်ခြင်မှု။ ။ ဒီဃ-၁-ဋ္ဌ-၁၅၄။ ။ သဂါထာ-သံ-ပါ-၃၉၊ သဂါထာ-သံ-ဋ္ဌ-၉၀၊ ကောဓပယ်ရကြောင်း။ ။ အာနန္ဒသုတ်၊ အံ-၅-ပါ-၁၁၇၊ အံ-၅-ဋ္ဌ-၄၄။ ။ ဖာသုဝိဟာရသုတ်-အံ။ ။ ရထောပမသုတ်-သံ၊ ရဟန်းတို့ ချမ်းသာကြောင်း။ ။ စူဠသကုလုဒါယီသုတ်-ပဏ်။ ။ အပ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၂၆၅။ ။ ဩကာသာဓိဂမဝဏ္ဏနာ၊ ဒီဃ-၂-ပါ-၁၇၃၊ ဒီဃ-၂-ဋ္ဌ-၂၃၆။ ။ ချမ်းသာလိုလျှင် သူတပါးကို မညှဉ်းဆဲရကြောင်း ဂါထာ၊ ဓမ္မ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၃၃။ ။ ဥဒါန-ပါ-၁၃၃၊ ဥဒါန-ဋ္ဌ-၂၄၉၊ ၂၅၀။ ။ နေတ္တိ-ပါ-၁၀၈၊ နေတ္တိ-ဋ္ဌ-၂၂၃။ ။ နေတ္တိ-ပါ-၁၁၃၊ နေတ္တိ-ဋ္ဌ-၂၂၈။ ။ ချမ်းသာလိုသူ စွဲမယူရကြောင်းဂါထာ၊ သုတ္တ-ပါ-၄၄၅၊ သုတ္တ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၃၁၂။ ။ ချမ်းသာခြင်းအကြောင်း ၅-ပါး၊ အံ-၅-ပါ-၃၊ သဒ္ဓါ၊ ဟီရိ၊ ဩတ္တပ္ပ၊ အာရဒ္ဓဝီရိယ၊ ပညဝါ။ ။ အာနန္ဒသုတ်၊ အံ-၅-ပါ-၁၁၆၊ အံ-၅-ဋ္ဌ-၄၄။
 (၁) မိမိကိုယ်တိုင် သီလနှင့်ပြည့်စုံ၍ အဓိသီလ သူတပါးကို မကဲ့ရဲ့ခြင်း။
 (၂) သူတပါးအတွက် မကြောင့်ကြခြင်း။
 (၃) ဘုန်းကံနည်းပါးသည်ကို မပူပန်ခြင်း။
 (၄) ဈာန်ကို ဝင်စားနေခြင်း။
 (၅) အရဟတ္တဖိုလ်ကို ဝင်စားနေခြင်း။ ။ ချမ်းသာလို၊ မိတ်မပြစ်မှား၊ ပြုငြားအကု၊ ရှောင်ကြဉ်မှုဟူသော ဂါထာ၊ ဇာတက-ပါ-ဒု-အုပ်-၄၅၊ ဇာတက-ဋ္ဌ-မ-အုပ်-၂၃၃။ ܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[01/362]

 ချမ်းသာ ဟူသမျှကို မည်သူကမှ မပေးနိုင် မိမိ စိတ်ကောင်းကသာ ပေးနိုင်ကြောင်း ဂါထာ။ ။ ၂၁၀။ ။ ချမ်းသာနေရကြောင်း ဥဒါန်းကျူးသော ဂါထာများ၊ ဓမ္မပဒ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၁၆၆။ ܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[01/367]
 နည်းငယ်ချမ်းသာ၊ စွန့်တုံပါ၊ များစွာကောင်းကျိုးရ ဟူသော ဂါထာ။ ။ ဓမ္မ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၂၈၀။ ။ ခုဒ္ဒက-ဋ္ဌ-၁၆၈။ ။ သုတ္တ-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၂၉၆။
 မတ္တာ သုခ ပရိစ္စာဂါ၊ ပဿေ စေ ဝိပုလံ သုခံ။
 စဇေ မတ္တာသုခံ ဓီရော၊ သမ္ပဿံ ဝိပုလံ သုခန္တိ။ ။ ܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[01/656]
 ပဉ္စကင်္ဂသုတ်။ သဠာ-သံ-ပါ-၄၂၃၊ သဠာ-သံ-ဋ္ဌ-၁၂၀၊ ဈာန်နှင့်ယှဉ်သော သုခ ဝေဒနာကို အဆင့်ဆင့် သာလွန်ပုံကို ဟောထား၏၊ ܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[02/063]
 ဗောဓိရာဇကုမာရသုတ်၊ ပဏ်-၂-ပါ-၂၇၇။ ပဏ်-၂-ဋ္ဌ-၂၂၂၊ သုခဖြင့် သုခရှာမရ၊ ဒုက္ခဖြင့် သုခရှာမှသာ ရနိုင်ကြောင်းလျှောက်ထား၍ ဒုက္ခဖြင့် ရှာတိုင်း သုခမရနိုင်ကြောင်း ဘုရားလောင်းဘဝက ဆင်းရဲစွာ ကျင့်ခဲ့ဘူးကြောင်းကို အကျယ်ပြန်၍ ဟောထား၏၊ ဋ္ဌ-၌လည်းကောင်းမင်းသား၏ (သားသမီးမရနိုင်ခြင်း)အကြောင်းကိုလည်း ပြထား၏။ ܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[02/150]
 ဘုရားရှင်သာသနာတော်၌ ပျင်းသူဒုက္ခရောက်၍ , ဝီရိယရှိသူသုခရှိကြောင်း နိဒါန-သံ-ဋ္ဌ-၄၇။ ဒီဃ-၃-ပါ-၁၉၉၊ ဒီဃ-၃-ဋ္ဌ-၉၃၊ အံ-၁-ပါ-၃၆၊ အံ-၁-ဋ္ဌ-၃၇၅၊ မူရင်း၊ မ(တိတ္ထိခဏ်း၌လည်းရေးခဲ့ပြီ)။ ܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[02/185]
 ဘူမိဇသုတ်၊ နိဒါန-သံ-ပါ-၂၇၄၊ နိဒါန-သံ-ဋ္ဌ-၅၃၊ ဖဿကြောင့် သုခဒုက္ခ ဖြစ်ကြောင်း အသျှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်က ဘူမိဇ မထေရ်အား ရှင်းပြထား၏၊ တဖန် ဘုရားရှင်က အခြားအကြောင်းများလည်း ရှိသေးကြောင်း ဟောထား၏။ ܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[02/197]
လူတို့ကြီးပွါးကြောင်း ချမ်းသာကြောင်းများ
လူတို့ကြီးပွါးကြောင်း ၅-ပါး၊ လိစ္ဆဝီကုမာရသုတ်၊ အံ-၅-ပါ-၆၆၊ အံ-၅-ဋ္ဌ-၂၉၊ ၁-မိဘကိုလုပ် ကျွေးခြင်း၊ ၂-မယားကျေးကျွန်တို့အား ပေးကမ်းချီးမြှင့်ခြင်း၊ ၃-အိမ်နီး လယ်ယာနီးတို့အား ပေးကမ်းခြင်း၊ ၄-ရိုးရာနတ်တို့အား ပူဇော်ပသခြင်း၊ ၅-သမဏဗြာဟ္မဏတို့အား လှူဒါန်း၍ အရိုအသေပြုခြင်း၊ မှတ်သားဖွယ် ကောင်းသော ဂါထာများပါ၏။ ဥဇ္ဇယသုတ်၊ အံ-၈-ပါ-၁၁၁၊ ပစ္စုပ္ပန်သံသရာ၌ ချမ်းသာကြောင်း၊ ပျက်စီးကြောင်းများကို ဟောထား၏၊ မှတ်သားဖွယ် ဂါထာများ။ ။ ဒီဃဇာဏုသုတ်၊ အံ-၈-ပါ-၁၀၇။ အံ-၈-ဋ္ဌ-၂၃၉။ ။ လူတို့ချမ်းသာလေးပါးကို ဟောသော အာနဏျသုတ်၊ အံ-၄-ပါ-၃၈၀၊ အံ-၄-ဋ္ဌ-၃၁၄၊ အတ္ထိသုခ၊ ဘောဂသုခ၊ အာနဏျသုခ၊ အနဝဇ္ဇသုခ။ ။ လူစီးပွားတက်မှု ကျမှုအတွက် ဆုံးမသော ဂါထာများ၊ သုတ္တ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၂၂။ ။ ဓနဉ္ဇာနီသုတ်၊ ပဏ်-၂-ပါ-၃၉၅၊ ပဏ်-၂-ဋ္ဌ-၂၉၃။ ܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[02/417]

သုခနှင့်စပ်၍ မှတ်သားဖွယ်များ
သုခဝဂ္ဂ၊ အံ-၂-ပါ-၇၉၊ အံ-၂-ဋ္ဌ-၅၃။ ။ သုခအစစ်မှာ လောကုတ္တရာနယ်တွင်သာ ရှိကြောင်း၊ ထေရ-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၁၂၃၊ ထေရ-ပါ-၂၂၇။ ။ သုခလိုက လိုက်နာရန်ညွှန်ပြသော ဂါထာ၊ ဒီဃ-၁-ဋ္ဌ-၁၅၄။ ။ သုခလိုက ဒုက္ခနှင့် ရင်းနှီးရကြောင်း၊ ပဏ်-၂-ပါ-၂၇၉၊ ပဏ်-၂-ဋ္ဌ-၂၂၃၊ (န ခေါ သုခေန သုခံ အဓိဂန္တဗ္ဗံ၊ ဒုက္ခေန ခေါ သုခံ အမိဂန္တဗ္ဗန္တိ)။ ။ သုခလိုငြား ဒုက္ခပွါး၏၊ ခန္ဓ-သံ-ဋ္ဌ-၂၈၉၊ ခန္ဓ-သံ-ပါ-၁၀၃။ ။ သုခသုတ်၊ သဠာ-သံ-ပါ-၄၀၇၊ သဠာ-သံ-ဋ္ဌ-၁၁၅၊ ဝေဒနာသုံးပါး၏ အပျက်ကိုမြင်လျှင် နှစ်သက်ခြင်းကင်းကြောင်း၊ ၂-ဂါထာပါ၏။ ။ သုခိတသုတ်၊ နိဒါန-သံ-ပါ-၃၉၄၊ နိဒါန-သံ-ဋ္ဌ-၁၄၈၊ ချမ်းသာသူကိုမြင်သော် ငါတို့လည်း မရေတွက်နိုင်အောင် ချမ်းသာဘူးခဲ့သည်တကားဟု ဆင်ခြင်အောက်မေ့၍ ငြီးငွေ့သင့်ကြောင်း ဟောထား၏။ သုခ-ဒုက္ခ၌ အမြင်ချင်း မတူကြပုံ၊ အံ-၃-ပါ-၁၃၆၊ အံ-၃-ဋ္ဌ-၁၁၆။ သုခပတ္ထနာသုတ်၊ ဣတိ-ပါ-၂၄၁၊ ဣတိ-ဋ္ဌ-၂၂၈။ သုခလ္လိကာနုယောဂ၊ သုခလ္လိကာနုယောဂါနိ သံသဝဏ္ဏနာ၊ ဒီဃ-၃-ပါ-၁၀၇၊ ၈၊ ဒီဃ-၃-ဋ္ဌ-၉၆၊ တိတ္ထိတို့အလိုနှင့် သာသနာတော်အလို သုခယူကြပုံ ခွဲပြခန်း။ ။ သုခပုဒ်အဖွင့်၊ အဘိ-၁-ပါ-၁၇၊ အဘိ-၁-ဋ္ဌ-၁၆၀ အဆင့်ဆင့်သာလွန်သော သုခများကို ပြဆိုခဏ်း၊ အံ-၁-ဋ္ဌ-၄၃၊ အံ-၁-ပါ-၅။ ܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[02/569] သူတပါးတို့ကို ကိုယ်စိတ်ဆင်းရဲစေ၍ သုခရှာလျှင် သုခ မတွေ့ရဘဲ ဒုက္ခသာတွေ့ရတတ်ကြောင်းဂါထာ၊ ဓမ္မ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၂၈၁။ ။ နေတ္တိ-ပါ-၂၉၊ ၁၀၈၊ နေတ္တိ-ဋ္ဌ-၂၂၃၊ ဇာတက-ပါ-ပ-အုပ်-၁၈၃၊ ဇာတက-ဋ္ဌ-တ-အုပ်-၄၄၊ (သုခလိုငြား ဒုက္ခပွါး၏)။ ။ ဥဒါန-ပါ-၈၉၊ ဥဒါန-ဋ္ဌ-၉၇၊ သူတပါးကို မညှဉ်းဆဲဘဲ သုခရှာလျှင်မူ သုခတွေ့ရတတ်ကြောင်း၊ ၂-ဂါထာ၊ နေတ္တိ-ပါ-၁၁၃၊ ၂၂၈။ ܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[02/569]
သုခဖြစ်ကြောင်းများ
၅-ပါး၊ အံ-၅-ပါ-၂၃၊ သဒ္ဓါ-ဟိရိမာ-ဩတ္တပ္ပီ-အာရဒ္ဓဝီရိယ-ပညာဝါ။ ။ ၆-ပါး၊ သုခသောမနဿသုတ်၊ အံ-၆-ပါ-၃၇၅၊ အံ-၆-ဋ္ဌ-၁၃၉၊ ၄-ပါး၊ ဓမ္မ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၁၆၂၊ ဂါထာ။ ။ သုခဝိဟာရသုတ်၊ ဣတိ-ပါ-၂၁၁၊ ဣတိ-ဋ္ဌ-၉၇၊ ဂါထာများပါ၏။ ။ သုခေါ ဝိပါကော ပုညာနံ စသော ဂါထာ၊ ပေဋက-ပါ-၁၉၉။ ။ သုခေါ ဝိဝေကော တုဋ္ဌဿ စသော ဂါထာ၊ ပေဋက-ပါ-၂၀၂။ ။ ဥဒါန-ပါ-၈၈၊ ဥဒါန-ဋ္ဌ-၉၀။ ဝိ-၃-ပါ-၄၊ ဝိ-၃-ဋ္ဌ-၂၄၀။ ။ အဘိ-၅-ပါ-၁၆၃။ အဆင့် ဆင့်သာလွန်သော သုခကိုပြသော ဂါထာလည်းပါ၏။ ။ သုခါ သံဃဿ သာမဂ္ဂီ စသော ဂါထာ၊ ဝိ-၄-ပါ-၃၆၉။ သုခသုတ်၊ အံ-၁၀-ပါ-၃၅၂၊ အံ-၁၀-ဋ္ဌ-၃၁၈၊ ဖြစ်လျှင်ဒုက္ခ၊ မဖြစ်လျှင်သုခ-ဟု ဟောထားတော်မူ၏။ ။ ဒုတိယသုခသုတ်၊ ဤ၌ကား-သာသနာတော်၌ မွေ့လျော်လျှင် သုခ၊ မမွေ့လျော်လျှင် ဒုက္ခ-ဟု ဟောထား၏။ ။ သမဂ္ဂါနံ တပေ သုခေါ၊ ဓမ္မ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၁၆၂။ ။ သုခဝဂ်၊ ဓမ္မ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၁၆၅။ ။ သုခပုဒ် အဖွင့်၊ အဘိ-၁-ပါ-၁၇၊ အဘိ-၁-ဋ္ဌ-၁၆၀။ ။ (ချမ်းသာခြင်းအကြောင်းများ အခန်း၌လည်း ရေးခဲ့ပြီ)၊ ܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[02/568] သုခပတ္ထနာသုတ်၊ အံ-၇-ပါ-၂၄၁၊ ဣတိ-ဋ္ဌ-၂၂၈၊ ချီးမွမ်းခံရမှုပစ္စည်းဥစ္စာရမှု၊ သုဂတိ ဘဝသို့ရောက်ရမှု ကောင်းကျိုးသုံးမျိုးကို တောင့်တသော် သီလစောင့် ထိန်းရန် တိုက်တွန်းထားတော်မူ၏၊ ဂါထာများပါ၏၊ ܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[02/642]
ချမ်းသာကြောင်း တရား ၁၀ ပါး
 ၁။ သူ့အသက် သတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊
 ၂။ သူ့ဥစ္စာ ခိုးယူခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊
 ၃။ ကာမတို့၌ မှားယွင်းသော အကျင့်မှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊
 ၄။ မဟုတ်မမှန် ပြောမှုမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊
 ၅။ ကုန်းချောမှုမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊
 ၆။ ရုန့်ရင်း ကြမ်းတမ်းစွာ ပြောဆိုမှုမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊
 ၇။ ပြိန်ဖျင်းသော စကားကို ပြောဆိုခြင်းမှ ရှောင် ကြဉ်ခြင်း၊
 ၈။ သူတစ်ပါးဥစ္စာကို ရှေးရှုကြံစည်မှုမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊
 ၉။ သတ္တဝါတို့အား ဖျက်ဆီး လိုမှုမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊
 ၁၀။ မှန်သော အမြင်ရှိခြင်း။ (အံ၊၃၊၄၈၂-၄၈၇။) (အံ၊မြန်၊၃။၄၇၂-၄၇၈။)♦ပိဋကတ်သုံးပုံ သရုပ်စုံအဘိဓာန်
ချမ်းသာ ၂ မျိုး
 ၁။ ကိုယ်၌ ဖြစ်သော ချမ်းသာခြင်း၊
 ၂။ စိတ်၌ ဖြစ်သော ချမ်းသာခြင်း။ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၆၀။)♦ပိဋကတ်သုံးပုံ သရုပ်စုံအဘိဓာန်
ချမ်းသာ ၃ မျိုး
 ၁။ မနုဿသုခ- လူ့ချမ်းသာ၊
 ၂။ ဒိဗ္ဗသုခ- နတ်ချမ်းသာ၊
 ၃။ နိဗ္ဗာနသုခ- နိဗ္ဗာန် ချမ်းသာ။ (ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၃။) (ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၉၈။)♦ပိဋကတ်သုံးပုံ သရုပ်စုံအဘိဓာန်
ချမ်းသာ ၄ မျိုး
 ၁။ အတ္ထိသုခ- ရရှိမှု ချမ်းသာ၊
 ၂။ ဘောဂသုခ- သုံးဆောင်မှု ချမ်းသာ၊
 ၃။ အာနဏျ သုခ- ကြွေးမြီမရှိမှု ချမ်းသာ၊
 ၄။ အနဝဇ္ဇသုခ- အပြစ်မရှိသော ချမ်းသာ။ (အံ၊၁၊၃၈၀။) (အံ၊မြန်၊၁။၃၉၅။)♦ပိဋကတ်သုံးပုံ သရုပ်စုံအဘိဓာန်
ချမ်းသာ, ဆင်းရဲဖြစ်စေသော တရား ၅ ပါး
 ၁။ ရုပ်၊
 ၂။ ဝေဒနာ၊
 ၃။ သညာ၊
 ၄။ သင်္ခါရ၊
 ၅။ ဝိညာဏ်။ (သံ၊၂၊၁၄၈။) (သံ၊မြန်၊၂။၁၃၇။)♦ပိဋကတ်သုံးပုံ သရုပ်စုံအဘိဓာန်
ချမ်းသာ၍ သုဂတိရောက်ကြောင်း ၅ ပါး
 ၁။ ယုံကြည်မှု သဒ္ဓါ ရှိခြင်း၊
 ၂။ ရှက်မှု ဟိရီ ရှိခြင်း၊
 ၃။ ကြောက်လန့်မှု ဩတ္တပ္ပ ရှိခြင်း၊
 ၄။ ထက်သန်သော ဝီရိယ ရှိခြင်း၊
 ၅။ သိမှု ပညာ ရှိခြင်း။ (အံ၊၂၊၂-၃။) (အံ၊မြန်၊၂။၄။)♦ပိဋကတ်သုံးပုံ သရုပ်စုံအဘိဓာန်
 ချမ်းသာ၍ သုဂတိရောက်ကြောင်း တရား ၂ ပါး
 ၁။ ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရတာ- စက္ခု စသော ဣန္ဒြေ ခြောက်ပါးတို့၌ လုံခြုံသော တံခါးရှိခြင်း၊
 ၂။ ဘောဇနေ မတ္တညုတာ- ဘောဇဉ်၌ အတိုင်းအရှည်ကို သိခြင်း။ (ခုဒ္ဒက၊၂၁၂။) (ခုဒ္ဒက၊မြန်။၁၉၄။)♦ပိဋကတ်သုံးပုံ သရုပ်စုံအဘိဓာန်
ချမ်းသာကြောင်း တရား ၄ ပါး
 ၁။ မြတ်စွာဘုရား၌ မတုန်မလှုပ် ကြည်ညိုခြင်းနှင့် ပြည့်စုံခြင်း၊
 ၂။ တရားတော်၌ မတုန်မလှုပ် ကြည်ညိုခြင်းနှင့် ပြည့်စုံခြင်း၊
 ၃။ သံဃာတော်၌ မတုန်မလှုပ် ကြည်ညိုခြင်းနှင့် ပြည့်စုံခြင်း၊
 ၄။ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့ နှစ်သက်မြတ်နိုးအပ်သော မကျိုး, မပေါက်, မပြောက်, မကျားသော ငါးပါးသီလနှင့် ပြည့်စုံခြင်း။ (သံ၊၃၊၃၅၂။) (သံ၊မြန်၊၃။၃၅၆။)♦ပိဋကတ်သုံးပုံ သရုပ်စုံအဘိဓာန်
ချမ်းသာခံစားခြင်း ၃ ပါး
 ၁။ အောက်အောက် ချမ်းသာကို ဖြစ်စေ၍ အထက် အထက် ချမ်းသာကို ခံစားခြင်း (ပဌမဈာန်ဘုံ၌ ဖြစ်သော ဗြဟ္မာ)၊
 ၂။ ဈာန်ချမ်းသာ ခံစားခြင်းဖြင့် ထက်ဝန်းကျင် နှံ့သော ချမ်းသာကို ခံစားခြင်း (အာဘဿရဘုံ၌ ဖြစ်သော ဗြဟ္မာ)၊
 ၃။ ဈာန်ချမ်းသာ ခံစားခြင်းဖြင့် ထက်ဝန်းကျင်နှံ့သော ချမ်းသာကို ခံစားခြင်း (သုဘကိဏှာဘုံ၌ ဖြစ်သော ဗြဟ္မာ)။ (ဒီ၊၃၊၁၈၃။) (ဒီ၊မြန်၊၃။၂၀၃။)♦ပိဋကတ်သုံးပုံ သရုပ်စုံအဘိဓာန်
ချမ်းသာစွာ နေခြင်း ၅ မျိုး
 ၁။ ပဌမဈာန်သို့ ရောက်၍ နေခြင်း၊
 ၂။ ဒုတိယဈာန်သို့ ရောက်၍ နေခြင်း၊
 ၃။ တတိယဈာန်သို့ ရောက်၍ နေခြင်း၊
 ၄။ စတုတ္ထဈာန်သို့ ရောက်၍ နေခြင်း၊
 ၅။ (အရဟတ္တ ဖိုလ်) ပညာကို ယခုဘဝ၌ပင် ရောက်၍ နေခြင်း။ (အံ၊၂၊၁၀၅။) (အံ၊မြန်၊၂။၁၂၈။)♦ပိဋကတ်သုံးပုံ သရုပ်စုံအဘိဓာန်
ချမ်းသာစွာ နေရကြောင်း တရား ၂ ပါး
၁။ သံဝေဂဖြစ်ဖွယ်ရာ ဌာနတို့၌ ထိတ်လန့် တုန်လှုပ်လျက် သံဝေဂ ဖြစ်ခြင်း၊
၂။ ထိတ်လန့်သော စိတ်ရှိသည် ဖြစ်၍ အသင့်အားဖြင့် နှလုံးသွင်းလျက် ကမ္မဋ္ဌာန်းအလုပ် အားထုတ်ခြင်း။ (ခုဒ္ဒက၊၂၁၆။) (ခုဒ္ဒက၊မြန်။၁၉၉။)♦ပိဋကတ်သုံးပုံ သရုပ်စုံအဘိဓာန်
ချမ်းသာစွာ နေရကြောင်း တရား ၂ ပါး
 ၁။ အမျက်မထွက်ခြင်း အက္ကောဓ၊
 ၂။ ရန်ငြိုးမဖွဲ့ခြင်း အနုပနာဟ၊ (တစ်နည်း)
 သူ့ကျေးဇူးကို မချေဖျက်ခြင်း အမက္ခ၊
 ၂။ အပြိုင်မပြုခြင်း အပဠာသ၊ (တစ်နည်း)
 မငြူစူခြင်း အနိဿာ၊
 ၂။ ဝန်မတိုခြင်း အမစ္ဆရိယ၊ (တစ်နည်း)
 မလှည့်ပတ်ခြင်း အမာယာ၊
 ၂။ မစဉ်းလဲခြင်း အသာဌေယျ၊ (တစ်နည်း)
 ဒုစရိုက်တရားတို့မှ ရှက်ခြင်း ဟိရီ၊
 ၂။ ဒုစရိုက်တရားတို့မှ လန့်ခြင်း ဩတ္တပ္ပ။ (အံ၊၁၊၉၅။) (အံ၊မြန်၊၁။၁၁၂။)♦ပိဋကတ်သုံးပုံ သရုပ်စုံအဘိဓာန်
ချမ်းသာစွာ နေရခြင်း ၅ မျိုး
 ၁။ မျက်မှောက်မျက်ကွယ် သီတင်းသုံးဖော်တို့၌ မေတ္တာကာယကံ ရှေးရှုတည်ခြင်း၊
 ၂။ မျက်မှောက်မျက်ကွယ် သီတင်းသုံးဖော်တို့၌ မေတ္တာဝစီကံ ရှေးရှု တည်ခြင်း၊
 ၃။ မျက်မှောက်မျက်ကွယ် သီတင်းသုံးဖော်တို့၌ မေတ္တာမနောကံ ရှေးရှု တည်ခြင်း၊
 ၄။ မျက်မှောက် မျက်ကွယ် သီတင်းသုံးဖော်တို့နှင့် သီလတူမျှခြင်း၊
 ၅။ မျက်မှောက် မျက်ကွယ် သီတင်းသုံးဖော်တို့နှင့် အယူဒိဋ္ဌိ တူမျှခြင်း။ (အံ၊၂၊၁၁၆။) (အံ၊မြန်၊၂။၁၄၃။)♦ပိဋကတ်သုံးပုံ သရုပ်စုံအဘိဓာန်
 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:သင်္သကရိုက်ဝေါဟာရများ
Category:ဝိပဿနာ