မီဇိုယဉ်ကျေးမှု

မီဇိုးယဉ်ကျေးမှု (မီဇိုး- Mizo hnámzìa) သည် မီဇိုးလူမျိုးများ၏ ယဉ်ကျေးမှုဖြစ်သည်။ မီဇိုးယဉ်ကျေးမှုသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ မီဇိုးလူမျိုးများ၏ အနုပညာနှင့် လူနေမှုပုံစံများတွင် အမြစ်တွယ်နေသည်။

 မီဇိုးလူမျိုးများ 

လူရှိုင်း(မီဇိုး)လူမျိုးများ (မီဇို: Mizo hnǎm) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့မြောက် ပိုင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံအနောက်ခြမ်းနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံအရှေ့ပိုင်း တို့တွင် နေထိုင်ကြသော လူမျိုးစုများ ဖြစ်သည်။ ဤအသုံးအနှုန်းသည် ကူကီး-မီဇိုးဘာသာစကား အမျိုးမျိုးပြောဆိုသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးအများအပြားကို ခြုံငုံမိပါသည်။ မီဇိုးအခေါ်အဝေါ်ကို ယေဘုယျအားဖြင့် လူမျိုးစုတစ်ခုဟု အမည်ပေးလေ့ရှိသော်လည်း ၎င်းသည် မျိုးနွယ်စုအမျိုးမျိုးဖြစ်သည့် မှာရ်၊ ရားလ်သဲ၊ လိုင် (ဟားခါးနှင့် ဖလမ်း) စသည်တို့ကို ကိုယ်စားပြုရန် ခြုံငုံအသုံးအနှုန်းဖြစ်သည်။ မီဇိုး၏ ထီးအောက်တွင် ဒေသိယစကား အတော်များများကို ပြောဆိုနေကြဆဲဖြစ်သည်။ 

 မီဇိုးဘာသာစကား 

မီဇိုးသည် အင်္ဂလိပ်နှင့်အတူ မီဇိုးရမ်ပြည်နယ်၏ ရုံးသုံးဘာသာစကားဖြစ်သည်။ မီဇိုးဘာသာစကားသည် တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကား မိသားစုမှ ပါဝင်သော ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုးရမ်ပြည်နယ်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ မီဇိုးလူမျိုးများမှ ဇာတိဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ Lalthangliana, B., 'Mizo tihin ṭawng a nei lo' tih kha , see also Matisoff, 'Language names' section

 မီဇိုးစာပေ 

လူရှိုင်း(မီဇိုး)စာပေသည် မီဇိုးလူမျိုးများ၏ အဓိကဘာသာစကားဖြစ်သော မီဇိုး စာပေတွင် ရေးသားထားသော လူရှိုင်းစာပေဖြစ်ပြီး ပါးစပ်မှလည်း ထုံးတမ်းစဉ်လာ နှစ်မျိုးရှိသည်။ ၎င်းသည် ၂၀ ရာစုတွင် သိသိသာသာ ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် စာပေအဆင့်တွင် ပွိုင်ဘာသာစကား၊ ပိုက်သဲဘာသာစကားနှင့် မှာရ်ဘာသာစကားတို့မှ သိသာထင်ရှားသော ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုရှိသော ဘာသာစကားသည် ဒုလျံ(သို့)လူရှိုင်းဘာသာစကားမှ အဓိက ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ 

 မီဇိုဂီတ 

မီဇို ရိုးရာဂီတတွင် ရိုးရာ ဗုံ ၊ မောင်း၊ အသံနှင့် အခြားဇာတိချက်တီးခတ်တူရိယာများဖြင့် သီဆိုခြင်း (သီဆိုခြင်း) ပါဝင်သည်။ B. Thangliana, Mizo Literature, 1993, p.76

 မီဇိုးအက 

မီဇိုးလူမျိုးများတွင် ဂုံးနှင့်ဗုံကဲ့သို့သော ဂီတတူရိယာအနည်းငယ်ဖြင့် အကအကများစွာရှိသည်။ မီဇိုးရမ်းပြည်နယ်၏ မတူညီသောအကများမှာ ကျယ်ရော၊ ခွားလ်လားမ်၊ ချိတ်လားမ်၊ ချိုက်လားမ်၊ တလားင်လားမ်၊ ဆာရ်လားမ်ကိုင်နှင့် ကျောင်းလိုင်းဇောန်အကတို့ဖြစ်သည်။ 

 မီဇိုးပွဲတော်များ 
မီဇိုးရမ်ပြည်နယ်ရှိ ရိုးရာပွဲတော်များသည် jhum စိုက်ပျိုးမှု အဆင့်များ သို့မဟုတ် ရာသီအလိုက် လည်ပတ်လေ့ရှိသည်။ အဓိက ပွဲတော် (မီဇိုး- Kût) များမှာ ကျပ်ကျာရ်ကွတ်၊ ထားလ်ဖားဗန်ကွတ်၊ မီမ်ကွတ်နှင့် ပေါလ်ကွတ်ပွဲတော်Vangpui Kutတို့ဖြစ်သည်။

 မီဇိုအစားအစာ 

မီဇိုရမ်ပြည်နယ်သည် အရှေ့မြောက်အိန္ဒိယနှင့် မြောက်အိန္ဒိယ၏ အခြားဒေသများတွင် ထူးခြားမှုရှိသည်။ မီဇိုလူမျိုးအများစု၏ အဓိက အစားအစာ မှာ ထမင်း၊ အိမ်သုံး ဘိုင်၊ ရိုးရိုးဟင်းရွက်ပြုတ်၊ နှမ်း၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ကြက်သွန်ဖြူနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ အပါအဝင် ဘေးထွက် အသားနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ ပါရှိသည်။ 

 ကိုးကား