ကာရက (သဒ္ဒါ)

ကာရကဆိုသည်မှာ ကြိယာ၏အဓိပ္ပာယ်ကို ပေါ်လွင်စေသော ဂုဏ်သတ္တိမျိုးဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် နာမ်၊ နာမ်စားတို့သည် ကြိယာ၏ပြုလုပ်သူ၊ ကြိယာ၏ပြုလုပ်ခံရသူ စသည်တို့ဖြစ်ခြင်းသည် ကာရကဖြစ်သည်။ သာဓကအားဖြင့် "ကျွန်တော်သည် ထမင်းကို စားသည်" ဟူသောဝါကျတွင် "ကျွန်တော်" သည် ပြုလုပ်သူဖြစ်ပြီး "ထမင်း"သည် ပြုလုပ်ခံရသူဖြစ်သည်။

ဘာသာစကားများတွင် ကာရကအမျိုးမျိုးရှိသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် ယခင်က ကာရကများသုံးစွဲသော်လည်း ယခုအခါနာမ်စားများ၌သာကျန်ရှိတော့သည်။ မြန်မာဘာသာ၌ ကာရကများကို အတိအကျသတ်မှတ်ထားခြင်းမရှိပေ။ ဂျာမန်၊ အိုက်စလန်ဒစ်၊ ခေတ်သစ်ဂရိနှင့် အိုင်းရစ်ဘာသာစကားတို့တွင် ကာရကလေးမျိုး၊ ရိုမေးနီးယန်းနှင့် ရှေးခေတ်ဂရိဘာသာစကားတို့တွင် ငါးမျိုးရှိသည်။

 အင်ဒို-ဥရောပ ဘာသာစကားများ 
အောက်ပါတို့မှာ အင်ဒို-ဥရောပ ဘာသာစကားများ၌ အသုံးများသော ကာရကများဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် ထိုကာရကများ၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်မှာ ဘာသာစကားအလိုက် ကွဲပြားနိုင်သည်။ ထို့အပြင် ဘာသာစကားများ ပြောင်းလဲလာသည်နှင့်အမျှ ကာရကများပေါင်းစည်းခြင်းဖြင့် လျော့နည်းလာမှုလည်းရှိသည်။

အမည်အင်္ဂလိပ်ဖော်ပြချက်သာဓကသာဓကဝါကျအမေးကတ္တာNominative ပြုလုပ်သူ  (ကတ္တား)ကျွန်တော်သည်ကျွန်တော်သည် ကျောင်းသို့သွားသည်။မည်သူသည်ကမ္မAccusativeတိုက်ရိုက် ပြုလုပ်ခံရသူ (ကံ)ကျွန်တော့်ကိုဆရာက ကျွန်တော့်ကို နှုတ်ဆက်သည်။မည်သူ့ကို/ မည်သည်ကိုသမ္ပဒါနDativeတိုက်ရိုက်မဟုတ် ပြုလုပ်ခံရသူ
လက်ခံသူကျွန်တော့်အားသူက ကျွန်တော့်အား လက်ဆောင်ပေးသည်။မည်သူ့အားအပါဒါနAblativeဖဲခွာရာကျွန်တော့်ထံမှသူသည် ကျွန်တော့်ထံမှ ဆိုင်သို့ထွက်သွားသည်။ဘယ်မှသာမိGenitiveပိုင်ဆိုင်ခြင်းကျွန်တော့်၏ကျွန်တော့်၏ စာအုပ်သည် စားပွဲပေါ်၌ရှိသည်။မည်သူ၏အာလာပနVocativeခေါ်ဆိုခြင်းမောင်မောင်ရေမောင်မောင်ရေ လာပါဦး။ -ဩကာသLocativeတည်နေရာရန်ကုန်၌
၉ နာရီတွင်ကျွန်တော်သည် ရန်ကုန်၌ နေသည်။

နံနက် ၉ နာရီတွင် အတန်းစမည်။ဘယ်မှာလဲ။ ဘယ်တော့လဲ။ကာရဏInstrumentalအသုံးခံငွေသားဖြင့်ဤဆိုင်တွင် ငွေသားဖြင့်သာ ဝယ်လို့ရသည်။မည်သည်နှင့်

 သာဓကများ 
 ဂျာမန် 
ဂျာမန်ဘာသာတွင် ကာရကများသည် အညွှန်းစကားလုံး (article) များနှင့် နာမဝိသေသနများတို့အပေါ် မူတည်သည်။

"သင်္ဘောသား" – တိကျသော ပုလ္လိင် အညွှန်းစကားလုံးနှင့် သာဓက

 der Seemann (ကတ္တာ) "သင်္ဘောသားသည်" (Der Seemann steht da – ဤသင်္ဘောသားက သည်မှာ ရပ်နေသည်။)
 den Seemann (ကမ္မ) "သင်္ဘောသားကို" (Ich sehe den Seemann – ကျွန်တော်သည် ဤသင်္ဘောသားကို မြင်သည်။)
 dem Seemann(e) (သမ္ပဒါန) "သင်္ဘောသားအား" (Ich gebe dem Seemann ein Geschenk – ကျွန်တော်သည် ဤသင်္ဘောသားအား လက်ဆောင်တစ်ခုပေးသည်။)
 des Seemann(e)s (သာမိ) "သင်္ဘောသား၏" (Der Name des Seemannes ist Otto – ဤသင်္ဘောသား၏အမည်မှာ အိုတို ဖြစ်သည်။)

"ကြောင်(မ)" – တိကျသော ဣတ္ထိလ္လိင် အညွှန်းစကားလုံးနှင့် သာဓက

 die Katze (ကတ္တာ) "ကြောင်က" (Die Katze frisst - ဤကြောင်က စားသည်။)
 die Katze (ကမ္မ) "ကြောင်ကို" (Ich sehe die Katze - ကျွန်တော်သည် ဤကြောင်ကို မြင်သည်။)
 der Katze (သမ္ပဒါန) "ကြောင်အား" (Ich gebe der Katze ein Spielzeug - ကျွန်တော်သည် ဤကြောင်အား အရုပ်တစ်ခုပေးသည်။)
 der Katze (သာမိ) "ကြောင်၏" (Die Augen der Katze sind schön - ဤကြောင်၏ မျက်လုံးများသည် လှပ၏။)

"စာအုပ်" – တိကျသော နပုလ္လိင် အညွှန်းစကားလုံးနှင့် သာဓက

 das Buch (ကတ္တာ) "စာအုပ်သည်" (Das Buch ist gut - ဤစာအုပ်က ကောင်းသည်။)
 das Buch (ကမ္မ) "စာအုပ်ကို" (Ich lese das Buch - ကျွန်တော်သည် ဤစာအုပ်ကို ဖတ်သည်။)
 dem Buch(e) (သမ္ပဒါန) "စာအုပ်အား" (Ich gebe dem Buch einen Titel - ကျွန်တော်သည် ဤစာအုပ်အား ခေါင်းစဉ်တစ်ခုပေးသည်။)
 des Buch(e)s (သာမိ) "စာအုပ်၏" (Die Seiten des Buchs sind grün - ဤစာအုပ်၏ စာမျက်နှာများသည် အစိမ်းရောင်ဖြစ်သည်။)

တစ်ဦးဆိုင်နာမ်၏ သာမိကာရကရေးထုံးများ:

 der Hauptbahnhof Berlins (နာမ်ပုံစံ) "the main train station of Berlin"
 der Berliner Hauptbahnhof (နာမဝိသေသနပုံစံ) "Berlin's main train station"

 ပါဠိ 
+ "လောက" – "အ" သရဆုံး ပုလ္လိင်နာမ်၊ ဧကဝုစ်ကိန်း စဉ်ပုံ ကာရက ပုံစံ ပုံစံ (ရောမအက္ခရာ) မြန်မာလို ပထမာ ကတ္တာ  လောကော loko လောကသည် -  အာလာပန  လောက loka အို လောက ဒုတိယာ  ကမ္မ  လောကံ lokaṁ လောကကို/လောကသို့ တတိယာ  ကာရဏ  လောကေန lokena လောကဖြင့်/လောကနှင့် စတုတ္ထီ  သမ္ပဒါန  လောကဿ (လောကာယ) lokassa (lokāya) လောကအား/လောကအတွက် ပဉ္စမီ  အပါဒါန  လောကာ (လောကမှာ၊ လောကသ္မာ) lokā (lokamhā, lokasmā) လောကမှ ဆဋ္ဌီ  သာမိ  လောကဿ lokassa လောက၏ သတ္တမီ  ဩကာသ  လောကေ (လောကသ္မိံ) loke (lokasmiṁ) လောက၌

 ဆက်စပ် 
 သဒ္ဒါကာရကများ စာရင်း
 နာမ်ဝိဘတ်သွယ်ခြင်း
 တူညီမှု (ဘာသာဗေဒ)

 ကိုးကား 


 Ivan G. Iliev (2007) On the Nature of Grammatical Case ... (Case and Vocativeness)

ကဏ္ဍ:သဒ္ဒါ ကာရကများ