ပုံစံကျ ဘာသာစကား

ယုတ္တိဗေဒ၊ သင်္ချာ၊ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ နှင့် ဘာသာဗေဒ ဘာသာရပ်များတွင် ပုံစံကျ ဘာသာစကား () ဆိုသည်မှာ "အက္ခရာ" ဟု ခေါ်သော သင်္ကေတအစုတစ်ခုမှ ယူထားသော သင်္ကေတများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် စကားလုံးကြိုး အစုအဝေးတစ်ခု ဖြစ်သည်။

ပုံစံကျ ဘာသာစကားတစ်ခု၏ အက္ခရာသည် စကားလုံးကြိုးများ (strings) (သို့မဟုတ် "စကားလုံးများ" ဟုလည်း ခေါ်သည်) အဖြစ် ဆက်စပ်ပေါင်းစည်းနိုင်သော သင်္ကေတများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။See e.g.  သီးခြားပုံစံကျ ဘာသာစကားတစ်ခုတွင် ပါဝင်သော စကားလုံးများကို တစ်ခါတစ်ရံတွင် "စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားသော စကားလုံးများ" (well-formed words) ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ပုံစံကျ ဘာသာစကားကို ပုံမှန်အားဖြင့် ပုံမှန် သဒ္ဒါ သို့မဟုတ် အခြေအနေကင်းမဲ့ သဒ္ဒါ (context-free grammar) ကဲ့သို့သော ပုံစံကျ သဒ္ဒါ (formal grammar) များကို အသုံးပြု၍ သတ်မှတ်ဖော်ပြကြသည်။

ကွန်ပျူတာသိပ္ပံတွင် ပုံစံကျ ဘာသာစကားများကို ပရိုဂရမ်ရေးသားခြင်း ဘာသာစကားများ၏ သဒ္ဒါကို အခြေခံအဖြစ် အသုံးပြုကြသည့်အပြင် သဘာဝဘာသာစကားများ၏ အချို့သော အပိုင်းများကို ပုံစံချထားသော စနစ်များတွင်လည်း အခြေခံအဖြစ် အသုံးပြုသည်။ ထိုကဲ့သို့သော စနစ်များတွင် ပါဝင်သော စကားလုံးများသည် အဓိပ္ပာယ် သို့မဟုတ် အနက်အဓိပ္ပာယ်ဆိုင်ရာ လက္ခဏာများနှင့် ဆက်စပ်နေသော အယူအဆများကို ကိုယ်စားပြုသည်။ တွက်ချက်မှုဆိုင်ရာ ရှုပ်ထွေးမှု သီအိုရီ (computational complexity theory) တွင် ဆုံးဖြတ်ချက်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို ပုံမှန်အားဖြင့် ပုံစံကျ ဘာသာစကားများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး၊ ရှုပ်ထွေးမှု အတန်းအစားများ (complexity classes) ကိုမူ ကန့်သတ်ထားသော တွက်ချက်မှုစွမ်းအားရှိသည့် စက်များဖြင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်သော (parsed) ပုံစံကျ ဘာသာစကားများ၏ အစုအဝေးအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။

ယုတ္တိဗေဒနှင့် သင်္ချာ၏ အခြေခံသဘောတရားများတွင် ပုံစံကျ ဘာသာစကားများကို သဘောတရားဆိုင်ရာ စနစ်များ (axiomatic systems) ၏ ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံကို ကိုယ်စားပြုရန် အသုံးပြုပြီး၊ သင်္ချာဆိုင်ရာ ပုံစံသွင်းခြင်း (mathematical formalism) သည် သင်္ချာအားလုံးကို ဤနည်းလမ်းဖြင့် ပုံစံကျ ဘာသာစကားများ၏ ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ခြယ်လှယ်မှု (syntactic manipulation) အဖြစ်သို့ လျှော့ချနိုင်သည်ဟူသော ဒဿနတစ်ခုဖြစ်သည်။

ပုံစံကျ ဘာသာစကား သီအိုရီ ဟူသော ဘာသာရပ်နယ်ပယ်သည် အဓိကအားဖြင့် ထိုဘာသာစကားများ၏ စင်စစ်အားဖြင့် ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ (syntactic) ရှုထောင့်များ၊ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့၏ အတွင်းပိုင်းဖွဲ့စည်းပုံ ပုံစံများကို လေ့လာသည်။ ပုံစံကျ ဘာသာစကား သီအိုရီသည် သဘာဝဘာသာစကားများ (natural languages) ၏ ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းညီညွတ်မှုများကို နားလည်ရန် လမ်းကြောင်းတစ်ရပ်အဖြစ် ဘာသာဗေဒမှ ဆင်းသက် ပေါက်ဖွားလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:အသုံးချ သင်္ချာ