ဖက်ဒရယ်ပြည်နယ်

ဖက်ဒရယ်ပြည်နယ် (၊ ရည်ညွှန်းသည့်အခေါ်အဝေါ်များ: state၊ province၊ region၊ canton၊ land၊ governorate၊ oblast၊ emirate သို့မဟုတ် country) ဆိုသည်မှာ ဖက်ဒရယ်စနစ်ကို ကျင့်သုံးသော နိုင်ငံများ (ဖက်ဒရေးရှင်းများ) ကို နယ်မြေအရသော်လည်းကောင်း၊ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေအရသော်လည်းကောင်း ဖွဲ့စည်းထားသည့် ပြည်နယ်မျိုးဖြစ်သည်။The Australian National Dictionary: Fourth Edition, pg 1395. (2004) Canberra. . ဖက်ဒရယ်ပြည်နယ်များသည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးရှိသော်လည်း အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်အဖြစ် သတ်မှတ်၍မရနိုင်ပေ။ ဖက်ဒရယ်ပြည်နယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံကိုသာ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည်။Crawford, J. (2006). The Creation of States in International Law. Oxford, Clarendon Press. ဖက်ဒရယ်ပြည်နယ်များတွင် ကိုယ်ပိုင်ဥပဒေပြုရေး၊ ကိုယ်ပိုင်တရားစီရင်ရေး စသည်တို့ရှိသည်။

ဖက်ဒရယ်နိုင်ငံများသည် လွတ်လပ်သည့်နယ်မြေများ သို့မဟုတ် ကိုလိုနီကဲ့သို့ "Dependent territory" ခေါ် မှီခိုနယ်မြေများ (သာဓက– အမေရိကန်နိုင်ငံနှင့် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ) မှဖွဲ့စည်းခြင်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ သို့တည်းမဟုတ်လျှင် ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံများ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဒေသများကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခြင်းမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။

ဖက်ဒရယ်နိုင်ငံတွင် ဖက်ဒရယ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်အာဏာကို ဗဟိုဖက်ဒရယ်အစိုးရနှင့် ပြည်နယ်များအကြားခွဲဝေရသည်။ သို့ဖြစ်ရာ ဖက်ဒရယ်ပြည်နယ်များသည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးကို အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိရရှိသည်။ ဖက်ဒရယ်ပြည်နယ်များသည် ပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းနိုင်သည်။ ပြည်နယ်၏ဥပဒေပြုရေးကို ဗဟိုအစိုးရမှဗီတိုအာဏာဖြင့် ကန့်ကွက်ခြင်းမျိုးလည်းမရှိပေ။ ပြည်နယ်အစိုးရနှင့် ဗဟိုအစိုးရအကြား ဆက်ဆံရေးဆိုင်ရာ ဥပဒေများကို နှစ်ဖက်လုံးမှ ဆွေးနွှေးတိုင်ပင်ပြီး ပြောင်းလဲပြင်ဆင်နိုင်သည်။

အခေါ်အဝေါ်ကွဲပြားပုံ
အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားတွင် အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များကို ခေါ်ဆိုရာတွင် ပြည်နယ်နှင့်နိုင်ငံတော်အဆင့်အလိုက် ကွဲပြားနိုင်သည်။ ဤဇယားသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ခေါ်ဆို‌လေ့ရှိသော အခေါ်အဝေါ်များဖြစ်သည်။

 အခေါ်အဝေါ်  နိုင်ငံတော်အဆင့်  ပြည်နယ်အဆင့် နိုင်ငံခေါင်းဆောင် (Head of State) သမ္မတနိုင်ငံခေါင်းဆောင် President Governor သမ္မတနိုင်ငံခေါင်းဆောင် (ဒုတိယ‌) Vice President Lieutenant Governor ဘုရင် Queen / King Queen / King ဘုရင် (ကိုယ်စား) Governor General Governor / Lieutenant Governor အစိုးရအဖွဲ့ (Executive branch)အစိုးရခေါင်းဆောင်Prime Minister / ChancellorPremier Chief Minister Minister President ဝန်ကြီးဌာနခေါင်းဆောင် Minister / Secretary Minister / Secretary Commissioner Superintendent အစိုးရအဖွဲ့ Cabinet Cabinet Privy Council Executive Council Federal Government / Union Government State Government Council of Ministers Board of Ministers / Council of Ministers ဥပဒေပြုရေး (Legislative branch)ဥပဒေပြုယန္တရား Parliament LegislatureCongressState Council National Assembly General Assembly အထက်လွှတ်တော် Council of States/ Senate Legislative Council အောက်လွှတ်တော် House of Representatives Legislative Assembly Chamber of Deputies Landtag National Assembly House of Assembly တရားစီရင်ရေး (Judicial branch) အမြင့်ဆုံးတရားရုံး Supreme Court High Court Court of Final Appeal

ပြည်နယ်အလိုက်ဖက်ဒရယ်နိုင်ငံများစာရင်း

  – စီရင်စု ၂၃ ခု၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရမြို့ ၁ မြို့
 SBS World Guide 2008, p38 – ပြည်နယ် ၆ ခု၊ အတွင်းနယ်မြေ ၃ ခု၊ အပြင်နယ်မြေ ၇ ခု
 SBS World Guide 2008, p46 – ပြည်နယ် ၉ ခု
 SBS World Guide 2008, p74 – တိုင်းဒေသကြီး ၃ ခု
  – ဒေသ (entity) ၂ ခု၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ၁ ခု (နိုင်ငံတော်သည် ပြည်နယ် ၁၀ ခုကို ပေါင်းစည်းထားခြင်းဖြစ်သည်)
 SBS World Guide 2008, p101 – ပြည်နယ် ၂၆ ခု၊ ဖက်ဒရယ်ခရိုင် ၁ ခု၊ မြူနီစပယ်ဒေသပေါင်း ၅၅၆၈ ခု
 SBS World Guide 2008, p132 – စီရင်စု ၁၀ ခု၊ နယ်မြေ ၂ ခု
  – ကျွန်း ၃ ခု
 SBS World Guide 2008, p239 – တိုင်းဒေသကြီး ၁၀ ခု၊ မြို့ ၂ မြို့
 SBS World Guide 2008, p275 – "Bundesland" ခေါ် ပြည်နယ် ၁၆ ခု
 SBS World Guide 2008, p328 – ပြည်နယ် ၂၈ ခု၊ ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ ၈ ခု
 SBS World Guide 2008, p346 – ပြည်နယ် ၁၉ ခု၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ၁ ခု
 SBS World Guide 2008, p460 – ပြည်နယ် ၁၃ ခု၊ ဖက်ဒရယ်နယ်မြေ ၃ ခု
 SBS World Guide 2008, p481 – ပြည်နယ် ၃၁ ခု၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရမြို့ ၁ မြို့
 SBS World Guide 2008, p486 – ပြည်နယ် ၄ ခု
   – စီရင်စု ၇ ခု
 SBS World Guide 2008, p537 – ပြည်နယ် ၃၆ ခု၊ ဖက်ဒရယ်နယ်မြေ ၁ ခု
 SBS World Guide 2008, p549 – စီရင်စု ၄ ခု၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရနယ်မြေ ၂ ခု
 SBS World Guide 2008, p600 – "Oblast" ခေါ် ပြည်နယ် ၃၆ ခု၊ သမ္မတပြည်နယ် (Republic) ၂၂ ခု၊ Krais ၉ ခု၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ okrug ၄ ခု၊ ဖက်ဒရယ်မြို့ ၃ မြို့၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ပြည်နယ် ၁ ခု
  – ကျွန်း ၂ ကျွန်း (စိန့်ကစ်ကျွန်း၌ parish ၉ ခု၊ နီဗီစ်ကျွန်း၌ parish ၅ ခု)
  – ပြည်နယ် ၆ ခု
  – ပြည်နယ် ၁၀ ခု၊ အုပ်ချုပ်မှုဧရိယာ ၃ ခု
 SBS World Guide 2008, p687 – ပြည်နယ် ၁၈ ခု၊ special administrative status area ၁ ခု
 SBS World Guide 2008, p700 – "Canton" ခေါ် ပြည်နယ် ၂၆ ခု
 SBS World Guide 2008, p760 – "Emirate" ခေါ် ပြည်နယ် ၇ ခု
 SBS World Guide 2008, p774 – ပြည်နယ် ၅၀ ခု၊ ဖက်ဒရယ်ခရိုင် ၁ ခု၊ မထည့်သွင်းရသေးသည့် နယ်မြေ ၁၃ ခု၊ ထည့်သွင်းပြီးနယ်မြေ ၁ ခု
 SBS World Guide 2008, p798 – ပြည်နယ် ၂၈ ခု၊ မြို့တော်ခရိုင် ၁ ခု၊ ဖက်ဒရယ်မှခိုနယ်မြေ ၁ ခု

ကိုးကား

ကဏ္ဍ: ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ်