တမ်ဘွန်

တမ်ဘွန် (ตำบล) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်တွင် အမ်ဖေါ (อำเภอ) မြို့နယ် နှင့် ကျန်ဝတ် (จังหวัด) ခရိုင် တို့ထက် အရွယ်အစား ပိုမိုငယ်သော ဒေသဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးယူနစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သင်ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း ကျေးရွာအုပ်စု သို့မဟုတ် မြို့နယ်ခွဲ ဟုလည်း အဓိပ္ပာယ်ရနိုင်သည်။ 

ထို့ကြောင့် ၎င်းကို အုပ်ချုပ်ရေးအဆင့်အတန်းတွင် တတိယအဆင့်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် စာရင်းများအရ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တမ်ဘွန်ပေါင်း ၉,၆၅၂ ခု ရှိပြီး၊ ဘန်ကောက်မြို့ရှိ အလားတူအဆင့်ရှိသော ခွိုင် ခေါ် ရပ်ကွက်အဆင့် (แขวง) ၁၈၀ ခု ကိုမူ ဤအရေအတွက်တွင် မပါဝင်ပါ။

အမ်ဖေါ ခေါ် (อำเภอ) မြို့နယ် တစ်ခုစီတွင် ပျမ်းမျှအားဖြင့် တမ်ဘွန် ၈ မှ ၁၀ ခုခန့် ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် တမ်ဘွန် ကို "township" သို့မဟုတ် "subdistrict" ဟု ဘာသာပြန်ဆိုလေ့ရှိပြီး၊ "subdistrict" မှာ အကြံပြုထားသော ဘာသာပြန်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် "subdistrict" ဟူသော ဝေါဟာရကို ကင်းအမ်ဖေါ (กิ่งอำเภอ) မြို့နယ်ခွဲ ကို ဘာသာပြန်ရာတွင်လည်း အသုံးပြုသည်ကို တွေ့ရသည်။

တမ်ဘွန်ထက် ပိုမိုငယ်သော အုပ်ချုပ်ရေးယူနစ်မှာ မူးဘန် (หมู่บ้าน) ကျေးရွာ ဖြစ်ပြီး၊ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် မူးဘန်ပေါင်း ၇၄,၉၅၆ ခု ရှိသည်။ ပျမ်းမျှအားဖြင့် တမ်ဘွန်တစ်ခုတွင် ကျေးရွာ ၁၀ ရွာခန့် ပါဝင်သည်။ မြို့ပြဒေသများရှိ နေရာများကိုမူ အုပ်ချုပ်ရေးအရ ကျေးရွာများအဖြစ် ခွဲခြားခြင်းမရှိဘဲ ချုမ်ချွန် (ชุมชน) ရပ်ကွက်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။right|thumb|210x210px|အော်ပေါ်တော်ဘန်ဘိုင်းမိုင်၊ ဆူးလပ်ထာနီးရုံး

 သမိုင်း 
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ တမ်ဘွန် (ตำบล) အဆင့် အုပ်ချုပ်ရေးသည် သမိုင်းရှည်ကြာခဲ့သည်။ ၁၉ ရာစုနှစ်များက ဒေသတွင်း မြို့ပြများ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ဒုတိယအဆင့် အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ကျန်ဝတ်အဆင့်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများကို ကမ်နန် (กำนัน) သို့မဟုတ် ဖန် (พัน) (commune elder) အဖြစ် ခန့်အပ်လေ့ရှိသည်။ "ဖန်" ဆိုသော စကားလုံးသည် အမျိုးသားအင်အား ၁,၀၀၀ ခန့်ရှိသော တမ်ဘွန်တစ်ခုကို ရည်ညွှန်းပြီး၊ ဤ "ဖန်" ဟူသော ဝေါဟာရကို တမ်ဘွန်အုပ်ချုပ်သူများအတွက် စစ်ဘက်ရာထူးအဖြစ်လည်း အသုံးပြုခဲ့သည်။

 အုပ်ချုပ်ရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု 
၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဖြစ်သူ အရှင်ဒမ်ရုန်ရာချာနုဖပ် (สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ) မှ စတင်ခဲ့သော အုပ်ချုပ်ရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများတွင် ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးကို အဆင့်သုံးဆင့် ခွဲခြားခြင်းကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ အဆင့်သုံးဆင့်မှာ အမ်ဖေါ (อำเภอ) ခေါ် မြို့နယ်၊ တမ်ဘွန် (ตำบล) ခေါ် ကျေးရွာအုပ်စု/မြို့နယ်ခွဲ နှင့် မူးဘန် (หมู่บ้าน) ခေါ်ကျေးရွာ တို့ ဖြစ်သည်။

 တမ်ဘွန်၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် 
၁၉၉၄ ခုနှစ် တမ်ဘွန်ကောင်စီနှင့် တမ်ဘွန်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်းများအက်ဥပဒေ (พระราชบัญญัติสภาตำบลและองค์การบริหารส่วนตำบล พ.ศ. 2537) နှင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540) အရ တမ်ဘွန်အဆင့် အုပ်ချုပ်ရေးကို ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးယူနစ်များထံသို့ အာဏာခွဲဝေချထားပေးခဲ့သည်။ ၎င်းဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးယူနစ်များတွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသော တမ်ဘွန်ကောင်စီများ ပါဝင်သည်။

တမ်ဘွန်တစ်ခုသည် ၎င်း၏ အရွယ်အစားနှင့် အခွန်ဝင်ငွေအပေါ် မူတည်၍ တမ်ဘွန်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ (องค์การบริหารส่วนตำบล) သို့မဟုတ် တမ်ဘွန်ကောင်စီ (สภาตำบล) က စီမံခန့်ခွဲနိုင်သည်။ ဤတမ်ဘွန်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်းများနှင့် တမ်ဘွန်ကောင်စီများသည် တမ်ဘွန်အတွင်းရှိ ကျေးရွာတစ်ရွာစီမှ ကိုယ်စားလှယ်နှစ်ဦးစီဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ထိုကိုယ်စားလှယ်များအနက်မှ ဥက္ကဋ္ဌတစ်ဦးကို ရွေးချယ်ပြီး၊ လက်တွေ့တွင် ထိုဥက္ကဋ္ဌသည် တမ်ဘွန်၏ ကမ်နန် (အကြီးအကဲ) ဖြစ်လေ့ရှိသည်။

မြူနီစီပယ်နယ်မြေအတွင်း ပါဝင်သော တမ်ဘွန်ဒေသများကို မြို့တော်ကောင်စီ (ภาเมือง) က စီမံခန့်ခွဲသည်။ အကယ်၍ တမ်ဘွန်၏ အချို့အစိတ်အပိုင်းသာ မြူနီစီပယ်နယ်မြေအတွင်း ပါဝင်ပါက ကျန်အစိတ်အပိုင်းကို တမ်ဘွန်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်းက စီမံခန့်ခွဲသည်။ တူညီသော အမ်ဖေါ (မြို့နယ်) အတွင်းရှိ နီးစပ်ရာ တမ်ဘွန်များသည် တမ်ဘွန်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုတည်း၏ တာဝန်ယူမှုအောက်တွင် အတူတကွ ရှိနေနိုင်ပါသည်။

 ကွာခြားချက် 
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ကျေးရွာအုပ်စု/ တမ်ဘွန် (ตำบล) အဆင့် စီမံခန့်ခွဲမှုတွင် တမ်ဘွန်အုပ်ချုပ်ရေး (การปกครองตำบล, ကာန်.ပေါက်.ကရောင်.တမ်ဘွန်) နှင့် တမ်ဘွန်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ (องค์การบริหารส่วนตำบล - SAO / အော်ဘော်တော်) တို့သည် အလွန်နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေသော်လည်း ၎င်းတို့၏ အဓိပ္ပာယ်နှင့် နယ်ပယ်များမှာ အနည်းငယ် ကွာခြားမှုရှိသည်။

 တမ်ဘွန်အုပ်ချုပ်ရေး (การปกครองตำบล) 
တမ်ဘွန်အုပ်ချုပ်ရေးဆိုသည်မှာ တမ်ဘွန်အဆင့်ရှိ အုပ်ချုပ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံတစ်ခုလုံးကို ခြုံငုံဖော်ပြခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် တမ်ဘွန်နယ်မြေကို စီမံခန့်ခွဲသည့် ဗဟိုအစိုးရအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်းများ အားလုံးကို ဆိုလိုသည်။

 ၎င်းသည် အစိုးရပိုင်း (ส่วนราชการ) နှင့် ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်း (องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น) နှစ်ခုလုံးကို အကျုံးဝင်သည့် ကျယ်ပြန့်သော ဝေါဟာရဖြစ်သည်။
 ဥပမာအားဖြင့်၊ အချို့ဒေသများတွင် တမ်ဘွန်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်း (อบต.)၊ တေ့ဆာဘန် တမ်ဘွန် (เทศบาลตำบล - မြို့နယ်ခွဲ မြူနီစီပယ်) နှင့် ကမ်နန် (กำนัน) / ဖူယိုင်ဘန် (ผู้ใหญ่บ้าน - ကျေးရွာအကြီးအကဲ) စသည့် အစိုးရအရာရှိများ ပါဝင်နိုင်သည်။

ဆိုရလျှင် "တမ်ဘွန်အုပ်ချုပ်ရေး" သည် တမ်ဘွန်ဒေသရှိ စီမံခန့်ခွဲမှု၏ ပုံရိပ်ယောင် ခြုံငုံမှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။

 တမ်ဘွန်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ (SAO / အော်ဘော်တော် - อบต.) 
တမ်ဘွန်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်း (SAO / အော်ဘော်တော်) သည် ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်းပုံစံ (องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบหนึ่ง) တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ဥပဒေအရ အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် တည်ရှိသည်။

 အော်ဘော်တော်၏ အဖွဲ့ဝင်များနှင့် မြို့တော်ဝန်ကို တမ်ဘွန်နေ ပြည်သူများက တိုက်ရိုက်ရွေးကောက်တင်မြှောက် ကြသည်။
 ၎င်း၏ တာဝန်မှာ လမ်းများ ဖောက်လုပ်ခြင်း၊ အမှိုက်စီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမှု မြှင့်တင်ခြင်း၊ အခြေခံပညာရေးနှင့် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးစသည့် ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှုများ ကို ပေးအပ်ရန်ဖြစ်သည်။
 အော်ဘော်တော် သည် နိုင်ငံတော်မှ ပြည်သူများထံသို့ အာဏာခွဲဝေချထားမှု (กระจายอำนาจ) ပုံစံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

"အော်ဘော်တော်" သည် တမ်ဘွန်တွင် အုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်သည့် သီးခြားအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်းအဖြစ် ရပ်တည်သည်။

 မူးဘန် ခေါ် ကျေးရွာ 

မူးဘန် (หมู่บ้าน) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးအဆင့်အောက်ဆုံး ပိုင်းခြားမှုဖြစ်ပြီး အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ကျေးရွာများ ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အများအားဖြင့် ဤအုပ်ချုပ်ရေးကျေးရွာများကို ၎င်းတို့၏ အမှန်တကယ်အမည်ထက် ကျေးရွာနံပါတ်ဖြင့် ပိုမိုရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အုပ်ချုပ်ရေးကျေးရွာတစ်ခုတွင် လူနေအခြေချမှုတစ်ခုထက်ပို၍ ပါဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် ကြီးမားသော လူနေအခြေချမှုတစ်ခုကို အုပ်ချုပ်ရေးကျေးရွာ တစ်ရွာထက်ပို၍ ခွဲဝေထားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။

ကမ်နန် (กำนัน) ခေါ် ကျေးရွာအုပ်စုအုပ်ချုပ်ရေးမှူးကို ရွေးကောက်ခံရသည့် ကျေးရွာခေါင်းဆောင်များ (ဖူယိုင်ဘန်) ထဲမှ ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည်။

 တစ်တမ်ဘွန် တစ်ထုတ်ကုန် (OTOP) စီမံကိန်း 
၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် သက်ဆင် ရှင်နာဝပ် သည် "တစ်တမ်ဘွန် တစ်ထုတ်ကုန်" (One Tambon One Product - OTOP) စီမံကိန်းကို စတင်ခဲ့သည်။ ဤစီမံကိန်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ တမ်ဘွန် (ကျေးရွာအုပ်စု/မြို့နယ်ခွဲ) တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် ထူးခြားပြီး ပုံမှန်ဒေသထွက်ကုန်ပစ္စည်းတစ်ခုကို ရွေးချယ်မြှင့်တင်ရန် ဖြစ်သည်။

ဤစီမံကိန်းသည် ဒေသထွက်ကုန်များကို မြှင့်တင်ရန်နှင့် ထုတ်လုပ်မှုကို ခေတ်မီစေရန် ကူညီခဲ့သည်။ OTOP ထုတ်ကုန်များ ကို ရောင်းချသည့်ဆိုင်များသည် ပြည်နယ်မြို့တော်တစ်ခုစီတိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဤစီမံကိန်းကြောင့် ဒေသခံများ၏ ဝင်ငွေတိုးမြှင့်လာပြီး ဒေသခံစီးပွားရေးများလည်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခဲ့သည်။

 ကြည့်ရှုရန် 

 ထိုင်းနိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေးဌာနခွဲများ
 ထိုင်းနိုင်ငံမှတန်ပွန်းအမည်စရင်းများ

 ကိုးကား 

 ပြင်ပလင့်များ 

 http://www.thaitambon.com/English/AboutTTB.htm 

ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံ နယ်မြေအပိုင်းအခြား အမျိုးအစားများ
ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး နယ်မြေဒေသများ