မဟာပရိနိဗ္ဗာန်စေတီတော်

မဟာပရိနိဗ္ဗာန်စေတီတော် သည် ဂေါတမဗုဒ္ဓ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုရာနေရာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ကုသိနာရုံပြည်ရှိ စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ အလက်ဇန်းဒါး ကန်နင်ဟမ် (Alexander Cunningham) ထိုဒေသရှိ နေရာများကို လေ့လာဆန်းစစ်မှုများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ထိုနေရာသည် ဗုဒ္ဓပရိနိဗ္ဗာန်ပြုရာနေရာဖြစ်ကြောင်း ဆိုခဲ့သည်။ ယခုလက်ရှိ ဘုရားကို အိန္ဒိယနိုင်ငံအစိုးရ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် မဟာပရိနိဗ္ဗာန်ပြုခဲ့သည့် ၂၅၀၀ ပြည့်အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ စေတီတော်အ၏ အထဲတွင် မြောက်ဘက်သို့ ဦးခေါင်းပြုကာ လဲလျောင်းနေသည့် ရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ရှိသည်။ ထိုရုပ်ပွားတော်သည် ၆.၁ မီတာ ရှည်ကာ ကျောက်ညောင်စောင်းတွင် လဲလျောင်းနေဟန်ဖြစ်သည်။

သမိုင်းကြောင်း
ဗုဒ္ဓနှင့်ပတ်သက်သည့် စူးစမ်းရှာဖွေမှုများပြုလုပ်မှုသည် ၄၅ နှစ်ကြာပြီးနောက်၌ မြတ်စွာဘုရား တပည့်သာဝကများအား နောက်ဆုံးဩဝါဒခြွေခဲ့ရာ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုရာ ကုသိနာရုံပြည်သို့ရောက်ရှိခဲ့သည်။ အသောကမင်းသည်လည်း ၂၆၀ BCE တွင် စေတီတော်၊ အဆောက်အဦများစွာတို့ကို မြတ်စွာဘုရာဘုရားပရိနိဗ္ဗာန်ပြုရာနေရာတွင် တည်ထားခဲ့သည်။ ကုသနာရုံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် သက်ဆိုင်သည့်နေရာများသည် ကူရှန်အင်ပါယာ (c. 50-241 CE)တွင် ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။ ကုသိနာရုံအကြောင်းကို သက်သေအထောက်အထားရှိခဲ့သည့်အချိန်သည် Gupta  အင်ပါယာ (c. 320-647 CE) ဖြစ်ပြီး မဟာပရိနိဗ္ဗာန်စေတီတော်ကို ကြီးမားစွာ တိုးချဲ့ထားကြပြီး အဆောက်အဦကိုလည်း လျောင်းတော်မူဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီးကိုလည်း တည်းထားခဲ့ကြသည်။ ဗြိတိသျှရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည့် Alexander Cunningham က အမိုးခုံးကြီးပါဝင်သည့်အခန်းသည် လျောင်းတော်မူရုပ်ပွားတော်ကြီးနှင့်အတူ ၆၃၇ အေဒီထက် နောက်မကျခင်ကတည်းက တည်ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ လျောင်းတော်မူရုပ်ပွားတော်နှင့် ကျောင်းတော်သည် စေတီတော်နှင့် စပ်ဆက်ကာတည်ရှိနေသည်ကို တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ ၁၈၇၇ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ပြင်ဆင်မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ စေတီတော်သည် အပိုင်းအစများစွာ ကျိုးပဲ့ပြန့်ကြဲနေပြီး အားလုံးကို ပြန်လည်၍ ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ ကျောင်းတော်ကိုလည်း ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ အမိုးကိုမူ အိန္ဒိယနိုင်ငံရှေးဟောင်းသုတေသနလေ့လာရေးက ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

ကိုးကား