ရေမျော

ပလန့်တန် () သည် ရေထဲတွင်ရှိသော မတူကွဲပြားသည့် သက်ရှိအစုအဝေးဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့သည်ရေစီးကြောင်းကိုဆန့်ကျင့်၍ကူးနိုင်စွမ်း မရှိပါ။  plankton ဖွဲ့စည်းထားသောသက်ရှိများကို plankters ဟုခေါ်သည်။  ၎င်းတို့သည်သေးငယ်သောကြီးမားသောရေနေသက်ရှိများဖြစ်သည့် အခွံမာရေသတ္တဝါ(ကမာ၊ယောက်သွား.စသည်, ငါး နှင့် ဝေလငါး များအတွက်အလွန်အရေးပါသောအစားအစာဖြစ်သည်။ 

ရေမျောသက်ရှိတို့ပါဝင်သည် ဘက်တီးရီးယား, archaea, ရေညှိ, protozoa နှင့်မျောနေသော/ဘောလောပေါ်နေသောတိရစ္ဆာန်များသည် သမုဒ္ဒရာ၊ပင်လယ် သို့မဟုတ် ရေချိုတွင်ပါသော pelagic zone တွင်နေထိုင်ကျက်စားကြသည် 

Plankton မျိုးစိတ်များသည် အနှုကြည့်မှန်ပြောင်းဖြင့်ကြည့်ရသည့်အရွယ်ပဏပင်ရှိသော်လည်းPlankton တွင် jellyfishကဲ့သို့အရွယ်အစားကြီးသော သက်ရှိများလဲပါဝင်သည်။ သတ်မှတ်ထားသောစည်းမျဉ်းအရ plankton၏ဖွင့်ဆိုချက်တွင် ရေမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင်ကူးခက်သွားလာသောရေသတ္တဝါ (pleuston) သို့မဟုတ် ရေတွင်ကူးခတ်သွားလာသောရေသတ္တဝါ (nekton) အစရှိသည်တို့ပါဝင်ခြင်းမရှိပါ။           

Plankton ကိုလည်းအရွယ်အစား၏စည်းကမ်းချက်များ၌ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။  များသောအားဖြင့်အောက်ပါကွဲပြားမှုများကိုအသုံးပြုသည်။

 ဖြန့်ဖြူး 
Plankton သည်သမုဒ္ဒရာများ၊ ပင်လယ်များ၊ ရေကန်များ၊ ကန်များ၌နေထိုင်သည်။ ဒေသဆိုင်ရာများပြားမှုပမာဏသည်သည်အလျားလိုက်၊ ဒေါင်လိုက်နှင့်ရာသီအလိုက်ကွဲပြားသည်။ ဤပြောင်းလဲနိုင်မှု၏အဓိကအကြောင်းရင်းမှာအလင်းရရှိနိုင်မှုဖြစ်သည်။ 

ဒုတိယအားဖြင့်ပြောင်းလဲမှုသည် အစာအဟာရရှိနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ အပူပိုင်းနှင်းသမပိုင်းသမုဒ္ဒရာများတွင် အလင်းရောင်ပေါကြွယ်ဝစွာရရှိသော်လည်း၊နိုက်ထရိတ် ၊ ဖော့စဖိတ် နှင့်  များကဲ့သို့အကန့်အသတ်ရှိသောအာဟာရများရှိသောကြောင့်၎င်းတို့သည်မူလတန်းထုတ်လုပ်မှုအတော်အတန်နိမ့်ကျသည်။ ၎င်းသည်ကြီးမားသော သမုဒ္ဒရာလည်ပတ်မှု နှင့်ရေကော်လံအ လွှာတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့သောဒေသများ၌မူလထုတ်လုပ်မှုသည်များသောအားဖြင့်ပိုမိုနက်ရှိုင်းသောနေရာ၌ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိပြီးအလင်းနည်းသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ 

သိသာသော အာဟာရပြည့်ဝသော ပါဝင်မှုများရှိသော်လည်းအချို့သောသမုဒ္ဒရာဒေသများသည်အကျိုးမဖြစ်ထွန်းသောအရာများ ( HNLC ဒေသများ ဟုခေါ်သည်) ။  ဤဒေသများတွင် အာဟာရပြည့်ဝသော သံ ချို့တဲ့ပြီး ၎င်းသည်ဖြည့်စွက်ပါ က phytoplankton algal Bloom ဖြစ်ပေါ် စေ နိုင်သည်။  အဓိကအားဖြင့်သံသည်သမုဒ္ဒရာကိုပင်လယ်မျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ဖုန်မှုန့်များရောက်ရှိစေသည်။ ဝိရောဓိအားဖြင့်ပြောရလျှင်အသီးမသီး သောခြောက်သွေ့သော မြေများနှင့်ကပ်လျက်သမုဒ္ဒရာareasရိယာများသည်ပုံမှန်အားဖြင့်များပြားလှသော phytoplankton (ဥပမာ၊ ကုန်သွယ်ရေးလေများ ကမြောက် အာဖရိကရှိ ဆာဟာရသဲကန္တာရ မှဖုန်များသယ်ဆောင်လာသည့် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ ) ။ 

ရေမျက်နှာပြင်တွင်ရေမျောအပေါများဆုံးဖြစ်သော်လည်း၎င်းတို့သည်ရေကော်လံတစ်လျှောက်တွင်နေထိုင်ကြသည်။ အဓိကထုတ်လုပ်မှုမရှိသည့်အနက်များ၌ zooplankton နှင့် bacterioplankton တို့သည် အပေါ်ယံပိုမိုထိရောက်သောအပေါ်ယံရေများမှအော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းများကိုစားသုံးကြသည်။ ဤကဲ့သို့နစ်မြုပ်နေသော အဏ္ဏဝါနှင်း များသည် နွေ ဦး ရာသီ ကုန်ဆုံးပြီးနောက်အထူးသဖြင့်မြင့်မားနိုင်သည်။ 

plankton ၏ဒေသတွင်းဖြန့်ဖြူးမှုကလေဖြင့်လည်ပတ်သော Langmuir လည်ပတ်မှု နှင့်ဤရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာဖြစ်စဉ်၏ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာအကျိုးသက်ရောက်မှုများကြောင့်အကျိုးသက်ရောက်နိုင်သည် ။ 

 ဂေဟဗေဒဆိုင်ရာအရေးပါမှု 

 အစာကွင်းဆက် 
 စီးပွားဖြစ်အရေးကြီးသော ငါးလုပ်ငန်း ကိုအထောက်အကူပြုသော အ နိမ့်အမြင့်အဆင့်ဆင့်ကိုကိုယ်စားပြုသည့်အပြင်ကုန်း ဂေဟစနစ် များသည်သမုဒ္ဒရာ၏ ကာဗွန်သံသရာ အပါအဝင်အရေးကြီးသော ဓာတုဒြပ်စင် များစွာ၏ ဇီဝဓာတုဗေဒဆိုင်ရာသံသရာ တွင်အခန်းကဏ္ မှပါ ၀ င်သည်။  

အဓိကအား phytoplankton အပေါ်ကိုစားကျက်အသုံးပြုပုံပေး zooplankton ကာဗွန် အဆိုပါ planktic မှ foodweb ဖြစ်စေ, respiring ကပေး ဇီဝဖြစ်စဉ် အဖြစ်စွမ်းအင်, သို့မဟုတ်သေဆုံးခြင်းအပေါ်သို့ ဇီဝလောင်စာ သို့မဟုတ် detritus ။ အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းများသည် ပင်လယ်ရေ ထက် ပိုမိုသိပ်သည်းသော ကြောင့်ကမ်းရိုးတန်းမှဝေးသောပင်လယ်သမုဒ္ဒရာဂေဟစနစ်ထဲသို့နစ်မြုပ်ကာကာဗွန်နှင့်အတူသယ်ဆောင်သည်။ ယင်းကိုခေါ်ဤလုပ်ငန်းစဉ်, ဇီဝဗေဒစုပ်စက်, သမုဒ္ဒရာအကြီးဆုံးဖွဲ့စည်းတစ်ခုအကြောင်းပြချက်တစ်ခုဖြစ်သည် ကာဗွန်စုပ် အပေါ် ကမ္ဘာမြေ ။ သို့သော်လည်းကောင်းကိုအပူချိန်တိုးလာမှု၏လွှမ်းမိုးမှုကိုပြသသည်။     2019 ခုနှစ်တွင်လေ့လာမှုတစ်ခုအရ ပင်လယ်ရေအက်စစ်ဓာတ်များ နှုန်းမှာအန္တာတိက phytoplanktons များသည်ရာစုနှစ်မကုန်မီကာဗွန်သိုလှောင်ရာတွင် ပို၍ သေးငယ်ပြီးထိရောက်မှုနည်းကြောင်းဖော်ပြခဲ့သည်။  

သမုဒ္ဒရာ၏ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် (  ) သံဓာတ်မြေဩဇာများ မှတစ်ဆင့် သဘာ ၀ ဓာတ်များ ထုတ်လုပ်ခြင်းကိုတိုးမြှင့်ခြင်းဖြင့် လူသားတို့၏လုပ်ဆောင်မှုများ မှတဆင့်ထုတ်လုပ်ခြင်း - သံ ပမာဏကိုသမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ထည့်သွင်းခြင်း။ သို့သော်ဤနည်းသည်ကြီးမားသောအတိုင်းအတာဖြင့်လက်တွေ့မကျပါ။ သမုဒ္ဒရာ အောက်စီဂျင်လျော့နည်းသွားခြင်း နှင့်ဖြစ်ပေါ်လာသော မီသိန်းထုတ်လုပ်မှု (အတိမ်အနက်ကိုထုတ်လုပ်မှုကို ပြန်လည်မွမ်းမံ မှုများကြောင့်ဖြစ်ရခြင်း) သည်အလားအလာကောင်းသည့်အားနည်းချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။     

 အောက်စီဂျင်ထုတ်လုပ်ခြင်း 
Phytoplankton သည်နေမှစွမ်းအင်နှင့်ရေမှအာဟာရများကို၎င်းတို့အာဟာရသို့မဟုတ်စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်ရန်စုပ်ယူသည်။ photosynthesis ဖြစ်စဉ်တွင် phytoplankton သည်မော်လီကျူး အောက်စီဂျင် ( ) ကိုစွန့်ပစ်ဘေးထွက်ပစ္စည်းအဖြစ်ရေထဲသို့ စွန့်ထုတ်သည်။။ ခန့်မှန်းချက်အရကမ္ဘာ့အောက်စီဂျင်၏ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် phytoplankton photosynthesis မှတစ်ဆင့်ထုတ်လုပ်သည်။ ကျန်သောပမာဏကို မြေပြင်ပေါ်ရှိအပင်များက photosynthesis လုပ်ခြင်းဖြင့်ထုတ်လုပ်သည်။  ထို့အပြင်Precambrian ခေတ်ကတည်းက phytoplankton photosynthesis သည်လေထူအတွင်းရှိ/  ညီမျှအောင်လုပ်ပေးသည်။  

 ဇီဝလောင်စာအမျိုးမျိုးပြောင်းလဲ 
phytoplankton လူ ဦး ရေ၏ကြီးထွားမှုအလင်းနှင့်အာဟာရရရှိမှုအပေါ်မူတည်သည်။ ကြီးထွားမှုကိုအကန့်အသတ်ဖြစ်စေသည့်အဓိကအချက်မှာကမ္ဘာ့သမုဒ္ဒရာသည်ဒေသတစ်ခုနှင့်တစ်ခုကွဲပြားသည်။ ကျယ်ပြန့်သောအတိုင်းအတာအရ oligotrophic tropical နှင့် subtropical gyres များတွင် phytoplankton ၏ကြီးထွားမှုကိုယေဘုယျအားဖြင့်အာဟာရထောက်ပံ့မှုဖြင့်ကန့်သတ်ထားသည်။ အလင်းသည် phytoplankton ကြီးထွားမှုကို subarctic gyres တွင်ကန့်သတ်သည်။ အမျိုးမျိုးသောအကြေးခွံများရှိပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာအမျိုးမျိုးပြောင်းလဲနိုင်မှုသည် phytoplankton အတွက်ရရှိနိုင်သောအာဟာရနှင့်အလင်းကိုဩဇာသက်ရောက်သည်။ ၎င်းသက်ရှိများသည်အဏ္ဏဝါအစားအစာဝဘ်၏အခြေခံဖြစ်သောကြောင့် phytoplankton ကြီးထွားမှု၌ဤအမျိုးမျိုးပြောင်းလဲမှုသည် trophic အဆင့်ကိုလွှမ်းမိုးသည်။ သာဓကအားဖြင့် El Niño ကာလအတွင်း phytoplankton အဆင့်ဆင့်နှစ်စဉ်အငြင်းပွားမှုများသည် zooplankton၊ ငါး၊ ပင်လယ်ငှက်နှင့် အဏ္ဏဝါနို့တိုက်သတ္တဝါများ အပေါ်လွှမ်းမိုးမှုရှိသည်။ 

ကမ္ဘာချီလူ ဦး ရေအပေါ် anthropogenic ပူနွေးလာမှု၏အကျိုးသက်ရောက်မှုသည်တက်ကြွစွာသုတေသနပြုသည့်isရိယာတစ်ခုဖြစ်သည်။ အပူချိန်အပေါ်မှီခိုသောဇီဝဗေဒဆိုင်ရာတုံ့ပြန်မှုနှုန်းနှင့်အာဟာရဓာတ်များကိုလေထုအလုံအလောက်ပေးမှုပြောင်းလဲခြင်းသည်အနာဂတ် phytoplankton ၏ကုန်ထုတ်စွမ်းအားအပေါ်အရေးကြီးသောသက်ရောက်မှုများရှိသည်ဟုမျှော်လင့်ရသည်။  ထို့အပြင် zooplankton စားကျက်နှုန်းထားများကြောင့် phytoplankton သေဆုံးမှုပြောင်းလဲမှုများသည်သိသိသာသာဖြစ်နိုင်သည်။ 

လတ်ဆတ်သောပေါက်ရောက်သောငါးလောင်းများသည်ရေစီးမျောကိုရေမကူးမီကြာမြင့်စွာကန့်သတ်မျဉ်းများဖြစ်သည်။ 

 ငါးမှအရေးပါမှု 
Zooplankton သည်သူတို့၏ လောင်း အိတ်များမှ ပြင်ပအစာကျွေးခြင်းသို့ပြောင်းသောအခါ ငါးလောင်း အားလုံးနီးပါးအတွက်ကန ဦး သားကောင်ဖြစ်သည်။ မဟုတ်ပါအစာငတ်နိုင်သောမည့်သည့်လောင်းအသစ်များနှင့်ကိုက်ညီရန်ငါးသည် zooplankton ၏သိပ်သည်းမှုနှင့်ဖြန့်ဖြူးမှုအပေါ်မှီခိုသည်။ သဘာဝအချက်များ (ဥပမာ၊ လက်ရှိအပြောင်းအလဲများ) နှင့်လူလုပ်သောအချက်များ (ဥပမာရေကာတာများ၊ သမုဒ္ဒရာအက်စစ် ၊ အပူချိန်မြင့်တက်ခြင်း) သည် zooplankton ကိုအကြီးအကျယ်သက်ရောက်နိုင်သည်။ 

phytoplankton နှင့် zooplankton နှစ်မျိုးလုံး၏အရေးပါမှုသည်ကျယ်ပြန့်သောနှင့် semi-intensive အိုင်ကန်ငါးမွေးမြူရေးလုပ်ငန်းတွင်လည်းလူသိများသည်။ Plankton လူ ဦး ရေအခြေပြုရေချိုစီမံခန့်ခွဲမှုနည်းဗျူဟာများကိုရိုးရာငါးမွေးမြူသူများကဆယ်စုနှစ်များစွာကတည်းကကျင့်သုံးခဲ့ကြပြီးလူလုပ်သောဝန်းကျင်များတွင်ပင် plankton ၏အရေးပါမှုကိုဖော်ပြခဲ့သည်။ 

 ကြည့်ရှုပါ 

 Aeroplankton
 gelatin zooplankton 
 Ichthyoplankton 
 အဆိုပါ plankton ၏ Paradox 
 Seston 
 Veliger 

 ကိုးကားချက်များ 

 Kirby, ရစ်ချတ် R. (2010) ။ သမုဒ္ဒရာ Drifters: လှိုင်းတံပိုးအောက်လျှို့ဝှက်ကမ္ဘာ ။ စတူဒီယို Cactus, Ltd, ဗြိတိန်။  ISBN   978-1-904239-10-9 ။ 
 Dusenbery, David B. (2009) ။ Micro Scale တွင်နေထိုင်ခြင်း - မမျှော်လင့်သောသေးငယ်သည့်ရူပဗေဒ ။ မက်ဆာချူးဆက်၊ ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်စာနယ်ဇင်း၊     ။ 
 Kiørboe, သောမတ်စ် (2008) ။ Plankton ဂေဟဗေဒမှယန္တရား ။ Princeton University Press, Princeton, NJ     ။ 
 Dolan, JR, Agatha, အက်စ်, Coats, DW, Montagnes, DJS, Stocker, DK, eds ။ (2013) ။ Tintinnid Ciliates ၏ဇီဝဗေဒနှင့်ဂေဟဗေဒ - အဏ္ဏဝါရေမျောမျောမျးပုံစံများ Wiley-Blackwell, အောက်စ်ဖို့ဒ်, ယူကေ     ။ 

 Ocean Drifters - ဒေးဗစ်အက်တ်နန်ဘော့ (David Attenborough) မှရေမျောမျောမျောများ၏အခန်းကဏ္ about နှင့် ပတ်သက်၍ ဇာတ်လမ်းတို 
 Plankton Chronicles  - မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ကားတိုများနှင့်ဓာတ်ပုံတိုများ 
 COPEPOD - ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ Plankton ဒေတာဘေ့စ် - zooplankton ဇီဝလောင်စာနှင့်များစွာသောအချက်အလက်များ၏ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာလွှမ်းခြုံမှုဒေတာဘေ့စ 
 Plankton * Net  - plankton မျိုးစိတ်များ၏ရုပ်ပုံများ၏ Taxonomic ဒေတာဘေ့စ 
 Australiaစတြေးလျအရှေ့တောင်ဘက်ပင်လယ်ရှိ zooplankton လမ်းညွှန် - Tasmanian ငါးမွေးမြူရေးနှင့်ရေလုပ်ငန်းဌာန 
 သမုဒ္ဒရာသိပ္ပံအတွက် Sir Alister Hardy ဖောင်ဒေးရှင်း - စဉ်ဆက်မပြတ် Plankton မှတ်တမ်းစစ်တမ်း 
 Australian Continuous Plankton Recorder Project - ပင်လယ်ရေကြောင်းစောင့်ကြည့်လေ့လာရေးစနစ် 
 ပင်လယ်မျော - ဘီဘီစီအသံဆလိုက်ရှိုး 
   - planktonic microorganisms ၏ပုံများ 
 Plankton, planktic, planktonic - nomenclature အပေါ်စာစီစာကုံး 
 Plankton သုတေသန၏ဂျာနယ် - plankton မှသိပ္ပံနည်းကျစာစောင်

 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:အဏုဇီဝသက်ရှိများ