သမ္မာသင်္ကပ္ပ

“သမ္မာသင်္ကပ္ပ” ဟူသည် ကောင်းစွာ (`သမ္မာ`) ကြံစည်ခြင်း (`သင်္ကပ္ပ`) ဖြစ်သည်။ ကောင်းမြတ်သော၊ ချီးမွမ်းအပ်သော၊ နိဗ္ဗာန်အာရုံသို့ ရှေးရှုပို့ဆောင်ပေးတတ်သော အကြံအစည် (ဝိတက်) ကို ဆိုလိုသည်။

သမ္မာသင်္ကပ္ပ အမျိုးအစား (၃) ပါး:

သမ္မာသင်္ကပ္ပတွင် အောက်ပါ အကြံအစည် သုံးမျိုး ပါဝင်သည်-

 နေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပ: = ကောင်းသောအဆင်း, ကောင်းသောအသံ, ကောင်းသောအနံ့, ကောင်းသောအရသာ, ကောင်းသော အထိအတွေ့မျိုးဟူသော ကာမဂုဏ်ငါးပါးတို့၌လည်းကောင်း၊ ခန္ဓာငါးပါး ရုပ်နာမ်တရားတို့၌လည်းကောင်း၊ တပ်ခြင်း, တွယ်တာခြင်း, စွဲလမ်းခြင်းကို ပယ်စွန့်နိုင်သော အလောဘတရားသည် ရှိ၏၊ ထိုအလောဘတရားနှင့် ယှဉ်သော အကြံအစည်မျိုးသည် “နေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပ” မည်၏။
 အဗျာပါဒသင်္ကပ္ပ: = လူ, တိရစ္ဆာန် အစရှိသော ခပ်သိမ်းသော သတ္တဝါတို့၌ ကောင်းကျိုးချမ်သာကို လိုလားသော မေတ္တာတရားသည် ရှိ၏၊ ထိုမေတ္တာတရားနှင့် ယှဉ်သော အကြံအစည်မျိုးသည် “အဗျာပါဒ သင်္ကပ္ပ” မည်၏။
 အဝိဟိံသာသင်္ကပ္ပ: = ခပ်သိမ်းသော ဒုက္ခိတသတ္တဝါတို့ကို သနားညှာတာတတ်သော ကရုဏာတရားသည် ရှိ၏၊ ထိုကရုဏာတရားနှင့် ယှဉ်သော အကြံအစည်မျိုးသည် “အဝိဟိံသာသင်္ကပ္ပ” မည်၏။

မှားယွင်းသော ကြံစည်မှု (မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပ) နှင့် ဆန့်ကျင်ပုံ

 နေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပသည် ကာမဂုဏ်ကို ကြံစည်မှု (ကာမသင်္ကပ္ပ) ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သည်။
 အဗျာပါဒသင်္ကပ္ပသည် ဖျက်ဆီးလိုမှု (ဗျာပါဒသင်္ကပ္ပ) ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သည်။
 အဝိဟိံသာသင်္ကပ္ပသည် ညှဉ်းဆဲလိုမှု (ဝိဟိံသာသင်္ကပ္ပ) ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သည်။

လောကီ နှင့် လောကုတ္တရာ သမ္မာသင်္ကပ္ပ

 လောကီ: မဂ်မရမီ ရှေ့ပိုင်းအဆင့် (ပုဗ္ဗဘာဂ) သတိပဋ္ဌာန်ကျင့်စဉ်၌ ဤသင်္ကပ္ပသုံးမျိုးသည် မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပများကို ရှောင်ကြဉ်ရန် သီးခြားပွားများရသော ကြံစည်မှုများ ဖြစ်ကြသည်။
 လောကုတ္တရာ: အရိယမဂ်စိတ် ဖြစ်ပေါ်သည့်အခိုက်၌ သမ္မာသင်္ကပ္ပသည် တစ်ပါးတည်းသော ကုသိုလ်ဝိတက် (ကုသလသင်္ကပ္ပ) အဖြစ် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး၊ အကုသိုလ်သင်္ကပ္ပ သုံးမျိုးလုံး၏ လမ်းကြောင်းကို ဖြတ်တောက်ကာ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ပြည့်စေသည်။

သမ္မာသင်္ကပ္ပ (ဝိတက်) ၏ အလုပ်လုပ်ပုံ

 သမ္မာသင်္ကပ္ပ၏ ပရမတ္ထသဘောမှာ ဝိတက်စေတသိက် ဖြစ်သည်။ ဝိတက်၏ အဓိက လက္ခဏာမှာ စိတ်ကို အာရုံပေါ်သို့ ရှေးရှု တင်ပေးခြင်း (`အာရမ္မဏေ စိတ္တဿ အဘိနိရောပနလက္ခဏော`) ဖြစ်သည်။
 သမ္မာဒိဋ္ဌိနှင့် ဆက်စပ်မှု: သမ္မာသင်္ကပ္ပ (ဝိတက်) သည် စိတ်ကို အာရုံ (ဥပမာ- ဒုက္ခသစ္စာ၊ သမုဒယသစ္စာ၊ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ) ပေါ်သို့ အဖန်တလဲလဲ တင်ပေးသည်။ ထိုသို့ တင်ပေးသောအခါမှ သမ္မာဒိဋ္ဌိ (ပညာ) သည် ထိုအာရုံ၏ သဘောမှန်ကို ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်သည်။ ပညာသက်သက်သည် ဝိတက်၏ အာရုံပေါ်တင်ပေးမှု မရှိဘဲ အာရုံကို မသိနိုင်ပေ။
 ဥပမာများ:
 ဒုက္ခသစ္စာ (ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါး) အာရုံပေါ်သို့ စိတ်ကို တင်ပေးခြင်းသည် သမ္မာသင်္ကပ္ပ၊ ထိုဒုက္ခသစ္စာကို ထိုးထွင်းသိခြင်းသည် သမ္မာဒိဋ္ဌိ။
 သမုဒယသစ္စာ နှင့် ၎င်း၏ အကျိုးဆက်နွယ်ပုံ အာရုံပေါ်သို့ စိတ်ကို တင်ပေးခြင်းသည် သမ္မာသင်္ကပ္ပ၊ ထိုအကြောင်းအကျိုး ဆက်နွယ်မှုကို ထိုးထွင်းသိခြင်းသည် သမ္မာဒိဋ္ဌိ။
 ဒုက္ခသစ္စာ၊ သမုဒယသစ္စာတို့၏ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ အခြင်းအရာ အာရုံပေါ်သို့ စိတ်ကို တင်ပေးခြင်းသည် သမ္မာသင်္ကပ္ပ၊ ထိုအခြင်းအရာများကို ထိုးထွင်းသိခြင်းသည် သမ္မာဒိဋ္ဌိ။

နေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပ၏ ကျယ်ပြန့်မှု

သမထပိုင်းတွင် ပထမဈာန်နှင့် ယှဉ်သော ဝိတက်သည်၎င်း၊ ဝိပဿနာပိုင်းတွင် နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်မှစ၍ ဝိပဿနာဉာဏ်အားလုံးနှင့် ယှဉ်သော ဝိတက်သည်၎င်း နေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပတွင် အကျုံးဝင်သော သမ္မာသင်္ကပ္ပများ ဖြစ်ကြသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းဝိတက်များသည် စိတ်ကို ကာမဂုဏ်အာရုံမှ ထွက်မြောက်ရာဖြစ်သော သမထ၊ ဝိပဿနာ အာရုံများပေါ်သို့ ရှေးရှုတင်ပေးနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

အရေးပါပုံ

သမ္မာသင်္ကပ္ပသည် ဝိပဿနာ သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်များ ဖြစ်ပေါ်လာရေးအတွက် အလွန်အရေးပါသော မဂ္ဂင်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ သမ္မာသင်္ကပ္ပက စိတ်ကို အာရုံမှန်ပေါ်သို့ တင်ပေးမှသာ သမ္မာဒိဋ္ဌိက ထိုအာရုံကို ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ ခွဲခြားသိမြင်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ဒုတိယတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော်
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
 ၂။ သမ္မာသင်္ကပ္ပ
 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ
Category:ဝိပဿနာ