ဒူရုံဘာသာစကား

ဒူရုံဘာသာစကား (; ) ကို ဒရုမ်း (Drung)၊ ဒယ်ရုမ်း (Derung)၊ ရဝမ် (Rawang) သို့မဟုတ် ထရုမ်း (Trung) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြပြီး၊ ၎င်းသည် တရုတ်နိုင်ငံရှိ တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစုဝင် ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဒူရုံဘာသာစကားသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရဝမ်ဘာသာစကား နှင့် အလွန်နီးကပ်ဆက်နွယ်သည်။ ဒူရုံတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ အားလုံးနီးပါးသည် ဤဘာသာစကားကို အနည်းငယ်မျှ ပြောဆိုနိုင်သော်လည်း၊ အသက်အလွန်ကြီးသော လူအချို့မှလွဲ၍ အများစုမှာ ဘာသာစကားမျိုးစုံ ပြောဆိုနိုင်သူများ ဖြစ်ကြပြီး၊  မြန်မာ၊ လီဆူ နှင့် မန်ဒရင် တရုတ်ဘာသာစကား တို့ကိုပါ ပြောဆိုကြသည်။

ဒူရုံဘာသာစကားကို ထရုမ်း၊ ကိုး (Kiu)၊ ကွီ (Qui)၊ ကိုးစဲ (Kiutze)၊ ချီယူဇီ (Qiuzi)၊ ကိုးပါ (Kiupa)၊ ကျောင်း (Kiao)၊ မေတူ (Metu)၊ မေလမ် (Melam)၊ တာမာလူး (Tamalu)၊ တူးကီယူးမူ (Tukiumu)၊ ချီယူ (Qiu)၊ နုမ်း (Nung)၊ နုစူး (Nu-tzŭ) ဟူ၍လည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။

ဘာသာစကား အမျိုးအစား ခွဲခြားမှု
ဒူရုံဘာသာစကားသည် တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု၏ တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားခွဲ၊ ဗဟိုတိဗက်-ဗမာနွယ်အခွဲ အတွင်းရှိ နုမ်း ဘာသာစကားမိသားစုတွင် ပါဝင်သည်။ ဤဘာသာစကားမိသားစုအတွင်းရှိ အခြားဘာသာစကား နှစ်မျိုးမှာ အာနုမ်း နှင့် ရဝမ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။

သမိုင်းကြောင်း
ဒူရုံ/ရဝမ် ဘာသာစကား စုဖွဲ့မှုသည် တိဗက်၏ တောင်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက် တရုတ်/မြန်မာ နယ်စပ်နှစ်ဖက်စလုံးတွင် ပြောဆိုသော တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌ ဒူရုံဘာသာစကား ပြောဆိုသူများ (လူဦးရေ ၁၀၀,၀၀၀ အထိ ရှိနိုင်သည်) သည် ကချင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းတွင်၊ အထူးသဖြင့် မေခနှင့် မလိခမြစ်ဝှမ်းတလျှောက်တွင် နေထိုင်ကြသည်။ အတိတ်ကာလက ၎င်းတို့ကို 'ခနုမ်း' (Hkanung) သို့မဟုတ် 'နုမ်း' (Nung) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြပြီး၊ ကချင် (ဂျိန်းဖော)၏ လူမျိုးစုခွဲတစ်ခုအဖြစ် မကြာခဏ မှတ်ယူခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်ခန့်တွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဤဘာသာစကား ပြောဆိုသူများသည် ၎င်းတို့၏ ပြောဆိုသူအားလုံးကို ကိုယ်စားပြုရန်အတွက် /rəwɑŋ/ ရဝမ် ဟူသော အမည်ကို အသုံးပြုရန် လှုပ်ရှားမှုတစ်ခု စတင်ခဲ့သည်။ သို့သော် တရုတ်နိုင်ငံရှိ ပြောဆိုသူများသည် 'ဒူရုံ' ဟူသော အမည်ကို ဆက်လက်အသုံးပြုနေဆဲ ဖြစ်သည်။

ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ ပျံ့နှံ့မှု
ဒူရုံဘာသာစကား ပြောဆိုသူ ၁၄,၀၀၀ (၂,၀၀၀ ပြည့်နှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ) ရှိပြီး ဒေသန္တရစကားနှစ်မျိုးဖြင့် ပြောဆိုကြသည်။ နူးမြစ် ဒေသန္တရစကား ပြောဆိုသူ ၈,၅၀၀ နှင့် ဒူလုံမြစ် ဒေသန္တရစကား ပြောဆိုသူ ၅,၅၀၀ တို့ ဖြစ်သည်။ ဒူလုံလူမျိုးများ နေထိုင်ရာ ဒေသများမှာ ယူနန်ပြည်နယ် (ကုန်းရှန် ဒူလုံ-နူ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ကောင်တီ)၊ ရှီကျန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (ချာယုကောင်တီ၊ ချာဝါလုံမြို့) နှင့် ပင်ကျုန်းလော့ တို့ ဖြစ်သည်။

ဒေသန္တရစကားများ
ဒူရုံဘာသာစကားတွင် ဒေသန္တရစကား နှစ်မျိုးရှိပြီး၊ ၎င်းတို့မှာ ဒူလုံမြစ် ဒေသန္တရစကား (ဗဟိုဒူလုံကျန်း၊ ဒယ်ရုမ်းမြစ်၊ မြောက်ပိုင်းဒူလုံကျန်း၊ တောင်ပိုင်းဒူလုံကျန်း) နှင့် နူးမြစ် ဒေသန္တရစကား (နူကျန်း ဒူလုံ) တို့ ဖြစ်သည်။ ဤဒေသန္တရစကားများသည် အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်စွမ်းရှိသည်။ အခြား ဒေသန္တရစကား အမည်များမှာ မေလမ် (Melam)၊ မေတူ (Metu)၊ တာမာလူး (Tamalu) နှင့် တူးကီယူးမူ (Tukiumu) တို့ ဖြစ်ကြသည်။

ကိုးကား

ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ