သင်္ခါရ

သင်္ခါရ (ပု) [သံ+ကရ+သင်္ခရောတီတိ သင်္ခါရော။ နိရုတ္တိ၊၇၈၅။ ဖလဿသင်္ခရဏတော သင်္ခါရော။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၅၈။ သင်္ခရောန္တိ ရာသီ ကရောန္တီတိ သင်္ခါရာ။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၇၉။ သင်္ခတမဘိသင်္ခရောန္တီတိ သင်္ခါရာ။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၂၇။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၅၈။ သင်္ခရောတိ သင်္ခါရာ။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၃၈။ တံ တံ ဝိသေသံ သင်္ခရောတီတိ သင်္ခါရော။ ဒီ၊ဋီ၊၂၊၂၀၈။ အံ၊ဋီ၊၁၊၂၄၄။ ဖလံ သင်္ခရောတီတိ သင်္ခါရော။ ဒီ၊ဋီ၊၃၊၁၇၀။ အံ၊ဋီ၊၂၊၄၈။ သံကရီယတီတိ သင်္ခါရော။ ကစ္စည်း။ ၅၉၄။ သင်္ခရီယတီတိ သင်္ခါရော။ နိရုတ္တိ၊၇၈၅။ သင်္ခရီယတိ (ကရီယတိ) နိဗ္ဗတ္တိယတီတိ သင်္ခါရော။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၆၃။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၃၂။ ပစ္စယေဟိ သင်္ဂမ္မ ကရီယန္တိတိ သင်္ခါရာ။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၇။ မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၁၉၂။ ပစ္စယေဟိ သင်္ခတတ္တာ သင်္ခါရာ။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၀၉။ သုန္ဒရံ ကရီယတေ ယေနာတိ သင်္ခါရော။ ဓာန်၊ဋီ၊၇၇၂။ သင်္ခရဏံ သင်္ခါရော။ နိရုတ္တိ၊၇၈၅။ သံသ္တရ-သံ။ သက္ကာရ၊ သံကာရ-ပြာ၊ သံခါရ-အဒ္ဓမာဂဓီ။] (၁) ပြုလုပ်-ပြုပြင်-စီရင်-စီမံ-တတ်သော သင်္ခါရ၊ 

(က) ကာမာဝစရ, ရူပါဝစရ-ကုသိုလ်စေတနာ ၁၃-ခုဟု ဆိုအပ်သော ပုညာဘိသင်္ခါရ။ 
(ခ) အကုသိုလ် စေတနာ ၁၂-ခုဟု ဆိုအပ်သော) အပုညာဘိသင်္ခါရ။ 
(ဂ) အရူပါဝစရကုသိုလ်စေတနာ ၄-ခုဟု ဆိုအပ်သော အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရ။ (၁) (က) ပုညာဘိသင်္ခါရ။ (ခ)အပုညာဘိသင်္ခါရ။ (ဂ) အာနဉ္ဇာဘိသင်္ခါရ။ (ဃ) အဘိသင်္ခရဏသင်္ခါရ။ (င) (ကာယိက, စေတသိက ဝီရိယဟုဆိုအပ်သော ပယောဂသင်္ခါရ။ (စ) ကာယသင်္ခါရ။ (ဆ) ဝစီသင်္ခါရ။ (ဇ) စိတ္တသင်္ခါရ။ တတ္ထ ကတမေ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ၊ ပုညာဘိသင်္ခါရော အပုညာဘိသင်္ခါရော အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရော ကာယသင်္ခါရော ဝစီသင်္ခါရော စိတ္တသင်္ခါရော။ တတ္ထ ကတမော ပုညာဘိသင်္ခါရော၊ ကုသလစေတနာ ကာမာဝစရာ ရူပါဝစရာ ဒါနမယာ သီလမယာ ဘာဝနာမယာ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ပုညာဘိသင်္ခါရော။ တတ္ထ ကတမော ကာယသင်္ခါရော၊ ကာယသဉ္စေတနာ ကာယသင်္ခါရော၊ ဝစီသစ္စေတနာ ဝစီသင်္ခါရော၊ မနောသန္ဓေတနာ စိတ္တသင်္ခါရော၊ ဣမေ ဝုစ္စန္တိ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ။ အဘိ၊ဝိ၊၁၄၂။ တတ္ထ ပုညာပုညာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရာ တယော ကာယဝစီစိတ္တသင်္ခါရာ တယောတိ ဣမေ ဆ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ။ တေ သဗ္ဗေပိ လောကိယကုသလာကုသလစေတနာ မတ္တမေဝ ဟောန္တိ။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၂၇။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၅၈။ ဝိတက္ကဝိစာရာ ဝစီသင်္ခါရော။ ပုဗ္ဗေ ခေါ အာဝုသော ဝိသာခ ဝိတက္ကေတွာ ဝိစာရေတွာ ပစ္ဆာ ဝါစံ ဘိန္ဒတိ၊ တသ္မာ ဝိတက္ကဝိစာရာ ဝစီသင်္ခါရော။ မ၊၁၊၃၇၅-၆။ ဝစီဒွါရေ ဟနုသံစောပနံ ဝစီဘေဒံ ပါပေတွာ ဥပ္ပန္နာ ဝုတ္တပ္ပကာရာဝ ဝီသတိ စေတနာပိ ဝိတက္ကဝိစာရာပိ ဝစီသင်္ခါရောတွေဝ ဝုစ္စန္တိ။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၆၃။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၃၂။ (ဝိ၊၃၊၁။ ဒီ၊၃၊၁၈၂။ မ၊၁၊၆၇။ သံ၊၁၊၂၄၃၊ ၂၄၅၊ ၃၄၀။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၇၉-၈၀။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၂၇-၈။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၆)။ 
(ဃ) တေဘူမကကုသိုလ်, အကုသိုလ်စေတနာ ဟုဆိုအပ်သော ... အဘိသင်္ခရဏကသင်္ခါရ။ 
(င) (ကာယိက, စေတသိကဝီရိယ ဟုဆိုအပ်သော) ပယောဂါဘိသင်္ခါရ။ (ဃ) အဘိသင်္ခရဏကသင်္ခါရ။ (င) (ကာယိက, စေတသိက ဝီရိယဟုဆိုအပ်သော) ပယောဂါဘိသင်္ခါရ။ တေဘူမကကုသလာကုသလ-စေတနာ ပန အဘိသင်္ခရဏကသင်္ခါရောတိ ဝုစ္စတိ။ ----ကာယိကစေတသိကံ ပန ဝီရိယံ ပယောဂါဘိသင်္ခါရောတိ ဝုစ္စတိ။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၂၈။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၅၈။ (ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၇)။ 
(စ) ကာမဝစရ ကုသိုလ်, အကုသိုလ် စေတနာ ဟုဆိုအပ်သော ကာယသင်္ခါရ။ (စ)(ကာမာဝစရကုသိုလ်, အကုသိုလ်စေတနာ, ဝိတက်, ဝိစာရဟုဆိုအပ်သော) ကာယသင်္ခါရ။ ကာယသင်္ခါရောတိ ကာယတော ပဝတ္တသင်္ခါရော၊ ကာယဒွါရေစောပနဝသေန ပဝတ္တာနံ ကာမာဝစရကုသလတော အဋ္ဌန္နံ အကုသလတော ဒွါဒသန္နန္တိ ဝီသတိယာ ကာယသဉ္စေတနာနမေတံ အဓိဝစနံ။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၂၇-၈။ 
(ဆ) ကာမာဝစရကုသိုလ်, အကုသိုလ်စေတနာ, ဝိတက်, ဝိစာရဟုဆိုအပ်သော) ဝစီသင်္ခါရ။ (ဆ) (ကာမာဝစရကုသိုလ်, အကုသိုလ်စေတနာ ဟု ဆိုအပ်သော) ဝစီသင်္ခါရ။ ဝစီသင်္ခါရောတိ ဝစီဒွါရေ ဝစနဘေဒဝသေန ပဝတ္တာနံ ဝီသတိယာ ဧဝ ဝစီသဉ္စေတနာနမေတံ အဓိဝစနံ။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၂၈။
(ဇ) (လောကီကုသိုလ်, အကုသိုလ်စေတနာ ဟုဆိုအပ်သော) စိတ္တသင်္ခါရ။  (ဇ) (လောကီ ကုသိုလ်, အကုသိုလ် စေတနာ  ဟုဆိုအပ်သော) စိတ္တသင်္ခါရ။ စိတ္တသင်္ခါရောတိ --- လောကိယကုသလာကုသလာဝသေန အဓိဝစနံ။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၂၈။ 
(ဈ) ပတ္ထနာနှင့် တကွဖြစ်သော သဒ္ဓါ, သီလ, သုတ, စာဂ, ပညာ။ (ဈ) ပတ္ထနာနှင့် တကွဖြစ်သော သဒ္ဓါ, သီလ, သုတ, စာဂ, ပညာ။ သင်္ခါရာ စ ဝိဟာရာ စာ(မ၊၃၊၁၄၀)တိ သဟ ပတ္ထနာယ သဒ္ဓါဒယော ပဉ္စ ဓမ္မာ။ မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၀၄။
(ည) နီဝရဏ တရား။ (ည) နီဝရဏတရား။ သင်္ခါရုပေက္ခာသူ (ပဋိသံ၊၆၂) တိ နီဝရဏပ္ပဟာနေ ဗျာပါရာကရဏေန နီဝရဏသင်္ခါတာနံ သင်္ခါရာနံ ဥပေက္ခနာသု။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၅၀။ 
(ဋ) စိတ်၏ ထက်မျက်သည်၏အဖြစ် ဟုဆိုအပ်သောတန်ဆာအထူး။ (ဋ) စိတ်၏ ထက်မျက်သည်၏ အဖြစ်ဟုဆိုအပ်သော တန်ဆာ အထူး။ သင်္ခရောတိ စိတ္တံ တိက္ခဘာဝသင်္ခါတမဏ္ဍနဝိသေသေန သဇ္ဇေတိ--- သင်္ခါရော၊ --- အတ္တနော ဝါ ပရေသံ ဝါ ပဝတ္တပုဗ္ဗပယောဂေါ။ သော ပန အတ္တနော ပုဗ္ဗဘာဂပ္ပဝတ္တေ စိတ္တသန္တာနေ စေဝ ပရသန္တာနေ စ ပဝတ္တတီတိ တန္နိဗ္ဗတ္တိတော စိတ္တဿ တိက္ခဘာဝသင်္ခါတော ဝိသေသောဝိဓ သင်္ခါရော။ ဝိဘာဝိနီ၊၇၇။ (မဏိမဉ္ဇူ၊၁၊၁၅၈-၉)။
(ဌ) စေတနာ, ပတ္ထနာ, ပဏိဓိတို့နှင့် ယှဉ်သော ဖဿ အစရှိသော တရား။  (ဌ) စေတနာ, ပတ္ထနာ, ပဏိဓိတို့နှင့်ယှဉ်သော ဖဿ အစရှိသော တရား။ ယာ စ စေတနာ၊ ယာ စ ပတ္ထနာ၊ ယော စ ပဏိဓိ၊ ယေ စ သင်္ခါရာ။ အံ၊၁၊၃၃။ တေဟိ ပန စေတနာဒီဟိ သမ္ပယုတ္တာ ဖဿာဒယော သင်္ခါရာ နာမ။ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၇၀။ 
(ဍ) ဗလဝဝီရိယ။ (ဍ) ဗလဝဝီရိယ။ သင်္ခါရံ ပဒဟတော (မ၊၃၊၉)တိ သမ္ပယောဂဝီရိယံ ကရောန္တဿ။ မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၇-၈။ သင်္ခါရ (မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၇) န္တိ ယထာရဒ္ဓါယ သာတိသယံ ကရဏတော သင်္ခါရန္တိ လဒ္ဓနာမံ ဗလဝဝီရိယံ ဥဿာဠိံ။ မ၊ဋီ၊၃၊၂၁၆။
(ဎ) ပုဗ္ဗပယောဂ။  (ဎ) ပုဗ္ဗပယောဂ။ (ဋ) အမှတ် ပြကြည့်။
(ဏ) အလုံးစုံသောဝီရိယ။  (ဏ) အလုံးစုံသော ဝီရိယ။ အထ ဝါ တံ တံ ဝိသေသံ သင်္ခရောတီတိ သင်္ခါရော၊ သဗ္ဗမ္ပိ ဝီရိယံ။ ဒီ၊ဋီ၊၂၊၂၀၈။ 
(တ) ပုဗ္ဗစေတနာ, ရှေ့ဇောစေတနာ ၆-ခု, စေတနာနှင့်ယှဉ်သော အားထုတ်မှု။ (တ) ပုဗ္ဗစေတနာ, ရှေ့ဇော စေတနာ ၆-ခု, စေတနာနှင့် ယှဉ်သောအားထုတ်မှု။ အာယူဟနာ သင်္ခါရာ (ပဋိသံ၊၅၀) တိ တံ ကမ္မံ ကရောန္တဿ ပုရိမစေတနာယော၊  --- ဧကာဝဇ္ဇေသု ဝါ ဆသု ဇဝနသု စေတနာ အာယူဟနာ သင်္ခါရာ နာမ၊ --- ယာ ကာစိ ဝါ ပန စေတနာ ဘဝေါ၊ တံ သမ္ပယုတ္တာ အာယူဟနာ သင်္ခါရာ နာမ။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၂၃။ 
(ထ) သင်္ခါရက္ခန္ဓာ။ (ထ) သင်္ခါရက္ခန္ဓာ။ သင်္ခါရာ အနတ္တာ၊ သင်္ခါရာ စ ဟိဒံ ဘိက္ခဝေ အတ္တာ အဘဝိဿံသု။ ဝိ၊၃၊၁၉။ သံ၊၂၊၅၅။ စူဠနိ၊၁၈၁။ သင်္ခါရေ ပရတော ဉတွာ (အံ၊၁၊၃၂၅) တိ သင်္ခါရက္ခန္ဓံ --- ပရတော ဇာနိတွာ။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၆၂။ သင်္ခါရက္ခန္ဓော သင်္ခါရာတိ အာမန္တာ။ ယမက၊၁၊၂၂။ (မ၊၁၊၇၈၊ ၁၉၂။ မ၊၃၊၆၇။ သံ၊၂၊၈၃။ အံ၊၃၊၄၊၅၊အဘိ၊က၊၁၇၊ ၂၀၊ ၁၁၂။ စူဠနိ။၁၈၁ နေတ္တိ၊၆၂)။ တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၂၁

(၂) အကျိုးတရားကို-ပြုလုပ်-ပြုပြင်-စီရင်-စီမံ-တတ်သောအကြောင်း။ (၂) အကျိုးတရားကို-ပြုလုပ်-ပြုပြင်-စီရင်-စီမံ-တတ်သော အကြောင်း။ သသင်္ခါရာ ဘိက္ခဝေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ။ အံ၊၁၊၈၀။ နိဒါနံ ဟေတု သင်္ခါရော ပစ္စယော ရူပန္တိ သဗ္ဗာနိပိ ဧတာနိ ကာရဏဝေဝစနာနေဝ။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၅၄။ သင်္ခရောတိ ဖလန္တိ သင်္ခါရော။ အံ၊ဋီ၊၂၊၄၈။ (ဒီ၊၃၊၁၇၈။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၅၈။ ဒီ၊ဋီ၊၃၊၁၇၀)။ 

(၃) ပြုလုပ်-ပြုပြင်-စီရင်-စီမံ-အပ်သောသင်္ခါရ၊ 
(က) သင်္ခတသင်္ခါရ, တေဘူမကသင်္ခါရ, စတုဘူမကသင်္ခါရ၊ ခန္ဓာ ၅-ပါး။ (၃) ပြုလုပ်-ပြုပြင်-စီရင်-စီမံ-အပ်သောသင်္ခါရ။ (က) သင်္ခတသင်္ခါရ, တေဘူမကသင်္ခါရ, စတုဘူမကသင်္ခါရ၊ ခန္ဓာ ၅-ပါး။ ဝယဓမ္မာ သင်္ခါရာ အပ္ပမာဒေန သမ္ပာဒေထ၊ အနိစ္စာ ဝတ သင်္ခါရာ။ ဒီ၊၂၊၁၂၈-၉၊ ၁၆၁။ သံ၊၁၊၁၆၀။ အနိစ္စာ သဗ္ဗသင်္ခါရာ (သံ၊၁၊၆) တိ သဗ္ဗေ တေဘူမကသင်္ခါရာ ဟုတွာ အဘာဝတ္ထေန အနိစ္စာ။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၉။ သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ (အံ၊၁၊၂၈၉) တိ စတုဘူမကသင်္ခါရာ။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၄၂။ သင်္ခါရာ (အံ၊၂၊၄၇၄) တိ ဥပါဒိန္နကအနုပါဒိန္နကာ သင်္ခေဓမ္မာ။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၇၉။ သင်္ခါရာ (ဓမ္မ၊၅၀)တိ ပဉ္စက္ခန္ဓာ။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၄၀။ သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ (ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂) တိ သဗ္ဗေ တေဘူမကသင်္ခါရာ။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၁၁။ သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ (ပဋိသံ၊၆။ မဟာနိ၊၇၂) တိ သဗ္ဗေ သပ္ပစ္စယာ ဓမ္မာ။ တေ ဟိ သင်္ခတသင်္ခါရာ နာမ။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၇။ မဟာနိ၊၁၉၂။ သင်္ခါရေ(ထေရီ၊၃၉၁)တိ တေဘူမကသင်္ခါရေ။ ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၉၈။ (ဝိ၊၄၊၄၈၀။ ဝိ၊၁၊၁၅၇။ ဒီ၊ ၂၊၁၀၀၊ ၁၁၆၊ ၁၆၁။ မ၊၃၊၁၀၉။ သံ၊၁၊၁၈၉။ သံ၊၂၊၃၊ ၁၈။ သံ၊၃၊၃၉၂။ အံ၊၁၊၂၈။ အံ၊၂၊၃၈၂။ အဘိ၊က၊၂၉၅။ ပဋ္ဌာန၊၃၊၁၄၄။ ပဋိသံ၊၆၊၁၄၀၊ ၂၈၇။ ဓမ္မ၊၅၃။ ထေရ၊၂၄၇။ အပ၊၁၊၇၀၊ ၃၁၅။ မဟာနိ၊၇၂။ ဇာ၊၁၊၂၂။ နေတ္တိ၊၇။ မိလိန္ဒ၊၂၆၀။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၂)။ 
(ခ)အဘိသင်္ခတ သင်္ခါရ (ကံကြောင့် ဖြစ်သော တေဘူမက ရုပ်, နာမ်တရား)။ (ခ) အဘိသင်္ခတသင်္ခါရ။ ကမ္မနိဗ္ဗတ္တာ တေဘူမကာ ရူပါရူပဓမ္မာ အဘိသင်္ခတသင်္ခါရာတိ အဋ္ဌကထာသု ဝုတ္တာ၊ တေပိ အနိစ္စာ ဝတ သင်္ခါရာ "တိ ဧတ္ထဝ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆန္တိ။ ဝိသုံ ပန နေသံ အာဂတဋ္ဌာနံ န ပညာယတိ။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၂၇-၈။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၅၈။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၇။
(ဂ) (အဿာသ, ပဿာသ-ထွက်သက်, ဝင်သက်ဟုဆိုအပ်သော)ကာယသင်္ခါရ။  (ဂ) (အဿာသ, ပဿာသ-ထွက်သက်, ဝင်သက် ဟုဆိုအပ်သော) ကာယသင်္ခါရ။ အဿာသပဿာသာ ကာယေန သင်္ခရီယန္တီတိ ကာယသင်္ခါရာ။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၇-၈။ (သံ၊၂၊၄၈၃။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၆၃။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၃၂)။ 
(ဃ) (သညာ, ဝေဒနာ ဟုဆိုအပ်သော) စိတ္တသင်္ခါရ။ (ဃ) (သညာ, ဝေဒနာဟုဆိုအပ်သော) စိတ္တသင်္ခါရ။ သညာ စ ဝေဒနာ စ စိတ္တေန သင်္ခရီယန္တိတိ စိတ္တသင်္ခါရာ။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၈။ (မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၆၃။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၃၂)။
(င) ဝိပါက်နာမက္ခန္ဓာ။  (င) ဝိပါက်နာမက္ခန္ဓာ။ သင်္ခါရုပပတ္တိ-ကြည့်။
(စ) ဘဝ။  (စ) ဘဝ။ “ဘဝေါ”တိ ဝုတ္တာနံ သင်္ခါရာနံ ကာရဏဿ ပကာရဏံ, ကာရဏမေဝ ဝါ တဏှာ။ အနုဋီ၊၂၊၁၀၉။ 
(ဆ) (သပိတ်, သင်္ကန်းစသော) ဗာဟိရသင်္ခါရ။ (ဆ) (သပိတ်, သင်္ကန်းစသော) ဗာဟိရသင်္ခါရ။ ပတ္တစီဝရာဒီနံ ဝါ သင်္ခါရာနံ --- ဝိနာသေန ဒေါမနဿိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၇၄။ 
(ဇ) ဥပေက္ခာဝေဒနာ။ (ဇ) ဥပေက္ခာဝေဒနာ။ သင်္ခါရဒုက္ခတာ-ကြည့်။ 
(ဈ) ဈာန်အင်္ဂါ ထိုမှတစ်ပါးသော သင်္ခါရ။ (ဈ) ဈာန်အင်္ဂါ, ထိုမှတစ်ပါးသော သင်္ခါရ။ သင်္ခါရေ (ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၈၇) တိ ဈာနင်္ဂ-သင်္ခါရေ၊ တဒညေပိ ဝါ။ ပဋိသံ၊ ဂဏ္ဌိ။ ၃၂၀။ 

(၄) ပြုလုပ်-ပြုပြင်-စီရင်-စီမံ-ကြောင်းဖြစ်သော ပုဗ္ဗပယောဂ (ဝီရိယ)။ (၄) ပြုလုပ်-ပြုပြင်-စီရင်-စီမံ-ကြောင်း ဖြစ်သော ပုဗ္ဗပယောဂ (ဝီရိယ)။ သင်္ခရီယတိ ဝါ တံ ဧတေန ယထာဝုတ္တနယေန သဇ္ဇီယတီတိ သင်္ခါရော၊ --- အတ္တနော ဝါ ပရေသံ ဝါ ပဝတ္တပုဗ္ဗပယောဂေါ။ ဝိဘာဝိနီ၊၇၇။ (မဏိမဉ္ဇူ၊၁၊၁၅၇-၈)။ 

(၅) ပြုလုပ်-ပြုပြင်-အားထုတ်-ခြင်း (စိတ်၏လုံ့လ ပယောဂ)။ (၅) ပြုလုပ်-ပြုပြင်-အားထုတ်ခြင်း (စိတ်၏ လုံ့လပယောဂ)။ အတ္တနော ပရဿ ဝါ သမုဿာဟဇနိတံ စိတ္တပယောဂ-သင်္ခါတံ သင်္ခရဏံ သင်္ခါရော။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၁၁၆။ သင်္ခါရော သင်္ခတေ ပုညာဘိသင်္ခါရာဒိကေပိ စ။ ပယောဂ ကာယသင်္ခါရာဒျဘိ-သင်္ခရဏေသု စ။ ဓာန်၊၈၃၂။ 

(၆) ထုံခြင်း။ (၆) ထုံခြင်း။ သင်္ခါရော ဝါသနာ ဘဝေ။ ဓာန်၊၇၇၂။ 
စေတနာကို သင်္ခါရဟု ခေါ်
ဖဿစသော တကွဖြစ်ဖက် တရားတို့ကို၎င်း တမလွန် အကျိုးကို၎င်း ပြုပြင် စီရင်တတ်သောကြောင့် စေတနာကို သင်္ခါရဟုလည်း ခေါ်ဆိုရသည်၊ 

ယင်းသင်္ခါရခေါ်သော စေတနာသည် ကာယသင်္ခါရ, ဝစီသင်္ခါရ, စိတ္တသင်္ခါရ ဟု ၃-မျိုး ရှိသည်၊ 
 ထိုတွင် အကောင်း အဆိုး ၂-မျိုးသော ကိုယ်မှုကို ဖြစ်စေတတ်သော ကာမကုသိုလ်, အကုသိုလ် စေတနာ ၂၀-သည် “ကာယသင်္ခါရ” မည်၏၊  
 အကောင်းအဆိုး ၂-မျိုးသော နှုတ်မှုကို ဖြစ်စေတတ်သော ကာမကုသိုလ်, အကုသိုလ် စေတနာ ၂၀-သည် “ဝစီသင်္ခါရ” မည်၏၊  
 အကောင်းအဆိုး ၂-မျိုးသော စိတ်မှုကို ဖြစ်စေတတ်သော လောကီကုသိုလ်, အကုသိုလ် စေတနာ ၂၉-ပါးသည် “စိတ္တသင်္ခါရ = မနောသင်္ခါရ ” မည်၏ (မ၊၁၊၆၇။ မ၊၂၊၅၂။ သံ၊၁၊၂၄၅၊ ၂၇၅-၆-၈၊ ၂၉၀။ အံ၊၁၊၁၂၀။ အဘိ၊ဝိ၊၁၄၂။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၂၇-၈။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၇၃။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၆၊ ၅၄။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၃၂။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၃၄။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၅၈၊ ၁၆၂။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၂၅၈)။ တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၇
သဉ္စေတနာ, ကံ, သင်္ခါရ
သဉ္စေတနာ, ကံ, သင်္ခါရတို့သည် အမည်သာထူးခြား ကွဲပြား၍ တရားကိုယ်အရကောက်အားဖြင့် စေတနာ စေတသိက်ပင် ဖြစ်ကြသည်၊ သို့ဖြစ်၍ ကာယသဉ္စေတနာ, ကာယကံ, ကာယသင်္ခါရတို့အရ ကာယဒွါရ၌ ဖြစ်သော အကုသိုလ် စေတနာ ၁၂-ပါး, ကာမကုသိုလ် စေတနာ ၈-ပါးအားဖြင့် စေတနာ ၂၀-ကောက်ယူရသည်၊ 

ဝစီသဉ္စေတနာ, ဝစီကံ, ဝစီသင်္ခါရတို့အရ ဝစီဒွါရ၌ ဖြစ်သော အကုသိုလ်စေတနာ ၁၂-ပါး ကာမကုသိုလ် စေတနာ ၈-ပါးအားဖြင့် စေတနာ ၂၀-ကောက်ယူရသည်၊ 

မနောသဉ္စေတနာ, မနောကံ, စိတ္တသင်္ခါရတို့ အရ မနောဒွါရ၌ဖြစ်သော အကုသိုလ်စေတနာ ၁၂-ပါး, ကာမကုသိုလ် စေတနာ ၈-ပါး, ရူပကုသိုလ်စေတနာ ၅-ပါး, အရူပကုသိုလ် စေတနာ ၄-ပါးအားဖြင့် စေတနာ ၂၉-ပါး ကောက်ယူရသည်။

အားလုံးပေါင်းလျှင် စေတနာ ၆၉-ပါးရှိသည်(မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၂၈။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၇၃။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၆၊ ၅၄။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၃၂။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၄၇-၈။ သံ၊ဋီ၊၂၊၆၉။ အံ၊ဋီ၊၂၊၃၄၅)။ 
စေတနာပေါင်း ၂၇၆-ပါး
ကုသိုလ်, အကုသိုလ်ပြုလုပ်ရာ၌ 
 သူတစ်ပါး မစေခိုင်း မတိုက်တွန်း မနှိုးဆော်ရပဲ မိမိဆန္ဒ အတိုင်းပြုလုပ်ခြင်း,  
 သူတစ်ပါး၏ စေခိုင်းတိုက်တွန်း နိုးဆော်မှုကြောင့် ပြုလုပ်ခြင်း,  
 ကံ ကံ၏အကျိုးကို သိမြင်၍ ပြုလုပ်ခြင်း,  
 ကံ ကံ၏ အကျိုးကို မသိမြင်ပဲ ပြုလုပ်ခြင်းဟု 
၄-မျိုးရှိသောကြောင့် ပြဆိုခဲ့သော စေတနာ ၆၉-ပါးကို ဤ ၄-မျိုးဖြင့် မြှောက်ပွါးလျှင် စေတနာပေါင်း ၂၇၆-ပါးရှိသည် (သံ၊၁၊၂၇၅–၆။ အံ၊၁၊၄၇၆-၇။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၅၄။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၄၇။ သံ၊ဋီ၊၂၊၇၀။ အံ၊ဋီ၊၂၊၃၄၅)။ 

 တနည်းအားဖြင့် မိမိဆန္ဒအတိုင်း ပြုလုပ်ခြင်းလျှင် အရင်းခံရှိသော ကာမကုသိုလ် အကုသိုလ်စေတနာ ၂၀,  
 သူတစ်ပါးစေခိုင်း တိုက်တွန်း၍ ပြုလုပ်ခြင်းလျှင် အရင်းခံရှိသော ကာမကုသိုလ်, အကုသိုလ်စေတနာ ၂၀,  
 ကံ, ကံ၏အကျိုးကို သိမြင်၍ ပြုလုပ် ခြင်းလျှင် အရင်းခံရှိသော ကာမကုသိုလ် အကုသိုလ်စေတနာ ၂၀,  
 ကံ, ကံ၏ အကျိုးကို မသိမမြင်ပဲ ပြုလုပ်ခြင်းလျှင် အရင်းခံရှိသော ကာမကုသိုလ်, အကုသိုလ်စေတနာ ၂၀-အားဖြင့် ကာယဒွါရ၌ စေတနာ ၈၀-ရှိသည်၊ 

ထိုအတူ ဝစီဒွါရ၌လည်း စေတနာ ၈၀-ရှိသည် 

 မိမိဆန္ဒအတိုင်း ပြုလုပ်ခြင်း 
 သူတစ်ပါးစေခိုင်း တိုက်တွန်း၍ ပြုလုပ်ခြင်း, 
 ကံ, ကံ၏ အကျိုးကို သိမြင်၍ ပြုလုပ်ခြင်း, 
 ကံကံ၏ အကျိုးကို မသိမြင်ပဲ ပြုလုပ်ခြင်း ၄-မျိုးတွင် တစ်မျိုးမျိုး၌ အကုသိုလ်စေတနာ ၁၂-ပါး, 
 ကာမကုသိုလ် စေတနာ ၈-ပါး, 
 ရူပကုသိုလ် စေတနာ ၅-ပါး, 
 အရူပကုသိုလ် စေတနာ ၄-ပါးအားဖြင့် စေတနာ ၂၉-ပါးစီ ရှိသောကြောင့် မနောဒွါရ၌ စေတနာ ၁၁၆-ပါး ရှိသည်။ ဒွါရ ၃-ပါးပေါင်းလျှင် စေတနာ ၂၇၆-ပါးရှိသည် (အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၄၈)။ 

(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၀၅–၆-၌ မိမိသဘောအတိုင်း ပြုလုပ်ခြင်း, သူတစ်ပါး ပြုလုပ်သည် ကိုမြင်၍ အတူ လိုက်ပြုလုပ်ခြင်း, မိမိလက်ဖြင့် ကိုယ်တိုင်ပြုလုပ်ခြင်း, သူတစ်ပါးကိုစေခိုင်း၍ ပြုလုပ်ခြင်း, ကံ, ကံ၏အကျိုးကို ယုံကြည်၍ ပြုလုပ်ခြင်း, ကံ ကံ၏ အကျိုးကို မယုံကြည် မသိမမြင်ပဲ ပြုလုပ်ခြင်းဟု ၆-မျိုးလာသည်၊ ပြဆိုခဲ့ပြီးသော စေတနာ ၆၉-ပါးကို ဤ ၆-မျိုးဖြင့် မြှောက်ပွါးလျှင် စေတနာပေါင်း ၄၁၄-ပါး ရှိသည်ဟု ယူသင့်သည်။) 
အဘိသင်္ခါရတရားများ
မိမိဆိုင်ရာအကျိုးတရားကို အထူးသဖြင့် ပြုပြင် စီရင်တတ်သောကြောင့် စေတနာကို အဘိသင်္ခါရဟုလည်း ခေါ်ဆိုရသည်၊ ယင်း အဘိသင်္ခါရခေါ်သော စေတနာသည် ပုညာဘိသင်္ခါရ, အပုညာဘိသင်္ခါရ, အာနေဉ္စာဘိသင်္ခါရဟု ၃-မျိုးရှိသည်၊ 

ထိုတွင် ကာမကုသိုလ် ရူပကုသိုလ် စေတနာ ၁၃-ပါးသည် “ပုညာဘိသင်္ခါရ”မည်၏၊ 
အကုသိုလ်စေတနာ ၁၂-ပါးသည် “အပုညာဘိသင်္ခါရ”မည်၏၊ 
အရူပကုသိုလ် စေတနာ ၄-ပါးသည် “အာနေဉ္စာဘိသင်္ခါရ”မည်၏ (ဒီ၊၃၊၁၈၂။ သံ၊၁၊၃၁၀။ အဘိ၊ဝိ၊၁၄၃၊ ၃၅၃။ စူဠနိ၊၇၉။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၇၉၊ ၁၈၀။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၇၂။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၃၄-၅-၆၊ ၄၄၂။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၅၀၊ ၁၆၁–၂၊ ၂၀၆။ စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၂၄။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၂၅၈)။ 

 ပုညာဘိသင်္ခါရသည် ကာယသင်္ခါရ, ဝစီသင်္ခါရ, စိတ္တသင်္ခါရ ၃-ပါးနှင့် သက်ဆိုင်သည်၊  
 အပုညာဘိသင်္ခါရသည်လည်း ကာယသင်္ခါရ ဝစီသင်္ခါရ, စိတ္တသင်္ခါရ ၃-ပါးနှင့် သက်ဆိုင်သည်၊  
 အာနေဉ္စာဘိသင်္ခါရသည် စိတ္တသင်္ခါရ ၁-ပါး နှင့်သာ သက်ဆိုင်သည် (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၃၇။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၂၆၃)။ 
အဝိဇ္ဇာကြောင့် ဖြစ်သော သင်္ခါရများ
ပြဆိုခဲ့ပြီးသော သင်္ခါရတို့သည် အဝိဇ္ဇာကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ကြသည်၊ အဝိဇ္ဇာမရှိ, အဝိဇ္ဇာမဖြစ်က မဖြစ်ပေါ်နိုင်၊ မှန်၏–အဝိဇ္ဇာ မကင်းသေးသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်သာ ပုညာဘိသင်္ခါရ, အပုညာဘိသင်္ခါရ, အာနေဉ္စာဘိသင်္ခါရတို့ကို ပြုလုပ်အားထုတ်ကြသည်၊ အဝိဇ္ဇာကင်းပြီးသော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်များသည် ပုညာဘိသင်္ခါရ, အပုညာဘိသင်္ခါရ, အာနေဉ္စာဘိသင်္ခါရတို့ကို မပြုလုပ် အားမထုတ် ကြပေ(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၃၈။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၆၃)။ 

ချဲ့ဦးအံ့-ဒုက္ခသစ္စာ သမုဒယသစ္စာတို့ကို မသိမှု အဝိဇ္ဇာကြောင့် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကို ဆင်းရဲဟုမသိမြင် ချမ်းသာဟု မှတ်ထင်ကာ ဝဋ်ဆင်းရဲကို ဖြစ်စေတတ်သော ကုသိုလ် အကုသိုလ်သင်္ခါရတို့ကို ပြုလုပ်အားထုတ်ကြသည်၊ 

နိရောဓသစ္စာ, မဂ္ဂသစ္စာတို့ကို မသိမှု အဝိဇ္ဇာကြောင့် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲ၏ ချုပ်ငြိမ်းရာမဟုတ်သော ဗြဟ္မာ့ပြည်စသောဂတိ အထူးကို ဝဋ်ဆင်းရဲ၏ ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်ဟု မှတ်ထင်၍၎င်း, နိဗ္ဗာန် ရောက်ကြောင်း အကျင့်ကောင်းမဟုတ်သော ကြက်, ဝက်, ဆိတ်, နွားစသော သတ္တဝါတို့ကို သတ်ဖြတ်၍ ယဇ်ပူဇော်မှုစသည်ကို နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း အကျင့်ကောင်းဟု မှတ်ထင်၍၎င်း, ဝဋ်ဆင်းရဲ၏ ချုပ်ငြိမ်းရာကို တောင့်တကာ ကုသိုလ်, အကုသိုလ်သင်္ခါရတို့ကို ပြုလုပ် အားထုတ်ကြသည်။ 
ပုညာဘိသင်္ခါရကို ပြုလုပ်အားထုတ်ခြင်း
တနည်းအားဖြင့် ပဋိသန္ဓေနေခြင်း, အိုခြင်း, နာခြင်း, သေခြင်းစသော ဘေးများစွာတို့ဖြင့် ရောပြွမ်းနေသော လူ့ဘဝ, လူ ခန္ဓာ, နတ်ဘဝ, နတ်ခန္ဓာဟု ဆိုအပ်သော သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကို ဆင်းရဲဟုမသိမြင်, ချမ်းသာဟု မှတ်ထင်ကာလူ့ဘဝ, လူ့ခန္ဓာ, နတ်ဘဝ, နတ်ခန္ဓာကို ရရှိရန် ကာမကုသိုလ်ဟုခေါ်သော ပုညာဘိသင်္ခါရကို ပြုလုပ်အားထုတ် ကြသည်၊ နတ်သမီး အလိုရှိသောသူသည် နတ် တောင်ဟု ခေါ်သော တောင်ကမ်းပါးသို့ ခုန်ချသကဲ့သို့ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာများစွာ အသက်ရှည်ကြာသော ရူပဗြဟ္မာ့ဘဝ, ရူပဗြဟ္မခန္ဓာသည် ချမ်းသာခြင်းသုခဟု ခေါ်ဝေါ် သမုတ် အပ်သော်လည်း ဖောက်ပြန်ပျက်စီးရခြင်း သဘော “ဝိပရိဏာမဒုက္ခ” သာယာဖွယ် ကင်းခြင်းသဘော “အပ္ပသာဒ”တို့နှင့် မကင်းပေ၊ ယင်းသဘောကို မသိမြင်၍ ရူပဗြဟ္မာ့ဘဝ, ရူပဗြဟ္မာ့ခန္ဓာကို ရရှိရန် ရူပကုသိုလ်ဟုခေါ်သော ပုညာဘိသင်္ခါရကို ပြုလုပ် အားထုတ်ကြသည်၊ ပိုးပရံသည် မီးလျှံကို တိုးသကဲ့သို့လည်းကောင်း, ပျားရည်ကို စုံမက်နှစ်သောသူသည် ပျားရည်လူးနေသော သံလျက်သွားကို လျက်သကဲ့သို့၎င်း ဖြစ်သည်။ 
အပုညာဘိသင်္ခါရကို ပြုလုပ် အားထုတ်ခြင်း
သူ့အသက်သတ်မှု, သူ့ဥစ္စာခိုးယူမှု စသည်၌ အပြစ်များစွာရှိသော်လည်း အပြစ်ကို မသိမြင်သောသူသည် အသက်မွေးမှု၏ ချမ်းသာကြောင်းဟု မှတ်ထင်သောကြောင့်လည်းကောင်း, လောဘ, ဒေါသ စသော ကိလေသာနှိပ်စက်သောကြောင့်၎င်း အကုသိုလ်ခေါ်သော အပုညာဘိသင်္ခါရကို ပြုလုပ် အားထုတ်ကြသည်၊ မသိနားမလည်သော ကလေးသူငယ်သည် မစင်ပြော့ကို ကိုင်ဆော့ကစားသကဲ့သို့လည်းကောင်း, သေလိုသော သူသည် အဆိပ်သောက်သကဲ့သို့၎င်း ဖြစ်သည်။ 
အာနေဉ္စာဘိသင်္ခါရကို ပြုလုပ်အားထုတ်ခြင်း
ကမ္ဘာများစွာအလွန်တရာ အသက်ရှည်သော အရူပဗြဟ္မာ့ဘဝ, အရူပဗြဟ္မာ့ ခန္ဓာ၌ သင်္ခါရဒုက္ခသဘော, ဝိပရိဏာမ ဒုက္ခသဘောကို မသိ မမြင်သော သူသည် အရူပဗြဟ္မာ့ဘဝ, အရူပဗြဟ္မာ့ခန္ဓာသည် သေကျေပျက်စီးမှုမရှိ မြဲစွာနေရ၏ဟု မှားသော အယူဖြင့် ယူဆယုံကြည်ကာ အရူပဗြဟ္မာ့ ဘဝ, အရူပဗြဟ္မာခန္ဓာကို ရရှိရန် အရူပ ကုသိုလ်ခေါ်သော အာနေဉ္စာဘိသင်္ခါရကို ပြုလုပ်အားထုတ်ကြသည်၊ မျက်စိလည် လမ်းမှားသောသူသည် ဘီလူးတို့နေထိုင်ရာ မြို့သို့ ဖြောင့်စွာသွားသော လမ်းခရီးကို လိုက်မှား မိသကဲ့သို့ဖြစ်သည် (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၃၈။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၆၂-၃)။ 
သင်္ခါရကြောင့် ဝိညာဏ် ဖြစ်
ဆည်းပူး အားထုတ် ပြုလုပ်ထားသော သင်္ခါရရှိက ဝိညာဉ်ခေါ်သော အကျိုးတရားများ ဖြစ်ပေါ်လာမြဲ ဖြစ်သည်၊ ဆည်းပူး အားထုတ် ပြုလုပ်ထားသော သင်္ခါရမရှိက ဝိညာဉ်ခေါ်သော အကျိုးတရားများ မဖြစ်ပေါနိုင်၊ 

 မှန်၏-ကာမပုညာဘိသင်္ခါရကြောင့် ကာမသုဂတိ ၇-ဘုံ၌ ဖြစ်ကြရသည်၊ အဟိတ်ကုသလဝိပါက် ၈-ပါး, မဟာဝိပါက် ၈-ပါးဟူသော ၁၆-ပါးသော ဝိညာဉ်တရားများ ဖြစ်ပေါ်လာရသည်။  
 ရူပပုညာဘိသင်္ခါရကြောင့် ရူပဘုံ၌ ဖြစ်ကြရသည်၊ ရူပဝိပါက် ၅-ပါးဟူသော ဝိညာဉ်တရားများ ဖြစ်ပေါ် လာရသည်၊  
 အပုညာဘိသင်္ခါရကြောင့် အပါယ် ၄-ဘုံ၌ ဖြစ်ကြရသည်၊ အကုသလဝိပါက် ၇-ပါးဟူသော ဝိညာဉ်တရားများ ဖြစ်ပေါ် လာကြရသည်၊  
 အာနေဉ္စာဘိသင်္ခါရကြောင့် အရူပဘုံ၌ ဖြစ်ကြရသည်၊ အရူပဝိပါက် ၄-ပါးဟူသော ဝိညာဉ်တရားများ ဖြစ်ပေါ်လာကြရသည် (အဘိ၊ဓ၊၁၀၄–၁၁၈၊ ၁၃၆-၉။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၄၃–၄၊ ၁၅၇–၈။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၇၇–၈၊ ၁၉၀)။ 

ဆက်စပ်ဖတ်ဖတ်ရှုရန်များ
 စေတနာ
 ဘဝ
 ဝိညာဏ်
 ကံ

ကိုးကား

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
Category:ဝိပဿနာ