ရှင်ကိုဖျက် ဓဇဂ်၊ လူကိုဖျက် အရက်၊ ဓားကိုဖျက် ဝါးမျက်

ရှင်ကိုဖျက် ဓဇဂ်၊ လူကိုဖျက် အရက်၊ ဓားကိုဖျက် ဝါးမျက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

အဓိပ္ပာယ်

“ရှင်ကိုဖျက် ဓဇဂ်၊ လူကိုဖျက် အရက်၊ ဓားကိုဖျက် ဝါးမျက်” ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထုတစ်ခု သို့မဟုတ် လူတစ်ဦးကို ပျက်စီးစေနိုင်သော အရာသုံးမျိုးကို နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။

   “ရှင်ကိုဖျက် ဓဇဂ်” ဆိုသည်မှာ “ဓဇဂ်” (ဓဇဂ္ဂသုတ်၊ ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ ကျမ်းဂန်စာပေတစ်မျိုး) ၏ အဓိပ္ပာယ်နက်နဲမှုနှင့် ခက်ခဲမှုသည် “ရှင်” (ရဟန်း သို့မဟုတ် သာမဏေ) ၏ စာပေသင်ယူလိုစိတ်ကို ပျက်စီးစေနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အလွန်ခက်ခဲသော အရာတစ်ခုသည် လေ့လာသင်ယူလိုစိတ်ကို လျော့နည်းစေနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
   “လူကိုဖျက် အရက်” ဆိုသည်မှာ “အရက်” (အရက်သေစာ) သည် “လူ” ၏ ကိုယ်ကျင့်တရား၊ ကျန်းမာရေးနှင့် လူမှုရေးဘဝကို ပျက်စီးစေနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ အရက်သောက်ခြင်း၏ ဆိုးကျိုးများကို ဖော်ပြသည်။
   “ဓားကိုဖျက် ဝါးမျက်” ဆိုသည်မှာ “ဝါးမျက်” (ဝါးပင်၏ အဆစ်များ) သည် “ဓား” ၏ အသွားကို ပျက်စီးစေနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ မာကျောသော အရာတစ်ခုသည် ထက်မြက်သော အရာတစ်ခုကိုပင် ပျက်စီးစေနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။

ဤဆိုရိုးစကားသည် အရာဝတ္ထုတစ်ခု သို့မဟုတ် လူတစ်ဦးကို ပျက်စီးစေနိုင်သော အရာများ၏ အန္တရာယ်ကို သတိပေးသည်။

ကိုးကားချက်များ

   "ရှင်ကိုဖျက်လျှင် ဓဇဂ်၊ လူကိုဖျက်လျှင် အရက်ဟူသော ရှေးလူကြီး သူမတို့၏စကားပုံအရ… အရက်ထန်းရည်များကို သောက်စားယစ်မူး၍ ရူးတူးတူး မိုက်ကန်းကန်းနှင့်…၊" [၁၂၇၇] မောင်ပုံ။ ၄၈။
   "ကျုပ်တို့နှစ်ယောက်မှာ ယခုမှ ဒုက္ခကောင်းကောင်းကြီး ရောက်ကြတော့မယ်၊ ရှင်ကိုဖျက် ဓဇဂ်၊ လူကိုဖျက် အရက်၊ ဓားကိုဖျက် ဝါးမျက် ရှေးလူဟောင်းစကားများ တယ်ပြီးမှန်ပေတယ်။" [၁၃၁၀] လွမ်း၊ ပ။ ၁၆၆။
   "လူကိုဖျက် အရက်၊ ဓားကိုဖျက် ဝါးမျက် ဟူသည့် ဆိုရိုးစကားမှာမှန်လှပေ၏။ …သေရည်သေရက် အလွန်အကျွံ သောက်စားမူးယစ်မှုကြောင့် အမှတ်မထင် မမျှော်လင့်ဘဲ ဒုက္ခနှင့် ရင်ဆိုင်တွေ့ကြုံရတတ်ကြောင်း…၊" [၁၃၃၂] မြဝတီ၊ ၁၈၊ ၁၁။ ၁၁၇။

ကိုးကား

Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ