ယောက်ျားတို့ဘုန်း လက်ရုံး၊ မိန်းမတို့ဘုန်း ဆံထုံး

ယောက်ျားတို့ဘုန်း၊ ချိန်ဆုန်းခါသင့်၊ ပန်းနှယ်ပွင့် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

အဓိပ္ပာယ်

“ယောက်ျားတို့ဘုန်း လက်ရုံး၊ မိန်းမတို့ဘုန်း ဆံထုံး” ဆိုသည်မှာ အမျိုးသားများနှင့် အမျိုးသမီးများ၏ ဂုဏ်သိက္ခာ သို့မဟုတ် တန်ဖိုးကို မတူညီသော အရာနှစ်ခုနှင့် နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။ “ယောက်ျားတို့ဘုန်း လက်ရုံး” ဆိုသည်မှာ အမျိုးသားများ၏ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် တန်ဖိုးသည် “လက်ရုံး” (ကာယဗလ၊ ခွန်အား၊ စွမ်းရည်) ပေါ်တွင် တည်မှီသည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ရှေးခေတ်လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် အမျိုးသားများသည် ကာယဗလနှင့် စွမ်းရည်များဖြင့် မိသားစုနှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် တာဝန်ရှိသည်ဟု ယူဆကြသည်။ “မိန်းမတို့ဘုန်း ဆံထုံး” ဆိုသည်မှာ အမျိုးသမီးများ၏ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် တန်ဖိုးသည် “ဆံထုံး” (ဆံပင်ကို စနစ်တကျ ထုံးဖွဲ့ခြင်း) ပေါ်တွင် တည်မှီသည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ရှေးခေတ်လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် အမျိုးသမီးများသည် မိမိတို့၏ အသွင်အပြင်ကို ဂရုစိုက်ရန်နှင့် မိမိကိုယ်ကို ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းသိမ်းရန် တာဝန်ရှိသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးခေတ် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ ကျား၊ မ ရေးရာဆိုင်ရာ ရိုးရာအစဉ်အလာများကို ထင်ဟပ်စေသည်။ “ယောက်ျားမှာ ဘုန်း၊ မိန်းမမှာ ဆံထုံး” ဟူ၍လည်း အသုံးပြုသည်။

ကိုးကားချက်များ

   "လူ့မြေဆိုထုံး၊ လက်ရုံးယောက်ျား၊ ထင်ရှားတေဇ၊ မိန်းမတို့မှာ၊ ဆံထုံးသာဟု၊ တံတွာစကား၊ ရှိလင့်ငြား၏၊" [၁၁၈၉] ကုသ ၉၃။
   "စဉ်လာကိစ္စ၊ မျိုးဘာဝလည်း၊ မိန်းမဆံထုံး၊ ယောက်ျားရုံးအောက်၊ သက်ဆုံးခိုမှ၊ ချမ်းသာကြ၏။" [၁၂၆၆] မဃ ၄၀၃။
   "ယောက်ျားမှာလည်း ဘုန်း၊ မိန်းမမှာလည်း ဆံထုံးဆိုသော စကားပုံ တစ်ခုလည်း ရှိပေသည်။ …ယောက်ျားကောင်းဖြစ်လိုလျှင် ဘုန်းကို အရေးတယူ အလေးမူရမည်။" [၁၂၉၁] နီမာ။ ၇၃။

ကိုးကား

Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ