မြန်မာမိဖုရားများ စာရင်း

ဤစာရင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တည်ရှိခဲ့သော မင်းနေပြည်တော်များ၏ မိဖုရားများ စာရင်း ဖြစ်သည်။ နန်းရမိဖုရားများကိုသာလျှင် ဖော်ပြထားသည်။

 သင်ပုန်းကြီး 

 အဆင့်သတ်မှတ်ခြင်း 
ကုန်းဘောင်ခေတ်မတိုင်မီ မိဖုရားများကို နန်းရမိဖုရား၊ မိဖုရားငယ်၊ ကိုယ်လုပ်တော်ဟူ၍ ယေဘူယျ ၃ မျိုး ခွဲနိုင်သည်။ ၁၈ ရာစုနှောင်းပိုင်းမှစ၍ ကုန်းဘောင်မင်းများသည် ဆောင်တော်မိဖုရား၊ ရွှေရေးဆောင် မိဖုရားများကို ထည့်သွင်းခဲ့သည်။

အမြင့်ဆုံးသောမိဖုရားခေါင်ကြီး၄ ပါးမှာYi Yi 1982: 103–104
 ရာထူး ခေါင်းစဉ် ဖော်ပြချက် ၁။နန်းမတော် မိဖုရား ခေါင်ကြီး(သို့မဟုတ်)
တောင်နန်း မိဖုရားမိဖုရားခေါင်ကြီး (သို့မဟုတ်) တောင်နန်းမတော်မိဖုရား ၂။ မြောက်နန်း မိဖုရားမြောက်နန်းမိဖုရား ၃။အလယ်နန်း မိဖုရား အလယ်နန်းမိဖုရား ၄။အနောက်နန်း မိဖုရား အနောက်နန်းမိဖုရား
တောင်နန်းမတော်မိဖုရားကြီးသည် မိဖုရားများထဲတွင် အကြီးဆုံးမိဖုရားခေါင်ကြီး ဖြစ်သည်။ ၎င်းတစ်ဦးတည်းသာ ထီးဖြူဆောင်း၍ ဘုရင်မင်းမြတ်နှင့်အတူ ပလ္လင်ပေါ် ထိုင်ခွင့်ရှိသူ ဖြစ်သည်။

 အမည်များ 
မိဖုရားများ၏ အမည်များမှာ ၎င်းတို့၏ လူသိများဆုံး အမည်များကို ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ဥပမာ လူသိများသောအမည်-ဖွားစော၊ နန်းမတော်မယ်နု၊ နန်းတော်တွင်းအမည်-အဂ္ဂမဟေသီ၊ စန္ဒာဒေဝီ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအမည်-ရှင်ဘို့မယ်၊ ယွန်းစံ၊ နန်းဆောင်အလိုက်အမည်- ဟံသာဝတီမိဖုရား စသည်တို့ ဖြစ်သည်။

 ပုဂံမင်းဆက် 

 ခေတ်ဦးပုဂံပြည် 
 မိဖုရား အဆင့် မိဖုရားဖြစ်ချိန် မိဖုရားကျချိန် အိမ်ထောင်ဖက် မှတ်စုများ တောင်ပြင်သည် မိဖုရားခေါင် ? ၁၀၀၁ ညောင်ဦး စောရဟန်း Hmannan Vol. 1 2003: 227 မြောက်ပြင်သည် မြောက်နန်း အလယ်ပြင်သည် အလယ်နန်း တောင်ပြင်သည်  မိဖုရားခေါင် ၁၀၀၁  ၁၀၁၄ ကွမ်းဆော်ကြောင်းဖြူ Yazawin Thit Vol. 1 2012: 93 မြောက်ပြင်သည် မြောက်နန်း မိဖုရားခေါင်  ၁၀၁၄ ၁၀၂၁ အလယ်ပြင်သည် အလယ်နန်း ၁၀၀၁ ? (မသိရှိရ) မိဖုရားခေါင် ၁၀၂၁  ၁ ဧပြီ ၁၀၃၈ ကျဉ်စိုး (မသိရှိရ) မိဖုရားခေါင်  ၁ ဧပြီ ၁၀၃၈ ၁၁ ဩဂုတ် ၁၀၄၄ စုက္ကတေး Hmannan Vol. 1 2003: 228 မြောက်ပြင်သည် မြောက်နန်း? ဩဂုတ် ၁၀၄၄

 ပုဂံခေတ် 
 မိဖုရား အဆင့် မိဖုရားဖြစ်ချိန် မိဖုရားကျချိန် အိမ်ထောင်ဖက် မှတ်စုများ အဂ္ဂမဟေသီ မိဖုရားခေါင်  ၁၀၄၈  ၁၀၇၇ အနော်ရထာ Chronicles (Hmannan Vol. 1 2003: 267–268) mention Agga Mahethi and Manisanda as Anawrahta's two senior queens towards the end of his reign. Per (Hmannan Vol. 1 2003: 255–256), Queen Saw Mon Hla was sent back to her native land about six years before his death. စောမွန်လှ မြောက်နန်း  ၁၀၅၈  ၁၀၇၁ မဏိစန္ဒာ မြောက်နန်း  ၁၀၇၀ ဆယ်စုနှစ် ၁၁ ဧပြီ ၁၀၇၇ ဦးဆောက်ပန်း မိဖုရားခေါင် ၁၁ ဧပြီ ၁၀၇၇  ၁၀၇၇/၇၈ စောလူးမင်း Hmannan Vol. 1 2003: 274 မဏိစန္ဒာ မြောက်နန်း မိဖုရားခေါင်  ၁၀၇၇/၇၈  ဧပြီ ၁၀၈၄ အပယ်ရတနာ မိဖုရားခေါင် ၂၁ ဧပြီ ၁၀၈၄  12th century ကျန်စစ်သား See (Hmannan Vol. 1 2003: 279) for Kyansittha's four senior queens. (Hmannan Vol. 1 2003: 283) says Thanbula showed up with Kyansittha's son at the palace after the king had anointed Sithu I as heir apparent, and that the king raised her to queen with the title of Usaukpan, which meant the chief queen. Since Sithu I was born in 1090, she could have come in the 1090s at the earliest. Her getting the title probably meant the first chief queen Apeyadana had died. But Queen Apeyadana was still alive in 1102; it means Thanbula probably came to the palace in the 1100s. မဏိစန္ဒာ မြောက်နန်း  ၁၁၁၂/၁၁၁၃ ခင်တန် အလယ်နန်း သမ္ဘူလ မိဖုရားခေါင်   ၁၂ ရာစု ရတနာပုံ မိဖုရားခေါင် ၁၁၁၂/၁၃  ၁၀၅၀ ဆယ်စုနှစ် အလောင်းစည်သူ (Hmannan Vol. 1 2003: 287): All four of Sithu's senior queens (not just the chief queen) participated in his coronation ceremony. The South Queen, Taung Pyinthe, technically should have been the chief queen but the royal chronicles list her fourth in line behind Yadanabon, Ti Lawka Sanda Dewi and Yazakumari. Later, Sanda Dewi succeeded Yadanabon as chief queen. (Hmannan Vol. 2 2003: 287, 302): Late in his regin, Sithu II raised two other queens: Khin U and Princess Pabhavati of Padeikkaya. Though the chronicles do not explicitly say they were senior queens, they probably graduated to the rank, especially toward the end of the reign. His remaining three senior queens probably might not have lived as long as the king who lived to 77. တိလောက စန္ဒာဒေဝီ အလယ်နန်း မိဖုရားခေါင်  ၁၀၅၀ ဆယ်စုနှစ် ၁၁၆၇ ရာဇကုမ္မာရီ အနောက်နန်း ၁၁၁၂/၁၃ ? တောင်ပြင်သည် (အလောင်းစည်သူ) တောင်နန်း တောင်ပြင်သည် (နရသူ) မိဖုရားခေါင် ၁၁၆၇  ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁၇၁ နရသူ None of the main chronicles has a record of the names of the queens of Narathu. Yazawin Thit (Yazawin Thit Vol. 1 2012: 122) explicitly says no records of his queens could be found. Yazawin Thit and Hmannan (Hmannan Vol. 1 2003: 312) mention only that Naratheinkha and Sithu II had the same mother. Per scholarship, (Yazawin Thit Vol. 1 2012: 124, footnote 2, citing Than Tun), their mother was the North Queen. It means there was a South Queen. မြောက်ပြင်သည် (နရသူ) မြောက်နန်း မင်းအောင်မြတ် မိဖုရားခေါင်  ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁၇၁  မေ ၁၁၇၄ နရသိင်္ခ See (Hmannan Vol. 1 2003: 312) and (Yazawin Thit Vol. 1 2012: 124) for the names of  the Chief and North queens; and (Than Tun 1964: 129) for Saw Ahlwan (Saw Hteikhta in Modern Burmese per Than Tun). စောလတ် မြောက်နန်း စောအလွှမ်း အလယ်နန်း ဝေဠုဝတီ အနောက်နန်း  ဧပြီ ၁၁၇၄ မိဖုရားခေါင်  မေ ၁၁၇၄ ၁၁၈၆ နရပတိစည်သူ Per (Hmannan Vol. 1 2003: 317), Sithu II took all his brother's senior queens as his at the start of his reign. Per inscriptional evidence (Than Tun 1964: 129), the king had at least six senior queens during his reign. Queen Weluwaddy died in 1186 per (Hmannan Vol. 1 2003: 321). Sithu II kept separate chief and South queens at least with Weluwaddy and Min Aung Myat. မင်းအောင်မြတ် တောင်နန်း ၁၁၈၅? စောလတ် မြောက်နန်း ၁၁၉၀ ဆယ်စုနှစ်? စောအလွှမ်း အလယ်နန်း ဒုတိယ တောင်ပြင်သည် (နရပတိစည်သူ) မိဖုရားခေါင်  ၁၁၉၀ ဆယ်စုနှစ် ၁၈ ဩဂုတ် ၁၂၁၁ ဒုတိယ မြောက်ပြင်သည် (နရပတိစည်သူ) မြောက်နန်း ဝဋံသိကာ အလယ်နန်း  ၁၁၉၀ ဆယ်စုနှစ် စောမြကန် အလယ်နန်း ၁၈ ဩဂုတ် ၁၂၁၁ ဖွားတော်ကြီး မိဖုရားခေါင် ၁၈ ဩဂုတ် ၁၂၁၁  ၁၂၃၁–၃၅ ထီးလိုမင်းလို Hmannan Vol. 1 2003: 330 မြောက်ပြင်သည် (ထီးလိုမင်းလို) မြောက်နန်း စောမိပြန် အလယ်နန်း ရှင်စော မိဖုရားခေါင်  ၁၂၃၁  ၁၂၃၅ နရသိင်္ခ ဥဇနာ Chronicles do not mention Naratheinga Uzana as king at all. Per (Than Tun 1964: 131–132), contemporary inscriptions say that Uzana, who was crown prince, was now the ruler or at least the regent. Some historians such as Htin Aung (Htin Aung 1970: 43) and Michael Aung-Thwin (Aung-Thwin and Aung-Thwin 2012: 99) do not accept that Uzana was king. စောမင်းဝိုင်း မြောက်နန်း ရာဇဒေဝီ မိဖုရားခေါင် ၁၉ ဇူလိုင် ၁၂၃၅  မေ ၁၂၅၁ ကျစွာမင်း Hmannan Vol. 1 2003: 360 သုံးလူလ မိဖုရားခေါင်  မေ ၁၂၅၁  မေ ၁၂၅၆ ဥဇနာ Than Tun 1964: 134 ရတနာပုံ မိဖုရားခေါင် ၆ မေ ၁၂၅၆ ၁၂၆၂ နရသီဟပတေ့ Chronicles (Hmannan Vol. 1 2003: 358) mention Pwa Saw as the only senior queen and the rest as junior queens. Per inscriptional evidence (Ba Shin 1982: 37), Pwa Saw's sister Yadanabon was the first chief queen of Narathihapate. ဖွားစော မြောက်နန်း မိဖုရားခေါင် ၁၂၆၂ ၁ ဇူလိုင် ၁၂၈၇ သစ်မထီး ဖွားစော မိဖုရားခေါင် ၃၀ မေ ၁၂၈၉ ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ ကျော်စွာ Chronicles (Hmannan Vol. 1 2003: 360) mention only Saw Soe as the senior queen. But inscriptional evidence (Ba Shin 1982: 41–43) shows Saw Thitmahti was the chief queen, certainly by 1296. စောစိုး မြောက်နန်း မိစောဦး အလယ်နန်း

 နိုင်ငံငယ်များ

 မြင်စိုင်းခေတ် 
 မိဖုရား အဆင့် မိဖုရားဖြစ်ချိန် မိဖုရားကျချိန် အိမ်ထောင်ဖက် မှတ်စုများ စောဦး မိဖုရားခေါင် ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ ၁၃ ဧပြီ ၁၃၁၀ အသင်္ခယာ Than Tun 1964: 277 (မသိရှိရ) မိဖုရားခေါင်  ၁၃၁၂/၁၃ ရာဇသင်္ကြန် မိစောဦး မိဖုရားခေါင်  ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၁၃ တစ်စီးရှင် သီဟသူ  ရတနာပုံ မြောက်နန်း  ၁၃၀၀

 ပင်းယခေတ် 
 မိဖုရား အဆင့် မိဖုရားဖြစ်ချိန် မိဖုရားကျချိန် အိမ်ထောင်ဖက် မှတ်စုများ မိစောဦး မိဖုရားခေါင် ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၁၃  ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၂၅ တစ်စီးရှင် သီဟသူ Hmannan Vol. 1 2003: 371–372 ရတနာပုံ မြောက်နန်း အတုလ မဟာဓမ္မဒေဝီ မိဖုရားခေါင်  ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၂၅ ၁ စက်တင်ဘာ ၁၃၄၀ ဥဇနာ Hmannan Vol. 1 2003: 377 စောထွတ် မိဖုရားခေါင် ၁ စက်တင်ဘာ ၁၃၄၀ ၂၉ မတ် ၁၃၄၄ စည်သူ Than Tun 1959: 124 အတုလ စန္ဒာဒေဝီ မိဖုရားခေါင် ၂၉ မတ် ၁၃၄၄ ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၃၅၀ ငါးစီးရှင် ကျော်စွာ Hmannan Vol. 1 2003: 380 မွေးမယ်တော် မြောက်နန်း စောဥမ္မာ မိဖုရားခေါင် ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၃၅၀ ၁၉ မတ် ၁၃၅၉ လေးစီးရှင် ကျော်စွာ Hmannan Vol. 1 2003: 384–385 ၁၉ မတ် ၁၃၅၉ မေ ၁၃၆၄ နရသူ ဇွန် ၁၃၆၄ စက်တင်ဘာ ၁၃၆၄ ဥဇနာပြောင် စောစလာ မြောက်နန်း ဇွန် ၁၃၆၄ 

 စစ်ကိုင်းခေတ် 
 မိဖုရား အဆင့် မိဖုရားဖြစ်ချိန် မိဖုရားကျချိန် အိမ်ထောင်ဖက် မှတ်စုများ စောနှောင်း မိဖုရားခေါင် ၁၅ မေ ၁၃၁၅ ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၂၇ အသင်္ခယာ စောယွန်း Hmannan Vol. 1 2003: 360 ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၂၇ ၁၃၃၅/၃၆ တရဖျားကြီး (မသိရှိရ) မိဖုရားခေါင် ၁၃၃၅/၃၆  ဩဂုတ် ၁၃၃၉ ရွှေတောင်တက် စောပအို မိဖုရားခေါင်  ဩဂုတ် ၁၃၃၉  မတ် ၁၃၄၉ ကျစွာ Than Tun 1959: 127 (မသိရှိရ) မိဖုရားခေါင်  မတ် ၁၃၄၉  နိုဝင်ဘာ ၁၃၄၉ နော်ရထာ မင်းရဲ (မသိရှိရ) မိဖုရားခေါင်  နိုဝင်ဘာ ၁၃၄၉ ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၅၂ တရဖျားငယ် စိုးမင်းကိုယ်တော်ကြီး မိဖုရားခေါင် ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၅၂ ဧပြီ ၁၃၆၄ မင်းပြောက် သီဟပတေ့ 

 အင်းဝ 

 မြင်စိုင်း 
 မိဖုရား အဆင့် မိဖုရားဖြစ်ချိန် မိဖုရားကျချိန် အိမ်ထောင်ဖက် မှတ်စုများ စောဥမ္မာ မိဖုရားခေါင် စက်တင်ဘာ ၁၃၆၄  ၃ စက်တင်ဘာ ၁၃၆၇ သတိုးမင်းဖျား Hmannan Vol. 1 2003: 400 ခမည်းမိ မိဖုရားခေါင် ၅ စက်တင်ဘာ ၁၃၆၇  ၁၃၉၀ ဆယ်စုနှစ် စွာစော်ကဲ Hmannan Vol. 1 2003: 404 ရှင်စောကြီး မြောက်နန်း မိဖုရားခေါင်  ၁၃၉၀ ဆယ်စုနှစ် ဧပြီ ၁၄၀၀ စောဥမ္မာ အလယ်နန်း ၅ စက်တင်ဘာ ၁၃၆၇  ၁၃၉၀ ဆယ်စုနှစ် မြောက်နန်း  ၁၃၉၀ ဆယ်စုနှစ် ဧပြီ  စောတော်ဦး အနောက်နန်း ၅ စက်တင်ဘာ ၁၃၆၇  ၁၃၉၀ ဆယ်စုနှစ် အလယ်နန်း  ၁၃၉၀ ဆယ်စုနှစ် ဧပြီ ၁၄၀၀ မင်းလှမြတ် မိဖုရားခေါင် ဧပြီ ၁၄၀၀ ၂၅ နိုဝင်ဘာ ၁၄၀၀ ဆင်ဖြူရှင်တရဖျား Hmannan Vol. 1 2003: 437 ရှင်စော မိဖုရားခေါင် ၂၅ နိုဝင်ဘာ ၁၄၀၀  ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄၂၂ ပထမမင်းခေါင် (Than Tun 1959: 125–126): An inscription dated 28 February 1409 by Queen Saw says she was a granddaughter of King Swa Saw Ke by Shin Saw Gyi. Per (Hmannan Vol. 1 2003: 440), Shin Saw (known as Hsinbyushin), Saw Khway and Min Pyan were sisters. စောခွေး မြောက်နန်း မင်းပျံ အလယ်နန်း ရှင်မိနောက် အနောက်နန်း ၂၅ နိုဝင်ဘာ ၁၄၀၀ ဇူလိုင် ၁၄၀၈ ရှင်ဘို့မယ်  ဩဂုတ် ၁၄၀၈  ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄၂၂ စောမင်းလှ မိဖုရားခေါင်  ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄၂၂ ဩဂုတ် ၁၄၂၅ သီဟသူ Hmannan Vol. 2 2003: 53–54, 57 ရှင်ဘို့မယ် မြောက်နန်း ရှင်စောပု အလယ်နန်း ဒီဇင်ဘာ ၁၄၂၃ ရှင်ဘို့မယ် မိဖုရားခေါင် ဩဂုတ် ၁၄၂၅ နိုဝင်ဘာ ၁၄၂၅ မင်းလှငယ် Hmannan Vol. 2 2003: 58 နိုဝင်ဘာ ၁၄၂၅ ၂၀ မေ ၁၄၂၆ ကလေး ကျေးတောင်ညို Hmannan Vol. 2 2003: 59 ရှင်မြတ်လှ မိဖုရားခေါင် ၂၀ မေ ၁၄၂၆  မေ ၁၄၃၉ မိုးညှင်းသတိုး Hmannan Vol. 2 2003: 62 ရှင်ဘို့မယ် မြောက်နန်း ရှင်စောပု အလယ်နန်း ၁၄၂၉ မင်းလှညက် မိဖုရားခေါင်  မေ ၁၄၃၉ ဇန်နဝါရီ ၁၄၄၂ မင်းရဲကျော်စွာ Hmannan Vol. 2 2003: 61, 80  အတုလသီရိ မဟာရာဇဒေဝီ မိဖုရားခေါင် ၂၅ ဧပြီ ၁၄၄၂ ၂၄ ဇူလိုင် ၁၄၆၈ နရပတိ Hmannan Vol. 2 2003: 83 အမိတ္တသီရိ မဟာဓမ္မဒေဝီ မိဖုရားခေါင် ၂၄ ဇူလိုင် ၁၄၆၈  ဩဂုတ် ၁၄၈၀ သီဟသူရ Hmannan Vol. 2 2003: 100 အတုလသီရိ ဓမ္မဒေဝီ မိဖုရားခေါင်  ဩဂုတ် ၁၄၈၀ ၇ ဧပြီ ၁၅၀၁ ဒုတိယ မင်းခေါင် (Hmannan Vol. 2 2003: 111): Yazawin Thit gives Mi Pongyi of Prome as the third senior queen but Hmannan rejects it. တန်ဆောင်းမိဖုရား မြောက်နန်း စလင်းမင်းသမီး မိဖုရားခေါင်  ၁၄၈၅/၈၆ ၄ မတ် ၁၅၀၁ ဒုတိယ သီဟသူရ Salin Minthami became co-chief queen in  1485/86 per (Hmannan Vol. 2 2003: 111), and chief queen in 1501 per (Hmannan Vol. 2 2003: 120). ၁၈ ဧပြီ ၁၅၀၁ ၁၄ မတ် ၁၅၂၇ ရွှေနန်းကြော့ရှင် နရပတိ (Hmannan Vol. 2 2003: 120): Min Taya Hnamadaw of Yamethin became queen soon after her father Minye Kyawswa's death in Waso 863 ME (15 June 1501 to 14 July 1501). (Hmannan Vol. 2 2003: 121): Dhamma Dewi of Pakhan and Taungdwin Mibaya became queens in Tabaung 863 ME (6 February 1502 to 7 March 1502). See (Hmannan Vol. 2 2003: 136–137) for the complete list of senior queens and issue. စလင်းမင်းသမီးလတ် မြောက်နန်း  ဇွန် ၁၅၀၁ မင်းတရားနှမတော် မြောက်နန်း ဇူလိုင် ၁၅၀၁ ၁၄ မတ် ၁၅၂၇ ဓမ္မဒေဝီ အလယ်နန်း ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၀၂ တောင်တွင်းမိဖုရား အနောက်နန်း

 ရှမ်းပြည်နယ်များ 
 မိဖုရား အဆင့် မိဖုရားဖြစ်ချိန် မိဖုရားကျချိန် အိမ်ထောင်ဖက် မှတ်စုများ (မသိရှိရ) မိဖုရားခေါင် ၁၄ မတ် ၁၅၂၇  ဇန်နဝါရီ ၁၅၃၃ မိုးညှင်းစလုံ The main royal chronicles do not have any record of the chief queens of Ava between 1527 and 1551. The title of the chief queen of Shan states was Maha Dewi, certainly by the Toungoo period. (မသိရှိရ) မိဖုရားခေါင်  ဇန်နဝါရီ ၁၅၃၃ မေ ၁၅၄၂ သိုဟန်ဘွား (မသိရှိရ) မိဖုရားခေါင် ဇွန် ၁၅၄၂  စက်တင်ဘာ ၁၅၄၅ ခုံမှိုင်း (မသိရှိရ) မိဖုရားခေါင်  စက်တင်ဘာ ၁၅၄၅  အောက်တိုဘာ ၁၅၅၁ မိုးဗြဲ နရပတိ နရပတိမိဖုရား မိဖုရားခေါင်  အောက်တိုဘာ ၁၅၅၁ ၂၂ ဇန်နဝါရီ ၁၅၅၅ စစ်ကိုင်းနရပတိစည်သူ Hmannan Vol. 2 2003: 153

 ဒုတိယ သရေခေတ္တရာမင်းဆက် 
 မိဖုရား အဆင့် မိဖုရားဖြစ်ချိန် မိဖုရားကျချိန် အိမ်ထောင်ဖက် မှတ်စုများ စောမြတ်လေး မိဖုရားခေါင် ၁၄၈၂ ? သတိုးမင်းစော Hmannan Vol. 2 2003: 83–84, 113 မြတ်ဘုန်းပျို မြောက်နန်း ရွှေစင်ကုံး မိဖုရားခေါင် ၁၅၂၆  ဒီဇင်ဘာ ၁၅၃၂ ဘုရင်ထွေး Hmannan Vol. 3 2003: 80, 88 ချစ်မိ မြောက်နန်း သီရိဘုန်းထွဋ်  မိဖုရားခေါင်  ဒီဇင်ဘာ ၁၅၃၂  ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၃၉ နရပတိ Hmannan Vol. 2 2003: 140  ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၃၉ ၁၉ မေ ၁၅၄၂ မင်းခေါင် Hmannan Vol. 2 2003: 195, 213

 ရာမည 
 မိဖုရား အဆင့် မိဖုရားဖြစ်ချိန် မိဖုရားကျချိန် အိမ်ထောင်ဖက် မှတ်စုများ မေနှင်းသွယ်တာ မိဖုရားခေါင် ၃၀ ဇန်နဝါရီ ၁၂၈၇  ၁၄ ဇန်နဝါရီ ၁၃၀၇ ဝါရီရူးမင်း Pan Hla 2005: 19 ရှင်စောလှ မြောက်နန်း?  ၁၂၉၃ Pan Hla 2005: 30 (မသိရှိရ) မိဖုရားခေါင် ၂၈ ဇန်နဝါရီ ၁၃၀၇ မတ် ၁၃၁၁ ခွန်လော မေနှင်းထပီ မိဖုရားခေါင် ၁၀ ဧပြီ ၁၃၁၁ စက်တင်ဘာ ၁၃၂၃ စောအို Pan Hla 2005: 38 စန္ဒာမင်းလှ ၁ မိဖုရားခေါင် ၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၃၂၃ ဧပြီ ၁၃၃၀ စောဇိတ် Pan Hla 2005: 39 မေနှင်းထပီ မြောက်နန်း (မသိရှိရ) မိဖုရားခေါင် ဧပြီ ၁၃၃၀ ဧပြီ ၁၃၃၀ ဇိတ်ပွန် စန္ဒာမင်းလှ ၁ မိဖုရားခေါင် ဧပြီ ၁၃၃၀ မေ ၁၃၃၀ စောအဲကံကောင်း Pan Hla 2005: 42 မေ ၁၃၃၀ ၁၃၄၈ ဗညားအဲလော Pan Hla 2005: 42 တလရှင်စောဗုတ် မြောက်နန်း မေ ၁၃၃၀ ၁၃၄၈ စန္ဒာမင်းလှ ၂ မိဖုရားခေါင် ၁၃၄၈  ၁၃၆၅ ဗညားဦး See (Pan Hla 2005: 44–45, 47) for a list of Binnya U's queens. (Pan Hla 2005: 57): Queen Sanda Min Hla II died during the rebellion by Byattaba during the 1360s. (Pan Hla 2005: 61): Thiri Maya Dewi died soon after having given birth to Razadarit. နှင်းအံဒေါင်း မြောက်နန်း မိဖုရားခေါင်  ၁၃၆၅ ၂ ဇန်နဝါရီ ၁၃၈၄ စန္ဒာဒေဝီ အလယ်နန်း ၁၃၄၈  ၁၃၆၅ မြောက်နန်း  ၁၃၆၅ ၂ ဇန်နဝါရီ ၁၃၈၄ သီရိရာဇာဒေဝီ အနောက်နန်း ၁၃၄၈  ၁၃၆၅ အလယ်နန်း  ၁၃၆၅ ၂ ဇန်နဝါရီ ၁၃၈၄ သီရိမာယာဒေဝီ ၁ အနောက်နန်း  ၁၃၆၅  ၂၈ ဇန်နဝါရီ ၁၃၆၈ ပီယရာဇာဒေဝီ မိဖုရားခေါင် ၅ ဇန်နဝါရီ ၁၃၈၄  ဧပြီ ၁၃၉၂ ရာဇာဓိရာဇ် (Pan Hla 2005: 158–160): Talamidaw, the first wife of Razadarit, was never his chief queen. Per (Pan Hla 2005: 193), she committed suicide soon after Razadarit's coronation ceremony  March 1391. 
 According to Razadarit Ayedawbon (Pan Hla 2005: 203), Piya Yaza Dewi died, and Razadarit raised Yaza Dewi, Lawka Dewi and Thiri Maya Dewi as queens  Kason 755 ME (11 April 1393 to 10 May 1393) soon after King Swa Saw Ke's campaign near Tharrawaddy. But Hmannan Yazawin (Hmannan Vol. 1 2003: 432) says Swa's campaign took place a year earlier. 
 (Pan Hla 2005: 241, 266): Razadarit also raised two other queens Saw Pyei Chantha and her mother Shin Mi-Nauk in 1408 in addition to Saw Pyei Chantha's aunt Thupaba Dewi who was sent over to Razadarit in a marriage of state in 1403. တလမေဒေါ မြောက်နန်း  မတ် ၁၃၉၀ ရာဇဒေဝီ မိဖုရားခေါင်  ဧပြီ ၁၃၉၂  ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄၂၁ လောကဒေဝီ မြောက်နန်း သီရိမာယာဒေဝီ ၂ အလယ်နန်း (မသိရှိရ) မိဖုရားခေါင်  ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄၂၁ ၁၄၂၄ ဗညားဓမ္မရာဇာ Na Yaza Dewi မိဖုရားခေါင် ၁၄၂၄  ၁၄၃၁ ပထမဗညားရံ Hmannan Vol. 2 2003: 74 စိုးမင်းဝိမလဒေဝီ မိဖုရားခေါင် ၁၄၃၁ ၁၄၄၆ ရေးမိဖုရား မိဖုရားခေါင် ၁၄၄၆ ၃၀ မေ ၁၄၅၁ ဗညားဗရူး (မသိရှိရ) မိဖုရားခေါင် ၃၀ မေ ၁၄၅၁ ဇွန် ၁၄၅၃ ဗညားကျန်းထော (မသိရှိရ) မိဖုရားခေါင် ဇွန် ၁၄၅၃  ဇန်နဝါရီ ၁၄၅၁ လိပ်မွတ်ထော သမိန်စည်သူ ကြင်ယာ ‌‌‌‌‌‌တော်  ဇန်နဝါရီ ၁၄၅၁ ၁၄၇၁ ရှင်စောပု Shin Sawbu was the country's only historically verifiable queen regnant. According to Arakanese history (RRT Vol. 2 1999: 18–19), Saw Yin Mi was queen regent of Sandoway (Thandwe) in the 1430s. ရာဇဒေဝီ ၂ မိဖုရားခေါင် ၁၄၇၁ ၁၄၉၂ ဓမ္မစေတီ Mon Yazawin 1922: 65 ဝိဟာရဒေဝီ မိဖုရားခေါင် (မသိရှိရ) မိဖုရားခေါင် ၁၄၉၂ ၁၅၂၆ ဒုတိယ ဗညားရံ (မသိရှိရ) မိဖုရားခေါင် ၁၅၂၆ ၁၅၃၉ သုရှင်တကာရွတ်ပိ The only known queen of Takayutpi in the chronicles was Minkhaung Medaw (known as Pegu Mibaya). But she most likely could not have been the chief queen. Per Hmannan (Hmannan Vol. 2 2003: 195–196), Minkhaung Medaw was sent to Pegu (Bago) as part of the formation of an alliance between Prome and Pegu against Toungoo. မင်းကောင်းမယ်တော် မြောက်နန်း?  ၁၅၃၅ (မသိရှိရ) မိဖုရားခေါင် ဇွန် ၁၅၅၀ ဩဂုတ် ၁၅၅၀ သမိန်စောထွတ် (မသိရှိရ) မိဖုရားခေါင် ဩဂုတ် ၁၅၅၀ ၁၂ မတ် ၁၅၅၀ သမိန်ထောရာမ

 ရခိုင် 

 လောင်းကြက် 
 မိဖုရား အဆင့် မိဖုရားဖြစ်ချိန် မိဖုရားကျချိန် အိမ်ထောင်ဖက် မှတ်စုများ စောစစ် မိဖုရားခေါင် မေ ၁၄၂၉ ၉ မေ ၁၄၃၃ မင်းစောမွန် Rakhine Razawin Thit Vol. 2 1999: 12 စောပဘာ မိဖုရားခေါင် ၉ မေ ၁၄၃၃  ဇန်နဝါရီ ၁၄၅၉ မင်းခရီ RRT Vol. 2 1999: 18–19 စောပဉ္စ မြောက်နန်း စောယဉ်မိ အလယ်နန်း ၁၄၃၇ စောနန္ဒီ မိဖုရားခေါင်  ဇန်နဝါရီ ၁၄၅၉ ၅ ဩဂုတ် ၁၄၈၂ ဘစောဖြူ RRT Vol. 2 1999: 23 စောထင် မြောက်နန်း သူရခိုင် မိဖုရားခေါင် ၅ ဩဂုတ် ၁၄၈၂  ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄၉၂ မင်းဒေါလျာ RRT Vol. 2 1999: 25 စောအိမ်သည် မြောက်နန်း စောထွေးမီ မိဖုရားခေါင်  ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄၉၂  ဇန်နဝါရီ ၁၄၉၄ ဘစောညို  စောနန္ဒီ မြောက်နန်း မင်းဂဏှာ အလယ်နန်း စောရှင်စော မိဖုရားခေါင်  ဇန်နဝါရီ ၁၄၉၄  ဇူလိုင် ၁၄၉၄ မင်းရန်အောင်  စောမိစော မိဖုရားခေါင်  ဇူလိုင် ၁၄၉၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၀၂ စလင်္ကာသူ RRT Vol. 2 1999: 26 စောသုဘ မိဖုရားခေါင် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၀၂  နိုဝင်ဘာ ၁၅၁၃ ပထမ မင်းရာဇာ  ရှင်ဖွား မြောက်နန်း ရှင်ပျို အလယ်နန်း စောသူဇာ မိဖုရားခေါင်  နိုဝင်ဘာ ၁၅၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၅၁၅ ဂဇာပတိ RRT Vol. 2 1999: 27 တောင်နန်းမိဖုရား မိဖုရားခေါင် ဇန်နဝါရီ ၁၅၁၅ ဇူလိုင် ၁၅၁၅ မင်းစောအို RRT Vol. 2 1999: 28 စောနန်းဆက် မိဖုရားခေါင် ဇူလိုင် ၁၅၁၅  ဧပြီ ၁၄၂၁ သဇာတ   ဧပြီ ၁၄၂၁ ၂၇ မေ ၁၅၃၁ မင်းခေါင် စောမင်းလှ မိဖုရားခေါင် ၂၇ မေ ၁၅၃၁ ၁၁ ဇန်နဝါရီ ၁၅၅၄ မင်းဗာကြီး See (RRT Vol. 2 1999: 29, 34) for Saw Min Hla and Saw Kauk Ma. Rakhine Razawin Thit (RRT Vol. 2 1999: 33) says Minkhaung Medaw was presented by King Tabinshwehti on 27 February 1547. But per (Hmannan Vol. 2 2003: 195–196), she was sent to Mrauk-U in 1539 by King Minkhaung of Prome. ပထမ စောကောက်မ မြောက်နန်း မင်းခေါင်မယ်တော် အလယ်နန်း?  ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၃၉ စောသန္တာ မိဖုရားခေါင် ၁၁ ဇန်နဝါရီ ၁၅၅၄ ၆ မတ် ၁၅၅၆ မင်းတိက္ခာ RRT Vol. 2 1999: 35, 46 စောမိလတ် မြောက်နန်း ဒုတိယ စောကောက်မ အလယ်နန်း စောဘုန်းထွတ် မိဖုရားခေါင် ၆ မတ် ၁၅၅၆ ၂၄ ဇူလိုင် ၁၅၆၄ မင်းစောလှ (RRT Vol. 2 1999: 46): Saw Thanda's official title during Saw Hla's reign was Tanzaung Mibaya. စောသန္တာ မြောက်နန်း ဓမ္မဒေဝီ မိဖုရားခေါင် ၂၄ ဇူလိုင် ၁၅၆၄ ၁၅၆၅–၆၈ မင်းစကြာ (RRT Vol. 2 1999: 47): Dhamma Dewi died sometime between Thadingyut 927 (5 October to 2 November 1565) and Thadingyut 930 (1 October to 29 October 1568), and was succeeded by Saw Thanda. စောသန္တာ မြောက်နန်း မိဖုရားခေါင် ၁၅၆၅–၆၈ ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၇၂ စောမိတော် မိဖုရားခေါင် ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၇၂ ၄ ဇူလိုင် ၁၅၉၃ မင်းဖလောင်း Phalaung's queens apparently were not ranked according to tradition. Per (RRT Vol. 2 1999: 48), Saw Mi Taw was the chief queen, followed by Saw Thanda the South Queen. The third ranked queen Shin Lat was officially "Nan Htet Mibaya" (နန်းထက် မိဖုရား), "Queen of the Exalted Palace"), followed by Saw U the North Queen. စောသန္တာ တောင်နန်း ရှင်လတ် အလယ်နန်း စောဦး မြောက်နန်း ဝိဇလဒေဝီ မိဖုရားခေါင် ၄ ဇူလိုင် ၁၅၉၃ ၄ ဇူလိုင် ၁၆၁၂ မင်းရာဇာကြီး The chronicle Rakhine Razawin Thit (RRT Vol. 2 1999: 87) says Raza II had nine senior queens during his reign but gives only six names. "Nine" was most likely a typographical/copying error since Burmese numerals six (၆) and nine (၉) are very similar. Khin Ma Hnaung's official title was Tanzaung Mibaya (တန်ဆောင်း မိဖုရား, "Queen of the Royal Hall"), which was likely the title of the second ranked queen. (Saw Thanda, the second ranked queen, during Saw Hla's reign was also Tanzaung Mibaya per (RRT Vol. 2 1999: 46). Similarly, Nan Htet Mibaya apparently was the title of the third ranked queen; Thupaba Dewi, the third ranked queen of Raza II, was Nan Htet Mibaya. Furthermore, the chronicle does not mention if any of the queens lived to the end of Raza II's reign. The chief queen presumably made it since there is no mention of other chief queens. Pyinsala Sanda မြောက်နန်း ? သုပဘာဒေဝီ အလယ်နန်း Zalaka Dewi အနောက်နန်း ခင်မနှောင်း မြောက်နန်း? ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၅၉၉ ၄ ဇူလိုင် ၁၆၁၂? စောဖြူ အလယ်နန်း?  ၁၇ ရာစု ဓမ္မဒေဝီ မိဖုရားခေါင် ၄ ဇူလိုင် ၁၆၁၂ ၁၄ မေ ၁၆၂၂ မင်းခမောင်း RRT Vol. 2 1999: 87, 89 ရှင်ထွေး မြောက်နန်း သုပဘာဒေဝီ အလယ်နန်း နတ်ရှင်မယ် မိဖုရားခေါင် ၁၄ မေ ၁၆၂၂ ၂၉ မေ ၁၆၃၈ ပထမ သီရိသုဓမ္မ RRT Vol. 2 1999: 92 ပထမ မှောက်တော်မ မြောက်နန်း ဝင်းလုံး အလယ်နန်း ၁၆၃၀ ဆယ်စုနှစ်? မိဖုရားခေါင် ၂၉ မေ ၁၆၃၈ ၁၇ ဇွန် ၁၆၃၈ မင်းစနေ RRT Vol. 2 1999: 96

 မြောက်ဦးခေတ်နှောင်း  
 မိဖုရား အဆင့် မိဖုရားဖြစ်ချိန် မိဖုရားကျချိန် အိမ်ထောင်ဖက် မှတ်စုများ နတ်ရှင်မယ် မိဖုရားခေါင် ၁၇ ဇွန် ၁၆၃၈ ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၆၄၅ ကုသလနရပတိ RRT Vol. 2 1999: 99 ရတနာကုမ္မာရီ မိဖုရားခေါင် ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၆၄၅ မေ ၁၆၅၂ သတိုဝ်မင်းတရား Another case of the South Queen not being the chief per (RRT Vol. 2 1999: 115) ရှင်လတ် တောင်နန်း စောဘိုမိ မြောက်နန်း စောဖြူ အနောက်နန်း ရတနာပီယ မိဖုရားခေါင် မေ ၁၆၅၂ ၁၁ ဇွန် ၁၆၇၄ စန္ဒာသုဓမ္မရာဇာ RRT Vol. 2 1999: 116 သုဝဏ္ဏကလျာ မိဖုရားခေါင် ၁၁ ဇွန် ၁၆၇၄ ၁၆ ဧပြီ ၁၆၈၅ ဒုတိယ သီရိသုဓမ္မ RRT Vol. 2 1999: 117 သုကုမ္မာ မိဖုရားခေါင် ၁၆ ဧပြီ ၁၆၈၅ ၂၀ ဇွန် ၁၆၉၂ ဝရဓမ္မရာဇာ (RRT Vol. 2 1999: 118): Several people, including queens, concubines and their attendants, died during a major fire at the palace on 16 February 1686. Presumably, Thukomma survived the fire since the chronicle reports no other chief queen of Wara. သုဘာရ မိဖုရားခေါင် ၂၀ ဇွန် ၁၆၉၂ ၇ နိုဝင်ဘာ ၁၆၉၃ မဏိသုဓမ္မရာဇာ (RRT Vol. 2 1999: 119–120): The Palace Guards installed and removed their puppet kings Wara Dhamma, Mani Thudhamma and Sanda Thuriya I, as they pleased. သုကုမ္မာ မိဖုရားခေါင် ၇ နိုဝင်ဘာ ၁၆၉၃ ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆၉၄ ဝရဓမ္မရာဇာ သုဘာရ မိဖုရားခေါင် ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၆၉၄ ၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆၉၅ ပထမ စန္ဒာသူရိယ သုကုမ္မာ မိဖုရားခေါင် ၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆၉၅ ၁၁ ဧပြီ ၁၆၉၆ ဝရဓမ္မရာဇာ သုဘာရပင် မိဖုရားခေါင် ၁၁ ဧပြီ ၁၆၉၆ ၄ ဧပြီ ၁၆၉၆ ပထမ စန္ဒသူရိယရာဇာ သုခုမာ မိဖုရားခေါင် ၄ ဩဂုတ် ၁၆၉၆ ၁၈ ဩဂုတ် ၁၆၉၆ ငတုံအနော်ရထာ RRT Vol. 2 1999: 121 ဣန္ဒမာ မိဖုရားခေါင် ၁၈ ဩဂုတ် ၁၆၉၆ ၁၃ မေ ၁၆၉၇ မဂုမ္မီယ  ဖွားမယ် မိဖုရားခေါင် ၁၃ မေ ၁၆၉၇ ၅ ဇွန် ၁၆၉၈ ကာလဗန္ဒလ RRT Vol. 2 1999: 123 ပထမ နန်းထက်မိဖုရား မိဖုရားခေါင် ၅ ဇွန် ၁၆၉၈ ၁၇ ဇွန် ၁၇၀၀ ပထမ နာရာဓိပတိ  ဖွားစော မိဖုရားခေါင် ၁၇ ဇွန် ၁၇၀၀ ၃၀ မတ် ၁၇၀၇ ပထမ စန္ဒာဝိမလရာဇာ  ဖွားသွေး မိဖုရားခေါင် ၃ ဧပြီ ၁၇၀၇ ဩဂုတ် ၁၇၁၀ ဒုတိယ စန္ဒသူရိယရာဇာ RRT Vol. 2 1999: 126 ရွှေကူ မိဖုရားခေါင် ဩဂုတ် ၁၇၁၀ အောက်တိုဘာ ၁၇၁၉ ပထမ စန္ဒဝိဇလရာဇာ RRT Vol. 2 1999: 127–128 (မသိရှိရ) မိဖုရားခေါင် အောက်တိုဘာ ၁၇၁၉ ဧပြီ ၁၇၃၁ ဒုတိယ မှောက်တော်မ မိဖုရားခေါင် ဧပြီ ၁၇၃၁ ၁၇၃၄ တတိယ စန္ဒသူရိယရာဇာ RRT Vol. 2 1999: 132 ဒုတိယ နန်းထက်မိဖုရား မိဖုရားခေါင် ၁၇၃၄ ၁၇၃၅ ဒုတိယ နရာဓိပတိ RRT Vol. 2 1999: 133–134 ၁၇၃၅ ဩဂုတ် ၁၇၃၇ နဝပဝရာဇာ ဩဂုတ် ၁၇၃၇ ၂၅ မတ် ၁၇၃၈ ဒုတိယ စန္ဒဝိဇလရာဇာ ရွှေရည် မိဖုရားခေါင် ၂၈ မတ် ၁၇၃၈ ၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၄၃ မဒရာဇ်ရာဇာ RRT Vol. 2 1999: 135 စောသန္တာ မိဖုရားခေါင် ၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၄၃ ၂၈ အောက်တိုဘာ ၁၇၆၁ နရာအဘယရာဇာ  တန်ဆောင်းမိဖုရား မိဖုရားခေါင် ၂၈ အောက်တိုဘာ ၁၇၆၁ ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၆၂ သီရိသူရာဇာ RRT Vol. 2 1999: 138 အောင်ကျော့စံ မိဖုရားခေါင် ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၆၂ ၁ မေ ၁၇၆၄ စန္ဒပရမရာဇာ  စောရွှေကြာ မိဖုရားခေါင် ၁ မေ ၁၇၆၄ ၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၇၄ အဘယမဟာရာဇာ RRT Vol. 2 1999: 140 ပန်းသူဇာ မိဖုရားခေါင် ၁၇ ဇန်နဝါရီ ၁၇၇၄ ၂၂ ဧပြီ ၁၇၇၇ စန္ဒသုမနရာဇာ RRT Vol. 2 1999: 141, 145 Ma Me Gyi မြောက်နန်း ၂၇ ဩဂုတ် ၁၇၇၅ ဒါပြူ မိဖုရားခေါင် ၂၃ ဧပြီ ၁၇၇၇ ၂ ဇွန် ၁၇၇၇ ဒုတိယ စန္ဒာဝိမလရာဇာ RRT Vol. 2 1999: 146–147 စိန်ခိုင် အလယ်နန်း ? မိဖုရားခေါင် ၂ ဇွန် ၁၇၇၇ ဇွန် ၁၇၇၈ စန္ဒသတိဿရာဇာ RRT Vol. 2 1999: 147, 149 Aung Me တောင်နန်း ၃ နိုဝင်ဘာ ၁၇၈၂ Chi Me မိဖုရားခေါင် ၁၁ ဇွန် ၁၇၇၈ စောမယ်ပုံ မိဖုရားခေါင် ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၇၈၂ ၂ ဇန်နဝါရီ ၁၇၈၅ မဟာသမ္မတ RRT Vol. 2 1999: 153

 တောင်ငူခေတ် 

 တောင်ငူ 
 မိဖုရား အဆင့် မိဖုရားဖြစ်ချိန် မိဖုရားကျချိန် အိမ်ထောင်ဖက် မှတ်စုများ စိုးမင်းထိပ်တင် မိဖုရားခေါင် ၁၆ အောက်တိုဘာ ၁၅၁၀ ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၁၅၃၀? မင်းကြီးညို Sein Lwin Lay 2006: 89 သီရိမဟာစန္ဒာဒေဝီ မြောက်နန်း ရတနာဒေဝီ အလယ်နန်း မဟာဒေဝီ အနောက်နန်း ဓမ္မဒေဝီ မိဖုရားခေါင် ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၁၅၃၀ ၃၀ ဧပြီ ၁၅၅၀ တပင်ရွှေထီး (Sein Lwin Lay 2006: 127, footnote 2): According to Sein Lwin Lay, Tabinshwehti may not have had a chief queen in the formal sense that he never formally had a formal coronation ceremony with any of his queens; and Khay Ma Naw, whom the king married at the 1545 coronation, nonetheless was not mentioned as his chief queen either. ခင်မြတ် မြောက်နန်း ခေမနော Co-chief  မေ ၁၅၄၅ အတုလသီရိ မိဖုရားခေါင် ၃၀ ဧပြီ ၁၅၅၀ ၁၅ ဇွန် ၁၅၆၈ ဘုရင့်နောင် Hmannan Vol. 3 2003: 68 စန္ဒာဒေဝီ မြောက်နန်း ဧပြီ ၁၅၅၃ မိဖုရားခေါင် ၁၅ ဇွန် ၁၅၆၈ ၁၀ အောက်တိုဘာ ၁၅၈၁ ရာဇဒေဝီ အလယ်နန်း ၁၇ မတ် ၁၅၆၃ ၁၃ စက်တင်ဘာ ၁၅၆၄ ဟံသာဝတီမိဖုရား မိဖုရားခေါင် ၁၀ အောက်တိုဘာ ၁၅၈၁ ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၅၉၉ နန္ဒဘုရင် This is a rare instance where the South Queen was not the chief queen. The two standard chronicles Maha Yazawin (Maha Yazawin Vol. 3 2006: 103) and Hmannan Yazawin (Hmannan Vol. 3 2003: 107) both say that Min Phyu, Min Htwe and Min Pu were South, Center and North Queens, respectively, while Hanthawaddy was the chief queen. Yazawin Thit (Yazawin Thit Vol. 2 2012: 239) omits the ranks of Min Phyu and Min Htwe, and confirms only that Thiri Yaza Dewi was the North Queen. All chronicles list Min Taya Medaw as the fifth senior queen but do not say when she became a senior queen. She certainly should have become a senior queen after the death of Min Phyu in 1596. မင်းဖြူ တောင်နန်း  ၅ မေ ၁၅၈၃ ၄ မေ ၁၅၉၆ သီရိရာဇဒေဝီ မြောက်နန်း ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၅၉၉ မင်းထွေး အလယ်နန်း မင်းတရားမယ်တော် အနောက်နန်း  ၁၅၈၃

 ညောင်ရမ်း 
 မိဖုရား အဆင့် မိဖုရားဖြစ်ချိန် မိဖုရားကျချိန် အိမ်ထောင်ဖက် မှတ်စုများ ခင်ဘုန်းမြင့် မိဖုရားခေါင် ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၅၉၉ ၅ နိုဝင်ဘာ ၁၆၀၅ ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီး  အတုလစန္ဒာဒေဝီ ၁ မိဖုရားခေါင် ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆၀၉ ၉ ဇူလိုင် ၁၆၂၈ အနောက်ဘက်လွန်မင်း Hmannan Vol. 3: 150, 189 ခင်နှင်းပေါ် မိဖုရားခေါင် ၉ ဇူလိုင် ၁၆၂၈ ၁၉ ဩဂုတ် ၁၆၂၉ မင်းရဲဒိဗ္ဗ Chronicles, which regard Minye Deibba as a usurper, do not list any of his "queens". Per (Hmannan Vol. 3: 189), Khin Hnin Paw was his lover. Presumably, she was his "queen" during his short reign. ခင်မျိုးစစ် မိဖုရားခေါင် ၁၉ ဩဂုတ် ၁၆၂၉၂၇ ဩဂုတ် ၁၆၄၈ သာလွန်မင်း Hmannan Vol. 3: 249 အတုလစန္ဒာဒေဝီ ၂ မိဖုရားခေါင် ၂၇ ဩဂုတ် ၁၆၄၈ ၃ ဇူလိုင် ၁၆၆၁ ပင်းတလဲမင်း Hmannan Vol. 3: 250, 268 မင်းဖြူ မိဖုရားခေါင် ၃ ဇူလိုင် ၁၆၆၁ ၁၄ ဧပြီ ၁၆၇၂ ပြည်မင်း Hmannan Vol. 3: 250, 286 မရှိ N/A ၁၄ ဧပြီ ၁၆၇၂ ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆၇၃ နရာဝရ (Hmannan Vol. 3 2003: 289): Narawara had no queens or concubines whatsoever. အတုလသီရိမဟာဒေဝီ မိဖုရားခေါင် ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆၇၃ ၄ မေ ၁၆၉၈ မင်းရဲကျော်ထင် Hmannan Vol. 3: 321 စန္ဒာဒေဝီ မြောက်နန်း ရာဇာဒေဝီ အလယ်နန်း မဟာဒေဝီ မိဖုရားခေါင် ၄ မေ ၁၆၉၈ ၂၂ ဩဂုတ် ၁၇၁၄ စနေမင်း Hmannan Vol. 3 2003: 353–354 သီရိဒေဝီ မြောက်နန်း နန္ဒာဒေဝီ အလယ်နန်း သီရိမဟာ မင်္ဂလာဒေဝီ မိဖုရားခေါင် ၂၂ ဩဂုတ် ၁၇၁၄ ၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၇၃၃ တနင်္ဂနွေမင်း Hmannan Vol. 3 2003: 364–365 သီရိစန္ဒာဒေဝီ မြောက်နန်း သီရိဓမ္မာဒေဝီ အလယ်နန်း မဟာနန္ဒာဓိပတိဒေဝီ မိဖုရားခေါင် ၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၇၃၃ ၂၂ မတ် ၁၇၅၂ မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိ Hmannan Vol. 3: 395 မဟာရာဇာဓိပတိဒေဝီ မြောက်နန်း မဟာဓိပတိဒေဝီ အလယ်နန်း

 ဟံသာဝတီ 
 မိဖုရား အဆင့် မိဖုရားဖြစ်ချိန် မိဖုရားကျချိန် အိမ်ထောင်ဖက် မှတ်စုများ သီရိစိတ္တ မိဖုရားခေါင်  ဇန်နဝါရီ ၁၇၄၁ ဇန်နဝါရီ ၁၇၄၇ သမိန်ထော (Lieberman 1984: 215–216): Smim Htaw came to power on . Hmannan (Hmannan Vol. 3 2003: 373) says the Lord of Chiang Mai sent his daughter soon after. ဟံသာဝတီမိဖုရား ၂ မိဖုရားခေါင် ဇန်နဝါရီ ၁၇၄၇ ၆ မေ ၁၇၅၇ ဗညားဒလ Chronicles (Konbaung Set Vol. 1  simply call Binnya Dala's chief queen Hanthawaddy Shin Mibaya (lit. Queen of Hanthawaddy). Her title or personal name is not known. (Konbaung Set Vol. 1 2004: 187): Thiri Zeya Mingala Dewi, Princess of Manipur, became Binnya Dala's queen after the fall of Ava (Inwa) on 22 March 1752. She came along with Gen. Dalaban who submitted to Alaungpaya on 9th waxing of Pyatho 1118 ME (29 December 1756). She later became a concubine of Alaungpaya per (Konbaung Set Vol. 1 2004: 197). သီရိဇေယျ မင်္ဂလာဒေဝီ မြောက်နန်း ၂၂ မတ် ၁၇၅၂ ၂၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၅၆

 ကုန်းဘောင်ခေတ် 
 မိဖုရား အဆင့် မိဖုရားဖြစ်ချိန် မိဖုရားကျချိန် အိမ်ထောင်ဖက် မှတ်စုများ မဟာမင်္ဂလာရတနာ ဓိပတိသီရိ ရာဇာ စန္ဒာဒေဝီ  မိဖုရားခေါင် ၂၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၅၂ ၁၁ မေ ၁၇၆၀ အလောင်းမင်းတရား Konbaung Set Vol. 1 2004: 247 မဟာမင်္ဂလာ ရတနာဒေဝီ (ရှင်ဖြိုးဦး) မိဖုရားခေါင် ၁၁ မေ ၁၇၆၀ ၂၈ နိုဝင်ဘာ ၁၇၆၃ နောင်တော်ကြီးမင်း Konbaung Set Vol. 1 2004: 264 မင်္ဂလာဒေဝီ မြောက်နန်း သီရိအတုလမဟာရတနာ ပဒုမ္မာဒေဝီ (ဒေါ်လှ) မိဖုရားခေါင် ၂၈ နိုဝင်ဘာ ၁၇၆၃ ၁၀ ဇွန် ၁၇၇၆ ဆင်ဖြူရှင်မင်း Konbaung Set Vol. 1 2004: 367–368 သီရိသူရိယ နန္ဒမဟာ မင်္ဂလာဒေဝီ မြောက်နန်း မဟာမင်္ဂလာ နန္ဒာဒေဝီ  အလယ်နန်း မဟာရတနာ စန္ဒာဒေဝီ (ရှင်မင်း) မိဖုရားခေါင် ၁၀ ဇွန် ၁၇၇၆ ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၈၂ စဉ့်ကူးမင်း Konbaung Set Vol. 1 2004: 371 သီရိမဟာ မင်္ဂလာဒေဝီ ၁မြောက်နန်း  ၂၀ မေ ၁၇၇၇ သီရိမဟာ နန္ဒာဒေဝီ အလယ်နန်း မြောက်နန်း  ၂၀မေ ၁၇၇၇ ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၈၂ မဟာမင်္ဂလာ စန္ဒာဒေဝီ ၂ အလယ်နန်း သီရိစန္ဒာမဟေ အနောက်နန်း ရှင်ပိတ်သောင်း မိဖုရားခေါင် ၅ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၈၂ ၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၈၂ ဖောင်းကားစား မောင်မောင် Buyers 2013: 3 သီရိနန္ဒာဒေဝီ မြောက်နန်း မင်္ဂလာရတနာဒေဝီ မိဖုရားခေါင် ၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၈၂ ၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၀၇ ဗဒုံမင်း Konbaung Set Vol. 2 2004: 157–158 သီရိမဟာ စန္ဒာပိ ရတနာဒေဝီ ၁ မြောက်နန်း ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၈၀၇ သီရိမဟာ နန္ဒာပိ ရတနာဒေဝီ ၁ အလယ်နန်း ၃ စက်တင်ဘာ ၁၇၈၉ သီရိမဟာ မင်္ဂလာဒေဝီ ၂ အလယ်နန်း ၃ စက်တင်ဘာ ၁၇၈၉ ၅ ဇွန် ၁၈၁၉ သီရိမဟာ ရတနာဒေဝီ ၁ မြောက်နန်း ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၈၀၇ ၁၀ ဇူလိုင် ၁၈၁၂ သီရိပဝရ မဟာရာဇိန္ဒာရတနာဒေဝီ မိဖုရားခေါင် ၅ ဇွန် ၁၈၁၉ ၁၅ ဧပြီ ၁၈၃၇ ဘကြီးတော် Konbaung Set Vol. 2 2004: 168–169 သီရိကလျာ စန္ဒာဒေဝီ မြောက်နန်း ၃ နိုဝင်ဘာ ၁၈၁၉ ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၂၄ သီရိပဘာ မာလာဒေဝီ အလယ်နန်း ၁၅ ဧပြီ ၁၈၃၇ သီရိမဟာ မင်္ဂလာဒေဝီ ၃ မြောက်နန်း ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၂၄ သီရိမဟာ စန္ဒာဒေဝီ အနောက်နန်း ၃ နိုဝင်ဘာ ၁၈၁၉ သီရိပဝရာ တိလောက မဟာရတနာ ပဒုမ္မာဒေဝီ မိဖုရားခေါင် ၁၅ ဧပြီ ၁၈၃၇ ၁၇ နိုဝင်ဘာ ၁၈၄၆ သာယာဝတီမင်း Konbaung Set Vol. 2 2004: 405–406 သီရိမဟာ နန္ဒာပိ ရတနာဒေဝီ ၂ မြောက်နန်း သီရိမဟာ စန္ဒာပိ ရတနာဒေဝီ ၂ အလယ်နန်း သီရိသု ရတနာဒေဝီ ၂ အနောက်နန်း  ၁၆ အောက်တိုဘာ ၁၈၄၅ သီရိတိလောကမဟာ ရတနာဒေဝီ (ဒေါ်ရွှေကြူ) မိဖုရားခေါင် ၁၇ နိုဝင်ဘာ ၁၈၄၆ ၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၅၃ ပုဂံမင်း Konbaung Set Vol. 3 2004: 56 သီရိမဟာ ရတနာဒေဝီ ၂ မြောက်နန်း သီရိတိလောက အတုလ ရတနာဒေဝီ အလယ်နန်း သီရိသုရတနာ မင်္ဂလာဒေဝီ အလယ်နန်း သီရိပဝရမဟာရာဇိန္ဒာဓိပတိ ရတနာဒေဝီ(စကြာဒေဝီ) မိဖုရားခေါင် ၂၆ မတ် ၁၈၅၃ ၁၂ နိုဝင်ဘာ ၁၈၇၆ မင်းတုန်းမင်း Konbaung Set Vol. 3 2004: 306 သီရိမဟာ ရတနာ မင်္ဂလာဒေဝီ မြောက်နန်း ၃ မေ ၁၈၇၂ မဟာရာဇိန္ဒာဓိပတိ ပဒုမ္မာ ရတနာဒေဝီ အလယ်နန်း ၁ အောက်တိုဘာ ၁၈၇၈ သီရိမဟာ သုစန္ဒာဒေဝီ အနောက်နန်း ၂၆ ဇူလိုင် ၁၈၅၅ သီရိမဟာ ရတနာဒေဝီ အနောက်နန်း ၂၆ ဇူလိုင် ၁၈၅၅ ၁ အောက်တိုဘာ ၁၈၇၈ စုဖုရားကြီး မိဖုရားခေါင် ၃၀ အောက်တိုဘာ ၁၈၇၈ ၁၂ ဧပြီ ၁၈၇၉ သီပေါမင်း (Konbaung Set Vol. 3 2004: 323, 344–345): Su Paya Gyi's nominal reign as chief queen officially ended at the coronation ceremony held at the start of Thingyan (new year's festival) of 1241 ME. သီရိပဝရ တိ​လောကမင်္ဂလာ မဟာရတနာ​ဒေဝီ(စုဖုရားလတ်) မြောက်နန်း ၁၈ နိုဝင်ဘာ ၁၈၇၈ မိဖုရားခေါင် ၁၂ ဧပြီ ၁၈၇၉ ၂၉ နိုဝင်ဘာ ၁၈၈၅

 မှတ်စုများ 

 ကိုးကား 

Category:ဘုရင်မများ စာရင်း
Category:မြန်မာ မင်းမျိုးမင်းနွယ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဘုရင်များ စာရင်း