အစ္စလာမ် ခေတ်လယ်ကမ္ဘာမှ တီထွင်ဖန်တီးမှုများ စာရင်း

အစ္စလာမ်ခေတ်လယ်ပိုင်းတွင် တီထွင်ဖန်တီးမှု အများအပြား ပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုကာလအပိုင်းအခြားတွင် အစ္စလာမ် ပထဝီနိုင်ငံရေး အပိုင်းအခြားသည် အနောက်ဘက်တွင် စပိန်နှင့် အာဖရိကသို့တိုင် အရှေ့ဖက်တွင် အာဖဂန်နစ္စတန်နှင့် အိန္ဒိယသို့တိုင် ကျယ်ပြန့်သည်။Bernard Lewis, What Went Wrong:  အောက်ဖော်ပြပါ စာရင်းသည် (တမန်တော်မိုဟာမက် ကွယ်လွန်ပြီးနောက်ပိုင်း) ရှေးဦးသာသနာ့ဦးသျှောင်ကြီးများ ခေတ်မှ စ၍ နောက်ပိုင်း အော့တမန် အင်ပိုင်ယာ၊ စာဖာဗစ် အင်ပါယာ နှင့် မဂို အင်ပါယာ ကာလများအထိဟု ဆိုနိုင်သည့် အစ္စလာမ်ခေတ်လယ်ကာလ အပိုင်းအခြားအတွင်းရှိ တီထွင်ဖန်တီးမှုများ ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့်၊ အောက်ပါစာရင်းရှိ တီထွင်ဖန်တီးမှုများအနက်မှ အများစုမှာ အစ္စလာမ့် ရွှေခေတ်ဟု ဆိုနိုင်သည့် ၈ ရာစုမှ ၁၃ ရာစု အတွင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။p. 45, Islamic & European expansion: the forging of a global order, Michael Adas, ed., Temple University Press, 1993, ISBN 1-56639-068-0.Max Weber & Islam, Toby E. Huff and Wolfgang Schluchter, eds., Transaction Publishers, 1999, ISBN 1-56000-400-2, p. 53 ဤကာလအတွင်း အနုပညာရှင်များ၊ အင်ဂျင်နီယာများ၊ ပညာရှင်များ၊ ကဗျာဆရာများ၊ ဒဿနပညာရှင်များ၊ ပထဝီဝင်အား လေ့လာလိုက်စားသူများ၊ နှင့် ကုန်သည်များသည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး၊ အနုပညာ၊ ဘောဂဗေဒ၊ စက်မှုလုပ်ငန်းများ၊ အစ္စလာမ့်ဥပဒေသ၊ စာပေ၊ ခရီးသွားလမ်းကြောင်းပြ လမ်းညွှန်ဗေဒ၊ ဒဿနိကဗေဒ၊ သိပ္ပံ၊ လူမှုရေး နှင့် နည်းပညာ ဆိုင်ရာ နယ်ပယ်တို့တွင် အကျိုးပြုမှုများစွာ ရှိခဲ့ကြသည်။ ဤသို့အကျိုးပြုသည်ဆိုရာတွင် တည်ရှိပီး ဂရက်ကို-ရော်မန် ဒဿနိကဗေဒ၊ တီထွင်ဖန်တီးမှုများ နှင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်များကို ထိန်းသိမ်းရုံမက ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင်၏ တီထွင်ဖန်တီးဆန်းသစ်မှုများပါ ပါဝင်လေသည်။

အစားအသောက် ထုတ်ကုန်လုပ်ငန်း
တံတားရဟတ်: တံတားရဟတ်ဆိုသည်မှာ တံတားတစ်ခု၏ အပေါ်ပိုင်းတွင် တပ်ဆင်ထားသော ထူးခြားသည့် ရေရဟတ်အမျိုးအစား တစ်ခုဖြစ်သည်။ တံတားရဟတ် အသုံးပြုခဲ့သည့် အစောဆုံး မှတ်တမ်းကို ၁၂ ရာစုအတွင်း စပိန်နိုင်ငံ ကော်ဒိုဗာမြို့၌ တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။

ဒေါင်လိုက်ဝင်ရိုး လေရဟတ်: အေဒီ ၁ ရာစုတွင် အလက်ဇန်းဒရီးယားမြို့မှ သင်္ချာပညာရှင် အင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးဖြစ်သူ ဟီးရိုးမှ လေအားကို အသံးပြု၍ ပုလွေကဲ့သို့ တူရိယာတစ်ခုအား တီးခတ်ပြခဲ့သည်။Dietrich Lohrmann, "Von der östlichen zur westlichen Windmühle", Archiv für Kulturgeschichte, Vol. 77, Issue 1 (1995), pp.1-30 (10f.) ပထမဆုံးသော ဒေါင်လိုက်ဝင်ရိုးပေါ်တွင် လည်ပတ်သည့် လေရဟတ်ကိုမူ ပါရှားနိုင်ငံ၊ စစ္စတန်မြို့တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု မွတ်စလင်ပထဝီပညာရှင်များက ဖော်ပြထားသည်။ ထိုလေရဟတ်များတွင် ရှည်လျားသည့် ဒေါင်လိုက်ဝင်ရိုးတန်း ပါရှိပြီး တြိဂံပုံသဏ္ဏန်ရှိသည့် ရဟတ်အသွားများအား တပ်ဆင်ထားသည်။Ahmad Y Hassan, Donald Routledge Hill (1986). Islamic Technology: An illustrated history, p. 54. Cambridge University Press. ISBN 0-521-42239-6. အစောဆုံးအနေဖြင့် ဒုတိယသာသနာဦးလျှောင် အိုမရ်လက်ထက် (အေဒီ ၆၃၄ − ၆၄၄) ကပင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည် ဟုဆိုသည်။ သို့သော် ဤသည်မှာ အေဒီ ၁၀ ရာစုတွင်မှ ပြန်လည်ပြုပြင်တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်ဟူသော ငြင်းဆိုချက်များလည်း ရှိသည်။Dietrich Lohrmann (1995). "Von der östlichen zur westlichen Windmühle", Archiv für Kulturgeschichte 77 (1), p. 1-30 (8).  နှီးဖျာချပ် သို့မဟုတ် အဝတ်ပိတ်စဖြင့် ချုပ်သည့် ရွက် ၆ ရွက် ပါဝင်သည့် ဤလေရဟတ်များကို ပြောင်းဖူးများ ကြိတ်ခွဲခြင်း၊ ရေငင်ခြင်း၊ ဂျုံကြိတ်ခွဲခြင်း နှင့် ကြံလုပ်ငန်းတို့အတွက် အသုံးပြုကြသည်။Donald Routledge Hill, "Mechanical Engineering in the Medieval Near East", Scientific American, May 1991, pp. 64-9 (cf. Donald Routledge Hill, Mechanical Engineering ) ယနေ့တွေ့မြင်နေရသည့် အလျားလိုက်ဝင်ရိုးဖြင့် လည်ပတ်သည့် ရဟတ်များကိုမူ ဥရောပအနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် ၁၁၈၀ ပြည့်နှစ်ကာလများတွင် တီထွင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ 

ဆေးဝါးထုတ်ကုန်များ

 မာကျူရီ ကလိုရိုဒ် (အဆိပ်ရှိသော ပျော်ဝင်လွယ် အဖြူရောင် မာကျူရီ ပုံဆောင်ခဲ): ကို ဒဏ်ရာများအား ပိုးသတ်ရာတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။

 စစ်မက်ရေးရာ 

ဘင်ခရာတပ်: ၁၆ရာစုတွင် ဘင်ရာတပ်ကို ဂျန်နစ္စရီဟုခေါ်တွင်သော အော်တိုမန်တပ်မတော်မှ အထူးတပ်သားတို့ဖြင့် အော့တမန် အင်ပိုင်ယာ မှ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ 
 စစ်သုံး လောက်လွဲ:  အလ်ဂဒ်ဘန် (ဒေါသအိုး) ဟူသည့်အမည်အား စစ်သုံးလောက်လွဲတခုအား ပေးခဲ့သည်။ ဤအခေါ်အဝေါ်၏ အသုံးမှာ တသမတ်ထဲ မရှိပဲ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့် သဘောဆောင်ပုံရ၏။ 

လက်နက်များ
 ရှေးဦး ရေအောက်ဒုံးကျည်: ဆီးရီးယားလူမျိုး အလ်ဟဆန် အရ်ရမ္မဟ် ရေးသားသည့် "မြင်းပေါ်မှ စစ်ဆင်ခြင်း နှင့် စစ်အင်ဂျင်များဖြင့် စစ်ဆင်းခြင်း စာအုပ်" တွင် ပထမဆုံးသော ရေအောက်သုံး တော်ပီဒို ဒုံးကျည် ပုံစံ တစ်ခု ပါဝင်သည်။

 ကိုးကား