အာရှ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်

အာရှ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (; အတိုကောက် AFC) သည် အာရှနှင့် ဩစတြေးလျဒေသအတွင်းရှိ ဘောလုံးအဖွဲ့အစည်းများကို ထိန်းချုပ်နေသည့် အဖွဲ့အစည်းကြီးဖြစ်သည်။ ၎င်းအဖွဲ့ချုပ်ကြီးတွင် နိုင်ငံပေါင်း ​၄၇ နိုင်ငံပါဝင်ကာ အများစုမှာ အာရှရှိနိုင်ငံများဖြစ်ကြသည်။ သို့သော်လည်း အာရှတိုက်နှင့် ဥရောပတိုက်တို့ကို ခြားနားထားသည့် နယ်မြေများအရ တူရကီနှင့် ရုရှားနိုင်ငံ ၊ အာရှအတွင်း (အလယ်ပိုင်း သို့မဟုတ် ဥ​ရောပအာရှ) ရှိ ကာဇက်စတန်၊ အဇာဘိုင်ဂျန်၊ အာမေးနီးယား၊ ဂျော်ဂျီယာနှင့် အစ္စရေးနိုင်ငံများမှာ ဥ​ရောပ​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ကြီးတွင် ပါဝင်နေသည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင်ကား ဩစတြေးလျနိုင်ငံဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ယခင်က သမုဒ္ဒရာပိုင်းဇုန်​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်တွင် ပါဝင်ပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် အာရှ​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်ပါဝင်ခဲ့သည်။ အလားတူ တရုတ်တိုင်​ပေ (ထိုင်ဝမ်)၊ အမေရိကန်ပိုင်ကျွန်းများဖြစ်​သော ဂူအမ်၊ မြောက်ပိုင်းမာရီယာနာကျွန်းများ နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ၏အထူးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ​ဒေသများဖြစ်​သော ဟောင်ကောင် နှင့် မကာအို တို့သည် သီးခြားနိုင်ငံများမဟုတ်​သော်လည်း အာရှ​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏ အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ်ပါဝင်ကြသည်။

အာရှ​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ကို ၁၉၅၄ ခုနှစ် မေလ ၇ ရက်နေ့တွင် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၊ မနီလာမြို့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည့်ပြင် ၎င်းသည် ကမ္ဘာ့ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ကြီး ၏ ခြောက်ခုမြောက် အဖွဲ့အစည်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ အာရှ​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏ ရုံးချုပ်ကြီးကို မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ကွာလာလမ်ပူမြို့၊ ဘူကစ်ဂျလီတွင် တည်ဆောက်ထားရှိသည်။

သမိုင်း
အာရှ​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ကို ၁၉၅၄ ခုနှစ် ​မေလ ၈ ရက်​နေ့တွင် အာဖဂန်နစ္စတန်၊ မြန်မာ (ယခင်: ဘားမား)၊ ထိုင်ဝမ် (ယခင်: တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ)၊ ​​ဟောင်ကောင်၊ အိန္ဒိယ၊ အစ္စရေး၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ဂျပန်၊ တောင်ကိုရီးယား၊ ပါကစ္စတန်၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ စင်ကာပူ၊ ​တောင်ဗီယက်နမ်တို့နှင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

 ယခင်အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ 
  အစ္စ​ရေး​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (၁၉၅၄–၁၉၇၄) ; ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင်ထုတ်ပယ်ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ဥ​ရောပ​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏ အဖွဲ့ဝင်စစ်စစ်ဖြစ်လာသည်။
  နယူး​ဇီလန်​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (၁၉၆၄) ; သမုဒ္ဒရာပိုင်းဇုန်​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင်ပါဝင်ခဲ့သည်။
  ကာဇက်စတန်​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (၁၉၉၃–၂၀၀၂) ; ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ဥ​ရောပ​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်သို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။

 ကြီးမှူးကျင်းပသော ပြိုင်ပွဲများ 
 အာရှ​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏ ပြိုင်ပွဲများ 

ကလပ်ပြိုင်ပွဲများ
 အထက်တန်းအာရှချန်ပီယံလိဂ် (AFC Champions League Elite)
 အာရှ​ချန်ပီယံလိဂ် ၂ (AFC Champions League 2)
 အာရှစိန်ခေါ် ခြင်းလိဂ် (AFC Challenge League) 
 အာရှဖူဆယ်ကလပ်ချန်ပီယံရှစ်ပြိုင်ပွဲ (AFC Futsal Club Championship)
 အာရှအမျိုးသမီးချန်ပီယံလိဂ် (AFC Women's Champions League)
ဖျက်သိမ်းပြီးကလပ်ပြိုင်ပွဲများ
 အာရှချန်ပီယံလိဂ် (AFC Champions League) 
 အာရှဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ဖလား (AFC Cup)
 အာရှ​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌဖလား (AFC President's Cup)
 အာရှစူပါဖလား (Asian Super Cup)
 အာရှကလပ်ရှုံးထွက်ချန်ပီယံဖလား (Asian Cup Winners' Cup) ***
 အာရှကလပ်ချန်ပီယံဖလား (Asian Champions Cup) ***

လက်​​ရွေးစင်နှင့် သက်တမ်းအလိုက်ပြိုင်ပွဲများ
 အာရှဖလားပြိုင်ပွဲ (AFC Asian Cup)
 အာရှနိုင်ငံများလိဂ် (AFC Nations League)
 အသက် ၂၃ နှစ်​အောက်အာရှဖလားပြိုင်ပွဲ (AFC U-23 Asian Cup)
 အသက် ၂၀ နှစ်​အောက် အာရှဖလားပြိုင်ပွဲ (AFC U-20 Asian Cup)
 အသက် ၁၇ နှစ်​အောက် အာရှဖလားပြိုင်ပွဲ (AFC U-17 Asian Cup)
 အမျိုးသမီးအာရှဖလားပြိုင်ပွဲ (AFC Women's Asian Cup)
 အသက် ၂၀ နှစ်​အောက် အမျိုးသမီးအာရှဖလားပြိုင်ပွဲ (AFC U-20 Women's Asian Cup)
 အသက် ၁၇ နှစ်​အောက် အမျိုးသမီးအာရှဖလားပြိုင်ပွဲ (AFC U-17 Women's Asian Cup)

 ဖူဆယ်အာရှဖလားပြိုင်ပွဲ (AFC Futsal Asian Cup)
 အသက် ၂၀ နှစ်​အောက် ဖူဆယ်အာရှဖလားပြိုင်ပွဲ (AFC U-20 Futsal Asian Cup)
 အမျိုးသမီးဖူဆယ်အာရှဖလားပြိုင်ပွဲ (AFC Women's Futsal Asian Cup)
 အာရှဖလားသဲ​သောင်ပြင်ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ (AFC Beach Soccer Asian Cup)
ဖျက်သိမ်းပြီးလက်​ရွေးစင်အဆင့်ပြိုင်ပွဲ
 အာရှပေါင်းစည်းရေးဖလားပြိုင်ပွဲ (AFC Solidarity Cup)
 အာရှစိန်​ခေါ်​ခြင်းဖလား (AFC Challenge Cup)
ရပ်နားထား​သောလူငယ်ပြိုင်ပွဲများ
 အာရှအသက် ၁၄ နှစ်​အောက်ချန်ပီယံရှစ်ပြိုင်ပွဲ (AFC U-14 Championship)

 ၂၀၀၂-၂၀၀၃ ​ဘောလုံးရာသီတွင် *** ပြထား​သောပြိုင်ပွဲ ၂ မျိုး​ပေါင်း၍ အာရှချန်ပီယံလိဂ် နှင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် အာရှချန်ပီယံလိဂ်မှ ခွဲထွက်၍ အာရှ​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ဖလားနှင့် အာရှ​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌဖလားပြိုင်ပွဲများအဖြစ် ပြိုင်ပွဲ ၃ မျိုးပြောင်းလဲကျင်းပခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင်မူ အာရှ​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌဖလားကို ဖျက်သိမ်းပြီး အာရှ​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ဖလားထဲသို့ ကလပ်များအား ပူး​ပေါင်းယှဉ်ပြိုင်​စေသည်။
 ၂၀၂၄-၂၀၂၅ ဘောလုံးရာသီမှစ၍ အာရှချန်ပီယံလိဂ်မှ အထက်တန်းအာရှချန်ပီယံလိဂ် သို့လည်းကောင်း အာရှဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ဖလားမှ အာရှချန်ပီယံလိဂ် ၂ သို့လည်းကောင်း ပြောင်းလဲကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ တတိယတန်းကလပ်ပြိုင်ပွဲဖြစ်သည့် အာရှစိန်ခေါ် ခြင်းလိဂ်ပါ ထပ်မံကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။

 အလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီ 
အာရှဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် ကမ္ဘာ့ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ
  Salman Bin Ibrahim Al-Khalifa

 ကမ္ဘာ့ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်များ 
  Yasser H. Almisehal
  Kanya Keomany
  Kohzo Tashima
  Mariano Araneta
  Hamad bin Khalifa Al Thani
  Datuk Haji Hamidin Bin Haji Mohd Amin

အာရှဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများ
  Hachem Haidar
  Mehdi Taj
  Ugen Tsechup
  ဦးဇော်ဇော်
  Ganbaatar Amgalanbaatar

အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး
  Windsor John

ကိုးကား



ကဏ္ဍ:ဖီဖာ အဖွဲ့ချုပ်များ
ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံအခြေစိုက် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများ