တိုက်လေယာဉ်

တိုက်လေယာဉ်ပျံများ သည် စစ်ဘက်သုံး လေယာဉ်ပျံများ ဖြစ်ကြပြီး အခြား လေယာဉ်များကို တိုက်ခိုက်ရန်နှင့် မြေပြင် ၊ ရေပြင်များသို့ တိုက်ခိုက် ဗုံးကြဲ ရန်အတွက် လက်နက်မျိုးစုံ တပ်ဆင်ထားသည့် လေယာဉ်အမျိုးအစားများ ပါဝင်ကြသည်။ အဓိကအားဖြင့် ကြားဖြတ်တိုက်လေယာဉ်များ ၊ လေကြောင်းစိုးမိုးရေး လေယာဉ်များ ၊ ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ်များ ပါဝင်ကြသည်။

 သမိုင်းကြောင်း 
ပထမ ကမ္ဘာစစ် ကတည်းက လေယာဉ်များကို စစ်ပွဲတွင် အကဲကြည့်ရန် အသုံးပြုခဲ့ကြသော်လည်း လက်နက် တပ်ဆင်ထားသော တိုက်လေယာဉ်များကိုမူ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်မှ စတင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။

 ပထမ ကမ္ဘာစစ် 
 ပထမ ကမ္ဘာစစ် နာမည်ကျော် Fokker Dr.I လေယာဉ် |thumb
 ပထမ ကမ္ဘာစစ် နာမည်ကျော် တိုက်လေယာဉ်များ အမျိုးအစားထုတ်လုပ်သည့် ခုနှစ်နိုင်ငံVickers F.B.5 ၁၉၁၅ ဗြိတိသျှFokker Eindecker၁၉၁၅Nieuport 11၁၉၁၅Airco DH-2၁၉၁၅ ဗြိတိသျှAlbatros D.III၁၉၁၆Nieuport 17၁၉၁၆Fokker Dr.I၁၉၁၇SPAD S.XIII၁၉၁၇Nieuport 28၁၉၁၇Sopwith Camel၁၉၁၇ ဗြိတိသျှRoyal Aircraft Factory S.E.5၁၉၁၇ ဗြိတိသျှFokker D.VII၁၉၁၈Sopwith Snipe၁၉၁၈ ဗြိတိသျှ

 ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် 
left |thumb|ဂျပန်တို့၏ နာမည်ကျော် ဇီးရိုးတိုက်လေယာဉ် thumb|အင်္ဂလိပ် ဟာရီကိန်းတိုက်လေယာဉ် thumb|ဗြိတိန်နိုင်ငံလုပ် Supermarine Spitfire
 ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် နာမည်ကျော် တိုက်လေယာဉ်များ နိုင်ငံအမျိုးအစားCAC Boomerang Bloch MB.150 Dewoitine D.520 Morane-Saulnier M.S.406ဖင်လန်VL Myrsky Macchi C.200 Macchi C.202 Macchi C.205 Fiat G.55 Fiat G.50 Reggiane Re 2000 Reggiane Re 2001 Reggiane Re 2005 Kawanishi N1K-J Nakajima Ki-27 Nakajima Ki-43 Nakajima Ki-44Nakajima Ki-84 Kawasaki Ki-61 Kawasaki Ki-100 Mitsubishi A6M Zero Mitsubishi J2M (နာဇီ)Messerschmitt Bf 109 Messerschmitt Bf 110 Messerschmitt Me 210 Junkers Ju 88 Focke-Wulf Fw 190 Heinkel He 100 Heinkel He 112PZL P.24IAR-80 Saab 21 FFVS J 22Yakovlev Yak-1 Yakovlev Yak-3 Yakovlev Yak-9 Lavochkin LaGG-3 Lavochkin La-5 Lavochkin La-7 'Fin' Mikoyan-Gurevich MiG-3Supermarine Spitfire Hawker Hurricane Hawker Typhoon Hawker Tempest De Havilland MosquitoGloster Meteor Boulton Paul DefiantHawker Sea Fury Grumman F4F Wildcat  Vought F4U Corsair  Grumman F6F Hellcat  Curtiss P-36 Hawk  Lockheed P-38 Lightning Bell P-39 Airacobra  Curtiss P-40 Warhawk  Republic P-47 Thunderbolt  North American P-51 Mustang Bell P-63 Kingcobra

 ဒုတိယ မျိုးဆက် တိုက်လေယာဉ်များ 
ဒုတိယမျိုးဆက် တိုက်လေယာဉ်များတွင် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်သုံး တိုက်လေယာဉ်များထက် အဆင့်ပိုမြင့်သော နည်းပညာများ အသုံးပြုထားပြီး ဂျက်အင်ဂျင်များ တပ်ဆင်လာကြသည်။ ပဲ့ထိန်း ဒုံးကျည်များ တပ်ဆင်လာကြပြီး မျက်မြင်လွန် အကွာအဝေးရှိ ပစ်မှတ်ကို တိကျစွာ ပစ်ခတ်နိုင်ရန် ရေဒါကို အသုံးပြုလာကြသည်။ ဤမျိုးဆက် တိုက်လေယာဉ်များသည် လှုပ်ရှား စစ်ကစားနိုင်စွမ်း မြင့်မားကြပြီး အဖျက်စွမ်းပကားလည်း ကြီးမားလာကြသည်။ 
ဤမျိုးဆက်အတွင်း ထင်ရှားသော တိုက်လေယာဉ်များမှာ 

 Dassault Étendard IV
 Dassault Super Mystère

 HAL HF-24 Marut

 Fiat G.91

 Shenyang J-6 Farmer

 Saab 32 Lansen
 Saab 35 Draken

 Mikoyan-Gurevich MiG-19 'Farmer'
 Mikoyan-Gurevich MiG-21 'Fishbed'
 Sukhoi Su-7 'Fitter-A'
 Sukhoi Su-9/11 'Fishpot'

 English Electric Lightning
 De Havilland Sea Vixen
 Gloster Javelin
 Hawker Hunter
 Supermarine Scimitar
 Supermarine Swift

 Chance-Vought F-8 Crusader
 Grumman F-9 Cougar
 Grumman F-11 Tiger
 North American F-100 Super Sabre
 McDonnell F-101 Voodoo
 Convair F-102 Delta Dagger
 Lockheed F-104 Starfighter
 Republic F-105 Thunderchief
 Convair F-106 Delta Dart

 တတိယမျိုးဆက် တိုက်လေယာဉ်များ 
လေကြောင်းနှင့် အာကာသ နည်းပညာများ အဆင့်မြင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာပြီးနောက် ဒုတိယ မျိုးဆက် တိုက်လေယာဉ်များကို အဆင့်မြှင့်ကာ တတိယ မျိုးဆက် တိုက်လေယာဉ်များ ပေါ်ထွန်းလာကြသည်။ အလိုအလျောက် ပဲထိန်း လက်နက်များ ၊ ပြောင်းမျိုးစုံ ပါဝင်သည့် စက်သေနတ်များ ၊ အဆင့်မြင့် ရေဒါနှင့် လေကြောင်းထိန်း စနစ်များ တပ်ဆင်လာကြသည်။ တိုက်လေယာဉ် တစ်စီး၏ သယ်ဆောင်နိုင်သော လက်နက်ပမာဏသည်လည်း ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်က အကြီးစား ဗုံးကြဲလေယာဉ် တစ်စီး သယ်ဆောင်နိုင်သည့် ပမာဏထက်ပင် ပိုမိုလာကြသည်။ တန်ဖိုးမြင့် အဖျက်စွမ်းအားကြီး လက်နက်များ သယ်ဆောင်နိုင်လာကြသည်။ အဏုမြူ လက်နက်များလည်း သယ်ဆောင် ပစ်ခတ်နိုင်လာကြသည်။ 
ဤမျိုးဆက်၏ ထင်ရှားသော တိုက်လေယာဉ်များမှာ 

 Dassault Mirage III
 Dassault Mirage 5
 Dassault Mirage F1

 IAI Nesher
 IAI Kfir

 Chengdu J-7 'Fishbed'
 Shenyang J-8 'Finback'
 Xian JH-7 'Flounder'

 Mikoyan-Gurevich MiG-21MF/bis 'Fishbed'
 Mikoyan-Gurevich MiG-23 'Flogger'
 Mikoyan-Gurevich MiG-25 'Foxbat'
 Sukhoi Su-15 'Flagon'
 Sukhoi Su-17 'Fitter'
 Tupolev Tu-28 'Fiddler'

 McDonnell Douglas F-4 Phantom II
 Northrop F-5 Freedom Fighter / Tiger II

 စတုတ္ထမျိုးဆက် တိုက်လေယာဉ်များ 

၁၉၇ဝ မှ ၂၀၀ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တတိယ မျိုးဆက် တိုက်လေယာဉ်များထက် အစွမ်းထက်မြက်သော တိုက်လေယာဉ်များကို ထုတ်လုပ်လာကြပြီး လေကြောင်း အရေးသာမှု ကို ဖော်ဆောင်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းလာကြသည်။ လေယာဉ်များ လေထဲတက်နိုင်ရန်အတွက် လိုအပ်သည့် ပြင်ဆင်ချိန်ကို လျှော့ချနိုင်လာ၍ ဝေဟင်ဆီဖြည့်စနစ်ကိုလည်း ဆောင်ရွက်နိုင်လာကြသည်။ ထို့ကြောင့် လေထဲတွင် နေနိုင်ချိန် (Endurance) ပိုမိုလာကြပြီး လေကြောင်း အကဲသာမှု ပိုမိုလာကြသည်။ နေ့ညမရွေး / ရာသီမရွေး တိုက်ပွဲဝင်နိုင်လာကြသည်။ 

ဤမျိုးဆက်၏ ထင်ရှားသော တိုက်လေယာဉ်များမှာ -

 Dassault Mirage 2000
 Dassault Rafale

 Shenyang J-11A 'Flanker'
 JF-17 Thunder
 Chengdu J-10

 Mikoyan MiG-29 'Fulcrum'
 Mikoyan MiG-31 'Foxhound'
 Sukhoi Su-27/33 'Flanker'
 Sukhoi Su-32/34 'Fullback'

 Saab 39 Gripen
 ဗြိတိန် + ဂျာမဏီ + အီတလီ
 Panavia Tornado ADV
  ဗြိတိန် + ဂျာမဏီ + အီတလီ + စပိန်
 Eurofighter Typhoon

 Grumman F-14 Tomcat
 McDonnell Douglas F-15 Eagle
 General Dynamics / Lockheed Martin F-16
 McDonnell Douglas F/A-18 Hornet

 Mitsubishi F-2

 ပဉ္စမမျိုးဆက် တိုက်လေယာဉ်များ 
ပဉ္စမ မျိုးဆက် တိုက်လေယာဉ်များတွင် thrust vectoring နည်းပညာ ဖွံ့ဖြိုးလာ၍ လေယာဉ်များအနေဖြင့် ရဟတ်ယာဉ် များကဲ့သို့ တည့်တည့် တက်/ဆင်း လာနိုင်ကြသည်။ After Burner မလိုအပ်တော့ပဲ သာမန် ပျံသန်းနေချိန်တွင်ပင် အသံထက်မြန်သော နှုန်းဖြင့် ပျံသန်းနိုင်လာကြသည်။ လေယာဉ်ကိုယ်ထည်ကို သတ္တုစပ်အမျိုးမျိုး အသုံးပြု၍ ရေဒါ ဖြင့် မမြင်နိုင်သော ကိုယ်ပျောက် နည်းပညာ ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ အဆင့်မြင့် လေကြောင်း နည်းပညာများ အသုံးပြုလာ၍ တိုက်ပွဲဝင်နေစဉ်အတွင်း လေယာဉ်မောင်း (ပိုင်းလော့) အား တိုက်ပွဲတွင်သာ ပိုမိုအာရုံစူးစိုက်လာစေနိုင်သည်။ လေယာဉ်မောင်း ဦးထုတ်တွင် ချိန်ခွက် တပ်ဆင်အသုံးပြုနိုင်လာ၍ ပစ်မှတ် ချိန်ရွယ်မှုစနစ် ပိုမိုကောင်းမွန်လာသည်။ ဤမျိုးဆက်တွင် သိသာထင်ရှားသော ပြောင်းလဲမှုမှာ ကိုယ်ပျောက် နည်းပညာပင် ဖြစ်သည်။ 

ထင်ရှားသော တိုက်လေယာဉ်များမှာ -

 Sukhoi PAK FA
 Sukhoi Su-47 "Firkin" 

 F-22 Raptor 
 YF-22 Lightning II 
 YF-23 Black Widow II 
 Boeing X-32 JSF
 Lockheed Martin X-35 
 F-35 Lightning II

 Chengdu J-20
 Shenyang J-31

 ကိုးကား 

 Coox, Alvin D. Nomonhan: Japan Against Russia, 1939. Two volumes; 1985, Stanford University Press. ISBN 0-8047-1160-7.
 Eden, Paul (General Editor). The Encyclopedia of Aircraft of WWII. London: Amber Books, Ltd, 2004. ISBN 1-904687-07-5.
 Ireland, Bernard and Eric Grove. Jane's War at Sea. UK: Harper Collins Publishers, 1997. ISBN 0-00-472065-2.

 ပြင်ပလင့်ခ်များ 
Chart of fighter generations at Airforce Magazine. 
USAF posters for five generations of jet fighters. 
Fighter-planes.com: Data and images on fighter-planes.com
Fighter aircraft Info, Articles & Pictures on fighter-planes.tk 
Fighter Aircraft News on defencetalk.com

Category:စစ်ဘက်သုံး လေယာဉ်ပျံ