စိန်သုံ

ဒေါ်စိန်သုံ (၁၈၈၃-၁၉၃၇) သည် မြန်မာသဘင်လောကတွင် ထင်ရှားသည့် မင်းသမီးကြီး တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ကိုလိုနီခေတ်တစ်လျှောက်  ပန်တျာလမ်းကြောင်းကို အားကောင်းအောင်မောင်းနှင်နိုင်ခဲ့သူအဖြစ် သမိုင်းမှတ်တမ်းတင်ခံခဲ့ရသူလည်း ဖြစ်သည်။

 ငယ်ဘဝ 
ဒေါ်စိန်သုံ၏ မိဘတို့မှာ ဆရာဖြိုးနှင့် ဒေါ်အုပ်တို့ဖြစ်သည်။ ဒေါ်စိန်သုံ၏ ဖခင်သည် အပြောအဆို သိမ်မွေ့နူးညံ့သူဖြစ်ခြင်းကြောင့် အများကဆရာဟု ခေါ်ကြသည်။ ဒေါ်စိန်သုံကို မန္တလေးမြို့၊ နီပတန်းရပ်၌  သက္ကရာဇ် ၁၂၄၅ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ဒေါ်စိန်သုံတွင် မွေးချင်းငါးဦးရှိပြီး၊ ထိုထဲမှ မောင်တစ်ယောက်ဖြစ်သည့်  ဦးထွန်းမှာ အငြိမ့်ပြွေဆရာ နာမည်ကျော်တစ်ဦးဖြစ်သည်။

 ဘဝဖြတ်သန်းမှု 
ငယ်စဉ်ကပင် အကပညာကို ဒေါ်ထွေးလေး ထံတွင် ဆည်းပူးခဲ့သည်။ဒေါ်ထွေးလေးသည် ကိန္နရာအကနှင့် အရုပ်ကြိုးကတို့ဖြင့် နာမည်ကျော်ကြားသူဖြစ်သည်။ 

အသက် ၁၆ နှစ် အရွယ်တွင် အငြိမ့်မင်းသမီးအဖြစ်ဖြင့် မန္တလေးမြို့၊ ရွှေလန်ရပ် ဘာဂျာဆရာရွှေ ထံတွင်လည်း ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။ မြန်မာသီချင်းကြီး အဆိုပညာကို အဆိုကျော်ဦးလူကြီး၊ ဆရာမှန်း စသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများထံတွင်လည်း သင်ယူလေ့လာခဲ့ လေသည်။ ထို့ကြောင့် အဆိုအကပညာနှစ်ရပ်စလုံးကို နိုင်နင်းစွာ တတ်ကျွမ်းခဲ့သူ ဖြစ်ခဲ့သည်။

ဒေါ်စိန်သုံသည် ခင်ပွန်းသည် လူရွှင်တော် ဦးချစ်ဖွယ် နှင့်အတူ  မြန်မာသီချင်းကြီးများကို အဝေးရောက်မင်း၊ ဝက်မစွတ်ဝန်ထောက်မင်းတို့ထံ တွင် အမြဲပင်လေ့လာခဲ့၏။ အသက် ၅ဝ အရွယ်ခန့်တွင်  ထိုင်ဆိုအငြိမ့်ကြီးဖွဲ့ကာ မြန်မာပြည်တစ်ဝန်းလုံး လှည့်လည်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။

ဒေါ်စိန်သုံ၏ ကိုယ်လုံးကိုယ်ထည်မှာ ခပ်ဝဝ ဖိုင့်ဖိုင့်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ကရာ၌ အလွန်ပျော့ပျောင်း ညက်ညောလှ သည်ဟုဆို၏။ သီချင်းသံမှာလည်း သာယာငြိမ့်ညောင်းသည်။ထိုသို့ အဆိုအက ယဉ်ကျေး သိမ်မွေ့ပြီးလျှင် ဣန္ဒြေရသောကြောင့်လည်း လူကြိုက်များခဲ့သည်။

“ခေတ်ပြောင်းခေတ်လွဲ၊ ဟိုရှေးကတဲက ပဝေသဏီ၊ ရေနံဆီပေါ်ကတည်းက ကြုံလို့နွှဲခဲ့ရပြန်သည်။ သုံတို့ ပွဲကလာခဲ့ပြီ၊ ဒေါ်စိန်သုံ အနုအစစ်ကလေးမို့၊ သူ့နှစ်ကြေးငွေသုံးထောင်၊ ဩ- ကျမဆရာမရှိပေါင်၊ ကဒါကိုကြည့်မောင်။ ဒေါ်သုံ မြက်ငေါက်မြစ်၊ တဆယ့်ခြောက်နှ်စ် မကျော်သေးပေါင်။ ကျမဆရာမရှိပေါင်၊ ကဒါကို ကြည့်မောင်” 

ထိုသီချင်းကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် ဒေါ်စိန်သုံသည် ရေနံဆီပေါ်စကပင် စတင်ကပြခဲ့ပုံရသည်။ သူ၏ဝင်ငွေမှာ တစ်နှစ်လျှင် သုံးထောင်ကျပ် ရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အသက်အရွယ်ကြီးရင့် နေစေကာမူ အငြိမ့်စင်တွင်ကပြစဉ်၌ ငယ်မူငယ်သွေးနှင့် ငယ်စိတ်မွေးကာ ကပြလေ့ရှိခဲ့သည်။ ဒေါ်စိန်သုံ သီဆိုသော သီချင်းများကို ဦးချစ်ဖွယ် ရေးသည်ကများသည်။

 ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ 
ဒေါ်စိန်သုံသည် အသက် ၂ဝ အရွယ်တွင် အိမ်ထောင်ကျခဲ့၏။ ခင်ပွန်းသည်မှာ နာမည်ကျော်လူရွှင်တော် ဦးချစ်ဖွယ် ဖြစ်သည်။ 

လူရွှင်တော် ဦးချစ်ဖွယ်နှင့်အတူ တွဲဖက်ကပြယင်း အကြောင်းပါခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ဦးချစ်ဖွယ်နှင့် ဒေါ်စိန်သုံတို့တွင် သားသမီး ၁၁ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။သားသမီးများအားလုံးလိုပင် တူရိယာ ဂီတပညာကို တတ်ကျွမ်းနားလည်ကြသော်လည်း၊ မိဘများက တားမြစ်ပိတ်ပင်ထားခဲ့ကြသဖြင့် သဘင်လောကပြင်ဖက်သို့ ရောက်နေကြ၏။

 ဘဝနိဂုံး 
ဒေါ်စိန်သုံသည် ၁၂၉၉ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့မှ ရန်ကုန်မြို့သို့ ဆင်းကာ အငြိမ့်ကစဉ် ရန်ကုန်မြို့၌ပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စ ရောက်ရှာလေသည်။မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)

 ကိုးကား 

Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ