ပုထုဇဉ်

ပုထုဇ္ဇန (ပု) [ပုထု+ဇန+အ၊ ပုထု+ဇန။ ပဒ ထဂ္ဇန-သံ) ပုထုဇဉ်။ (၁) အထူးထူး အပြာပြား များကုန်သော ကိလေသာတို့ကို ဖြစ်စေတတ်သောကြောင့် ပုထုဇဉ်မည်၏။ပုထုဇ္ဇနာတိ ကေနဋ္ဌေန ပုထုဇ္ဇနာ။ (၁) ပုထု ကိလေသေ ဇနေန္တီတိ ပုထုဇ္ဇနာ၊   
 (၂) မပယ်အပ်သေးသော သက္ကာယဒိဋ္ဌိ များစွာရှိသောကြောင့်(သက္ကာယဒိဋ္ဌိစသည်ကို ဖြစ်စေတတ်သည်ဖြစ်သောကြောင့်) ပုထုဇဉ် မည်၏။  (၂) ပုထု အဝိဟတသက္ကာယဒိဋ္ဌိကာတိ ပုထုဇ္ဇနာ၊
 (၃) များစွာသောဆရာတို့၏ မျက်နှာကို မော်ကြည့်တတ်၊ ဖူးမျှော်တတ်သောကြောင့် ပုထုဇဉ်မည်၏။  (၃) ပုထု သတ္ထာရာနံ မုခုလောကိကာတိ ပုထုဇ္ဇနာ၊ 
 (၄) များစွာသော အလုံးစုံသော ဂတိတို့မှ မထသောကြောင့် ပုထုဇဉ် မည်၏။  (၄) ပုထု သဗ္ဗဂတီဟိ အဝုဋ္ဌိတာတိ ပုထုဇ္ဇနာ၊
 (၅) အမျိုးမျိုးသော အဘိသင်္ခါရတရား(ပြုစီမံတတ်သောတရား)တို့ကို ပြုပြင်စီရင်တတ်သောကြောင့် ပုထုဇဉ် မည်၏။ (၅) ပုထု နာနာဘိသင်္ခါရေ အဘိသင်္ခရောန္တီတိ ပုထုဇ္ဇနာ၊ 
 (၆) အမျိုးမျိုးသော ဩဃတို့သည် မျှောအပ်သောကြောင့် ပုထုဇဉ်မည်၏။  (၆) ပုထု နာနာဩဃေဟိ ဂုယှန္တီတိ ပုထုဇ္ဇနာ၊ 
 (၇) အမျိုးမျိုးသော ပူပန်စေတတ်သော တရားတို့ဖြင့် ပူပန်ကုန်သောကြောင့်(ပူပန်စေတတ်သော တရားတို့သည် ပူပန်စေအပ်သောကြောင့်) ပုထုဇဉ် မည်၏။  (၇) ပုထု နာနာသန္တာပေဟိ သန္တပ(ပ္ပ)န္တီတိ ပုထုဇ္ဇနာ၊ 
 (၈) များစွာသော အထူးထူးသော လောင်ကျွမ်းစေတတ်သော တရားတို့သည် လောင်ကျွမ်းအပ်သောကြောင့် ပုထုဇဉ် မည်၏။  (၈) ပုထု နာနာပရိဠာဟေဟိ ပရိဒယှန္တီတိ ပုထုဇ္ဇနာ၊
 (၉) များစွာသော ကာမဂုဏ်ငါးပါးတို့၌ တပ်မက်ကုန်သောကြောင့် ပုထုဇဉ် မည်၏။  (၉) ပုထု ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု ရတ္တာ ဂိဒ္ဓေါ ဂဓိတာ မုစ္ဆိတာ အဇ္ဈာသန္နာ လဂ္ဂါ လဂ္ဂိတာ ပလိဗုဒ္ဓါတိ ပုထုဇ္ဇနာ၊ 
 (၁၀) များစွာသော နီဝရဏငါးပါးတို့သည် ပိတ်ဆို့အပ်သောကြောင့် ပုထုဇဉ် မည်၏။   (၁၀) ပုထု ပဉ္စဟိ နီဝရဏေဟိ အာဝုတာ နိဝုတာ ဩဝုတာ ပိဟိတာ ပဋိစ္ဆန္နာ ပဋိကုဇ္ဇိတာတိ ပုထုဇ္ဇနာ။ မဟာနိ၊၁၁၃-၄။ (မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၁။ အ ဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၈၃။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၅၀။ စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၆၉။ မူလဋီ၊၁၊၁၆၁။) တတ္ထ ပုထုဇ္ဇနာတိ—ပုနံ ဇနနာဒီဟိ၊ ကာရဏေဟိ ပုထုဇ္ဇနော။ ပုထုဇ္ဇနန္တောဂဓတ္တာ၊ ပုထုဝါယံ ဇနော ဣတိ ... အထ ဝါ 
 (၁၁) များစွာသော ယုတ်ညံ့သောတရားကို ကျင့်သူတို့၌ အတွင်းဝင်သောကြောင့် ပုထုဇဉ်မည်၏။  (၁၁) ပုထုနံ ဝါ ဂဏနပထမတီတာနံ အရိယဓမ္မပရမ္မုခါနံ နီစဓမ္မသမာစာရာနံ ဇနာနံ အန္တောဂဓတ္တာပိ ပုထုဇ္ဇနာ။ 
 (၁၂) အရိယာတို့မှ အသီးအခြားဖြစ်သောကြောင့် ပုထုဇဉ် မည်၏။ (၁၂) ပုထု ဝါ အယံ ဝိသုံယေဝ သင်္ခံဂတော, ဝိသံသဋ္ဌော သီလသုတာဒိဂုဏယုတ္တေဟိ အရိယေဟိ ဇနောတိပိ ပုထုဇ္ဇနော။ မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၂၃၅-၆။ (မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၁။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၉၀။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၈၃။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၅၀။ စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၆၉။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၅၇။)(၂) ပုထုနံ သက္ကာယဒိဋ္ဌိနံ အဝိဟတတ္တာ တာ ဇနေန္တိ၊ တာဟိ ဝါ ဇနိတာတိ ပုထုဇ္ဇနာ။ အဝိဟတတ္ထမေဝ ဝါ ပုထုဇ္ဇနသဒ္ဒေါ ဝဒတိ။ (၃) ပုထု သတ္ထာရသင်္ခါတာ ဇနာ ဧတေသန္တိ ပုထုဇ္ဇနာ။ (၄) ဇနေတဗ္ဗာ၊ ဇာယန္တိ ဧတ္ထာတိ ဝါ ဇနာ၊ ဂတိယော။ ပုထူဇနာ ဧတေသန္တိ ပုထုဇ္ဇနာ။ (၅) (၆) (၇) (၈) ဇာယန္တိ ဧတေဟီတိ ဇနာ အဘိသင်္ခါရာဒယော၊ တေ ဧတေသံ ဝိဇ္ဇန္တီတိ ပုထုဇ္ဇနာ။ အဘိသင်္ခရဏာဒိအတ္ထော ဧဝ ဝ ဝါ ဇနသဒ္ဒေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ (၉) ဇာယတီတိ ဇနော၊ ရာဂေါ ဂေဓာတိ ဧဝမာဒိကော။ ပုထု ဇနော ဧတေသန္တိ ပုထုဇ္ဇနာ။ ပုထူသု ဇာတာ ရတ္တာတိ ဧဝံ ရာဂါဒိအတ္ထော ဧဝ ဝါ ဇနသဒ္ဒေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ။ ပဋိသံ၊ဂံ၊၁၇၈။ ပုထုဇ္ဇနော ဝယော သန္တော၊ န ကိလေသဝသော အဟု။ အပ၊၂၊၁၅၉။ (ဒီ၊၁၊၃။ အဘိ၊ပု၊၁၁၆။ အဘိက။ ၉၂၊ ၃၆၇၊ ၄၃၀။ ပဋိသံ၊၂၂၃။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၄၁၀။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၇၅။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၇၁။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၁၉၊ ၂၄၆။ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၄၃၊ ၃၅၅။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၉၄၊ ၁၄၈။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၊ ၁၀၆။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၅၂။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၂၁။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၃၄၁။ ခုဒ္ဒက၊ဋ္ဌ၊၇၈။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၉၊ ၃၁။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၉၊ ၂၁၃။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၅၊၂၆၈။ ဝဇိရ၊၁၆၇၊ ၃၉၉။ သာရတ္ထ၊၁၊၄၅။ သာရတ္ထ၊၂၊၅၁၊ ၂၆၀။ ဝိမတိ၊၂၊၉၂။ ကင်္ခါ၊ဋီ၊သစ်၊၃၅၄။ ဒီ၊ဋီ၊၁၊၃၆။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၅၆၊ ၁၁၅၊ ၁၄၅၊ ၁၈၃။ ဒီ၊ဋီ၊၂၊၇၁၊ ၁၃၄၊ ၂၄၄။ မ၊ဋီ၊၂၊၇၊ ၁၈။ မ၊ဋီ၊၃၊၁၆၄၊ ၁၆၆၊ ၄၄၂။ သံ၊ဋီ၊၂၊၂၀၃။ အံ၊ဋီ၊၁၊၂၅၊ ၁၀၉၊ ၂၇၇။ အံ၊ဋီ၊၃၊၅၉၊ ၃၄၆။ မူလဋီ၊၁၊၇၊ ၁၁၁။ မူလ၊ဋီ၊၃၊၃၁။ အနုဋီ၊၁၊၁၀၈။) စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဥပေက္ခာ ဗာလဿ မူဠှဿ ပုထုဇ္ဇနဿ အနောဓိဇိနဿ အဝိပါကဇိနဿ အနာဒီနဝဒဿာဝိနော အဿုတဝတော ပုထုဇ္ဇနဿ။ မ၊၃၊၂၆၁။ ဒီ၊ဋီ၊၁၊၂၄၃။ ပါဠိယံ ပုဗ္ဗေ “ပုထုဇ္ဇနဿာ”တိ ဝတွာ ပုန “အဿုတဝတော ပုထုဇ္ဇနဿာတိ ဝစနံ အန္ဓပုထုဇ္ဇနဿာယံ ဥပေက္ခာ။ န ကလျာဏပုထုဇ္ဇနဿာတိဒဿနတ္ထံ။ မ၊ဋီ၊၃၊၃၈၄။ (မ၊၁၊၁၊ ၁၈၈၊ ၃၀၂၊ ၃၇၄။ မ၊၂၊၅၅၊ ၉၇။ မ၊၃၊၆၇၊ ၂၂၇၊ ၂၇၀။ သံ၊၁၊၃၁၉၊ ၃၂၁။ သံ၊၂၊၃၊ ၆၇။ သံ၊၃၊၃၁၆။ အံ၊၁၊၉၊ ၄၄၁။ အံ၊၂၊၄၈။ အံ၊၃၊၈။ အဘိ၊ပု၊၁၁၅။ ပဋိသံ၊၁၄၇၊ ၁၅၆။ ဓမ္မ၊၂၁။ သုတ္တနိ၊၄၂၃။ ထေရ၊၃၅၇။ ထေရီ၊၃၈၃။ မဟာနိ၊၁၁၂။ ဇာ၊၂၊၁၇၁။ နေတ္တိ၊၇၇။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၂၃။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၈၀။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၅။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၆၂။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၄၊ ၁၂၃။ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၆၊ ၃၅၃။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၃၉။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၀၆။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၅။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၇၊ ၅၁၊ ၂၅၁။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၂၄၅။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၆၆။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၇၇။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၂၊၅၃၊ ၁၂၁။ ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၄၃၊ ၂၄၆။ အပ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၉၇။ မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၂၃၆၊ ၃၇၁။ စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၆၉၊ ၇၀။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၆၊၇၄။ ဒီ၊ဋီ၊၁၊၂၈၀။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၉၉။ ဒီ၊ဋီ၊၂၊၂၆၇။ ဒီ၊ဋီ၊၃၊၈၀။ မ၊ဋီ၊၁၊၆၇၊ ၂၃၇။ မ၊ဋီ၊၂၊၆၀၊ ၇၃။ မ၊ဋီ၊၃၊၂၂၃။ သံ၊ဋီ၊၁၊၁၇၁။ သံ၊ဋီ၊၂၊၄၇၊ ၁၀၆၊ ၄၅၈။ အံ၊ဋီ၊၃၊၂၈၄။ မူလဋီ၊၂၊၈၇။ မူလဋီ၊၃၊၁၁၁။ အနုဋီ၊၂၊၁၇၈။ နေတ္တိ၊ ဝိဘာ။ ၃၁၀။) ဒွေ ပုဂ္ဂလာ ဘဗ္ဗာ သဉ္စိစ္စ အာပတ္တိ အာပဇ္ဇိတုံ ဘိက္ခု စ ဘိက္ခုနိယော စ ပုထုဇ္ဇနာ။ ဝိ၊၅၊၂၁၄။) 
	တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၄ အပိုင်း-၃ 
ကလျာဏပုထုဇဉ်၊ အန္ဓပုထုဇဉ်-စသဖြင့် ပြားသည်။ ထောမနိဓိ၌ ယုတ်ညံ့သူ, ပညာနည်းသူ, ကြမ်းတမ်းသူ ဟူသော အနက်တို့လည်း လာသည်။ 

ပုထုဇဉ် ၂-မျိုး
အကန်းနှင့် အကောင်း ခြားနားမှု။
 (၁) ကလျာဏပုထုဇဉ် - ခန္ဓာ၊ အာယတန၊ ဓာတ်၊ သစ္စာတို့ကို သိ၍ ကောင်းသော ပုထုဇဉ် တစ်မျိုး၊
 (၂) အန္ဓပုထုဇဉ် - ခန္ဓာ၊ အာယတန ဓာတ်၊ သစ္စာတို့ကို မသိမူ၍ အကန်းနှင့်တူသော ပုထုဇဉ် ဟူ၍ ၂-မျိုး မှတ်ရာသည်။ နိဒါနဝဂ္ဂ သံယုတ်။ဋ္ဌ။၉၀-၌ အကျယ်ရှု။(အန္ဓပုထုဇဉ်၊ ကလျာဏပုထုဇဉ်)၊ နိဒါန-သံ-ဋ္ဌ-၉၀၊ နိဒါန-သံ-ပါ-၃၁၉။ ။ ပဋိသံ-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၁၈၉၊ ၂၄၅၊ ပဋိသံ-ပါ-၄၁။ ။ ပဋိသံ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၅၁။ ။ စူဠနိ-ဋ္ဌ-၇၀။ မဟာနိ-ဋ္ဌ-၂၃၆။ ။ အဘိ-၁-ဋ္ဌ-၃၈၄၊ အဘိ-၁-ပါ-၂၀၈။ ။ အံ-၁-ဋ္ဌ-၄၇၊ အံ-၁-ပါ-၉။ ဒီဃ-၁-ဋ္ဌ-၅၈၊ ဒီဃ-၁-ပါ-၃။ ။ 

ကလျာဏပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်ကို သေက္ခတွင် သွင်းယူပုံ၊ ဣတိ-ဋ္ဌ-၂၃၆၊ ပုထုဇ္ဇနကလျာဏကောပိ သေခေါတွေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ။ ဧတ္ထစ သီလဝန္တပုထုဇ္ဇနောပိ သောတာပန္နေနော သင်္ဂဟိတော၊ အံ-၂-ဋ္ဌ-၂၉။ ။ သေခေါတိ ပုထုဇ္ဇန ကလျာဏကေန သဒ္ဓိံ သတ္တ အရိယာ တိဿော သိက္ခာ သိက္ခန္တီတိ သေခါ၊ ဝိ-၁-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၂၀၇။ ပုထုဇဉ်ကို လက်ညှိုးညွှန်ပြရသည့်ကာလ၊ နိဒါန-သံ-ဋ္ဌ-၂၁၂။ ။ အကြားအမြင်မရှိသော ပုထုဇဉ်တို့မှာ မိမိကိုယ်တိုင်လည်း အို-နာ-သေမျိုးဖြစ်ပါလျက် သူတပါးတို့ အို-နာ-သေရာ၌မူ စက်ဆုပ် ရွံရှာဘတ်ကြောင်း ဟောထားသော သုခုမာလသုတ်၊ အံ-၃-ပါ-၁၄၄၊ အံ-၃-ဋ္ဌ-၁၂၉၊ မှတ်သားဖွယ် ဂါထာများပါ၏။ အသုတဝါ ပုထုဇဉ် ပုဂ္ဂိုလ်နှင့် သုတဝါ ပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ဝေဒနာခံစားရာ၌ စိတ်ထားပုံခြင်း မတူကြကြောင်း ဟောထားသော သလ္လသုတ်၊ သဠာ-သံ-ပါ-၄၀၉၊ သဠာ-သံ-ဋ္ဌ-၁၁၇။

ပုထုဇဉ် ၄-ယောက် 
အရိယာမှ သီးခြားဖြစ်သူ၊ ကိလေသာကို များစွာဖြစ်စေတတ်သူ ၄-ယောက်။

 (၁) ဒုဂ္ဂတိအဟိတ် ပုထုဇဉ် - အပါယ် ၄-ဘုံသားများ၊ 
 (၂) သုဂတိအဟိတ် ပုထုဇဉ် - လူ့ဘုံ၌ မွေးရာတွင် မျက်စိကန်းသောသူ, စွံ့အသောသူ, နားမကြား နားထိုင်းသူများ၊ 
 (၃) ဒွိဟိတ် ပုထုဇဉ်- ကာမသုဂတိ ၇-ဘုံသားများ၊
 (၄) တိဟိတ် ပုထုဇန်- မွေးရာတွင် အမောဟ၊ အဒေါသ၊ အလောဘ ဟူသော ဟိတ် ၃-ပါးပါရှိသည့် အထက်တန်းစား လူ, နတ်, ဗြဟ္မာများ။

ပုထုဇဉ် ဝေါဟာရမျိုး ၄-ပါး။ ။ သံဂီတိသုတ်၌ ပါရှိသည်ကား ဝစီဒုစရိုက် ၄-ပါးကို အဖန်ဖန် ပြောကြား သုံးနှုန်းခြင်းပင်ဖြစ်၏။

ပိဋကတ်လမ်းညွှန်၌ ပါသော ပုထုဇဉ်
ပဋိလာဘသုတ်-သံ၊ သဒ္ဓိန္ဒြေ စသည် ၅-ပါးကို အကျယ် ဟောထား၏။ ၎င်း ၅-ပါးမရှိလျှင် ပုထုဇဉ်ဘဝ၌ပင် တည်ကြောင်းဟောသော ပဋိပန္နသုတ်-သံ။

အာနေဉ္ဇသုတ်၌ အံ-၃-ပါ-၂၇၀၊ အံ-၃-ဋ္ဌ-၂၃၃၊ ပုထုဇဉ်တို့မှာ အရူပဘုံသို့ ရောက်ရသော်လည်း သက်တန်းစေ့လျှင် အပါယ်လေးဘုံသို့ ရောက်ရတတ်သေးကြောင်း။

ယဝကလာပီသုတ်၌ သဠာ-သံ-ပါ-၄၀၄၊ သဠာ-သံ-ဋ္ဌ-၁၁၃၊ အဿုတဝါ ပုထုဇဉ်တို့ ဘဝကို တောင့်တကြပုံကို ထင်ရှားစေရန် တဏှာ၊ မာန၊ ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် မစွဲလမ်းရန် (မုယောစပါးစည်း ဥပမာတို့ဖြင့်) ဟောထားတော်မူ၏။

အရိယာနှင့် ပုထုဇဉ်တို့အထူး
ပဌမနာနာကရဏသုတ်၊ အံ-၄-ပါ-၄၄၁၊ အံ-၄-ဋ္ဌ-၃၃၁၊ ဗြဟ္မာပြည် ရောက်ပြီးသော ပုထုဇဉ်တို့မှာ ဈာန်အချိန်ကုန်က အပါယ်လေးပါးသို့ လားကြရတတ်ကြောင်း၊ အရိယာတို့ကား ထိုဗြဟ္မာပြည်မှာပင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံကြရကြောင်း ဟောထား၏။ ။ ဝေဒနာ ခံစားရပုံချင်း တူသော်လည်း သောကဖြစ်မဖြစ် ကွာခြားပုံကို ဟောသော သလ္လသုတ်-သံ။ သဠာ-သံ-ပါ-၄၀၉၊ သဠာ-သံ-ဋ္ဌ-၁၁၇၊။ အာရုံ ၆-ပါး၌ အရိယာနှင့် ပုထုဇဉ်တို့ အမြင်ချင်းမတူကြကြောင်း ဂါထာများ မှတ်သားဖွယ်၊ ပဋိသံ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၆၃-၆၄။ ။ ကာမဂုဏ် ခံစာရာ၌ စိတ်ထားချင်း မတူကြပုံ၊ ပေဋက-ပါ-၂၇၁။ ။ အရိယာနှင့် ပုထုဇဉ်တို့ ရှာမှီးချင်း မတူကြပုံ၊ 

 ပရိယေသနာ-၂-မျိုး 
အရိယာ (ပရိယေသနာ အရိယာ)တို့ ရှာမှီးခြင်း၊ အနရိယာ (ပရိယေသနာ ပုထုဇဉ်)တို့ ရှာမှီးခြင်း။ ပါသရာသိသုတ် ပဏ်-၁-ပါ-၂၁၇-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၇၅၊ အကျယ်ဟောထား၏။ ဇာတိ၊ ဇရာ၊ ဗျာဓိ၊ မရဏ ဓမ္မ တို့နှင့် တစ်ဖန်တွေ့ဆုံရအောင် ပြောဆိုလုပ်ကိုင် ကြံစည်ခြင်းသည် ပုထုဇဉ်တို့၏ ရှာမှီးခြင်းမည်၏။ ၎င်းတို့နှင့် တစ်ဖန် မတွေ့မဆုံရအောင် ပြောဆိုလုပ်ကိုင်ကြံစည်ခြင်းသည် အရိယာတို့၏ ရှာမှီးခြင်းမည်၏။ ပရိယေသနာသုတ် အံ-၄-ပါ-၅၇၀။ ။ ဒီဃ-၂-ပါ-၂၂၃၊ ဒီဃ-၂-ဋ္ဌ-၃၂၅။ ။ နေတ္တိ-ပါ-၁၆၂၊ နေတ္တိ-ဋ္ဌ-၂၆၆။ ဤ၌ သေဝိတဗ္ဗ၊ အသေဝိတဗ္ဗ ပရိယေသနာ-၂-မျိုးကို ဟောထား၏၊

အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့သာ ရှေ့အနုဿတိ ၆-ပါး ပြည့်စုံကြကြောင်း၊ သို့သော် ပုထုဇဉ်တို့လည်း နှလုံးသွင်းသင့်ကြောင်း။ ဝိသုဒ္ဓိ-ပ-အုပ်-၂၂၀-၂၂၁။

ပါတာလသုတ်၌ သဠာ-သံ-ပါ-၄၀၈၊ သဠာ-သံ-ဋ္ဌ-၁၁၆, အန္ဓဗာလပုထုဇဉ်တို့မှာ ဝေဒနာကို သည်းမခံနိုင်ကြကြောင်း၊ သောတာပန် ပုဂ္ဂိုလ်နှင့် ဗလဝဝိပဿက ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကား သည်းခံနိုင်ကြကြောင်း ဟောထား၏၊ ၃-ဂါထာပါ၏။ 

ဝိ-၁-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၁၀၈။ ။ မိလိန္ဒ-ပါ-၂၈၇-၂၈၉၊ သုပိနပဥှအကျယ်။ ။ အဘိ-၂-ဋ္ဌ-၃၉၀။ ။ အိပ်မက်မက်သော ပုဂ္ဂိုလ်မှာ ဝိပလ္လာသ ၁၂-ပါးကို မပယ်နိုင်သေးသော ပုထုဇဉ် သေက္ခ ပုဂ္ဂိုလ်တို့သာတည်း၊ ၎င်း ၁၂-ပါးကို လုံးဝပယ်ပြီးသော ရဟန္တာ ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကား အိပ်မက် မမက်ကြတော့ပေ၊ အံ-၅-ဋ္ဌ-၇၂။

အဘိ-၁-ဋ္ဌ-၄၄၀၊ အဘိ-၁-ပါ-၂၇၁။ ။ အဘိ-၂-ဋ္ဌ-၃၅၆။ ။ အံ-၃-ဋ္ဌ-၁၅၃။ ။ ပဋိသံ-ပါ-၁၀၉၊ ပဋိသံ-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၃၁၆။ ။ ဒီဃ-၃-ပါ-၈၆၊ ဒီဃ-၃-ဋ္ဌ-၇၁။ ။ ဝိသုဒ္ဓိ-ဒု-အုပ်-၆၁၊ ပုထုဇဉ်တို့မှာ ပရစိတ္တဝိဇာနနအဘိညာဉ် ရသော်လည်း သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်၏ စိတ်ကို မသိနိုင်ပေ။ သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သည် သကဒါဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်၏စိတ်ကို မသိနိုင်၊ ကြွင်းနည်းတူ သိပါလေ။

ကတမောဒကတိဿသုတ်၊ သဂါထာ-သံ-ပါ-၁၅၀၊ သဂါထာ-သံ-ဋ္ဌ-၁၉၇၊ ကာလိကသုတ်၊ သဂါထာ-သံ-ပါ-၁၅၀၊ သဂါထာ-သံ-ဋ္ဌ-၁၉၆။ ။ ဥဒါန-ပါ-၁၅၆၊ ဥဒါန-ဋ္ဌ-၃၀၁။ ရဟန္တာအရှင်တို့၏ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာကို ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်ချင်းသာ သိနိုင်ကြောင်း၊ ပုထုဇဉ်ကမူ မသိနိုင်ကြကြောင်းဂါထာ။ နေတ္တိ-ပါ-၁၁၁၊ နေတ္တိ-ဋ္ဌ-၂၂၆။ ။ ဒါရုကမ္မိကသုတ်၊ အံ-၆-ပါ-၃၄၃၊ အံ-၆-ဋ္ဌ-၁၃၁။

လောကဓမ္မသုတ်(ပ-ဒု)၊ အံ-၈-ပါ-၇၊ အံ-၈-ဋ္ဌ-၁၉၅။ ။ အံ-၄-ပါ-၅၀၉။ ဒုတိယလောကဓမ္မသုတ်၌ ပုထုဇဉ်တို့မှာ လောကဓံ ၈-ပါး၌ လက္ခဏာရေးသုံးပါး တင်၍ မရှုနိုင်ကြကြောင်း၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့ကား ရှုနိုင်ကြကြောင်း ဟောထား၏။ 

ဝေါဟာရပထသုတ်၌ အံ-၄-ပါ-၅၄၉၊ ပုထုဇဉ်နှင့် အရိယာတို့၏ ပြောဆိုပုံကို ခွဲပြထား၏၊ ဝေါဟာရသုတ်။ အံ-၈-ပါ-၁၂၇၊ အံ-၈-ဋ္ဌ-၂၄၆၊ 

သုခုမာလသုတ်၌ အံ-၃-ပါ-၁၄၃၊ အံ-၃-ဋ္ဌ-၁၂၄၊ ဘုရားလောင်း သိဒ္ဓတ္ထမင်းသားဘဝက ခံစားခဲ့ရပုံနှင့် အဿတဝါ ပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်တို့မှာ ကိုယ်တိုင်ကလည်း အို-နာ-သေရမည် ဖြစ်ပါလျက် သူတစ်ပါးတို့ အို-သေ-နာခြင်း၌ စက်ဆုတ်တတ်ကြကြောင်း ဟောထား၏။ ပါဠိ၌ မှတ်သားဖွယ် ဂါထာများ ပါ၏။

အရိယာ နတ်၊ ဗြဟ္မာများမှတစ်ပါး ကျန်သောပုထုဇဉ် နတ်၊ ဗြဟ္မာတို့မှာ (လူတို့ စိတ်ဝမ်းကွဲလျှင် ကိုယ်စောင့်နတ်တို့လည်း စိတ်ဝမ်းကွဲကြ၍) အဆင့်ဆင့် အားလုံး စိတ်ဝမ်းကွဲကြကြောင်း မိန့်ဆိုထားပုံ။ ပဏ်-၃-ပါ-၃၃၊ ပဏ်-၃-ဋ္ဌ-၂၄။ ။ အံ-၆-ဋ္ဌ-၁၀၇။ ။ ဓမ္မ-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၃၅။ ။ ဇာတက-ဋ္ဌ-တ-အုပ်-၄၆၂။ ပဋိသံ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၂၄၊ ပဋိသံ-ပါ-၁၂၄။ ။ ဒီဃ-၃-ပါ-၂၀၄၊ ဒီဃ-၃-ဋ္ဌ-၂၁၈။ ဝိ-၅-ပါ-၂၉၂၊ ဝိ-၅-ဋ္ဌ-၂၁၀။

ပုထုဇဉ်ဘဝ၏ ကြောက်စရာကောင်းလှပုံ
ပဏ်-၃-ဋ္ဌ-၂၁၁။ ။ ဓမ္မ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၂။ ။ အံ-၃-ပါ-၂၇၀၊ အံ-၃-ဋ္ဌ-၂၃၃၊ အာနေဉ္ဇသုတ်၌ ဈာန် အရှိန်ကြောင့် ဗြဟ္မာပြည်၌ ဖြစ်ရသော်လည်း ဈာန်အရှိန်ကုန်က အောက်သို့ ပြန်ဆင်းရကြောင်း ဟောထား၏။ ပဌမမေတ္တာသုတ်၊ အံ-၄-ပါ-၄၄၃၊ ၄၄၄၊ အံ-၄-ဋ္ဌ-၃၃၃၊ အဘိ-၂-ပါ-၄၄၁၊ ဂါထာ၊ ဥက္ခိတ္တ ပုညတေဇေန-စသော ဂါထာ၊ ဇာတက-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၃၃၀။ ။ အံ-၄-ပါ-၄၄၁၊ အံ-၄-ဋ္ဌ-၃၃၂ ပဌမနာနာကရဏသုတ်၊ အဘိ-၂-ဋ္ဌ-၄၀၆။ ပုထုဇဉ်တို့၏ အပြစ်ကို အကျယ်ဟောထားသော တိဿမေတ္တေယျသုတ်၌ သုတ္တ-ပါ-၄၀၆၊ သုတ္တ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၂၄၉။ ဣတိ-ဋ္ဌ-၂၆၅။ ။ မဟာနိ-ပါ-၁၀၇၊ မဟာနိ-ဋ္ဌ-၂၂၆၊ မေထုန်မှီဝဲမှုအပြစ်ကို ဟောထား၏။ ထေရ-ပါ-၃၄၅၊ ထေရ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၄၀၄ မတည်ငြိမ်လှပုံ။ နေတ္တိ-ပါ-၇၇၊ နေတ္တိ-ဋ္ဌ-၁၅၇။ ။ စရိယာ-ဋ္ဌ-၂၃၃၊ ပုထုဇ္ဇနဿနာမ ဂတိ အနိဗဒ္ဓါ၊ အဘိ-၄-ဋ္ဌ-၉၇၊ အဘိ-၄-ပါ-၁၇၃။ ။ ဝိ-၁-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၅။ ပုထုဇဉ်တို့၏ သဘောမှာ ကဲ့ရဲ့သင့်သူကို ချီးမွမ်းတတ်ကြောင်း၊ ချီးမွမ်းသင့်သူကို ကဲ့ရဲ့တတ်ကြောင်း မိန့်ဆိုထားပုံ။ ထေရ-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၃၅၉၊ ထေရ-ပါ-၂၅၂။ ပုထုဇဉ်တို့ ဂတိမြဲစေသော ကုသိုလ်များ၊ အံ-၉-ဋ္ဌ-၂၆၅၊ မှတ်သားဖွယ် ကောင်းလှ၏။ ပဏ်-၃-ပါ-၁၄၀၊ ပဏ်-၃-ဋ္ဌ-၁၀၄၊ သင်္ခါရုပပတ္တိသုတ်၊ သဒ္ဓါ၊ သီလ၊ သုတ၊ စာဂ၊ ပညာ ဟူသော ၅-ပါးနှင့် ပြည့်စုံစေပြီးလျှင် သုဂတိဘဝတွင် ရောက်လိုရာဘဝကို တောင့်တရန် ညွှန်ကြားထား၏။ 

ဗာလပဏ္ဍိတသုတ်၌ ပဏ်-၃-ပါ-၂၀၁၊ ပဏ်-၃-ဋ္ဌ-၁၄၉၊ ၎င်းတို့၏ အပြစ်နှင့် အကျိုးကို အကျယ်ဟောထား၏၊ မှတ်သားဖွယ် ကောင်းလှ၏။ ဗာလပဏ္ဍိတယူပုံ၊ ဗာလပဏ္ဍိတသုတ်၊ ပုထုဇဉ်မှန်သမျှကို ဗာလ၊ ရဟန္တာကို ပဏ္ဍိတ-ဟု ဖွင့်ပြထား၏။ နိဒါန-သံ-ပါ-၂၆၂၊ နိဒါန-သံ-ဋ္ဌ-၃၆။ အံ-၂-ပါ-၈၂၊ အံ-၂-ဋ္ဌ-၅၅။ ။ သုတ္တ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၁၁၊ သုတ္တ-ပါ-၃၁၉။ 

ဘယူပရတနိဒ္ဒေသ၌ အဘိ-၄-ပါ-၁၁၆၊ အဘိ-၄-ဋ္ဌ-၃၅၊ ဘေးကြီးလေးပါးဖြစ်သည့် 
 ဒုဂ္ဂတိဘယ၊ 
 ဝဋ္ဋ၊ 
 ကိလေသ၊ 
 ဥပဝါဒဘယ 
၄-ပါးကို ပုထုဇဉ်တို့ ကြောက်၍ သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်တို့မှာ ဘေးကြီးလေးပါးကို ကြောက်ရွံ့သည့် မကောင်းမှုမှ ရှောင်ကြဉ်ကြကြောင်း၊ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်တို့ကား ၎င်းဘေးကြီးလေးပါးကို အကြွင်းမရှိ ပယ်ပြီးဖြစ်၍ မကြောက်တော့ကြောင်း ဟောထား၏။

ပုထုဇဉ်တို့ ပြောဆိုသောစကားများ
ဒီဃ-၃-ပါ-၁၉၃၊ ဋ္ဌ-၂၀၇။ အနရိယဝေါဟာရသုတ်များ၊ အံ-၄ ဝေါဟာရသုတ်၊ အံ-၈-ပါ-၁၂၇၊ ဋ္ဌ-၂၄၆။ ။ ဝိ-၂-ပါ၊ ဋ္ဌ-၂၊ ဋ္ဌ-၂၊ ဤ၌ ၈-ပါး၊ ဝိ-၅-ပါ-၂၂၄။ ။ အဘိ-၂-ပါ-၃၉၀-၄၀၁၊ ဋ္ဌ-၄၈၄။ ။ အနရိယဝေါဟာရ ၁၂-ချက်။ 
 မုသာဝါဒ၊ 
 ပိသုဏဝါစာ၊ 
 ဖရုသဝါစာ၊ 
 သမ္ဖပ္ပလာပဝါစာ ဤ ၄-ချက်မှာ သိသာလှသည်။
 အဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌဝါဒိတာ၊ (မမြင်သည်ကို မြင်၏ ဟု ပြောဆိုခြင်း။) 
 အသုတေ သုတဝါဒိတာ၊ (မကြားသည်ကို ကြား၏ ဟု ပြောဆိုခြင်း။) 
 အမုတေ မုတဝါဒိတာ၊ (မတွေ့သည်ကို တွေ့၏ ဟု ပြောဆိုခြင်း။) (ဂန္ဓာရုံ၊ ရသာရုံ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကို မုတ ဟုမှတ်) 
 အဝိညာတေ ဝိညာတဝါဒိတာ၊ (မသိသည်ကို သိ၏ ဟု ပြောဆိုခြင်း။) 
 ဒိဋ္ဌေ အဒိဋ္ဌဝါဒိတာ၊ (မြင်သည်ကို မမြင် ဟု ပြောဆိုခြင်း။) 
 သုတေ အဿုတဝါဒိတာ၊ (ကြားသည်ကို မကြားဟု ပြောဆိုခြင်း။) 
 မုတေ အမုတဝါဒိတာ၊ (တွေ့သည်ကို မတွေ့ ဟု ပြောဆိုခြင်း။) 
 ဝိညာတေ အဝိညာတဝါဒိတာ၊ (သိသည်ကို မသိ ဟု ပြောဆိုခြင်း။)

 အခြားအကြောင်းအရာများ
သေဋ္ဌဓမ္မပဥှ၌ မိလိန္ဒ-ပါ-၁၆၃၊ လူအရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့က ပုထုဇဉ် ရဟန်း၊ သာမဏေတို့အား ရှိခိုးရပုံကို ရှင်းပြခန်း။

ပုထုဇဉ်တို့၏ သဒ္ဓါတရားတွင် အဇာတသတ်မင်း၏ သဒ္ဓါတရားနှင့်တူသော သဒ္ဓါတရားရှိသူ မရှိကြောင်းမိန့်ဆိုထားပုံ။ ဒီဃ-၂-ဋ္ဌ-၁၉၈-၂၀၂။ 

ဂတိနိမိတ်ထင်လာမှ ပုထုဇဉ်မှန်း သိပြီး အားထုတ်လိုက်ရာ သမသီသိရဟန္တာဖြစ်သွားသော ဆန္ဒထေရ် အကြောင်း၊ ဆန္နသုတ်။ သဠာ-သံ-ပါ-၂၈၁၊ သဠာ-သံ-ဋ္ဌ-၁၈။

ရဟန္တာသာမဏေတို့က ပုထုဇဉ်ရဟန်းတို့အပေါ်၌ ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ် ပြုကြရသည်သာ ဖြစ်ကြောင်း။ ဒီဃ-၁-ပါ-၉၄၊ ဒီဃ-၁-ဋ္ဌ-၂၄၀ 

ပုထုဇဉ်ရဟန်းတော်တို့၏ ဂုဏ်ပုဒ် ၂၀-ကို ရေတွက်ပြပုံ။ မိလိန္ဒ-ပါ-၁၆၃၊ သေဋ္ဌဓမ္မပဥှ။

 ကိုးကား 

Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ