ပထဝီ

ပထဝီ = ပုထဝီ = ပုထုဝီဟုခေါ်နိုင်သည်။ ပထဝီ = ပုထဝီ = ပုထုဝီ (ဣ) [ပုထ+ဤ။ ဝသုန္ဓရာ ဆမာ ဘူမိ၊ ပထဝီ မေဒိနီ မဟီ။ ဓာန်၊၁၈၁။ ပုထဣတိ ပါဋိပဒိကေ ဌိတေ နဒါဒိ၊ ဤ၊ ပုထဿ ပုထုအာဒေသေ, ဝုဒ္ဓိမှိ စ ကတေ ပုထဝီ။ ဥဿုဝါဒေသေ ပုထုဝီ။ ပထာဒေသေတု ပထဝီ၊ ဣမသ္မိံ ပက္ခေ အဝါဂမော။ ဓာန်၊ဋီ၊၁၈၁။ ပုထု+ဤ။ ပုထုဿ ပထဝ ပုထဝါ။ ငီမှိ ပုထုဿ ပထဝ ပုထဝါ ဟောန္တိ။ ပထဝီ ပုထဝီ၊ ဌေ ပဌဝီ။ မောဂ်၊၃၊၃၉။ ယဒါ နဒါဒိပါဌာ သညာယံ ပုထုသဒ္ဒတော ငိပ္ပစ္စယော၊ တဒါယမာဒေသတ္ထမာရမ္ဘော၊ ပုထုဘူတာ ပထဝီတိ ဟိ မဟီ ဝုစ္စတိ။ ၎င်းပဉ္စိကာ။ ပုထ+ကွိ+ဤ။ ပုထဿ ပုထုပထာမော ဝါ။ ပုထဣစ္စေတဿ ပါဋိပဒိကဿ ပုထုပထာဒေသာ ဟောန္တိ။ ပုထုဟုတွာ ဇာတန္တိ ပုထဝီ။ ... ပဌဝီ၊ ပဌမော ဝါ၊ ...ပုထုဟုတွာ ဇာတန္တိ ပထဝီ၊ ပဌဝီ ဝါ။ ကစ္စည်း။ ၆၆၆။ ပုထ ဝိတ္ထာရေ၊ ပတ္ထဋာတိအတ္ထ ကိပ္ပစ္စယော၊ ဣမိနာ ပုထဿ ပုထုပထာဒေသာ၊ ကွိလောပေါ၊ ဣတ္ထိယံ ဤပစ္စယော။ “ဩသရေ စာ”တိ သုတ္တေ စ-သဒ္ဒေန အဝါဒေသော၊ ပုထဝီ၊ ပထဝီ၊ ပဌဝီ ထဿ ဌတ္တံ။ ရူ။ ၆၇၆။ ပ+ထဝ+အ+ဤ။ ပ+ထရ+အ+ဤ။ အထ ဝါ ထဝ ဂတိယံ၊ ပထဝတိ ဧတ္ထာတိ ပထဝီ၊ နဒါဒိ၊ သဗ္ဗတ္ထ ပတ္ထရတီတိ ဝါ ပထဝီ၊ ထရ သန္တရဏေ ပပုဗ္ဗော၊ ရဿ ဝေါ၊ နဒါဒိ၊ ပုထဝီ၊ အ။ ဓာန်၊ဋီ၊၁၈၁။ (နီတိ၊သုတ္တ၊၁၃၀၉-၁၃၁၀။) ပထ+အဝ+ဤ။ တတ္ထ ဝစနတ္ထတော မနသိ ကရောန္တေန ပတ္ထဋတ္တာ ပထဝီ၊ ... ဧဝံ ဝိသေသသာမညဝသေန ဝစနတ္ထတော မနသိ ကာတဗ္ဗာ။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၃၆၀။ ပတ္ထဋတ္တာတိ ပုထုတ္တာ၊ တေန ပုထုဘာဝတော ပုထဝီ၊ ပုထဝီ ဧဝ ပထဝီတိ နိရုတ္တိနယေန သဒ္ဒတ္ထမာဟ။ ပထနဋ္ဌေန ဝါ ပထဝီ၊ ပတိဋ္ဌာဘာဝေန ပတ္ထာယတိ ဥပတိဋ္ဌတီတိ အတ္ထော။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၄၄၄။ ပထဝီ ပတ္ထဋတ္တာ စ၊ ဝါယော ဝါယနတော ဘဝေ။ အဘိ၊ဝတာရ၊ဂါထာ-၆၃၁။ ပတ္ထဋတ္တာတိ ပုထုတ္တာ၊ တေန ပုထုဘာဝတော ပုထဝီ၊ ပုထဝီ ဧဝ ပထဝီတိ နိရုတ္တိနယေန သဒ္ဒသိဒ္ဓိ ဒီပိတာ ဟောတိ၊ အယံ ပန သမ္ဘာရပထဝိယာ ဝသေန ယုဇ္ဇတိ၊သာ ဟိ ပုထုဘူတာ ပတ္ထဋာတိ၊ လက္ခဏပထဝိယာ ဝသေန ပန ပထနဋ္ဌေန ပထဝီ၊ သဟဇာတရူပါနံ ပတိဋ္ဌာဘာဝေန ပက္ခာယတိ ဥပဋ္ဌာတီတိ အတ္ထော။ ပုရိမောပိ ဝါ အတ္ထော လက္ခဏပထဝိယာ ဝသေန လဗ္ဘတိ။ ဝိကာသိနီ၊၂၊နှာ-၁၁၁။ ပထနဋ္ဌေန ပထဝီ၊ တရုပဗ္ဗတာဒီနံ ပကတိပထဝီ ဝိယ သဟဇာတရူပါနံ ပတိဋ္ဌာနဘာဝေန ပက္ခာယတိ၊ ဥပဋ္ဌာတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ ဝိဘာဝိနီ၊၁၉၅။ ပထန္တိ ပတိဋ္ဌန္တိ ဧတ္ထ သဟဇာတရူပါနီတိ ပထနံ ဟောတိ၊ ပထဝီရူပံ၊ တမေဝ အာ အဘိဓေယျော ပထနဋ္ဌော တဿ ဝါ အတ္ထော ဘာဝေါ ပထနဋ္ဌော။ ပထနဋ္ဌော။ မဏိမဉ္ဇူ၊၂၊၁၁၁။ ဂေါတြာ ကုး ပထဝီ ပထွီ က္ခာဝနိ မေဒိနီ မဟီ။ အမရ၊ ၁၁၊၃၊ပြထတေ၊ ပြထ ဝိသ္တာရေ၊ ပြထေး မိဝိန်-သံပြသာရဏံ စ (ဥဏာဒိ၊၁၊၁၄၉)၊ ၑိတ္တာတ်(၄၊၁၊၄၁)ငီပ်။ မဝန်ဣ‌တျေ-ကေ။ ပ္အထိဝီ, ပ္ပထဝီ, ပတွီ”ဣတိ ၐဗ္ဗါဏဝး။ ဗျာချာသုဓာ။ (ပုထဝီ-ပြာ)]  အမျိုးအစားအားဖြင့်- 
 (၁) မြေ၊ မြေကြီး၊ ဝဏ္ဏ, ဂန္ဓ-စသည်နှင့် ရောနှောသော သသမ္ဘာရပထဝီ။ (၁) မြေ၊ မြေကြီး၊ ဝဏ္ဏ, ဂန္ဓ-စသည်နှင့် ရောနှောသော သသမ္ဘာရပထဝီ။ ယော ပန ဘိက္ခု ပထဝီ ခဏေယျ ဝါ ခဏာပေယျ ဝါ၊ ပါစိတ္တိယံ။ ဝိ၊၂၊၄၉။ ဣဓ ဘိက္ခဝေ အဿုတဝါ ပုထုဇနော ... ပထဝိံ ပထဝိ‌တော သဉ္ဇာနာတိ။ မ၊၁၊၁။ တတ္ထ လက္ခဏပထဝီ သသမ္ဘာရပထဝီ အာရမ္မဏပထဝီ သမ္မုတိပထဝီတိ စတုဗ္ဗိဓာ ပထဝီ။ ...သာ သဗ္ဗာပိ ဣဓ လဗ္ဘတိ။ တာသု ယံကဉ္စိ ပထဝိ အယံ ပုထုဇ္ဇနော ပထဝိတော သဉ္ဇာနာတိ၊ ပထဝီတိ သဉ္ဇာနာတိ၊ ပထဝီဘာဂေန သဉ္ဇာနာတိ။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၆။ ပထဝိတောတိ ပစ္စတ္တေ နိဿက္ကဝစနန္တိ ဒဿေန္တော “ပထဝီတိ သဉ္ဇာနာတီ"တိ အာဟ။ မ၊ဋီ၊၁၊၆၈။ (ဝိ၊၁၊၅၇။ ဝိ၊၃၊၆၊ ၁၄၃။ ဝိ၊၄၊၅၀၂။ ဝိ၊၅၊၂၃၊ ၆၂၊ ၂၄၉၊ ၃၀၁။ ဒီ၊၁၊၄၉၊ ၉၀၊ ၁၉၉။ ဒီ၊၂၊၁၂၊ ၃၂၊ ၉၀၊ ၁၁၅။ ဒီ၊၃၊၄၈-၉၊ ၇၁။ မ၊၁၊၄၁။ မ၊၂၊၆၆၊ ၈၆၊ ၁၆၂။ မ၊၃၊၁၆၄၊ ၁၇၃၊ ၂၀၃၊ ၂၁၂။ သံ၊၁၊၁၈၈၊ ၃၄၂-၆။ သံ၊၂၊၄၀-၄။ သံ၊၃၊၄၂၊ ၇၀၊ ၂၁၅၊ ၂၄၇။ အံ၊၁၊၃၄၊ ၁၇၀၊ ၂၅၆၊ ၂၈၇။ အံ၊၂၊၁၄၊ ၉၆၊ ၂၄၈၊ ၄၆၆။ အံ၊၃၊၂၊ ၁၈၁၊ ၄၁၈၊ ၄၂၈၊ ၄၇၅။ အဘိ၊ပု၊၁၃၇။ အဘိ၊က၊၂၁၆၊ ၂၅၈၊ ၂၆၂၊ ၃၄၉၊ ၄၃၁။ ပဋိသံ၊၁၃၅၊ ၃၇၇၊ ၃၈၅-၆၊ ၃၉၅။ ဓမ္မ၊၁၉၊ ၄၀။ ဥဒါန၊၅၈၆၊ ၁၅၆။ သုတ္တနိ၊၃၂၄၊ ၃၆၆၊ ၄၃၁။ ဝိမာန၊၃၄။ ထေရ၊၃၆၈။ ထေရီ၊၄၂၅။ အပ၊၁၊၆၊ ၁၉၊ ၂၂-၃-၈၊ ၃၅၊ ၁၁၃-၇၊ ၁၂၂၊ ၁၆၆၊ ၂၂၀၊ ၂၃၁။ အပ၂။ ၈၊ ၁၄၊ ၃၅၊ ၇၇၊ ၁၂၃၊ ၁၆၂၊ ၃၁၀။ ဗုဒ္ဓဝံ၊ ၃၉၃၊ ၄၀၈။ မဟာနိ၊၆၈။ စူဠနိ၊၁၆၊ ၁၄၄၊ ၂၁၅။ ဇာ၊၁၊၁၇၊ ၇၈၊ ၁၁၆၊ ၁၂၆၊ ၁၄၁-၂၊ ၁၇၂၊ ၁၈၇၊ ၁၉၉၊ ၂၃၂၊ ၂၄၆၊ ၂၆၅၊ ၂၈၆၊ ၃၇၅။ ဇာ၊၂၊၂၈၊ ၃၆၊ ၄၂၊ ၁၂၁၊ ၁၄၀၊ ၁၅၃၊ ၁၈၈၊ ၂၁၆၊ ၂၃၁-၅၊ ၂၄၀၊ ၂၈၆၊ ၃၁၂၊ ၃၂၇။ နေတ္တိ၊၃၁၊ ၆၆၊ ၁၅၅။ ပေဋကော။ ၂၄၁။ မိလိန္ဒ၊၅၊ ၁၂-၇၊ ၃၂၊ ၅၄၊ ၇၉၊ ၁၃၄၊ ၁၆၀၊ ၃၄၄။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၀၊ ၃၈။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၀၊ ၁၇၁၊ ၃၂၂။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၁၂၊ ၁၈၃၊ ၂၄၁။ ကင်္ခါ၊၈၉၊ ၁၉၆။ ဝိ၊သင်္ဂဟ၊၇၄။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၃၊ ၅၇၊ ၇၃-၆၊ ၁၄၈၊ ၁၅၅၊ ၁၇၂၊ ၂၇၂။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၅၂၊ ၈၆။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၂၇၊ ၂၃၁၊ ၃၅၀။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၇၊ ၄၅၊ ၃၀၉။ မဋ္ဌ။ ၃။ ၆၂-၉၊ ၁၄၁၊ ၁၇၃၊ ၂၅၀၊ ၂၈၅။ မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၄။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၀၊ ၂၄၇။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၆၊ ၈၁၊ ၁၉၃။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၄၉၊ ၁၉၁။ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၈၊ ၄၈၊ ၂၂၄၊ ၃၆၀။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၃၄၊ ၁၅၈၊ ၂၂၁။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၇၊ ၁၇၃။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၀။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၁၊ ၂၇၇၊ ၃၄၃။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၃။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၅၁။ ခုဒ္ဒက၊ဋ္ဌ၊၈၂၊ ၁၅၅။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၂၊ ၂၁၂။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၉၊ ၁၂၄၊ ၂၃၂၊ ၃၆၃။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၉၁-၆၊ ၁၃၂။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၆၄။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၂၈၊ ၂၂၆။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂။ ဝိမာန၊ဋ္ဌ၊၃၀၊ ၁၁၃၊ ၁၈၇၊ ၂၄၂။ ပေတ၊ဋ္ဌ၊၅၃၊ ၁၆၄။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၇၊ ၂၂၂။ ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၁၅။ အပ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၇၊ ၂၈၊ ၅၈၊ ၁၀၀၊ ၁၂၅၊ ၂၄၃။ အပ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၆၊ ၁၇၀၊ ၁၉၁။ ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၁၂၊ ၁၈၊ ၂၃၊ ၇၅။ စရိယာ၊ဋ္ဌ၊၉၃၊ ၁၁၆-၈၊ ၁၂၀၊ ၁၇၉၊ ၁၉၈။ မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၁၅၄၊ ၃၆၄။ စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၁၄။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၇၊ ၂၈၊ ၁၄၂၊ ၂၃၂၊ ၃၄၀။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၂၉၊ ၁၆၈၊ ၂၄၆၊ ၄၆၀၊ ၅၁၃။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၇၃၊ ၃၃၉၊ ၃၅၇၊ ၄၄၉။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၅၊၂၀-၉၊ ၄၈၇။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၆၊၂၃၊ ၄၀၊ ၃၀၃၊ ၃၃၀။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၇၊၂၁၂၊ ၂၄၄။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၃၆၊ ၂၅၄။ ဝဇိရ၊၂၉၆၊ ၃၈၂၊ ၄၂၅။ သာရတ္ထ၊၁။၃၈၊၄၃၆။ သာရတ္ထ၊၂။၁၃၂၊၁၈၄၊၂၆၃။ သာရတ္ထ၊၃။၁၅။ဝိမ တိ၊၂။၂၆၈။ ကင်္ခါ၊ဋီ၊သစ်။၃၅၆။ ဒီ၊ဋီ၊၁၊၁၄၈။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၉၇။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၃၆၂။ ဒီ၊ဋီ၊၃၊၂၃၀။ မ၊ဋီ၊၃၊၁၂၄။ သံ၊ဋီ၊၁၊၂၈၃။ သံ၊ဋီ၊၂၊၁၈၉။ အံ၊ဋီ၊၁၊၆၈-၉။ အံ၊ဋီ၊၃၊၁၈၆။ မူလဋီ၊၁၊၂၅။ အနုဋီ၊၁၊၁၅၉၊ ၁၆၇။)
 (၂) မြေဓာတ်၊ ကြမ်းတမ်း-ခက်မာ-သော သဘော၊ ပထဝီဓာတ်၊ ပထဝီရုပ်။ (၂) မြေဓာတ်၊ ကြမ်းတမ်း-ခက်မာ-သော သဘော၊ ပထဝီဓာတ်၊ ပထဝီရုပ်။  (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၆၈။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၃၆၂။)။ ယတ္ထ အာပေါ စ ပထဝီ၊ တေဇော ဝါယော န ဂါဓတိ။ ဒီ၊၁၊၂၁၃။ သံ၊၁၊၁၅။ ဥဒါန၊၈၆။ နေတ္တိ၊၁၂၉။ ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ နိဗ္ဗာနေ အာပေါဂါဓတိ၊ ပထဝီ စ တေဇော စ ဝါယော စ န ဂါဓတိ န ပတိဋ္ဌာတိ။ ကသ္မာ? နိဗ္ဗာနဿ အသင်္ခတသဘာဝတ္တာ။ န ဟိ တတ္ထ တတ္ထ သင်္ခတဓမ္မာနံ လေသောပိ သမ္ဘဝတိ။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၈၇။ (ဥဒါန၊၁၇၇။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၀၉၊ ၃၁၀။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၆။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၆၉။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၈။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၇၅။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၃၆၀။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၁၃၄၊ ၃၅၃။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၉၅။ ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၂၆၅။ စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၁၇။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၁၂၉။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၄၁၇။ မ၊ဋီ၊၂၊၃၁၇။ မူလဋီ၊၁၊၂၈၊ ၅၁၊ ၁၃၉၊ ၁၄၉၊ ၁၈၁။ အနုဋီ၊၁၊၅၅။ နေတ္တိ၊ဋီ၊၈၁။ နေတ္တိ၊ဝိ၊၁၅၁။)  ယင်းပထဝီဓာတ်သည် ကြမ်းတမ်း ခက်မာခြင်းဟူသော-မှတ်ကြောင်း-လက္ခဏာ-ရှိသည်၊ အတူတကွဖြစ်ဖက်တရားတို့၏ တည်ရာ၏ အဖြစ်ဟူသော-ကိစ္စ-ရသ-ရှိသည်၊ တကွဖြစ်ဖက်တရားတို့ကို ခံလင်သောအခြင်းအရာအားဖြင့် ဉာဏ်အား ရှေးရှူ ထင်သော-အခြင်းအရာ-ပစ္စုပဋ္ဌာန်-ရှိသည်၊ ကြွင်းမဟာဘုတ် ၃-ပါး ဟူသော-နီးသော အကြောင်း-ပဒဋ္ဌာန်-ရှိသည်။
 (၃) ပထဝီကသိုဏ်းဝန်း-အာရုံ-နိမိတ်။ (၃) ပထဝီကသိုဏ်းဝန်း-အာရုံ-နိမိတ်။ ယထာ နေဝ ပထဝီယံ ပထဝီသညာ အဿ။ အံ၊၃၊၂၆၂၊ ၅၅၅။ နေဝ ပထဝီယံ ပထဝိသညာ အဿာတိ ပထဝီ အာရမ္မဏံ ကတွာ ပထဝီတိ ဧဝံ ဥပ္ပန္နာယ သညာယသည် န ဘဝေယျ။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၈၇။ ပထဝိယံ ပထဝိသညာ ဝိဘူတာ ဟောတီ(အံ၊၃၊၅၂၈)တိ ပထဝါရမ္မဏေ ဥပ္ပန္နော စတုက္ကပဉ္စကဇ္ဈာနသညာ ဝိဘူတာ ပါကဋာ ဟောတိ။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၄၄။ ပထဝိယ(ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၁၂၀)န္တိ ဝက္ခမာနဝိသေသေ ပထဝိမဏ္ဍလေ။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၁၄၂။ (မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၆။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၈၇၊ ၃၄၃။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၈၅။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၁၂၂။ မ၊ဋီ၊၁၊၆၇၊ ၇၄။ မ၊ဋီ၊၃၊၃၂၂။ အံ၊ဋီ၊၁၊၂၇၀။ မူလဋီ၊၁၊၈၈။ နေတ္တိ၊ဝိ၊၆၇။)
 (၄) ပထဝီ မည်သောသူ၊ ပထဝီနတ်။ (၄) ပထဝီမည်သောသူ၊ ပထဝီနတ်။ အာပေါ စ ဒေဝါ ပထဝီ၊ တေဇော ဝါယော တဒါဂမုံ။ ဒီ၊၂၊၂၀၇။ (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၈၃။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၆။ မ၊ဋီ၊၁၊၆၇။)
 (၅) ပထဝီ ဟူသော-အမည်-နာမပညတ်(၅) ပထဝီဟူသော-အမည်-နာမပညတ်။ နာမသောတိ ပထဝီ ဖဿာ ခန္ဓာ ဓာတု တိဿော ဖုဿောတိ ဧဝမာဒိနာမဝိသေသေန ဉာဏံ ပဝတ္တတိ၊ အယံ သဘာဝနိရုတ္တိ နာမ။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၉၉။ (မူလဋီ၊၁၊၁၈၂။ အနုဋီ၊၁၊၆၃၊ ၁၉၈။) ဟူ၍ ဖြစ်ပါသည်။ 

အဇ္ဈတ္တိကပထဝီနှင့် ဗာဟိရပထဝီ 
ပထဝီသည် အဇ္ဈတ္တိကပထဝီ, ဗာဟိရ (ဗဟိဒ္ဓ) ပထဝီ-ဟူ၍ ၂-မျိုး ကွဲပြားသည်။ ထိုတွင် သတ္တဝါတို့၏ သန္တာန်၌တည်ရှိသော ဆံပင်, မွှေးညှင်းစသော ၂၀-သော ပထဝီကောဋ္ဌာသ(မြေ အစု)သည် အဇ္ဈတ္တိကပထဝီ မည်၏။ သံ, ကြေး, ခဲဖြူ, ခဲမည်း၊ ပုလဲ, သန္တာ, ရွှေ, ငွေ, ပတ္တမြား၊ ကျောက်တုံး, ကျောက်ခဲ၊ သစ်သား၊ မြေကြီး, တော, တောင်-စသော သက်မဲ့ အရာဝတ္ထု၌ရှိသော ပထဝီသည် ဗာဟိရပထဝီ မည်၏ (အဘိ၊ဝိ၊၈၄။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၅၂-၃။)။

ပထဝီအမျိုးအစားများ  
တနည်း-ပထဝီသည် လက္ခဏပထဝီ, သသမ္ဘာရပထဝီ, အာရမ္မဏပထဝီ, သမ္မုတိပထဝီ-ဟူ၍ ၄-မျိုး ပြားသည်။ ထိုတွင် ရုပ်ကလာပ်တစ်ခု၌ ပါဝင်သော ကြမ်းတမ်းခက်မာခြင်း သဘောသည် လက္ခဏပထဝီ မည်၏။ ပြဆိုခဲ့ပြီး အဇ္ဈတ္တိကပထဝီ, ဗာဟိရပထဝီ ၂-မျိုးတွင် ပါဝင်သော သက်ရှိ, သက်မဲ့ အရာဝတ္ထုသည် ဝဏ္ဏ, ဂန္ဓ-စသော အခြံအရံ အဆောက်အဦးနှင့် တကွဖြစ်သောကြောင့် သသမ္ဘာရပထဝီ မည်၏။ ဥပစာရဘာဝနာ နှင့် တကွ အပ္ပနာဈာန်၏ အာရုံဖြစ်သော ပထဝီကသိုဏ်း ပဋိဘာဂနိမိတ်သည် အာရမ္မဏပထဝီ မည်၏။ ပထဝီကသိုဏ်း ပဋိဘာဂနိမိတ်ကို အာရုံပြုသည် ဈာန်ကိုရသော နတ်, ဗြဟ္မာတို့၏ ပထဝီနတ်, ဗြဟ္မာဟူသော အမည်ပညတ်သည် သမ္မုတိပထဝီ မည်၏ (မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၆။ မ၊ဋီ၊၁၊၆၇။)။ 

ဇာတပထဝီနှင့် အဇာတပထဝီ
ထို၄-မျိုးတွင် သသမ္ဘာရပထဝီသည် ဝိနည်းဒေသနာတော်အလိုအားဖြင့် ဇာတပထဝီ (မြေစစ်), အဇာတပထဝီ (မြေတု)-ဟူ၍ ၂-မျိုး ပြားသည်။ ထိုတွင် သက်သက်သော မြေမှုန့်သည်လည်းကောင်း၊ သက်သက်သော မြေညက်သည်လည်းကောင်း၊ ကျောက်ခဲ, ကျောက်စရစ်, ကျောက်ပြုတ်, အိုးခြမ်းကွဲ, သဲ စသည်တို့နှင့် အနည်းငယ် (၃-ပုံ, ၁-ပုံ အောက်) ရောနှောသော မြေမှုန့်, မြေညက်သည်လည်းကောင်း၊ ဇာတပထဝီ မည်၏။ သက်သက်သော ကျောက်ခဲ, ကျောက်စရစ်, ကျောက်ပြုတ်, အိုးခြမ်းကွဲ, သဲ-စသည်တို့သည်လည်းကောင်း၊ ကျောက်ခဲ-စသည်တို့ ၃-ပုံ ၁-ပုံရောနှောသော မြေမှုန့်, မြေညက်တို့သည်လည်းကောင်း အဇာတပထဝီ မည်၏။ ရဟန်းတော်များသည် ဇာတပထဝီကို ကိုယ်တိုင်တူးဆွသော်လည်းကောင်း၊ သူတစ်ပါးကို တူးဆွစေသော်လည်းကောင်း ပါစိတ်အာပတ်သင့်သည် (ဝိ၊၂၊၄၉၊ ၅၀။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၀-၁။ ကင်္ခါ၊၁၉၆-၇။)။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
ပထဝီဝင်
ပထဝီဓာတ်
 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ
Category:ဝိပဿနာ