မုံလူမျိုး

မုံ သို့မဟုတ် မြောင်ဇီးလူမျိုး (RPA: , CHV: Hmôngz, Nyiakeng Puachue: , Pahawh Hmong: , , ) သည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် နေထိုင်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးတစ်ခုဖြစ်ပြီး Hmong–Mien ဘာသာစကားပြောအုပ်စုဝင်ပါဝင်သည်။ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုတိုင်းရင်းသားများတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး မုံလူမျိုးများသည် အဓိကအားဖြင့် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံတောင်ပိုင်း၊ လာအို၊ ဗီယက်နမ်၊ ထိုင်းနိုင်ငံ စသည့်နိုင်ငံများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ခန့်မှန်းချေအားဖြင့်လူဦးရေ ၅၀၀၀မှ ၁၀၀၀၀ထိ နေထိုင်လျက်ရှိသည်။ Lee, G. Y., Diaspora and the Predicament of Origins: Interrogating Hmong Postcolonial History and Identity, Hmong Studies Journal, Vol. 2, 1998.

 သမိုင်း 
မုံလူမျိုးများသည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ အနောက်တောင်ပိုင်းနှင့် ယန်စီမြစ်ဒေသတွင် သမိုင်းတလျှောက် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု ရှာဖွေခဲ့ကြသည်။ သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ မုံလူမျိုးများသည် ခြေသလုံးအိမ်တိုင်လူမျိုးများအဖြစ် အီယာန်နိယန်မြစ်ဝှမ်းနှင့် မန်လင်းဒေသများတွင် နေထိုင်ခဲ့ပြီး တိုင်လူမျိုးများနှင့် ဆက်နွယ်မှုရှိခဲ့သည်။ မုံများသည် တရုတ်ရဲ့ ချင်အင်ပါယာခေတ်တွင် အကြမ်းဖက်နယ်ချဲ့မှုနှင့် တိုက်ပွဲများကြောင့် တရုတ်အတွင်းပိုင်းမှ တောင်ဘက်သို့ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြပြီး လာအို၊ ဗီယက်နမ်၊ ထိုင်းနိုင်ငံသို့ တဖြည်းဖြည်း ပြန်လည်အရောက်ရောက်လာကြသည်။Mottin, J., History of the Hmong, Bangkok: Odeon Store, 1980.

 ဘာသာစကား 
မုံဘာသာသည် Hmong-Mien ဘာသာစကားအုပ်စုတွင် ပါဝင်ပြီး မုံဒွယ် (မုံဖြူ) နှင့် မုံလင်း (မုံစိမ်း) ဟူသော အဓိကစကားရပ်များရှိသည်။ မုံဘာသာကို RPA (Romanized Popular Alphabet) စနစ်ဖြင့် ရေးသားနိုင်ပြီး ယခင်က သီးသန့်လက်ရေးအက္ခရာများကို အသုံးပြုခဲ့သည်။Ratliff, Martha, Hmong-Mien Language History, Pacific Linguistics, 2010.

 ယဉ်ကျေးမှု 
မုံလူမျိုးများ၏ ယဉ်ကျေးမှုတွင် အဝတ်အစားထုံးတမ်း၊ ဂီတ၊ ကာရန်နတ်ယုံကြည်မှုများနှင့် သဘာဝနတ်နည်းယုံကြည်မှုများပါဝင်သည်။ ရိုးရာအဝတ်အစားများတွင် မုံအမျိုးအစားပေါ်မူတည်ပြီး အလွန်တန်ဖိုးရှိသော ချည်ချည်အလှဆင်များ၊ အထူးထိုးချည်ပုံစံများ ပါဝင်သည်။ သီချင်းများ၊ ဖလူ (Qeej) အသံတူတူ အသုံးပြုသော ဂီတပစ္စည်းများကလည်း မုံယဉ်ကျေးမှုတွင် အရေးပါသည်။Tapp, N., The Hmong of China: Context, Agency, and the Imaginary, Brill, 2001.

 မျိုးရိုးဗီဇ 
မုံလူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇတွင် အဓိကအားဖြင့် Y-DNA Haplogroups O3, C, N, D4, B5 စသည်တို့ပါဝင်ပြီး တရုတ်တောင်ပိုင်းနှင့် တိုင်လူမျိုးများနှင့် အနီးစပ်ဆွေမျိုးဖြစ်ကြောင်း ပြသထားသည်။ ယင်းသည် သမိုင်းတလျှောက် တရုတ်နှင့် တိုင်နယ်မြေများအကြား လမ်းကြောင်းအတွင်း ရှိနေထိုင်မှုနှင့် ဆက်စပ်သည်ဟု သုတေသီများက ဖော်ပြထားသည်။Li, H. et al., Phylogeography of Y-chromosome Haplogroup O3 in East Asia, Molecular Biology and Evolution, 2007.right
 မုံ ( ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်း )

ကိုးကား

ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု