ကရကဋ် (ဗေဒင်)

ကရက (; ; ,  "ကဏန်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော လက်တင်စကားလုံး) သည် ကရကဋ် ကြယ်စုတန်းမှ ဆင်းသက်လာသော ရာသီခွင်၏ စတုတ္ထမြောက် နက္ခတ်ဗေဒဆိုင်ရာ လက္ခဏာဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကောင်းကင်လောင်ဂျီကျု ၉၀° မှ ၁၂၀° အထိ ကျယ်ပြန့်သည်။ အပူပိုင်းရာသီခွင်စနစ်အရ နေသည် ဤဧရိယာကို ဇွန်လ ၂၂ ရက်နှင့် ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်ကြားတွင် ဖြတ်သန်းသည်။Jeremy B. Tatum, "The Signs and Constellations of the Zodiac ", Journal of the Royal Society of Canada, 104 (2010), 103--104.

နက္ခတ်ဗေဒတွင် ကရကဋ်သည် ကရကဋ်၊ မိန် (Pisces) နှင့် ဗြိစ္ဆာ (Scorpio) တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ရေတြိဂံ၏ cardinal sign ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အမဓာတ်လက္ခဏာ (negative signs) ခြောက်ခုအနက် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းကို အုပ်စိုးသောဂြိုဟ်မှာ လ ဖြစ်သည်။ ကရကဋ်ရာသီခွင်၏ အချို့သော ပုံဖော်မှုများတွင် ပုစွန်ထုပ်၊ မစင်ပိုးတုံးလုံး သို့မဟုတ် လိပ်တို့ ပါဝင်သော်လည်း၊ ဤလက္ခဏာကို ကာကီနို့စ် (Karkinos) ကို အခြေခံ၍ ကဏန်းဖြင့် အများဆုံး ကိုယ်စားပြုလေ့ရှိသည်။ ကရကဋ်ရာသီခွင်၏ ဆန့်ကျင်ဘက်လက္ခဏာမှာ မကာရ (Capricorn) ဖြစ်သည်။

နောက်ခံအကြောင်းအရာ
ကရကဋ်သည် ရာသီခွင်၏ စတုတ္ထမြောက်လက္ခဏာဖြစ်ပြီး နေသည် မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း၏ နွေယဉ်စွန်းချိန်တွင် ဤရာသီခွင်သို့ ဝင်ရောက်သည်။ နှစ်အလိုက်မူတည်၍ ဇွန်လ ၂၂ ရက်မှ ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်အတွင်း မွေးဖွားသူများသည် ကရကဋ်ရာသီဖွားများ ဖြစ်ကြသည်။ ဤနေ့ရက်များအတွင်း မွေးဖွားသူများကို ၎င်းတို့လိုက်နာသော နက္ခတ်ဗေဒစနစ်ပေါ်မူတည်၍ "ကရကဋ်ရာသီဖွားများ (Cancerians)" ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ ကရကဋ်သည် မြောက်ပိုင်းလက္ခဏာတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ ဆန့်ကျင်ဘက်လက္ခဏာမှာ မကာရ (Capricorn) ဖြစ်သည်။ ကရကဋ်သည် cardinal sign (အဓိကလက္ခဏာ) ဖြစ်သည်။

ရေသည် ကရကဋ်ရာသီခွင်နှင့် ဆက်စပ်သော ဓာတ်ဖြစ်ပြီး၊ ဗြိစ္ဆာနှင့် မိန်ရာသီခွင်တို့နှင့်အတူ ရေတြိဂံကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ရေတြိဂံသည် ရာသီခွင်ရှိ ဓာတ်ကြီးလေးပါး တြိဂံများအနက် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ကျန်သုံးခုမှာ မီး၊ မြေနှင့် လေတို့ ဖြစ်ကြသည်။ တြိဂံတစ်ခု ဩဇာလွှမ်းမိုးလာသောအခါ ကမ္ဘာမြေပေါ်တွင် အပြောင်းအလဲများကို သက်ရောက်မှုရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ကရကဋ်ရာသီခွင်သည် နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်၏ အိမ်ဖြစ်ပြီး ဂျူပီတာဂြိုဟ်၏ အထွတ်အထိပ်နေရာဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဤနက္ခတ်ဆိုင်ရာ အရာနှစ်ခုစလုံးသည် ကရကဋ်ရာသီဖွားများအပေါ် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုရှိသည်။ ၎င်းကို အုပ်စိုးသောဂြိုဟ်မှာ လ ဖြစ်သည်။ "Cancer" ဟူသော စကားလုံးသည် အမည်တူရောဂါနှင့် မကောင်းသောဆက်စပ်မှုများရှိသောကြောင့် အချို့နက္ခတ်ဗေဒပညာရှင်များက ဤလက္ခဏာအောက်တွင် မွေးဖွားသူများကို "လမင်း၏ကလေးများ (moon children)" ဟု ရည်ညွှန်းကြသည်။

ရီနေဆွန်းခေတ် နက္ခတ်ဗေဒတွင် ကရကဋ်ရာသီခွင်နှင့် ဆက်စပ်သော နတ်ဘုရားမများမှာ ကရကဋ်ကိုအုပ်စိုးသောဂြိုဟ်ဖြစ်သည့် လကို ကိုယ်စားပြုသော နတ်ဘုရားမများဖြစ်ကြသည့် လူနာ (Luna) နှင့် ဒိုင်ယာနာ (Diana) တို့ဖြစ်သည်။

ဟိန္ဒူနက္ခတ်ဗေဒတွင် ကရကဋ်ရာသီခွင်ကို ကာရ်ကာ (Karka) ဟု အမည်ပေးပြီး ၎င်းကို အုပ်စိုးသူမှာ လ ဖြစ်သည်။

ရှေးဦးသမိုင်း
"Cancer" သည် အင်ဒို-ဥရောပနွယ်ဖွား ရှေးဟောင်းစကားလုံးတစ်လုံးဖြစ်ပြီး "ကုတ်ခြစ်သည်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဓာတ်ခံစကားလုံးမှ ဆင်းသက်လာသည်။ ရှေးခေတ်အီဂျစ်တွင် ကရကဋ်လက္ခဏာကို မစင်ပိုးတုံးလုံးအဖြစ် ပုံဖော်ခဲ့ပြီး မက်ဆိုပိုတေးမီးယားတွင်မူ လိပ်ဖြင့် ကိုယ်စားပြုခဲ့သည်။ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုစီတွင် လက္ခဏာကို ကိုယ်စားပြုသော တိရစ္ဆာန်သည် နေကို ကောင်းကင်ယံ၌ "တွန်းပို့" နေသည်ဟု ရှုမြင်ခံခဲ့ရပြီး နွေယဉ်စွန်းချိန်ကို အစပျိုးပေးသည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။

လက်တင်ဘာသာတွင်  သည် 'ကဏန်း' အတွက် ယေဘုယျစကားလုံးဖြစ်သည်။ ဂရိဒဏ္ဍာရီအရ ကရကဋ်ရာသီခွင်၏ အမှတ်သင်္ကေတ—မကြာခဏ ကဏန်းဖြစ်သော်လည်း တစ်ခါတစ်ရံ ပုစွန်ထုပ်—သည် ဟာကြူလီ၏ ခြေဖဝါးအောက်တွင် ကြေမွသွားခဲ့ပြီး ၎င်း၏အကြွင်းအကျန်များကို ဟီရာ နတ်ဘုရားမက ကောင်းကင်ယံ၌ ထားရှိရာမှ ကရကဋ်ကြယ်စုတန်း ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည့် ကာကီနို့စ် (Karkinos) (ဂရိဘာသာဖြင့် "ကရကဋ်") ကို အခြေခံထားသည်။ ဤဇာတ်လမ်း၏ ရောမပုံစံကွဲများတွင်မူ ကဏန်းကို ကောင်းကင်ယံ၌ ထားရှိသူမှာ ရောမဒဏ္ဍာရီတွင် ဟီရာနှင့်တူညီသူ ဂျူနို ဖြစ်သည်။ ၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင် သဘာဝပညာရှင် ရစ်ချတ် ဟင့်ကလေ အယ်လန် က ကရကဋ်ရာသီခွင်ကို "ရာသီခွင်တွင် အထင်ရှားဆုံးမဟုတ်သော ပုံသဏ္ဌာန်" ဟု မှတ်ယူခဲ့ပြီး၊ "လာနာရွှံ့နွံတောတွင် ဟိုင်ဒရာ (Hydra) နှင့် ယှဉ်ပြိုင်တိုက်ခိုက်စဉ် ဟာကြူလီ၏ ခြေချောင်းများကို ညှပ်မိသောကြောင့် ကဏန်းသည် ကြေမွသွားသောအခါ ဂျူနိုက ၎င်းကို ကောင်းကင်သို့ ချီးမြှောက်ခဲ့သည်" ဟူသော ဇာတ်လမ်းဖြင့် ၎င်း၏ ဒဏ္ဍာရီက ထိုနေရာတွင် ရှိနေရခြင်းအတွက် တောင်းပန်နေသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်ဟု ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

ကိုးကား

 Longitude of Sun, apparent geocentric ecliptic of date, interpolated to find time of crossing 0°, 30°....

Category:ဗေဒင်ရာသီခွင် သင်္ကေတများ