မေတ္တာ

မေတ္တာ (ထီ) [မိဒ+တ+အာ။ မိတ္တ+ဏ+အာ။] မိဇ္ဇတိ သိနေဟတီတိ မေတ္တာ၊ တ၊ အာ။..အထ ဝါ မိတ္တေ ဘဝါ မေတ္တာ။ ဓာန်၊ဋီ၊၁၆၁။] (၁) ချစ်တတ်သော သဘော တရား၊ ချစ်တတ်–အကျိုးစီးပွားကို အလိုရှိ တတ်-သော ခန္ဓပဗန္ဓ၌ ဖြစ်တတ်သော သဘောတရား၊ ချစ်အပ်သော ပိယပုဂ္ဂိုလ် ဟူသော အာရုံ၌ ဖြစ်တတ်သော သဘော တရား၊ မေတ္တာ။ (၁) ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ မေတ္တာသဟဂတံ။ အဘိ၊ဓ၊၆၆။ (သုတ္တနိ၊၃၀၁။ ဣတိဝုတ်၊၂၀၅။ ပဋိသံ၊၉။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၆၉။ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၆။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၇၆။) မေဇ္ဇတီတိ မေတ္တာ၊ သိနိယှတီတိ အတ္တော၊ မိတ္တေ ဝါ ဘဝါ မိတ္တဿ ဝါ ဧသော ပဝတ္တီတိပိ မေတ္တာ။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၃၇။ (သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၈၉။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၇၂။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၃၊ ဒီ၊ဋီ၊၂၊၃၁၆။ အံ၊ဋီ၊၁၊၈၄။ အံ၊ဋီ၊။ ၁၈၂။) 

(၂) မေတ္တာကမ္မဋ္ဌာန်း။ (၂) မေတ္တာ (အံ၊၂၊၃၈၈။ ဥဒါန၊၁၂၀)တိ မေတ္တာကမ္မဋ္ဌာနံ။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၂။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၂၁၄။တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၆
လက္ခဏာ, ရသစသည်
မေတ္တာဟူသည် သတ္တဝါတို့၏ စီးပွားချမ်းသာကို လိုလားသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်သော အဒေါသစေတသိက် ပင်တည်း။ ဝိဘာဝိနီ၊၁၁၁-၂။
 ယင်းမေတ္တာသည် သတ္တဝါတို့၏ အကျိုးစီးပွားကို ကျင့်သော အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်ခြင်းလက္ခဏာရှိ၏၊  
 သတ္တဝါတို့၌ ဟိတကို ကပ်ဆောင်ခြင်း ကိစ္စရှိ၏၊  
 ရန်ငြိုးကို ဖျောက်သော အခြင်းအရာအားဖြင့် ယောဂီဉာဏ်အား ရှေးရှုထင်တတ်၏၊  
 သတ္တဝါတို့၏ မနာပအဖြစ်ကို ရှုသော ယောနိသော မနသိကာရလျှင် နီးသော အကြောင်းရှိ၏။ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၃၇)။ 
 ရှေးဦးမေတ္တာ မပို့ရသူများ
မေတ္တာကို ပွားများလိုသူ ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် ရှေးဦးစွာ ဒေါသ၌ အပြစ်ကို သည်းခံခြင်း၌ အကျိုးကို ရှုဆင်ခြင်ရမည်။ မချစ်မနှစ်သက်အပ်သော အပ္ပိယ ပုဂ္ဂိုလ်, အလွန်ချစ်အပ်သော အတိပ္ပိယပုဂ္ဂိုလ် ချစ်သည်လည်း မဟုတ်, မုန်းသည်လည်း မဟုတ်သော အလယ်အလတ်သဘောရှိသော မဇ္ဈတ္တပုဂ္ဂိုလ် မိမိ၏ ရန်သူဖြစ်သော ဝေရီ ပုဂ္ဂိုလ်၊ ဤလေးဦးတို့၌ ရှေးဦးစွာ မေတ္တာ မပွားရ၊ မပို့ရ။ လိင်မတူသော ပုဂ္ဂိုလ်၌ သီးသန့်ပိုင်းခြား မေတ္တာပွားလျှင် ရာဂဖြစ် တတ်သည်၊ ထို့ကြောင့် လိင်မတူသော ပုဂ္ဂိုလ်၌ သီးသန့်ပိုင်းခြား၍ မေတ္တာမပွားရ၊ သေသောပုဂ္ဂိုလ်၌ မေတ္တာပို့သ ပွားများလျှင် အပ္ပနာဈာန်, ဥပစာရဈာန် မဖြစ်တတ်။ ထိုကြောင့် သေသောပုဂ္ဂိုလ်၌ မေတ္တာပို့သ မပွားများရ။ 
မိမိကိုယ်ကို မေတ္တာပွားခြင်း
ရှေးဦးစွာ “အဟံ သုခံတာ ဟောမိ = ငါချမ်းသာသော ကိုယ်စိတ်ရှိသည် ဖြစ်ရလို၏” စသည်ဖြင့် မိမိကိုယ်ကို မေတ္တာ ပို့သ, ပွားများရမည်။ မိမိကိုယ်ကို ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ ပွားများမှသာလျှင် အခြားသော သတ္တဝါများအပေါ်၌ ကိုယ်ချင်းစာတရားဖြင့် မေတ္တာထားနိုင်ပေလိမ့်မည်။ ကိုယ့်ကိုယ်ကို မေတ္တာပို့သ, ပွားများရာ၌ အပ္ပနာဈာန်ကား မဖြစ်နိုင်။ 
မေတ္တာအပိုင်းအခြား ဖြိုခြင်း
မိမိကိုယ်ကို မေတ္တာပို့သ, ပွားများ ပြီးနောက်မှ ဆရာဥပဇ္ဈာယ် စသည်တို့ကို မေတ္တာပို့သပွားများရမည်။ ထိုနောက်မှ အတိယပုဂ္ဂိုလ်, မဇ္ဈတ္တပုဂ္ဂိုလ်, ဝေရီပုဂ္ဂိုလ် စသည်ဖြင့် မေတ္တာပို့သ ပွားများရမည်။ မိမိ, ပိယပုဂ္ဂိုလ်, မဇ္ဈတ္တပုဂ္ဂိုလ်, ဝေရီပုဂ္ဂိုလ် ဤလေးဦးတို့၌ စိတ်အတူထားနိုင်မှသာလျှင် သီမာသမ္ဘေဒကို ပြုသည် မည်၏။ သီမာသမ္ဘေဒပြုပြီးသည်ရှိသော် နိမိတ်ကို အဖန်ဖန်ပွားများလျှင် အပ္ပနာဈာန် ရနိုင်သည် (ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၇-၃၀၁)။ 
အပ္ပနာ ၅၂၈-ဖြစ်လာပုံ 
 “သဗ္ဗေ သတ္တာ အဝေရာ ဟောန္တု” ဟူသောကောဋ္ဌာသသည် အပ္ပနာတစ်ခုဖြစ်၏။  
 “အဗျာပဇ္ဇာ ဟောန္တု” ဟူသော ကောဋ္ဌာသသည် အပ္ပနာတစ်ခု၊  
 “အနီဃာ ဟောန္တု” ဟူသော ကောဋ္ဌာသသည် အပ္ပနာတစ်ခု၊  
 “သုခီ အတ္တာနံ ပရိဟရန္တု” ဟူသော ကောဋ္ဌာသသည် အပ္ပနာတစ်ခု၊ 

ဤအပ္ပနာ ၄-ခုကို တည်၍ သတ္တ, ပါဏ, ဘူတ, ပုဂ္ဂလ, အတ္တဘာဝဟူသော အနောဓိသ ၅-မျိုးဖြင့်မြှောက်ပွားသော် အပ္ပနာ ၂၀-ဖြစ်လာ၏။ 

ဣတ္ထိ, ပုရိသ, အရိယ, အနရိယ, ဒေဝ, မနုဿ, ဝိနိပါတိက ဟူသော ဩဓိသ ၇-မျိုးဖြင့် မြှောက်ပွားသော် အပ္ပနာ ၂၈-ဖြစ်လာ၏။ 

အနောဓိသအပ္ပနာ ၂၀-ကိုတည် အရပ် ၁၀-မျက်နှာဖြင့် မြှောက်ပွားသော် အနောဓိသဒိသာဖရဏအပ္ပနာ ၂၀၀-ဖြစ်လာ၏။ ဩဓိသအပ္ပနာ ၂၈-ကိုတည် အရပ် ၁၀-မျက်နှာဖြင့် မြောက်ပွားသော် ဩမိသဒိသာဖရဏအပ္ပနာ ၂၀၀-ဖြစ်လာ၏။ အနောဓိသဒိသာဖရဏအပ္ပနာ ၂၀၀, ဩဓိသဒိသာဖရဏအပ္ပနာ ၂၈၀, အရပ် ၁၀-မျက်နှာဖြင့် မမြှောက်ပွားရသေးသော အပ္ပနာ ၄၈၊ ယင်း သုံးရပ်ကို ပေါင်းသော် အပ္ပနာ ၅၂၈-ဖြစ်လာ၏ (ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၃၀၄)။ 

ယင်း အပ္ပနာ ၅၂၈-ကိုပင် ငါးရာနှစ် ဆယ်ရှစ်သွယ် မေတ္တာဟု ဆိုကြဟန်တူသည်။ အနောဓိသ-၇၊ ဩဓိသ ၅၊ ယင်း ၁၂-ရပ်ကို တည် “အဝေရာ ဟောန္တု” စသော န္တု-လေးနှင့် မြှောက်သော် ၄၈-ပါးရ၏။ (ပိယ, သဟာ, မဇ္ဈ, ဝေရီ ပုဂ္ဂိုလ် ၄-မျိုးဖြင့် မြှောက်ပွားသည့် ဝါဒလည်းရှိ၏။) ယင်း ၄၈-ပါးကို အရပ် ၁၀-မျက်နှာဖြင့် မြောက်သော် ၄၈၀-ရ၏။ ယခင် ၄၈-ပါးနှင့် ပေါင်းသော် ၅၂၈ ဖြစ်၏။ ယင်း ၅၂၈-ကို ငါးရာနှစ်ဆယ်ရှစ် သွယ် မေတ္တာဟုဆိုနိုင်ပါသည်။ (ဆဋ္ဌမူ၊ သင်္ဂဟ၊ နှာ။ ၁၀၃။ သျှိုးလိုက်ရတုကြည့်)။ 
မေတ္တာကျိုး ၁၁-ပါး 
 မေတ္တာကို ပွားများလျှင် ချမ်းချမ်းသာသာအိပ်ရခြင်း,   
 ချမ်းသာစွာနိုးရခြင်း,   
 အိပ်မက်ဆိုး မမြင်မက်ခြင်း,   
 လူတို့၏ချစ်ခင် နှစ်သက်မှုကို ခံရခြင်း,   
 နတ် ဘီလူးတို့ချစ်ခင် နှစ်သက်မှုကို ခံရခြင်း,   
 နတ်တို့ အစောင့် အရှောက်ကို ခံရခြင်း,   
 မီးအလောင်မခံရခြင်း,  အဆိပ်မသင့်ခြင်း,  လက်နက်ဖြင့် အနှိပ်အစက် မခံရခြင်း,   
 လျင်စွာ စိတ်တည်ကြည်ခြင်း,   
 မျက်နှာအဆင်း ကြည်လင်ခြင်း,   
 မတွေမဝေ သေရခြင်း,   
 အထက် အရဟတ္တဖိုလ်ကို ရခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်သည်ရှိသော် ဤဘဝမှ စုတေသောအခါ ဗြဟ္မာပြည်သို့ လားရခြင်း၊ 
ဤအကျိုး ၁၁-မျိုးကို ရရှိနိုင်သည် (အံ၊၃၊၅၄၂။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၃၀၅-၃၀၇)။ 
မေတ္တာ၏ ရန်သူ
ဗျာပါဒ ငြိမ်းခြင်းသည် မေတ္တာ၏ ပြည့်စုံခြင်းမည်၏။ ဂေဟဿိတပေမ၏ အစွမ်းဖြင့် ချစ်ခြင်း၏ ဖြစ်ခြင်းသည် မေတ္တာ၏ ပျက်စီးခြင်းမည်၏။ ဗျာပါဒ စသည်ကို ပယ်သတ်နိုင်ခြင်းသည် မေတ္တာ၏ သီးသန့်အကျိုးမည်၏။ ရာဂသည် မေတ္တာ၏ နီးသော ရန်သူမည်၏။ ဗျာပါဒ(ဒေါသ)သည် မေတ္တာ၏ ဝေးသော ရန်သူ မည်၏။ 
မေတ္တာ၏ အစ, အလယ်, အဆုံး
ကတ္တုကမျတာဆန္ဒသည် မေတ္တာ စသော ဗြဟ္မဝိဟာရတရား လေးပါး၏ အစ မည်၏။ နီဝရဏစသည်ကို ပယ်ခွာနိုင်ခြင်းသည် အလယ်မည်၏။ အပ္ပနာဈာန်သည် အဆုံး မည်၏။ 
သဗ္ဗေ သတ္တာကို မေတ္တာပွားပုံ
မေတ္တာကို ပွားများလိုသူသည် ရှေးဦးစွာ မိမိနေသော ကျောင်းတစ်ကျောင်းကို ပိုင်းခြား၍ ဤကျောင်းတွင်းရှိ သတ္တဝါ အားလုံး ကျန်းမာကြပါစေ-စသည်ဖြင့် ပွားများရမည်။ မိမိနေသော ကျောင်းတွင်းရှိ သတ္တဝါအားလုံးအပေါ်၌ မေတ္တာထားနိုင်မှ နှစ်ကျောင်း, သုံးကျောင်းစသည်ဖြင့် တိုးချဲ့၍ မေတ္တာပွားရမည်။ မေတ္တာသည် ဗျာပါဒများ သူ၏ စင်ကြယ်ခြင်းအကြောင်း ဖြစ်၏။ 

မေတ္တာ, ကရုဏာ, မုဒိတာတို့သည် သောမနဿနှင့် မကွေမကွာ ယှဉ်ခြင်းကြောင့် တိကစတုက္က ဈာန်တို့နှင့်သာ ယှဉ်ကုန်၏ (ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၃၀၇-၃၁၅)။ 

ဥပေက္ခာ ၁၃၂

                                 ဩဓိသ ဥပေက္ခာ     ၅
 အနောဓိသ  ဥပေက္ခာ                            + ၇
                                                          _____
                                                             ၁၂
    အရပ်                                             × ၁၀
                                                         _______
                                                            ၁၂၀
                                                         +  ၁၂
                                                         _______
                                                            ၁၃၂
ကမ္မဿကာ  မိမိ၏ ကောင်းမှု မကောင်းမှုသည်သာလျှင် ကိုယ်ပိုင်ဥစ္စာ ရှိကြသည်။

မေတ္တာရှေ့သွားဖြင့် အောင်ခြင်း ဝတ္တုကြီး ၄ပါး
မေတ္တာအစွမ်းဖြင့် အောင်မြင်ခြင်းတို့ကား ပိဋကတ်တော်၌ များစွာရှိသော်လည်း ၎င်း၄ပါးဖြင့် ထင်ရှားပေါ်လွင်စေလိုက်သည်။
ဥတေနမင်းကြီးကို သာမာဝတီ အောင်မြင်ခြင်း။
ဆီပူလောင်းသူ သီရိမာကို ဥတ္တရာ အောင်မြင်ခြင်း။
နာဠာဂီရိဆင်ကို ဗုဒ္ဓဘုရားမြတ် အောင်တော်မှုခြင်း။
အဠာဝကဘီလူးကို ဗုဒ္ဓမြတ်ဘုရား အောင်တော်မှုခြင်း။

မုဒိတာ ၁၃၂

                ဩဓိသ မုဒိတာ         ၅
 အနောဓိသ မုဒိတာ                + ၇
                                           _____
                                             ၁၂
         အရပ်                        × ၁၀
                                          ______
 မူလဌာန                                ၁၂၀
                                         +  ၁၂
                                         _______
                                           ၁၃၂
 ယထာလဒ္ဓသမ္မတ္တိတော မာဝိဂစ္ဆန္တု                                        ရပြီးသားစည်းစိမ် ချမ်းသာမှ မကင်းကွာ မယုတ်လျော့ ကြပါစေနှင့်။

မေတ္တာ ၂မျိုး

သတ္တဝါများအပေါ်၌ ချစ်ခင်နာလိုစိတ် ပွားတိုးစေသော တရား၂ပါး။
 မေတ္တာစစ်  မေတ္တာတု အဒေါသ ပုဗ္ဗင်္ဂမ မေတ္တာယ သတ္တဝါများ အပေါ်၌ ချစ်ခင်နာလို စွတ်စို စေးကပ်တတ်သော အဒေါသ စိတ္တုပ္ပါဒ်။  သားချစ် မယားချစ် မိဘချစ် ဆွေမျိုးချစ်သည့် မခွဲနိင်သော အချစ်များ၊ ဂေဟာသိတပေမ ခေါ် အိမ်၌မှီသော အချစ်မေတ္တာတု မေတ္တာယောင် တဏှာပေမ သာဖြစ်သည်။

မေတ္တာ ၃မျိုး
ချစ်ခင်စွာ ကူညီပွားပေးမှု သုံးမျိုးပါ။ဗုဒ္ဓဓမ္ဓကျမ်း(မူလပဏ္ဏသ၊ ပါ၂၆၇၊ ဋ္ဌ၊ ဒု၊ ၁၄၂)
 ကာယကံမေတ္တာ  ဝစီကံ မေတ္တာ  မနောကံမေတ္တာ သတ္တဝါအပေါင်းတို့ ချမ်းသာကြောင်းအတွက် ကိုယ်အားဖြင့် ဝိုင်းဝန်းစောင့်ရှောက် ကူညီပေးမှု၊ ကိုယ်ဖြင့် အရိုအသေပေးမှု။   ချစ်ခင်သော စိတ်ဓာတ်ဖြင့် နှုတ်က မြွတ်ဆို ပြောကြားခြင်း။  သတ္တဝါအပေါင်းအား ဘေးရန် ခပ်သိမ်း ကင်းငြိမ်းပါစေဟု စိတ်ဖြင့်အောက်မေ့ ပွားများခြင်း။ 

ဩဓိသ မေတ္တာ ၇ပါး
မိန်းမ ယေက်ျားစသည်ဖြင့် ရည်ညွန်းကန့်သတ်၍ ပို့သောမေတ္တာ။
 သဗ္ဗေဣတ္ထိယော  သဗ္ဗေပုရိသာ  သဗ္ဗေအရိယာ  သဗ္ဗေအနရိယာ  သဗ္ဗေဒေဝါ  သဗ္ဗေ မနုဿာ  သဗ္ဗေဝိနိပါတိကာ မ သတ္တဝါအားလုံး။   ဖို သတ္တဝါအားလုံး။  အရိယာ ရှစ်ပါးအားလုံး။   ပုထုဇဉ်မှန်သမျှ။   နတ် ဗြဟ္မာအားလုံး။   လူအများအားလုံး။  ဝိနိပါတိပြိတ္တာများအားလုံး။

အနောဓိသ မေတ္တာ ၅ပါး
လူ နတ် ကျား မ မခွဲခြားဘဲ သတ္တဝါအားလုံးအနေနှင့် ပို့သသော မေတ္တာမျိုး။
 သဗ္ဗေသတ္တာ  သဗ္ဗေပါဏာ  သဗ္ဗေဘူတာ   သဗ္ဗေပုဂ္ဂလာ  သဗ္ဗေအတ္တဘာဝပရိယာပန္နာ အာရုံငါးပါး၌ တပ်မက်သော သတ္တဝါအားလုံး။  ထွက်သက်ဝင်သက်ရှိသော သတ္တဝါအားလုံး။  ကံကိလေသာတို့မှ ဖြစ်ကုန်သော သတ္တဝါအားလုံး။  ပုဂ္ဂိုလ်အားလုံး။  အတ္တဘော၌ အကျုံးဝင်သူအားလုံး။

မေတ္တာအကျယ် ၅၂၈ပါး
မေတ္တာစစ် မေတ္တာမှန်များ အနောဓိသ မေတ္တာ ၅ပါး၊ ဩဓိသ မေတ္တာ ၇ပါး။ ပေါင်း ၁၂ပါးဖြစ်သည်။ အဝေရာ ဟောန္တု၊၊ အဗျာပဇ္ဇာ ဟောန္တု။ အနီဃာ ဟောန္တု၊၊ သုခီအတ္တာနံ ပရိဟရန္တု၊ ၄ခုနှင့်မြှောက် ၄၈၀ဖြစ်သည်။ ယင်း၄၈နှင့် ၄၈၀နှစ်ရပ်ကို ပြန်၍ပေါင်းလျှင် ၅၂၈ရရှိသည်။ ဗုဒ္ဓဓမ္ဓကျမ်း(ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်၊ ပါ၃၁၃၊ ဋ္ဌ၊ဒု၂၀၇)

                ဩဓိသမေတ္တာ         ၅
                မေတ္တာ                + ၇
                                           _____
                                             ၁၂
        မေတ္တာ                       × ၁၀
                                          ______
 မူလဌာန                                ၄၈၀
                                         +  ၄၈
                                         _______
                                           ၅၂၈


မေတ္တာအကျိုး ၁၁ပါး
မေတ္တာတရားပွားများသူတို့ မျက်မှောက် ခံစားရသော အကျိုး၁၁ပါး။
ချမ်းသာစွာ အိပ်ရခြင်း။
ချမ်းသာစွာ နိုးရခြင်း။
မကောင်းသော အိပ်မက်ကို မမြင်မက်ရခြင်း။
လူတို့ ချစ်နှစ်သက်ခြင်း။
နတ်တို့ မြတ်နိုးခင်မင်ခြင်း။
နတ်တို့ စောင့်ရှောက်ခြင်း။
မီး၊ အဆိပ်၊ လက်နက် မသင့်နိုင်ခြင်း။
စိတ် လျင်မြန်စွာ တည်ကြည်ခြင်း။
မျက်နှာရုပ်ဆင်း ကြည်လင် ရွှင်ပြခြင်း။
မ‌ေ တွမ‌‌ေ ဝ တည်ြငိမ်စွာသေရခြင်း။
သေသောအခါ ဗြဟ္မာပြည်သို့ လားရခြင်း။

အင်္ဂုတ္တရ ဧကာဒသကနိပါတ် မေတ္တသုတ်

စိတ်အပူအလောင် ကင်းစင်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား။ သူတပါးကိုလည်း စိတ်အပူအလောင်ကင်းစင်အောင် ဆောင်ရွက်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား။ သတ္တဝါအားလုံး စိတ်ပူခြင်း ကင်းကြပါစေ။ စိတ်အညစ်အကြေး ကင်းစင်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား။ ဆောင်ရွက်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား။ သတ္တဝါအားလုံး စိတ်ညစ်ခြင်း ကင်းကြပါစေ။ စိတ်အရှုပ်အထွေး ကင်းစင်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား။ သူတပါးကိုလည်း စိတ်အရှုပ်အထွေးကင်းစင်အောင် ဆောင်ရွက်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား။ သတ္တဝါအားလုံး စိတ်ရှုပ်ခြင်း ကင်းကြပါစေ။ စိတ်အေးချမ်းတည်ကြည်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား။ သူတပါးကိုလည်း စိတ်အေးချမ်းတည်ကြည်အောင် ဆောင်ရွက်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား။ သတ္တဝါအားလုံး စိတ်အေးချမ်းတည်ကြည်ကြပါစေ။ စိတ်ကြည်လင်သန့်ရှင်းတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား။ သူတပါးကိုလည်း စိတ်ကြည်လင်သန့်ရှင်းအောင် ဆောင်ရွက်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား။ သတ္တဝါအားလုံး စိတ်ကြည်လင်သန့်ရှင်းကြပါစေ။ စိတ်ရွှင်လန်းချမ်းသာတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား။ သူတပါးကိုလည်း စိတ်ရွှင်လန်းချမ်းသာအောင် ဆောင်ရွက်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား။ သတ္တဝါအားလုံး စိတ်ရွှင်လန်းချမ်းသာကြပါစေ။ အတုမရှိသော မေတ္တာ၊ ကရုဏာတော်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ အတုမရှိသောမေတ္တာ၊ ကရုဏာဓာတ်တော်များသည် တပည့်တော်၏ နှလုံးသားထဲသို့ ပျံ့နှံ့စိမ့်ဝင်တော်မူကြပါ။ စိတ်အစဉ်တွင် လောဘဝင်က၊ဝင်လာလောဘ ထွက်ပြေးရအောင်လောဘကင်းစင် ဘုရားရှင်ကိုကြည်လင်မြတ်နိုး ရှိခိုးပါသည်။ စိတ်အစဉ်တွင် ဒေါသဝင်က၊ဝင်လာဒေါသ ထွက်ပြေးရအောင်-ဒေါသကင်းစင် ဘုရားရှင်ကိုကြည်လင်မြတ်နိုး ရှိခိုးပါသည်။ စိတ်အစဉ်တွင် မောဟဝင်က၊ဝင်လာမောဟ ထွက်ပြေးရအောင်-မောဟကင်းစင် ဘုရားရှင်ကိုကြည်လင်မြတ်နိုး ရှိခိုးပါသည်။ မေတ္တာစိတ်ဓာတ်၊ လွန်မြင့်မြတ်၊ လူနတ်အချစ်ဆုံး။ မေတ္တာရနံ့၊ ကြိုင်လှိုင်နှံ့၊ သင်းပျံ့နယ်မဆုံး။ မေတ္တာပန်းခိုင်၊ ကိုယ်စီကိုင်၊ ဖက်ပြိုင်သူတို့ရှုံး။ တစ်ဦးမေတ္တာ၊ တစ်ဦးမှာ၊ ရှည်ကြာရွံမမုန်း။ တရားပျောက်ကွယ်၊ မေတ္တာပြယ်၊ ကြီးငယ်အများမုန်း။ မေတ္တာနတ်ပန်း၊ ပန်ဆင်မြန်း၊ ရွှင်လန်းစိတ်နှလုံး။ဓမ္ဓကျမ်း(ရွှေဟင်္သာစံကျောင်း ဆရာတော်ကြီး)

ဗုဒ္ဓမြတ်စွာလောင်းလျာတုန်းကနောက်ဆုံးအထိပါရမီလူနတ်များစွာ ချမ်းသာရေးမို့အသက်ပေးလို့ ဖြည့်ခဲ့သည် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာသာသနာတွက်မို့ငါပါ အသက်ဆုံးစေမည် နောက်မဆုတ်ပေါင် ခုလိုတွေးလို့ကုသိုလ်ရေးမို့ ကြိုးစားမည်မေတ္တာပို့သရာမှာ ပါးစပ်ကသာ သတ္တဝါတွေ ကျန်းမာချမ်းသာကြပါစေလို့ဆိုပြီး တကယ်တမ်း ဒုက္ခရောက်နေတဲ့ သတ္တဝါတို့ကို တွေ့ကြုံတဲ့အခါမှာတော့ အဲဒီဒုက္ခက လွတ်ရာလွတ်ကြောင်း ဘာမျှ ကူညီဆောင်ရွက်ပေးခြင်း မရှိဘူးဆိုရင် ဒီပုဂ္ဂိုလ်မျိုးရဲ့ ပါးစပ်ကရွတ်တဲ့ မေတ္တာပို့ဟာ အမှန်တကယ်ဖြောင့်မတ်တဲ့ မေတ္တာလို့ မဆိုနိုင်ပါဘူး။ အဲဒီလိုမဖြစ်အောင် ဖြောင့်မတ်တဲ့ မေတ္တာရှိရမှာပါ။ဓမ္ဓကျမ်း(မဟာဂန္ဓာရုံဆရာတော်ဘုရားကြီး)ဓမ္ဓကျမ်း(မဟာဂန္ဓာရုံဆရာတော်ဘုရားကြီး)

တကယ်မေတ္တာစစ်မှန်သွားရင် - ကိုယ့်အတွက် ဘာအကောင်းဆုံးလဲလို့ တွေးမှာ မဟုတ်တော့ဘူး။ သူ့အတွက် ဘာအကောင်းဆုံးဖြစ်မလဲ ဆိုတာကိုတွေးပြီး အဲဒါကိုလိုလားတယ်။ မေတ္တာဆိုတာ သူတစ်ပါးအတွက် အာဟာရဖြစ်သလို ကိုယ့်အတွက်လည်း အာဟာရ ဖြစ်ပါတယ်။ ယောနိသော မနသိကာရဆိုတဲ့စိတ်ထားကောင်းလေးနဲ့သာစိတ်ကောင်းထားနိုင်မယ်ဆိုရင်ဘယ်အာရုံနဲ့ဆုံဆုံ၊ ဘယ်အဖြစ်အပျက်နဲ့ကြုံကြုံစိတ်လည်း ချမ်းသာပါတယ်။ ကုသိုလ်တရားလည်း တိုးပွားပါတယ်။ အလုပ်တိုင်းမှာ အနှစ်ပါဖို့မေတ္တာဟာလည်း မရှိမဖြစ်ပါ။ ဘာအလုပ်ပဲလုပ်လုပ် မေတ္တာထုံမွှမ်းပြီးလုပ်ရင်လုပ်သမျှ ကုသိုလ်တွေချည်းပါပဲ။ဓမ္ဓကျမ်း(ဦးဇောတိကမဟာမြိုင်တောရ)

တလောကလုံးရဲ့ အနှိုင်းမဲ့ကျေးဇူးရှင်ဖြစ်တဲ့မြတ်စွာဘုရားရှင်က ဗုဒ္ဓါနုဿတိဘာဝနာဟာ အနှိုင်းမဲ့ဘာဝနာဖြစ်ပါတယ်လို့ “ဘာဝေဟိ ဗုဒ္ဓါနုဿတိံ ၊ ဘာဝနာနမနုတ္တရံ”
ဆိုတဲ့ စကားတော်နဲ့ ဟောကြားညွှန်ပြထားတာမို့ လူသားတိုင်း၊ လူသားတိုင်း ဗုဒ္ဓါနုဿတိဘာဝနာဆိုတဲ့ အနှိုင်းမဲ့ဘာဝနာကို သီးခြားဘုရားရှေ့မှာ ထိုင်ရင်းနဲ့ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ သွားရင်း၊လာရင်း၊ လုပ်ရင်းကိုင်ရင်း၊ ပြောရင်းဆိုရင်း၊ စားရင်းစွန့်ရင်းနဲ့ပဲဖြစ်ဖြစ် အမြဲမပြတ် ပွားများအားထုတ်နိုင်ကြပါစေ။ ဓမ္ဓကျမ်း(ရွှေပါရမီဆရာတော် အရှင်ဆန္ဒာဓိက)

လူ့ဘုံ၊ နတ်ဘုံ၊ နဂါးဘုံမှာ ရတနာကား အစားစား၊ များပြားလှပါပေ။ တန်ခိုးတေဇာ ဝေဖြာတောက်ကြွား၊ မြတ်ဘုရားနှင့် မခြားတူမျှရတနာက လုံးဝမရှိပါပေ။ သစ္စာဤစကား စွမ်းပကားကြောင့်၊ များပြားလှစွာ သတ္တဝါ ချမ်းသာကိုယ်စိတ် ပြည့်ပါစေ။ ဥပဒ်ရန်ဘေး၊ ကင်းစင်ဝေး၊ ငြိမ်းအေးကြပါစေ။ ကျက်သရေအပေါင်း မင်္ဂလာအပေါင်း ခညောင်းကြပါစေ။ မေတ္တာကရုဏာကြီးမား မြတ်ဘုရားသည်၊ အများဝေနေ၊ ချမ်းသာစေဖို့၊ သုံးထွေဆယ်လီ၊ ပါရမီတရား ကျင့်ကြံပွား၊ ဘုရားဖြစ်ခဲ့ပေ။ သစ္စာဤစကား စွမ်းပကားကြောင့်၊ များပြားလှစွာ သတ္တဝါ ချမ်းသာကိုယ်စိတ် ပြည့်ပါစေ။ ဥပဒ်ရန်ဘေး၊ ကင်းစင်ဝေး၊ ငြိမ်းအေးကြပါစေ။ ကျက်သရေအပေါင်း မင်္ဂလာအပေါင်း ခညောင်းကြပါစေ။ဓမ္ဓကျမ်း(ပရိတ်တော်အလင်္ကာ စိန်ရတနာဆရာတော်ကြီး)

တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာ(တလောကလုံးမှာ) များသတ္တာ ချမ်းသာရာအမှန် မြတ်နိဗ္ဗာန် ဧကန်ရကြပါစေ။ တစ်လောကလုံးမှာ များသတ္တာ လွတ်မြောက်ရာအမှန် မြတ်နိဗ္ဗာန် ဧကန်ရကြပါစေ။
တစ်လောကလုံးမှာ များသတ္တာ အေးငြိမ်းရာအမှန် မြတ်နိဗ္ဗာန် ဧကန်ရကြပါစေ။ ကိုးကွယ်ရာအမှန် မြတ်နိဗ္ဗာန် ဧကန်ရကြပါစေ။ တဏှာကုန်ရာအမှန် မြတ်နိဗ္ဗာန် ဧကန်ရကြပါစေ။
သေခြင်းကင်းရာအမှန် မြတ်နိဗ္ဗာန် ဧကန်ရကြပါစေ။ ဘေးရန်ကင်းရာအမှန် မြတ်နိဗ္ဗာန် ဧကန်ရကြပါစေ။ ဝဋ်ကင်းရာအမှန် မြတ်နိဗ္ဗာန် ဧကန်ရကြပါစေ။ အပြစ်ကင်းရာအမှန် မြတ်နိဗ္ဗာန် ဧကန်ရကြပါစေ။ အပျက်ကင်းရာအမှန် မြတ်နိဗ္ဗာန် ဧကန်ရကြပါစေ။ အတုမရှိရာအမှန် မြတ်နိဗ္ဗာန် ဧကန်ရကြပါစေ။ ဓမ္ဓကျမ်း(ဟင်္သတမြို့ နဝဓုတင်္ဂါစာရဆရာတော်ကြီး)

တစ်နေ့သုံးခါ၊ အိုးတစ်ရာဖြင့်၊ ချက်ကာထမင်း၊ လှူဒါန်းခြင်းထက်၊ မယွင်းစင်စစ်၊ နို့တစ်ညှစ်စာ၊ ကြိမ်သုံးခါဖြင့်၊ မေတ္တာပွားများ၊ ကျိုးကြီးမားသည်၊ ဘုရားမြတ်စွာ မိန့်ခွန်းတည်း။
သန့်စင်မြင့်မြတ်တဲ့တဲ့ မေတ္တာဓာတ်တွေ ကူးစက်လာဖို့ ဘုရားဂုဏ်တော်ပွားကြစို့။ မေတ္တာကျယ်ပြန့် ဘုရားမြတ်၊ ဆည်းကပ်သူလည်း ရွှင်လန်းတာ။ မေတ္တာသခင် ဘုရားရှင်၊ ဦးတင်သူလည်း အပူကွာ။ မေတ္တာကြီးမား မြတ်ဘုရား၊ လေးစားသူလည်း မေတ္တာလာ။ မေတ္တာစွမ်းအား မြတ်ဘုရား၊ ပွားများသူလည်း မေတ္တာဖြာ။ မေတ္တာကြီးကျယ် အံ့ဩဖွယ်၊ ကိုးကွယ်သူလည်း အေးချမ်းပါ။ ဂုဏ်တော်+မေတ္တာ စိတ်ချမ်းသာ၊ နိဗ္ဗာန်လမ်းမှာပါ။

ကိုးကား

 ပြင်ပလင့်ခ်များ 
 The Buddha’s Teachings on Love ဗုဒ္ဓ မြတ်စွာဘုရား၏ မေတ္တာတရား 
 ဗုဒ္ဓသာသနာ ၏ ၅၂၈ မေတ္တာ- ၁၅၀ဝ မေတ္တာ
 Buddhism and Peace 
 Buddhism and Patience  

 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
Category:ဝိပဿနာ
Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ
Category:ဘာသာရေး