Mira

Mira ye ua bila pertuesa ne l Çtrito de Coimbra, region Centro i sub-region de l Baixo Mondego, cun cerca de 7 300 habitantes.

Ye sede dun munecípio cun 123,89 Km² de ária i 12 465 habitantes (2011), subdebidido an 4 freguesies. L munecípio ye lhemitado a norte pul munecípio de Bagos, a lheste i a sul por Cantanhede i a oeste ten lhitoral ne l Ouceano Atlántico.

 Stória 
La region adonde queda Mira yá ye habitada hai lhongos tiempos, anque sue stória precoce ser bastante ouscura. Sabe-se qu'esta poboaçon fui acupada ne l tiempo de ls Romanos i ye-les atribuído la sue spanson.  De la época romana fúrun ancontrados alguns materiales de custruçon, nomeadamente "tegulae" (teilhas) i cerámica doméstica. Pouco ye coincido subre la ária ne ls tiempos de ls Besigodos, mas durante l período de domínio árabe, Mira era yá ua poboaçon cun praça. Ne l período Muçulmano esta region terá sido palco de guerras antre crestianos i árabes quando estes dominórun esta zona de l lhitoral. Cumo era prática anton, ls ambasores sustituian parte de la populaçon cumo gientes d'outras árias de la península, i fui durante este tiempo que la bila adquiriu l nome de Mira. Lhieba-se a crer que yá ls crestianos eilhi eisistentes tenien deboçon predileta al Apóstolo San Tomé, i ls debotos chamában l'este lhocal Tierras de l Senhor San Tomé, que segundo lhenda lhiebara ls mouros l'aceitáren l termo qu'an árabe ye Eimir. Mira ye corrupçon de la palabra árabe mir ó Eimir, que quier dezir senhor, xefe ó príncepe. Mas, hai alguns stóriadores qu'aceitan l'eideia de que ls árabes, dando-le este nome, quejirun çtingui-la pula sue beleza, situaçon i amenidade de l clima, chamando-le Tierra de l Senhor. L'anfluéncia árabe fui mui nítida na region, sendo l lhocal foco de moçarabismo.

Cula Reconquista Crestiana, subretodo na radadeira cunquista de Coimbra als árabes an 1064, la stória de las tierras de Mira passa a quedar mais claramente decumentada. L poboado mouro fui caturado inda antes de l'andependéncia de l cundado Portucalense, talbeç por D. Anrique, pai de D. Fonso Heinriques.  La poboaçon yá aparece mencionada na doaçon que l purmeiro gobernador de Coimbra, l moçarabe Sisnando, fazira ne l'anho de 1094 als nuobos poboadores de Montemor-l-Bielho.  A estes cuncediu la posse desta tierras gandaresas i todos ls sous tenermos cula cundiçon d'arar i cultibar todos ls terrenos ancultos, nun podendo doá-los, bendé-los ó trocá-los sin l cunsentimiento de l gobernador.  La posse fura cunfirmada an Febreiro de 1095, por D. Raimundo i D. Urraca, anton Senhores de Portucale, a Soleima Godinho, doando todas las tierras de San Tomé de Mira i nomeando-lo sou propiatairo i senhorio, sub cundiçon de las arroteadas, balorizar i lhiebar a la criaçon de nuobos poboados.

An 1442, Don Pedro, regente de Pertual i Duque de Coimbra, cuncediu outonomie municipal la Mira i dibersos prebilégios para fixar populaçon i zambolber l lhocal. Recebiu foral de D. Manuel I an Lhisboua que l'eileba la bila a 27 de Agosto de 1514 i nomeia cumo admenistrador i senhor de la bila Don Gonçalo de Tavares. Mais tarde, D. Manuel de Sousa Tavares fui senhor i alcaide-mor de la bila. L Senhorio de Mira mantebe-se nas manos de la família de ls Tavares até al seclo XVIII, quando passou a antegrar la Casa de las Reinas. Ende se mantebe até a la stinçon de l regime senhorial an 1833.

Assi i to, la freguesie antecede l cunceilho. L'eigreija de S. Tomé de Mira, sendo la primitiba ouriginalmente custruida noutro lhocal, fui mandada eidificar pul filho de l propiatairo Saleima, Zalema Godinho, que fui tamien l sou purmeiro pároco. Zalema Godinho, passado poucos anhos de cura d'almas, trocou la sue paróquia pul l'hábito de monge augusteniano, doando al Mosteiro de Santa Cruç de Coimbra l'eigreija de Mira. Passando la freguesie a ser apersentaçon de Santa Cruç de Coimbra, l giral de ls cónegos fazie-se repersentar pul bigairo dando-le ua penson de 401$250 réis.

Eiqui bibeu grande parte de la sue bida Francélio Vouguense, pseudónimo de Francisco Joaquim Bingre, poeta arcádico i pré-romántico pertués. Ambora sendo natural de Canielhas, Starreija, eiqui eiserceu las funçones de scribon de l Juízo, cámara i tabelion. Morriu als 93 anhos ne l die 26 de Márcio de 1865.

L cunceilho fui zaparecido an 7 de Setembre de 1895 passado las reformas admenistratibas de l'ampeço de l lhiberalismo  i ancorporado ne l cunceilho de Cantanhede. Fui restourado an 13 de Janeiro de 1898.

 Demografie 
 Populaçon de l cunceilho de Mira (1801 – 2011) 1801  1849  1900  1930 1960 1981 1991 2001 2011 4 572 8 964 8 075 9 671 13 384 13 299 13 257 12 872 12 465

 Freguesies 
L cunceilho de Mira cunta cun 4 freguesies, que son las seguintes:

 Carapelhos
 Mira
 Praia de Mira
 Xeixo