Segundo milénio depuis de Cristo

L segundo milénio d.C. fui l período de tiempo que tubo ampeço an 1 de janeiro de 1001 i treminou an 31 de dezembre de 2000, abrangendo la Eidade Média Plena, la Baixa Eidade Média, la Renacença, la Eidade Moderna, l Colonialismo, la andustrializaçon i l surgimiento de ls stados-nacion, culminando ne l seclo XX cul ampato de la ciéncia i la eiducaçon, medecina i bacinaçon ounibersal. Ls seclos de scaladas de cunflitos cun armas de alta tecnologie (de las guerras mundiales i bombas nucleares) son cuntrabalanceados pula ourgença de mobimientos pacifistas liebados a cabo pulas Naciones Ounidas, pul Cuorpo de la Paç, por médicos i anfermeiros que cruzan frunteiras para tratar malinas i ferimientos i l retorno de las Oulimpíadas cumo forma d'anfrentamiento sin cumbate antre países.

Cientistas prebalecírun an defenir la libardade anteletual, i nuobas tecnologies son zambolbidas por gobiernos, andústrias i centros de pesquisa al redror de l mundo, cun eiducaçon cumpartilhada por einúmaras cunferéncias anternacionales i publicaçones specializadas. L zambolbimiento de la prensa moble, de l rádio, de la telebison i de la anterneta ajudórun a propagar anformaçon, i ne l final de l seclo XX bilhones de pessonas recebien a la par atrabeç de áudio, bídeo i ampressos, antre outros meios, porduçones eiducatibas, noticiosas ó d'antretenimiento.

A partir seclo XVI, houmanos migrórun de la Ouropa, África i Ásia pa l Nuobo Mundo, dando ampeço al cada beç mais custante porcesso de globalizaçon. L'antrelaçamiento de mercados anternacionales lebou a la formaçon de corporaçones multinacionales, cun scritórios an dibersos países. Amprendimientos anternacionales reduziran l'ampato de l nacionalismo ne l'eimaginairo popular.

La populaçon mundial dobrou durante ls purmeiros siete seclos de l milénio (de 310 milhones an 1000 a 600 milhones an 1700), mais tarde oumentando dieç bezes durante sous radadeiros trés seclos, ultrapassando la marca de 6 bilhones an 2000.

 Calendário 
L segundo milénio fui l período de tiempo qu'ampeçou-se an 1 de janeiro de 1001 i treminou an 31 de dezembre de 2000. Este ye l segundo período de mil anhos de l Anno Domeni.

L calendairo Juliano fui adotado na Ouropa ne l'ampeço de l milénio, i todos ls países qu'outelizórun nel acabórun por adotar l calendairo Griegoriano quando de l final de l Juliano. Sendo assi, la data final ye siempre calculada d'acuordo cul calendairo Griegoriano, mas las datas ampeças seguen giralmente l calendairo Juliano (ó ocasionalmente l calendairo Griegoriano prolético).

Este milénio ye cunsidrado popularmente cumo ampeçado i finalizado un anho antes, ó seia, ampeçando ne l'anho 1000 i treminando ne l final de 1999. Anque desta ser ua bison ancorreta, muitas celebraçones públicas pul fin de l milénio fúrun rializadas na passaige de 31 de dezembre de 1999 para 1 de janeiro de 2000, anquanto la data berdadeira, un anho depuis, nun recebiu l mesmo nible de comemoraçones. L'eiquíboco deriba-se de la suposiçon de qu'eisiste un anho zero, mas esse nun ye l causo deste calendairo.

 Ceblizaçones 
Las ceblizaçones desta seçon stan ourganizados d'acuordo cul geoesquema de las Naciones Ounidas.
ÁfricaAméricaÁsiaOuropaOceania Califado Fatímida 
 Sultanato de Mamluk 
 Dinastie Almorábida
 Califado Almóada
 Dinastie Saadi
 Ampério Mali 
 Ampério Songhai 
 Califado de Sokoto
 Sultanato de Funj
 Ampério Ashanti
 Reino de Daomé
 Ifé
 Ampério de Oyo
 Ampério de l Venin
 Reino de l Kongo
 Reino Merina
 Ampério Buganda
 Reino de Rwanda
 Reino de l Burundi
 Ampério de Kitara
 Ampério Monomotapa
 Ampério Marabi
 Reino de Luba
 Reino de Lunda
 Reino Zulu Ampério Asteca 
 Ampério Anca 
Stados Ounidos Ampério Sikh 
 Ampério Khmer 
 Ampério Bagan 
 Ampério Chola 
 Goryeo 
 Dinastie Sung 
 Ampério Hoysala 
 Ampério Seljúcida 
 Ampério Mongol 
 Dinastie Yuan 
 Dinastie Ming 
 Ampério Bijayanagara 
 Dinastie Qing 
 Ampério Mogol  Ampério Bizantino (330–1453) 
 Prencipado de Kieb
 Ampério Sérbio
 Reino de la Sérbia
 Reino de la Anglaterra 
 Sacro Ampério Romano-Germánico 
 Reino de la Fráncia 
 Ampério colonial francés (1605–1960)
 Reino de la Hungrie 
 Corona de Aragon 
 Corona de Castielha 
 Ampério Otomano (1299–1922)
 Segundo Ampério Búlgaro (1185–1396)
 Reino de la Polónia 
 Ampério Spanhol (1402–1975)
 Ampério Pertués (1415–1999)
 Ampério Austríaco (1526–1918)
 Ampério Británico (1583–1997) 

 Eibentos 
Ls eibentos desta seçon stan ourganizados d'acuordo cul geoesquema de las Naciones Ounidas.
 ÁfricaAméricaÁsiaOuropaOceaniaSeclo XI1043 Eze Nri Ìfikuánin torna-se l purmeiro rei de l Ampério de Nri
1054 Dinastie de ls Almorábidas ye stablecida
1060 Ampério de Kanen cumberte-se al Eislana1000 Cahokia (atual Eillinois, EUA) torna-se capital regional de la cultura mississippiana1008 L Cunto de Genji ye finalizado
1005 Tratado de Shanyuan ye assinado
1044 Ye publicado Wujing Zongyao, cula receita de la pólbara1054 Grande Cisma de l Ouriente debede la Eigreija Católica
1088 Purmeira ounibersidade de l mundo ye fundada
1095 Purmeira Cruzada  Seclo XII1143 Dinastie Almóada assume lugar de ls Almorábidas	
1171 Saladino depone ls fatímidas i atiradeira l Ampério Aiúbida
1173 Aiúbidas cunquistan l território de Qasr Ibrin an Núbia1100 Toltecas stablecen sue capital an Tula
1124 Arnaldur ye cunsagrado purmeiro bispo de la Groenlándia
1175 Çtruiçon de la ceblizaçon Tolteca1117 Bússola ye ousada para nabegaçon
1150 Custruçon de Angkor Wat1169 Aberróis traduç Aristóteles   ÁfricaAméricaÁsiaOuropaOceaniaSeclo XIII1200 Ampério Monomotapa ye stablecido ne l Zimbabwe
1203 Soumaoro Kanté cunquista Ampério Gana	
1250 Suldados Mamelucos tóman l Ampério Eigípcio de ls Aiúbidas1200 Chichén Itzá ye abandonada
1200 Manco Capac atiradeira l Ampério de Cuzco
1200 Spanson de l stado Chimu de Chimor1211 Genghis Khan forma sou ampério1215 Magna Carta
1260 Cunsagraçon de la Catedral de Chartres1200 Taitianos colonizan l HabaíSeclo XIB1324 Peregrinaçon de Musa I a la Meca
1365 Cruzada liderada pul rei de Xipre saqueia Alexandria
1375 Ampério Songhai declara sue andependéncia de Mali 1315 Fundaçon de Tenochtitlán
1350 Nórdicos abandonan la Groenlándia
1350 Guerra antre ls Ancas i ls Chimus1350 Café ampeça a ser cunsumido
1368 Zhū Yuánzhāng spulsa ls mongoles de l poder1348 Peste Negra
1350 Florescimiento de la moda
1382 Bíblia de Wycliffe1300 Eimigraçon polinésia pa la Nuoba Zelándia
1300 Habaí amplementa sistema de castas
1300 Gigantescas státuas de piedra son erigidas na Ilha de Páscoa ÁfricaAméricaÁsiaOuropaOceaniaSeclo XB1400 Capital de la Dinastie Sayfawa ye rialocada para Borno
1400 Ls Funj colonizan Alodie
1496 Spanha cunquista Melilla, ne l Marrocos1470 Ancas cunquistan l Ampério Chimu
1428 Astecas cunquistan Azcapotzalco, alian-se la Texcoco i Tlacopan i tornan-se l stado dominante de l México
1492 Çcubrimiento de la América1407 Ampeçan las obras de la Cidade Proibida an Pequin
1431 Reino Ayutthaya cunquista Angkor1413 Filippo Brunelleschi antroduç la perspetiba linear
1453 Ampério Otomano cunquista Custantinopla
1439 Ambenson de la Amprensa por Gutenberg.
1455 Ye ampressa la Bíblia de Gutenberg1400 Tongas custroen centro cerimonial an Mu'laSeclo XBI1546 Ampério Songhai cunquista Niani
1509 Tráfico negreiro an direçon a las Américas
1517 Selin I catura l Eigito
1535 Cunquista de Túnis pul Sacro Ampério Romano-Germánico1535 Ouropeus çcubren l cunsumo de tabaco nas Américas
1537 Ouropeus çcubren l cunsumo de patata nas Américas
1545 Ouropeus çcubren prata an Potosí1517 Publicaçon de las 95 Teses
1543 Publicaçon de De Houmani Corporis Fabrica
1596 Ambençon de l baso sanitairo an sou formato moderno1550 Maoris de la Nuoba Zelándia custroen fortificaçones ÁfricaAméricaÁsiaOuropaOceaniaSeclo XBII1600 Ye fundado l Reino de Ruanda
1600 Ye fundado l Reino de Daomé
1644 Ten ampeço la Guerra de Char Bouba1607 Ye fundada la Colónia de Birgínia
1624 Ilha de Manhattan ye cumprada de natibos amaricanos
1697 Radadeiro reduto Maia ye cunquistado puls spanholes1610 L xá spalha-se pul mundo
1637 Japon stablece proibiçon de cuntato cun estrangeiros1603 Purmeira ancenaçon de Hamlet
1610 Galileo Galilei publica sues ouserbaçones a respeito de Júpiter
1666 Isaac Newton çcubre la grabidade1600 Dinastie de Tu'i Kanokupolu toma l poder an Tonga
1642 Abel Tasman çcubre la Nuoba Zelándia.ptelara.gobt.nç/en/ouropean-çcobery-of-new-zealand/2 "Ouropean çcobery of New Zealand". Ancyclopedie of New ZealandSeclo XBIII1700 Fin de l Ampério Marabi
1754 Nace Usman Dan Fodio
1799 Çcubierta de la Piedra de Rosetta1742 Atahualpa lidera ne l Peru rebolta andígena contra la Spanha
1776 Ye publicada la Declaraçon de la Andependéncia de ls Stados Ounidos1751 China acupa l Tibete1722 Bach cumpone L Crabo Bien Temperado

1769 Ambençon de l motor a oupor

1796 Edward Jenner ambenta la bacina  ÁfricaAméricaÁsiaOuropaOceaniaSeclo XIX1869 Ye einougurado l Canhal de Sueç
1896 Batailha de Adua
1879 Batailha de Isandlwana1821 Bolíbar liberta la Benezuela
1822 Declarada la Andependéncia de l Brasil
1876 Thomas Eidison atiradeira l purmeiro laboratório de pesquisas andustriales
1876 Purmeira trasmisson telefónica1868 Fin de la política d'eisolamiento japonesa1830 George Stephenson custrói la purmeira camino de fierro
1859 La Ourige de las Speces
1882 Teorie Microbiana de la Malina ye cumprobada1840 Tratado de Waitangi ye assinado
1845 Guerras MaorisSeclo XX1956 Guerra de l Sueç
1967 Guerra de ls Seis Dies
1996 Fin de l apartheid1903 Armanos Wright rializan l purmeiro bóo dun aeronabe cuntrolada mais pesada que l'aire
1908 Ford custrói l Model T
1928 Purmeira trasmisson de telebison1917 Reboluçon Russa
1934 Grande Marcha de Mao
1945 Bumbardeamientos atómicos de Hiroshima i Nagasaki1901 Guglielmo Marconi rializa la purmeira trasmisson de rádio trasatlántica
1928 Çcubierta de la penicelina

1933 Adolf Hitler ye eileito chanceler de la Almanha1915 Australianos i neozelandeses angajan-se na Campanha de Galípoli

 0