Lhista de reis de Pertual

Esta ye ua lhista de reis de Pertual, zde l'andependéncia de l Reino de Lhion an 1139 até a l'amplantaçon de la República an 5 de outubre de 1910. A títalo de abiso, son mostrados tamien ls condes de Pertual que benírun antes l purmeiro rei pertués.

 Cundado Portucalense 
borda|centro|195x195px|Coat_of_Arms_of_D._Henry_of_Burgundy,_Count_of_Portugal.png
Casa reinante: Borgonha

 D. Anrique de Borgonha, Conde de Portucale (r. 1093-1112)
 D. Tresa (Tareja) de Lhion, regente na menoridade de l filho (r. 1112 - 1128), cul títalo de regina («reina»)
 D. Fonso Anriqueç, Conde de Portucale i depuis purmeiro Rei de Pertual (r. 1112 - 1139)

 Purmeira Dinastie – de Borgonha ó Afonsina 
borda|centro|183x183px|Standarte de ls reis de la I Dinastie

 #  Nome    Ampeço de l gobierno  Fin de l gobierno  Cugnome(s)  Notas 1  D. Fonso I 50px 27 de Júlio de 1139  6 de Dezembre de 1185  L Cunquistador  Tamien chamado D. Fonso Anriqueç (Fonso, filho de D. Anrique; eiqui radica l nome que ls muçulmanos le dórun , Ibn-Arrik - «filho de Anrique»). 2  Xanso I de Pertual 50px 6 de Dezembre de 1185  27 de Márcio de 1211  L Poboador  3  Fonso II de Pertual 50px 27 de Márcio de 1211  25 de Márcio de 1223  L Gordo  4  Xanso II de Pertual 50px 25 de Márcio de 1223  1247  L Capelo  Depuosto pul Papa Einocéncio IV ne l I Cuncílio de Lyon, an 1245, sob l'acusaçon de «rex innutilis», benerie a abdicar an 1247, eisilando-se an Toledo, i benido a morrer pouco tiempo depuis, an ampeços de 1248. 5  Fonso III de Pertual 50px 3 de Janeiro de 1248  16 de Febreiro de 1279  L Bolonhés  Regente de Pertual, sob l títalo de Percurador i Defensor de l Reino, zde 21 de Setembre de 1245, até a la data de la muorte de l'armano, quando assume cunpletamente la rialeza. 6  D. Deniç I 50px 16 de Febreiro de 1279  7 de Janeiro de 1325  L Lhabrador   7  Fonso IV de Pertual 50px 7 de Janeiro de 1325  28 de Maio de 1357  L Brabo   8  Pedro I de Pertual 50px 28 de Maio de 1357  18 de Janeiro de 1367  L JusticeiroL Cruel  9  Fernon I de Pertual 50px 18 de Janeiro de 1367  22 de Outubre de 1383  L FermosoL Ancunstante   10  D. Biatriç I 50px 22 de Outubre de 1383  6 de Abril de 1385   (ber nota Reina de jure i de facto (era la sola heirdeira lhegítima de l trono deixado bago pula muorte de D. Fernando I), D. Biatriç, casada cun Juan I de Castielha, fui aclamada Reina an grande parte de l Reino, eisercendo la regéncia an sou nome, durante quaije dous anhos, la reina-biúda, sue mai D. Lheonor Teles de Menezes; l sou marido D. Juan de Castielha acrescientou mesmo l senhorio de ls Reinos de Pertual i Algarbe als sous títalos, i mandou cunhar moeda cun las armas de Lhion i Castielha partidas cun las de Pertual. Assi i to, zde l'ampeço de l reinado, bárias bilas i cidades de l reino ampeçórun-se a reboltar, temendo la perda de l'andependéncia, benido paulatinamente a angrossar l partido que se fui custituindo a la ruoda de l Mestre de Abis. Cula chubida al trono de l Mestre de Abis, passado las Cortes de Coimbra de 1385, la storiografie oufecial passou a negar la rialeza de D. Biatriç i até, an alguns causos stremos, a negar ser filha biológica de D. Fernando, por forma a refutar l fato de tener sido reina de Pertual.)

 Anterregno (1383 - 1385) 
Nome dado pula storiografie oufecial al período que medeia la muorte de D. Fernando i la chubida al trono de l sou meio-armano, l Mestre d'Abis D. Juan, i que cumprende las regéncias de Lhionor Teles i de l própio Mestre de Abis.

 #  Nome   Ampeço de l gobierno  Fin de l gobierno  Notas   D. Lheonor Teles de Menezes 50px 22 de Outubre de 1383  16 de Dezembre de 1383  Eiserce la regéncia an nome de la sue filha D. Biatriç  D. Juan, Mestre de Abis 50px16 de Dezembre de 1383   6 de Abril de 1385 

 Segunda Dinastie – de Abis ó Joanina 
centro|303x303px|Standarte de Juan I

 #  Nome    Ampeço de l gobierno  Fin de l gobierno  Cugnome(s)  Notas 11 (10)  Juan I de Pertual 50px 6 de Abril de 1385  14 de Agosto de 1433  L de Buona Mimória  Filho bastardo de D. Pedro I 12 (11)  Eiduarte de de Pertual 50px 14 de Agosto de 1433  9 de Setembre de 1438  L Eiloquente   13 (12)  Fonso V de Pertual 50px 9 de Setembre de 1438  11 de Nobembre de 1477  L Africano  Abdica an fabor de l filho, qu'assumie yá las funçones de regente de l Reino. 14 (13)  Juan II de Pertual 50px 11 de Nobembre de 1477  15 de Nobembre de 1477  L Príncepe Purfeito  Ye aclamado rei nas Cortes de Santaren de 1477; abdica al retornar al Reino sou pai.  13 (12)  Fonso V de Pertual 50px 15 de Nobmbre de 1477  28 de Agosto de 1481  L Africano  Reassume la rialeza. 14 (13)  Juan II de Pertual 50px 28 de Agosto de 1481  25 de Outubre de 1495  L Príncepe Purfeito 

 15 (14)  Manuol I de Pertual 50px 25 de Outubre de 1495  13 de Dezembre de 1521  L Binturoso  Primo de D. Juan II,nieto de D. Eiduarte I (ber nota Por muorte de D. Juan II sin filhos lhegítimos (l príncepe D. Fonso falecera an cundiçones trágicas nunca cumpletamente sclarecidas an 1491), nin armanos subrebibos (l'anfanta Santa Juana, sue armana, falecera an 1490), nun oustante haber tentado lhegitimar un sou bastardo, l'anfante D. Jorge de Lhancastre, feturo Duque de Coimbra, la Corona Pertuesa acabou por passar pa l sou primo i cunhado D. Manuol, Duque de Beija, l qual era filho de D. Fernando, Duque de Biseu (armano de l rei D. Fonso V), i de D. Biatriç (filha de l anfante D. Juan, l penúltimo de ls nembros de la Ínclita Geraçon). Assi, ambora pul lhado de l pai fusse nieto de l rei D. Eiduarte, i pul lhado de la mai, bisneto de D. Juan I, l fato de nun ser heirdeiro direto, mas si colateral, lheba la que surjan, por bezes, refréncias a ua quebra na dinastie de Abis al nible de la casa reinante, cunsidrando-se einaugurada assi la Casa de Abis-Beija (an houmenaige al ducado ne l qual fura ambestido por D. Juan II, i que detenie a la data de la sue aclamaçon, an 1495), la qual se manterie ne l poder até al fin de la dinastie, an 1580.) 16 (15)  Juan III de Pertual 50px 13 de Dezembro de 1521  11 de Júnio de 1557  L Piedoso  17 (16)  Sabastian de Pertual 50px 11 de Júnio de 1557  27 de Agosto de 1578  L Deseado  Nieto de D. Juan III 18 (17)  Anrique I de Pertual 50px 27 de Agosto de 1578  31 de Janeiro de 1580  L Casto  Tio-abó de D. Sabastian,filho de D. Manuol I 19 (18)  D. Antonho I 50px 24 de Júlio de 1580  25 de Agosto de 1580( an Pertual Cuntinental)1583 (na ilha Terceira)  L Prior de l Crato  Nieto de D. Manuol I(ber nota D. Antonho I fui rei de Pertual zde 19 de Júnio de 1580, data de la sue formal aclamaçon al trono an Santarén, até a la derrota na batailha de Alcántara, la 25 de Agosto seguinte. Cuntinou a reinar inda assi "de jure" a partir de l strangeiro, i reinou "de fato" até 1583 ne l território açoriano, adonde cuntinou la guerra al ambasor. La storiografie oufecial negou-le la cundiçon de rei (por ser tenido cumo filho bastardo i crestiano-nuobo l que nun ye berdade pus era rial la Legetimidade de D. Antonho), tanto sob ls Filipes, cumo tamien sob ls Braganças. Debe-se a ua obra de l Porsor Joaquim Veríssimo Serrão la reablitaçon de la sue figura, que debe assi figurar ne l númaro de ls reis de Pertual, puosto ambora la brebidade de l sou reinado.)

 Terceira Dinastie – Felipina, de Habsburgo ó de Áustria 
centro|264x264px

Ls soberanos desta dinastie fúrun tamien reis de Castielha, Países Baixos, Nápoles, Sicília, Lhion, Aragon, Baléncia, Galiza, Nabarra, Granada, duques de la Borgonha, etc., títalos genericamente reunidos ne l nome de Reis de Spanha.

 #  Nome    Ampeço de l gobierno  Fin de l gobierno  Cugnome(s)  Notas 20 (19)  Felipe II de Spanha 50px 17 de Abril de 1581  13 de Setembre de 1598  L Prudente  Nieto de D. Manuol I,fui tamien Felipe II an Spanha (1556-1598) (ber nota Felipe II ampeçou lhougo a eisercer l sou poder inda an 1580, ambora solo an parte, pus inda nun dominaba todo l território; solo an 1581, cun las Cortes de Tomar, se tornou Rei de Pertual de jure, i solo an 1583 cunseguiu abafar todos ls puntos qu'inda éran afetos al Prior de l Crato. Macau nunca reconheciu la soberanie de ls reis Habsburgo, que solo boltou a l'oubediéncia de ls soberanos pertueses cun D. Juan IV.) 21 (20)  Felipe II 50px 13 de Setembre de 1598  31 de Márcio de 1621  L Pio  Felipe III de Spanha an Spanha (1598-1621)  22 (21)  Filipe IV de Spanha 50px 31 de Márcio de 1621  1 de Dezembre de 1640  L Grande  Felipe IV an Spanha (1621-1665) 

Durante este período de sessenta anhos, ls reis fazírun-se repersentar an Pertual por un bice-rei ó un cuorpo de gobernadores - bei la lista de bice-reis durante la dinastie felepina.

A la rebuolta de 1 de Dezembre de 1640 seguiu-se la Guerra de la Aclamaçon, depuis chamada, pula storiografie romántica de l seclo XIX, cumo Guerra de la Restouraçon.

 Quarta Dinastie – de Bergáncia ó Brigantina 
borda|centro|239x239px|Bandeira de D. Juan IV
 #  Nome    Ampeço de l gobierno  Fin de l gobierno  Cugnome(s)  Notas 23 (22)  D. Juan IV 50px 15 de Dezembre de 1640  6 de Nobembre de 1656  L Restourador  Trinieto de D. Manuol 24 (23)  Fonso VI de Pertual 50px 6 de Nobembre de 1656  12 de Setembre de 1683  L Bitorioso  Regéncias de Luísa de Gusmon (6 de Nobembre de 1656 – 23 de Júnio de 1662) i de l Anfante D. Pedro (23 de Nobembre de 1668 – 12 de Setembre de 1683) 25 (24)  Pedro II de Pertual 50px 12 de Setembre de 1683  9 de Dezembre de 1706  L Pacífico  Armano de D. Fonso VI 26 (25)  Juan V de Pertual 50px 1 de Janeiro de 1707  31 de Júlio de 1750  L Magnánimo  27 (26)  Jesé I de Pertual 50px 31 de Júlio de 1750  24 de Febreiro de 1777  L Reformador  28 (27)  Marie I de Pertual 50px 24 de Febreiro de 1777  20 de Márcio de 1816  La Piedosa  Regéncia de Juan BI de Pertual (çpacho gobernatibo: 1792 – 1799; regente: 15 de Júlio de 1799 – 20 de Márcio de 1816)  -  D. Pedro III 50px 24 de Febreiro de 1777  5 de Márcio de 1786   Rei-cunsurte de D. Maria I 29 (28)  Juan VI de Pertual 50px 20 de Márcio de 1816  10 de Márcio de 1826  L Clemente  Regente de Pertual 1792-1799; Príncepe-Regente de Pertual i Algarbes 1799-1808; Príncepe-Regente de Pertual, Brasil i Algarbes (1808-1816; Rei de l Reino Ounido de Pertual, Brasil i Algarbes (1816-1825); Rei de Pertual i de ls Algarbes e Amperador Titular de l Brasil (1825-1826) 30 (29)  Pedro I de l Brasil 50px 26 de Abril de 1826  2 de Maio de 1826  L Rei-Suldado  Tamien Amperador de l Brasil (1 de Dezembre de 1822 – 7 de Abril de 1831); regente de Pertual (1831 – 1834) 31 (30)  Marie II de Pertual 50px 2 de Maio de 1826  11 de Júlio de 1828  La Eiducadora   32 (31)  Miguel I de Pertual 50px 11 de Júlio de 1828  26 de Maio de 1834  L Rei Absoluto  Regente em nome de D. Maria II (2 de Maio de 1826 – 11 de Júlio de 1828) 31 (30)  Marie II de Pertual 50px 20 de Setembre de 1834  15 de Nobembre de 1853  La Eiducadora  Regéncia de l pai D. Pedro (1831 – 1834) -  Fernon II de Pertual 50px 16 de Setembre de 1837  15 de Nobembre de 1853  (L Rei-Artista)  Rei-cunsurte de D. Maria II; cun ourige na família de Saxe-Coburgo-Gotha (ber nota Esta alegada mudança de nome na Dinastie de Bergáncia, reinante an Pertual, por muorte de D. Marie II, para Bergáncia-Saxe-Coburgo-Gotha (ó mais corretamente, Bergáncia-Wettin), nun ye de to reconhecida pula storiografie pertuesa, sendo antes ua criaçon de las storiografies strangeiras (subretodo la francesa, que nun reconhece la sucesson por bie feminina, fazendo assi aplicar a la dinastie reinante an Pertual l nome dinástico de l rei cunsurte). Assi, ambora la lhinha de sucesson prossiga an lhinha reta, pul casamiento de la Reina D. Marie II cun un príncepe strangeiro (D. Fernando II de Saxe-Coburgo-Gotha), tenerie cessado na Casa Rial pertuesa la baronia de D. Fonso Anriqueç, mantida al lhongo de siete seclos (note-se que l'outra reina pertuesa, D. Marie I, casara cul tio Pedro III de Pertual, pul que se mantebe l sangre de l purmeiro rei de Pertual), tenendo anton passado a correr l sangre de la casa de Wettin nas benas de l Bergáncia. Assi i to, an Pertual siempre las mulhieres podírun trasmitir l nome, bien cumo l património, na falta d'heirdeiro baran na família. Esto lheba a ancontrar-se por bezes scrito, antre storiadores strangeiros, l'eisisténcia dua quinta dinastie an Pertual - ua debison aparentemente arteficial drento de la redadeira dinastie rial pertuesa, gobernada pula suposta casa de Bergáncia-Wettin, la qual cumprenderie ls reis antre D. Pedro V i D. Manuol II. Para todos ls eifeitos, cunsidra-se mais bálida la debison tradicional an quatro dinasties, face a la lhegalidade de la zeignaçon de dinastie de Bergáncia, sola outelizada, i detreminada pula Casa Rial i pula generalidade de las pessonas, até 1910 i depuis dessa data.) 33 (32)  Pedro V de Pertual 50px 15 de Nobembre de 1853  11 de Nobembre de 1861  L Sperançoso  Regéncia de l pai D. Fernando (15 de Nobembre de 1853 - 16 de Setembre de 1855) 34 (33)  Lhuís I de Pertual 50px 11 de Nobembre de 1861  19 de Outubre de 1889  L Popular  Armano de D. Pedro V 35 (34)  Carlos I de Pertual 50px 19 de Outubre de 1889  1 de Febreiro de 1908  L Diplomata  (ber nota L'heirdeiro de l trono, D. Lhuís Felipe, Príncepe Rial de Pertual, inda que tenga subrebibido scassos minutos al sou pai, nun fui nunca cunsidrado cumo rei de Pertual (ambora tenga sido chamado, por alguns strangeiros, de D. Lhuís II); nin l poderie ser, pus an Pertual solo éran cunsidrados reis "de jure" ls príncepes depuis de juráren ls foros, lhibardades i garanties ne l'ato de la sue aclamaçon al trono (até 1834), ó de juráren la Custituiçon (depuis daquela data), an sesson solene i plenária de las Cortes. Desta forma, l trono recaiu d'eimediato ne l sou armano mais nuobo, D. Manuol II, depuis de juramentado.) 36 (35)  Manuol II de Pertual 50px 1 de Febreiro de 1908  5 de Outubre de 1910  L Patriota  Amplantaçon de la República

 Notas 

(*) Todos estes reis fúrun tamien soberanos de l reino de ls Algarbes, a partir de D. Fonso III; antes del, D. Sancho I ousou esse títalo (ó l'alternatibo rei de Silbes) antre 1189 i 1191.

Pertual
Catadorie:Lhistas de Pertual
Catadorie:Reis de Pertual