Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Albanija

Is-Siti ta' Wirt Dinji tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura (UNESCO) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972. Il-wirt kulturali jikkonsisti minn monumenti (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, skulturi monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u bijoloġiċi), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' annimali u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-xjenza, tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali. L-Albanija rratifikat il-Konvenzjoni dwar il-Protezzjoni tal-Wirt Kulturali u Naturali Dinji fl-10 ta' Lulju 1989, u b'hekk saret eliġibbli biex iżżid is-Siti ta' Wirt Dinji tagħha fil-lista tal-UNESCO.

Mill-2021 l-Albanija għandha erba' Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. L-ewwel sit fl-Albanija li żdied mal-lista ta' Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO kien dak tal-belt antika ta' Butrint li tniżżlet mal-lista fis-16-il sessjoni tal-Kumitat tal-Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1992. Iċ-ċentru storiku ta' Gjirokastër tniżżel fl-2005 bħala l-Belt-Mużew ta' Gjirokastra. Fl-2008 żdied iċ-ċentru storiku ta' Berat mal-istess sit, li b'hekk sar iċ-Ċentri Storiċi ta' Berat u Gjirokastër. Fl-2017, ir-reġjuni tax-xmara Gashi u Rrajcë tniżżlu bħala parti mill-Foresti Antiki u Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji u ta' Reġjuni Oħra tal-Ewropa li huwa sit transnazzjonali kondiviż ma' 17-il pajjiż ieħor. Fl-2019, is-sit tal-Wirt Kulturali u Naturali tar-reġjun ta' Ohrid, li kien ilu li tniżżel fil-lista bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fil-Maċedonja ta' Fuq mill-1979, ġie estiż biex tiġi inkluża wkoll il-parti Albaniża tal-kosta.

 Sit ta' Wirt Dinji 
L-UNESCO tiddeżinja s-siti abbażi ta' għaxar kriterji tal-għażla; kull sit irid jissodisfa mill-inqas wieħed mill-għaxar kriterji. Il-kriterji (i) sa (vi) huma kulturali, filwaqt li l-kriterji (vii) sa (x) huma naturali.

NB: * Siti transnazzjonali (bl-ikħal)
SitRitrattPost (muniċipalità)Sena tad-deżinjazzjoniKriterji tal-għażlaDeskrizzjoniButrintħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Amphitheatre_of_Butrint_2009.jpg|150x150px|ButrintVlorë1992iii (kulturali)Butrint (bil-Latin: Buthrōtum) kienet belt Griega antika, imbagħad belt Rumana u s-sede ta' veskovat Ruman aħħari. Wara perjoduta' abbandun, ġiet okkupata mill-Biżantini, mill-Anġojini u mill-Venezjani. Finalment ġiet abbandunata fl-aħħar tal-Medju Evu. Fost is-siti arkeoloġiċi prominenti hemm teatru Grieg, battisterju tal-aħħar tal-antikità, bażilika tas-seklu 9, u fortifikazzjonijiet mill-perjodu tal-kolonja Griega sal-Medju Evu.Ċentri Storiċi ta' Berat u Gjirokastërħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Old_town_of_berat_albania_3.jpg|150x150px|BeratBerat, Gjirokastër2005iii, iv (kulturali)Berat u Gjirokastër ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO bħala eżempji rari ta' arkitettura tipika tal-perjodu Ottoman. Berat hija xhieda tal-koeżistenza ta' diversi komunitajiet reliġjużi u kulturali tul is-sekli. Fiha kastell, li l-biċċa l-kbira minnu nbena fis-seklu 13, għalkemm l-oriġini tiegħu jmorru lura għas-seklu 4 Q.K. Iż-żona taċ-ċittadella fiha bosta knejjes Biżantini, l-iktar mis-seklu 13, kif ukoll diversi moskej li nbnew fis-seklu 15. Gjirokastër fiha sensiela ta' djar b'żewġ sulari li nbnew fis-seklu 17. Ir-raħal għad għandu wkoll bażaar, moskea tas-seklu 18 u żewġ knejjes tal-istess perjodu. Oriġinarjament Gjirokastër tniżżel waħdu fl-2005, imbagħad Berat żdied fl-2008.Wirt Naturali u Kulturali tar-Reġjun ta' Ohrid*ħolqa=Https://en.wikipedia.org/wiki/File:Iglesia_San_Juan_Kaneo,_Ohrid,_Macedonia_del_Norte,_2014-04-17,_DD_19.jpg|150x150px|OhridKorçë1979i, iii, iv, vii (kulturali u naturali)Ir-raħal ta' Ohrid huwa wieħed mill-eqdem insedjamenti umani fl-Ewropa bi fdalijiet arkeoloġiċi minn Żmien il-Bronż sal-Medju Evu. Huwa xhieda prominenti tal-arti u tal-arkitettura Biżantina, bħall-knejjes ta' San Ġwann ta' Kaneo u ta' Santa Sofija. Ohrid fih l-iżjed monasteru Slav antik u l-ewwel università Slava fil-Balkani. Il-Lag ta' Ohrid imur lura għall-perjodu preglaċjali u jipprovdi refuġju uniku għal bosta speċijiet endemiċi u relitti ta' flora u ta' fawna tal-ilma ħelu. Is-sit ġie estiż fl-1980 u fl-2009 saret modifika minuri fiż-żona ta' lqugħ tas-sit. Fl-2019, is-sit ġie estiż biex tiġi inkluża l-parti Albaniża tal-lag.Foresti Antiki u Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji u ta' Reġjuni Oħra tal-Ewropa*ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dlaboka_River_Valley_in_Macedonia.jpg|200x200px|Valley of Dlaboka RiverMavrovo u Rostuša2021ix (naturali)Il-Foresti Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji jintużaw biex jiġi studjat it-tifrix tas-siġar tal-fagu (Fagus sylvatica) fl-Emisferu tat-Tramuntana f'varjetà ta' ambjenti u l-ambjent fil-foresti. Is-sit tniżżel għall-ewwel darba fl-2007 b'komponenti mis-Slovakkja u mill-Ukrajna. Ġie estiż fl-2011, fl-2017, u fl-2021 biex jiġu inklużi l-foresti f'total ta' 18-il pajjiż. Il-foresti fl-Albanija tniżżlu fl-2017

 Referenzi 

Kategorija:Listi ta' Siti ta' Wirt Dinji
Kategorija:Albanija