Fortizza ta' Santa Eliżabetta

Fortizza ta' Santa Eliżabetta (Ukr. Фортеця Святої Єлизавети) Din hija fortizza forma ta’ stilla fil-belt ta’ Kropyvnytskyi, waħda minn 10 fortizzi bħal dawn fl-Ewropa kollha u s-simbolu ewlieni tal-Ukrajna ċentrali.
Wara t-twaqqif tal-kolonja tas-"Serbja l-Ġdida" minn nies mill-Ewropa tan-Nofsinhar, il-Kosakki Ukreni, fuq l-ordnijiet tal-Imperatriċi Russa Eliżabetta II, bnew din il-fortizza biex jipproteġu dawn it-territorji mill-attakki tal-Imperu Ottoman. Fl-1654, inħolqot alleanza militari, li fi ħdanha l-Ukreni pparteċipaw f'diversi gwerer min-naħa tar-Russja. Matul il-gwerra mal-Imperu Ottoman mill-1768 sal-1774, il-fortizza, li kellha 6,000 suldat, irnexxielha tirreżisti assedju massiċċ minn 70,000 aggressur u rrepellat attakk Tork. Fl-1784, il-kanuni ġew ittrasportati mill-fortizza għal Kherson. Fl-1794, kien hemm 162 kanun hemmhekk, li kienu jservu 277 suldat. Wara s-seklu 18, żewġ kanuni biss baqgħu ħajjin - kienu mqiegħda fuq pedestalli tal-ġebel ħdejn id-daħla tal-bieb prinċipali. Fis-17 ta' Settembru 1842, l-Imperatur Nikola I wasal fil-fortizza għal parata, fl-1874 - Alessandru II, u fl-1888 - Alessandru III Хто креслив перші плани фортеці Святої ЄлисаветиХто і як знищував Запорізьку Січ1775 - руйнування Запорізької Січі.

Matul il-gwerra mar-Repubblika Popolari tal-Ukrajna, il-belt kienet okkupata mill-komunisti, li ħolqu ħabs għall-avversarji politiċi hawnhekk. Matul il-ġuħ ikkaġunat artifiċjalment tal-1932–1933, rikonoxxut bħala ġenoċidju, u r-repressjonijiet tal-1937, l-OGPU u l-NKVD (is-servizzi sigrieti tal-Unjoni Sovjetika totalitarja) difnu bil-moħbi l-iġsma ta’ dawk li mietu bil-ġuħ u l-iġsma ta’ dawk li mietu bir-repressjoni f’oqbra tal-massa. Is-suġġett tar-repressjoni politika Sovjetika kien ipprojbit li jiġi diskuss anke f'konversazzjonijiet privati, aħseb u ara fil-midja; kwalunkwe referenza għalih seta' jwassal għal priġunerija jew tqegħid fi sptar psikjatriku, sal-waqgħa tad-dittatorjat fl-1991 З архівних джерел про Великий терор»(до 80-х роковин Великого терору – масових політичних репресій 1937-1938 рр.).

Matul l-okkupazzjoni Nażista tal-belt mill-1941 sal-1944, eluf ta’ Lhud u ġellieda tar-reżistenza ġew sparati hawn ripetutament. Wara l-liberazzjoni, il-mejtin ġew midfuna hawn. Mill-1950, inbena hawn monument kbir għall-vittmi tat-Tieni Gwerra Dinjija, li fih 50,000 qabar, l-aktar Ukreni u Lhud.
Fis-snin sittin, tqiegħdu monumenti tal-ġebel fuq l-oqbra, u fil-bidu tas-snin tmenin, tqiegħdu skulturi f'nofs l-oqbra. Hemm monumenti ddedikati lill-eroj tat-Tieni Gwerra Dinjija u l-Gwerra Russo-Ukrajna (2014-). Barra minn hekk, fl-2016, twaqqaf monument għall-vittmi tal-ġuħ tal-1932–1933 Хроніка Голокосту на Кіровоградщині13 тисяч вбитих: історики розповіли про кількість жертв Голокосту на Кіровоградщині (ФОТО)Історичні вали фортеці Св. Єлисавети.
 References