Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Amerka Ċentrali

L-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura (UNESCO) iddeżinjat 19-il Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-Amerka Ċentrali. Dawn is-siti jinsabu f'seba' pajjiżi (magħrufa wkoll bħala "stati li huma partijiet għall-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji"): il-Gwatemala, il-Panama, il-Costa Rica, in-Nikaragwa, il-Honduras, El Salvador u l-Belize. Hemm sit wieħed li huwa transnazzjonali: ir-Riżervi tal-Katina Muntanjuża ta' Talamanca-La Amistad / il-Park Nazzjonali ta' La Amistad. L-ewwel żewġ siti mir-reġjun li ġew inklużi fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO kienu l-Park Nazzjonali ta' Tikal u Antigua Guatemala fl-1979.

Kull sena, il-Kumitat tal-Wirt Dinji tal-UNESCO jista' jiddeżinja siti ġodda fil-lista, jew ineħħi s-siti li ma jissodisfawx iktar il-kriterji tal-għażla tal-UNESCO. L-UNESCO tiddeżinja s-siti abbażi ta' għaxar kriterji tal-għażla; kull sit irid jissodisfa mill-inqas wieħed mill-għaxar kriterji. Il-kriterji (i) sa (vi) huma kulturali, filwaqt li l-kriterji (vii) sa (x) huma naturali. Is-siti "mħallta" huma siti li jissodisfaw kriterji bħala sit kulturali u bħala sit naturali.

Il-Kumitat tal-Wirt Dinji jista' jispeċifika wkoll li sit jinsab fil-periklu, u jikkwota "kundizzjonijiet li jheddu l-istess karatteristiċi tal-għażla tal-UNESCO li wasslu biex is-sit jitniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO".

 Siti ta' Wirt Dinji 
NB: * Siti transnazzjonali (bl-asterisk)
SitStampaPostKriterji tal-GħażlaErja f'ettari (akri)Sena tad-deżinjazzjoniDeskrizzjoniAntigua Guatemalaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Calle_del_Arco,_Antigua_Guatemala.jpg|alt=Street with colorful single-storied houses with window grills.|nofs|bla_tilar|150x150pxSacatepéquez Department, il-Gwatemalakulturali:
(ii), (iii), (iv)1979Stabbilita fil-bidu tas-seklu 16, Antigua kienet il-belt kapitali tar-Renju tal-Gwatemala u ċ-ċentru kulturali, ekonomiku, reliġjuż, politiku u edukattiv tiegħu sat-terremot devastanti tal-1773. Il-monumenti prinċipali tagħha ġew ippreservati l-iktar bħala fdalijiet u huma eżempju eċċellenti ta' arkitettura kolonjali Spanjola.Park Arkeoloġiku u Fdalijiet ta' Quiriguaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:GT_Quirigua_StelaE.JPG|alt=Tall stone stele decorated with relief.|nofs|150x150pxDipartiment ta' Izabal, il-Gwatemalakulturali:
(i), (ii), (iv)—1981Quiriguá is an ancient Maya archaeological site that flourished during the Late Classic. The ruins of the site contain outstanding carved stelae and sculpted calendars.Park Arkeoloġiku Nazzjonali ta'  Tak'alik Ab'ajbla_tilarEl Asintal, il-Gwatemalakulturali: (ii), (iii)—2023Tak'alik Ab'aj huwa sit arkeoloġiku tul il-Kosta Paċifika tal-Gwatemala. L-istorja ta' 1,700 sena tas-sit tirrappreżenta perjodu fejn kien hemm tranżizzjoni miċ-ċivilizzazzjoni Olmeka għall-kultura tal-Maja bikrin. Is-sit jinkludi spazji u binjiet sagri mibnija skont prinċipji kożmoloġiċi, kif ukoll sistemi tal-immaniġġjar tal-ilma, bċejjeċ taċ-ċeramika u arti lapidarja. Gruppi indiġeni għadhom iqisu s-sit bħala post sagru sal-lum u jwettqu ritwali fih.Sit Arkeoloġiku ta' Panamá Viejo u d-Distrett Storiku ta' Panamáħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Torre_de_panama_viejo.jpg|alt=Ruins of a four-storied stone tower.|nofs|150x150pxDistrett ta' Panamá, Provinċja ta' Panamá,
il-Panamakulturali:
(ii), (iv), (vi)1997Stabbilit fl-1519, Panamá Viejo kien l-ewwel insedjament Ewropew tul il-kosta Paċifika tal-Amerki. Id-distrett storiku huwa sostituzzjoni tas-seklu 17 tar-raħal oriġinali u jippreserva l-pjanta tat-toroq, l-arkitettura u taħlita ta' stili Spanjoli, Franċiżi u Amerikani bikrin.Żona ta' Konservazzjoni ta' Guanacasteħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Guanacaste_National_Park.jpg|alt=Mountain, grassland and some trees.|nofs|150x150pxProvinċji ta' Guanacaste u ta' Alajuela, il-Costa Ricanaturali:
(ix), (x)1999Is-sit huwa estiż mill-Paċifiku tul il-Cordillera de Guanacaste sal-Atlantiku. Jinkludi firxa ta' ħabitats, fosthom uħud mill-iżjed foresti tropikali u artijiet mistagħdra mhux mimsusa fid-dinja kif ukoll l-aqwa ħabitats ta' foresti nexfin fl-Amerka Ċentrali. Dawn jipprovdu spazju għal diversi speċijiet ta' pjanti u ta' annimali mhedda, bħall-kukkudrill tal-ilma baħar, il-fekruna tal-baħar tat-tip leatherback, il-ġagwar, il-ġabiru, il-kewkba jew il-guayacán.Sistema tar-Riżerva tal-Iskolli tal-Qroll tal-Belizeħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:'Brain'_coral.JPG|alt=Underwater image of a green stone like object with patterns on the surface resembling a brain.|nofs|150x150pxDistretti ta' Belize, tal-Qala ta' Stann u ta' Toledo, il-Belizenaturali:
(vii), (ix), (x)1996Is-Sistema tar-Riżerva tal-Iskolli tal-Qroll tal-Belize hija l-ikbar sistema ta' skolli tal-qroll fl-Emisferu tat-Tramuntana u fiha jgħixu diversi speċijiet mhedda, fosthom il-fkieren tal-baħar, il-baqar tal-baħar u l-kukkudrilli Amerikani.Park Nazzjonali tal-Gżira ta' Cocosħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Isla_del_Coco-chatham_beach.jpg|alt=Hilly coast with grassland, forest and a sandy beach.|nofs|150x150pxProvinċja ta' Puntarenas, il-Costa Ricanaturali:
(ix), (x)1997Bħala l-unika gżira fil-Lvant tropikali tal-Paċifiku, il-Gżira ta' Cocos tipprovdi ħabitats uniċi tal-baħar għal ħut pelaġiku kbir bħall-klieb il-baħar, it-tonn, id-dniefel jew ir-rajja.Park Nazzjonali ta' Coiba u ż-Żona Speċjali ta' Protezzjoni tal-Baħar tiegħuħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Coiba.JPG|alt=Sand beach with palm trees and drift wood.|nofs|150x150pxProvinċji ta' Veraguas u ta' Chiriquí, il-Panamanaturali:
(ix), (x)2005Il-park jipproteġi l-gżejjer u żoni tal-baħar fil-Golf ta' Chiriquí u jospita għadd kbir eċċezzjonali ta' mammiferi, għasafar u pjanti endemiċi, kif ukoll diversi speċijiet mhedda. L-ekosistema tal-baħar hija kkaratterizzata minn bijodiversità kbira ħafna b'760 speċi ta' ħut tal-baħar, 33 speċi ta' klieb il-baħar u 20 speċi ta' ċetaċji.Park Nazzjonali ta' Darienħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tigrillo_2.jpg|alt=An ocelot lying on a tree branch.|150x150pxProvinċja ta' Darién, il-Panamanaturali:
(vii), (ix), (x)1981Il-park jinsab fil-fruntiera bejn l-Amerka t'Isfel u l-Amerka Ċentrali, u jikkonsisti minn firxa wiesgħa ta' ħabitats, fosthom kosti bir-ramel u bil-blat, mangrovji, artijiet bassasa, u foresti tropikali fl-artijiet baxxi u fl-artijiet għoljin. Żewġ tribujiet ta' Indjani nattivi, iċ-Chocó u l-Kuna jgħixu f'dan is-sit.Fortifikazzjonijiet fuq in-Naħa tal-Karibew tal-Panama: Portobelo-San Lorenzoħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Portobelo_Ruins_and_bay.jpg|alt=Ruins of a fort near water.|150x150pxProvinċja ta' Colón, il-Panamakulturali:
(i), (iv)—1980Bħala eżempji straordinarji tal-arkitettura militari Spanjola, il-fortijiet inbnew fis-sekli 17 u 18 sabiex jipproteġu l-Istmu tal-Panama li kien ta' importanza kbira għall-kummerċ kolonjali Ewropew.Sit Arkeoloġiku ta' Joya de Cerénħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ES_JoyadeCeren_06_2011_Estructura_9_Area_2_Tamazcal_2106_zoom_out.jpg|alt=Archaeological excavation of a building.|150x150pxOpico, Dipartiment ta' La Libertad,
El Salvadorkulturali:
(iii), (iv)—1993Is-Sit Arkeoloġiku ta' Joya de Cerén jinkludi l-fdalijiet ta' komunità agrikola pre-Ispanika li ġew ippreservati kważi għalkollox mirduma wara żbroffar vulkaniku li seħħ fil-590 W.K. Is-sit jipprovdi tagħrif arkeoloġiku siewi dwar il-ħajja ta' kuljum fis-seklu 6.Katidral ta' Leónħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kathedrale_Leon_2.JPG|alt=Main facade of a large church with two massive and low and three main doors.|150x150pxLeón, in-Nikaragwakulturali:
(ii), (iv)2011Il-katidral inbena iktar minn 150 sena ilu f'nofs is-seklu 18, u l-arkitettura tiegħu hija fużjoni ta' stili differenti mill-Barokk għan-Neo-Klassiċiżmu u hija espressjoni ta' soċjetà ġdida tal-Amerka Latina li żviluppat għall-ħabta tas-seklu 18.Sit tal-Maja ta' Copanħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Copan_St_H.jpg|alt=Stele of human figure with large headdress.|150x150pxDipartiment ta' Copán, il-Honduraskulturali:
(iv), (vi)—1980Dan is-sit huwa magħruf l-iktar għal għadd ta' steli tal-Maja. Fl-istampa tidher l-istele H tal-Maja.Insedjamenti Pre-Kolombjani u l-Isferi tal-Ġebel tad-Diquísħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Stone_sphere.jpg|alt=Stone sphere of Costa Rica located at National Museum.|150x150pxPalmar Sur, il-Costa Ricakulturali:
(iii); buffer zone 2014Riżerva ta' Bijosfera ta' Río Plátanoħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rio_platano.jpg|alt=River through dense vegetation. Many tree trunks are lying in the river.|150x150pxLa Mosquitia,
il-Hondurasnaturali:
(vii), (viii), (ix), (x)1982Fdalijiet ta' León Viejoħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ruinas_leon_viejo36.jpg|alt=Ruins consisting of foundations of small buildings.|150x150pxPuerto Momotombo, La Paz Centro, Dipartiment ta' León, in-Nikaragwakulturali:
(iii), (iv)—2000Riżervi tal-Katina Muntanjuża ta' Talamanca-La Amistad / Park Nazzjonali ta' La Amistad*ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cataract_on_the_Rio_Savegre.jpg|alt=Narrow waterfall|150x150pxProvinċji ta' San José, ta' Cartago, ta' Limón u ta' Puntarenas, il-Costa Rica; Provinċji ta' Bocas del Toro u ta' Chiriquí, il-Panamanaturali:
(vii), (viii), (ix), (x)1983Park Nazzjonali ta' Tikalħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tikal-Plaza-And-North-Acropolis.jpg|alt=Ruins of stone pyramids and other buildings.|150x150pxDipartiment ta' Petén, il-Gwatemalaimħallat:
(i), (iii), (iv), (ix), (x)1979

 Referenzi 

Kategorija:Listi ta' Siti ta' Wirt Dinji