Merill

Il-merill (bil-Latin: Monticola solitarius) huwa speċi passeriformes ta' għasfur. Għandu l-għamla ta' żanżarell jew ta' malvizz tad-Dinja l-Antika u fl-imgħoddi kien ikklassifikat fil-familja tat-Turdidae. Jitnissel fin-Nofsinhar tal-Ewropa, fil-Majjistral tal-Afrika, u mill-Asja Ċentrali sat-Tramuntana taċ-Ċina u l-Malażja. Il-merill huwa l-għasfur nazzjonali ta' Malta u kien jidher fuq in-naħa ta' wara tal-munita tal-Lira Maltija.

 Tassonomija 
Il-merill ġie deskritt minn Carl Linnaeus fl-1758 fl-10 edizzjoni tas-Systema Naturae tiegħu bl-isem doppju Turdus solitarius.Linnaeus, C. (1758). Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Tomus I. Editio decima, reformata (bil-Latin). Vol. 1. Holmiae:Laurentii Salvii. p. 170.Mayr, Ernst; Paynter, Raymond A. Jr. (1964). Check-list of Birds of the World. Volume 10. Vol. 10. Cambridge, Massachusetts: Museum of Comparative Zoology. p. 138. L-isem xjentifiku tal-għasfur ġej mil-Latin. Monticola ġejja minn mons jew montis, jiġifieri "muntanja", u colere, jiġifieri "jgħammar", u l-epitet speċifiku solitarius ifisser "solitarju".Jobling, James A. (2010). The Helm Dictionary of Scientific Bird Names. Londra, ir-Renju Unit: Christopher Helm. pp. 260, 359. ISBN 978-1-4081-2501-4.

Il-ġeneru Monticola tal-merill fl-imgħoddi kien ikklassifikat fil-familja tat-TurdidaeDickinson, E.C., ed. (2003). The Howard and Moore Complete Checklist of the Birds of the World (3rd ed.). Londra: Christopher Helm. ISBN 978-0-7136-6536-9. iżda l-istudji filoġeniċi molekolari wrew li l-ispeċijiet fil-ġeneru huma relatati iktar mill-qrib ma' membri tal-familja tal-Muscicapidae taż-żanżarelli tad-Dinja l-Antika.Sangster, G.; Alström, P.; Forsmark, E.; Olsson, U. (2010). "Multi-locus phylogenetic analysis of Old World chats and flycatchers reveals extensive paraphyly at family, subfamily and genus level (Aves: Muscicapidae)". Molecular Phylogenetics and Evolution. 57 (1): 380–392. Bibcode:2010MolPE..57..380S. doi:10.1016/j.ympev.2010.07.008. PMID 20656044.

Hemm ħames sottospeċijiet rikonoxxuti:Collar, N. (2020). "Blue Rock-thrush (Monticola solitarius)". In del Hoyo, J.; Elliott, A.; Sargatal, J.; Christie, D.A.; de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions. doi:10.2173/bow.burthr.01. S2CID 216233603.

 M. s. solitarius (Linnaeus, 1758) – fil-Majjistral tal-Afrika, fin-Nofsinhar tal-Ewropa, fit-Tramuntana tat-Turkija sal-Georgia u l-Ażerbajġan.
 M. s. longirostris (Blyth, 1847) – fil-Greċja u fil-Punent u fin-Nofsinhar tat-Turkija sal-Lvant Nofsani, il-Majjistral tal-Himalayas, il-Grigal tal-Afrika u l-Indja.
 M. s. pandoo (Sykes, 1832) – fil-Himalayas ċentrali sal-Lvant taċ-Ċina u t-Tramuntana tal-Vjetnam u l-Gżejjer Sunda l-Kbar.
 M. s. philippensis (Statius Müller, 1776) – fil-Lvant tal-Mongolja sa Sakhalin u n-Nofsinhar sal-Ġappun, it-Tramuntana estrema tal-Filippini u l-Grigal taċ-Ċina u l-Indoneżja.
 M. s. madoci Chasen, 1940 – fil-Peniżola Malażjana u fit-Tramuntana ta' Sumatra.

Hemm proposta biex il-Monticola solitarius tinqasam f'żewġ speċijiet: klassifikazzjoni tassonomika tal-Punent li tinkludi l-M. s. solitarius u l-M. s. longirostris u klassifikazzjoni tassonomika tal-Lvant li tinkludi l-M. s. philippensis, l-M. s. pandoo u l-M. s. madoci.Zuccon, D.; Ericson, Per G.P. (2010). "The Monticola rock-thrushes: phylogeny and biogeography revisited". Molecular Phylogenetics and Evolution. 55 (3): 901–910. Bibcode:2010MolPE..55..901Z. doi:10.1016/j.ympev.2010.01.009. PMID 20079862.

 Deskrizzjoni 
Il-merill huwa għasfur b'daqs simili għal dak tal-isturnell, b'tul ta' 21–23 cm (8.3–9.1 pulzieri) u b'munqar irqiq u twil. Il-merill maskili tat-tnissil jispikka peress li għandu rix blu fil-griż apparti ġwienaħ iktar skuri. Il-merill femminili u l-frieħ ma jispikkawx daqshekk peress li għandhom rix kannella skur fin-naħa ta' fuq u rix kannella ċar fin-naħa t'isfel tagħhom. L-għasfur maskili tas-sottospeċi M. s. philippensis għandu rix ħamrani-qastni minn nofs sidru sa taħt denbu. Iż-żewġ sessi ma għandhomx rix ħamrani fuq in-naħa ta' barra ta' denbhom.

Il-merill maskili għandu għana melodjuża u ċara, li hija simili iżda għal dik tal-malvizz tal-blat iżda tgħajjat iktar.

 Distribuzzjoni u ħabitat 
L-għasafar Ewropej, tat-Tramuntana tal-Afrika u tax-Xlokk tal-Asja ta' din l-ispeċi fil-biċċa l-kbira huma residenti, apparti xi ċaqliq altitudinali. Popolazzjonijiet Asjatiċi oħra jpassu iktar, u fix-xitwa jfittxu l-kenn tal-Afrika sub-Saħarjana, tal-Indja u tax-Xlokk tal-Asja. Dan l-għasfur ma tantx huwa komuni fit-Tramuntana u fil-Punent tal-Ewropa. Intlemaħ darbtejn fl-Amerka ta' Fuq: darba fil-British Columbia fl-1997 u darba f'Oregon fl-2024.

 Imġiba 
Il-merill jitnissel fiż-żoni muntanjużi miftuħa. Ibejjet fix-xquq fil-blat u fil-ħitan, u normalment il-merill femminili tbid 3–5 bajdiet. Il-merill huwa omnivoru u jiekol firxa wiesgħa ta' insetti u rettili żgħar, minbarra frott artab u żrieragħ.

 Gallerija 

 Referenzi 

Kategorija:Għasafar