Huangshan

Huangshan jew il-Muntanja Huang (biċ-Ċiniż: 黄山),Bernstein, pp. 125–127. li litteralment tfisser il-Muntanja s-Safra jew il-Muntanji s-Sofor, hija katina muntanjuża fin-Nofsinhar tal-provinċja ta' Anhui fil-Lvant taċ-Ċina. Oriġinarjament kienet tissejjaħ "Yishan", u isimha nbidel minħabba leġġenda li l-Imperatur Xuanyuan darba kien jipprattika l-alkimija hawnhekk."Origins and new interpretations on the theory of Pleistocene glaciation in South-East China - the case of the Lushan and Huangshan ranges". Annales de Géographie. 101: 472. Il-veġetazzjoni tal-katina muntanjuża hija folta l-iżjed taħt l-1,100 metru (3,600 pied), b'siġar li jikbru sa elevazzjoni ta' 1,800 metru (5,900 pied).

L-inħawi huma magħrufa sew għax-xenarju mill-isbaħ, għal inżul ix-xemx, għall-qċaċet tal-granit b'għamliet strambi, għas-siġar taż-żnuber ta' Huangshan, għall-fawwariet termali, għall-borra fix-xitwa u għall-veduti minn fuq is-sħab. Huangshan hija suġġett frekwenti fil-pittura u fil-letteratura Ċiniża tradizzjonali, kif ukoll fil-fotografija moderna. Hija Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO u waħda mid-destinazzjonijiet turistiċi ewlenin taċ-Ċina.

 Deskrizzjoni fiżika 
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Yellow_Mountain_Icy_Trees_(259939571).jpeg|alt=|daqsminuri|Veduta ta' Huangshan fix-xitwa.
Il-katina muntanjuża ta' Huangshan fiha bosta qċaċet, uħud minnhom għoljin iktar minn 1,000 metru (3,250 pied). L-iżjed tliet qċaċet għoljin u l-iżjed magħrufin huma l-Quċċata tal-Lotus (Lianhua Feng, 1,864 metru), il-Quċċata Tiżreġ (Guangming Ding, 1,860 metru) u l-Quċċata Ċelestjali (Tiandu Feng, litteralment Kapitali tal-Quċċata tal-Ġenna, 1,829 metru). Is-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO jkopri erja tal-qalba tas-sit ta' 154 kilometru kwadru u erja taż-żona ta' lqugħ ta' 142 kilometru kwadru. Il-muntanji ġew iffurmati fil-Mesożojku, madwar 100 miljun sena ilu, meta baħar tal-qedem għeb minħabba olzar tettoniku. Iktar 'il quddiem, fil-Perjodu Kwaternarju, il-pajsaġġ issawwar bl-influwenza tal-glaċieri.
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Steep_steps_downhill_at_Huangshan.jpg|daqsminuri|296x296px|It-taraġ ta' Huangshan.
Il-veġetazzjoni tal-inħawi tvarja skont l-elevazzjoni. Il-foresti mesiċi jkopru l-pajsaġġ ta' taħt l-1,100 metru. Il-foresti ħorfija huma estiżi minn 1,100 metru sal-linja tas-siġar f'għoli ta' 1,800 metru. Iktar 'il fuq minn dan il-punt, il-veġetazzjoni tikkonsisti minn bwar tal-ħaxix alpini. Fl-inħawi hemm diversità ta' flora, fejn huma rrappreżentati terz tal-familji ta' brijofiti taċ-Ċina u iktar minn nofs il-familji ta' felċi tagħha. Is-siġra taż-żnuber ta' Huangshan (Pinus hwangshanensis) ingħatat isem il-katina muntanjuża u titqies bħala eżempju ta' qawwa minħabba li tikber dritt mill-blat. Ħafna mis-siġar taż-żnuber tal-inħawi għandhom iktar minn mitt sena u ngħataw l-ismijiet tagħhom stess (pereżempju s-Siġra taż-Żnuber ta Ying Ke jew is-Siġra taż-Żnuber li Tilqa' l-Mistednin, li huwa maħsub li għandha iktar minn 1,500 sena). Is-siġar taż-żnuber ivarjaw ferm bħala daqs u għamla, u l-iżjed siġriet mgħawġin jitqiesu bħala l-iżjed attraenti. Barra minn hekk, il-klima bl-indewwa ta' Huangshan tiffaċilita t-tkabbir tal-weraq tat-te u l-muntanja ssejħet bħala "waħda mill-iprem muntanji taċ-Ċina fejn jitkabbar it-te aħdar". Mao feng cha (it-"Te tal-Quċċata tal-Fer"), varjetà lokali magħrufa sew ta' te aħdar, issejħet hekk minħabba wiċċ il-weraq tat-te fl-inħawi ta' Huangshan.
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E5%AE%89%E5%BE%BD_%E9%BB%84%E5%B1%B1_-_%E4%BA%91%E8%B0%B7%E7%BC%86%E8%BD%A6%E5%86%85%E5%89%8D%E6%9C%9B_-_panoramio.jpg|daqsminuri|222x222px|Veduta mill-cable car.
Il-qċaċet tal-katina muntanjuża spiss joffru veduti 'l fuq mis-sħab, fenomenu li jissejjaħ Baħar tas-Sħab (biċ-Ċiniż: 云海; bil-Pinjin: yúnhǎi) jew "Baħar ta' Huangshan", minħabba li s-sħab jidher qisu xi oċean, u bosta veduti huma magħrufa b'ismijiet bħal "Baħar tat-Tramuntana" jew "Baħar tan-Nofsinhar". Kittieb partikolari rrimarka fuq il-veduta tas-sħab minn Huangshan dan li ġej:Sabiex tgawdi l-kobor ta' muntanja, fil-biċċa l-kbira tal-każijiet trid tħares 'il fuq. Madankollu, sabiex tgawdi l-muntanja ta' Huangshan, trid tħares 'l isfel.Guo, pp. 62–64.L-inħawi huma magħrufa wkoll għal effetti notevoli bid-dawl, bħal tlugħ ix-xemx. L-osservazzjoni ta' tlugħ ix-xemx titqies bħala parti "obbligatorja" minn żjara tal-inħawi. Fenomenu magħruf bħala d-Dawl tal-Buddha (biċ-Ċiniż: 佛光; bil-Pinjin: fóguāng) huwa magħruf sew u bħala medja, id-Dawl tal-Buddha jidher biss xi ftit drabi fix-xahar. Barra minn hekk, Huangshan għandha bosta fawwariet termali, u l-biċċa l-kbira minnhom jinsabu taħt il-Quċċata tas-Sħaba Vjola. L-ilma ta' ġo fihom jibqa' b'temperatura kostanti ta' 42 °C (107.6 °F) is-sena kollha, u għandu konċentrazzjoni għolja ta' karbonati. Jingħad li l-ilma tagħhom jgħin fil-prevenzjoni tal-mard tal-ġilda, tal-ġogi u tan-nervituri.

 Storja 
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Huangshan,_September_2018_35_%E8%93%AE%E8%8A%B1%E5%B3%B0%E8%88%87%E7%8E%89%E5%B1%8F%E5%B3%B0.jpg|lemin|daqsminuri|Huangshan, 蓮花峰.
Huangshan iffurmat madwar 100 miljun sena ilu u kisbet il-formazzjonijiet ġeoloġiċi uniċi tagħha matul il-Glaċjazzjoni Kwaternarja.

Matul id-dinastija Qin, Huangshan kienet magħrufa bħala Yishan (il-muntanja Yi). Fis-747 W.K., isimha nbidel għal Huangshan (il-muntanja Huang) permezz ta' digriet imperjali; l-isem huwa maħsub li oriġina bħala ġieħ lil Huang Di (l-Imperatur Isfar), imperatur Ċiniż leġġendarju u l-antenat mitoloġiku taċ-Ċiniżi Han. Leġġenda partikolari tirrakkonta li Huangshan kienet il-post li minnu l-Imperatur Isfar tela' l-ġenna. Leġġenda oħra tgħid li l-Imperatur Isfar "rawwem karattru morali u kabbar Pilloli tal-Immortalità fil-muntanji, u b'hekk dan wassal biex jingħataw ismu. L-ewwel użu tal-isem "Huangshan" spiss jiġi attribwit lill-poeta Ċiniż Li Bai. Huangshan kienet pjuttost inaċċessibbli u ma tantx kienet magħrufa fl-imgħoddi, iżda l-bidla f'isimha fis-747 W.K. milli jidher attirat iktar attenzjoni lejn dawn l-inħawi; minn dak iż-żmien 'il quddiem, iż-żjarat fl-inħawi żdiedu u nbnew bosta tempji hemmhekk.
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Shitao02.jpg|alt=|xellug|daqsminuri|300x300px|Pittura bil-linka ta' Huangshan, magħmula minn Shitao fl-1670.
Huangshan hija magħrufa għat-taraġ tal-ġebel tagħha, imnaqqxin f'ġenb il-muntanja, u huwa maħsub li hemm iktar minn 60,000 tarġa fl-inħawi. Id-data meta beda x-xogħol fuq it-taraġ mhijiex magħrufa, iżda ntqal li għandhom iktar minn 1,500 sena.

Matul is-snin, bosta postijiet xeniċi u karatteristiċi fiżiċi tal-muntanja ngħataw isem; bosta mill-ismijiet għandhom xi ġrajjiet marbuta magħhom. Pereżempju, leġġenda partikolari tirrakkonta l-ġrajja ta' raġel li ma kienx jemmen fir-rakkonti dwar is-sbuħija ta' Huangshan u mar iżur il-muntanji biex jarahom b'għajnejh; kważi mill-ewwel, biddel fehmtu kif rahom. Waħda mill-qċaċet li jingħad li żar kienet dik ta' Shixin (始信), li bejn wieħed u ieħor tfisser "ibda emmen".

Fl-1982, Huangshan ġiet iddikjarata bħala "sit ta' sbuħija xenika u ta' interess storiku" mill-Kunsill Statali taċ-Ċina. Saret Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1990 għax-xenarju tagħha u għar-rwol li għandha bħala ħabitat għall-ispeċijiet rari u mhedda. Sussegwentement, ġiet iċċertifikata bħala Ġeopark Nazzjonali, u mbagħad bħala ġeopark reġjonali (fin-Network tal-Ġeoparks tal-Asja u tal-Paċifiku), u fl-2004 ġiet iddeżinjata bħala Ġeopark Globali tal-UNESCO.

Fl-2002, Huangshan ġiet imsemmija bħala l-"muntanja ġemellata" ta' Jungfrau fl-Alpi Żvizzeri.

 Sit ta' Wirt Dinji 
Il-Muntanja ta' Huangshan ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1990.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (vii) "Post fejn iseħħu fenomeni naturali tal-għaġeb jew fejn hemm żoni ta' ġmiel naturali u ta' importanza estetika eċċezzjonali"; u l-kriterju (x)''' "Post fejn hemm l-iktar ħabitats naturali importanti u sinifikanti għall-konservazzjoni fil-post tad-diversità bijoloġika, inkluż fejn hemm speċijiet mhedda ta' valur universali straordinarju mill-perspettiva tax-xjenza jew tal-konservazzjoni".

 Ispirazzjonijiet artistiċi u xjentifiċi 
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E8%8E%B2%E8%8A%B1%E5%B3%B0%E9%81%A5%E6%9C%9B%E7%8E%89%E5%B1%8F%E5%B3%B0%E4%B8%8E%E5%A4%A9%E9%83%BD%E5%B3%B0_-_panoramio.jpg|lemin|daqsminuri|Huangshan, 天都峰.
Il-biċċa l-kbira tar-reputazzjoni ta' Huangshan oriġinat mill-importanza tagħha fl-arti u fil-letteratura Ċiniża. Barra minn hekk, għall-poeti ta' ispirazzjoni bħal Li Bai, Huangshan u x-xenarju tagħha kienu suġġett frekwenti tal-poeżija u tal-opri tal-arti, speċjalment il-pitturi Ċiniżi bil-linka, u iktar reċentement il-fotografija. Barra minn hekk, mid-dinastija Tang sal-aħħar tad-dinastija Qing, iktar minn 20,000 poeżija nkitbu dwar Huangshan, u skola tal-pittura ssemmiet għaliha. Il-muntanji tfaċċaw ukoll fix-xogħlijiet moderni; ir-reġista James Cameron ikkwota lil Huangshan bħala waħda mill-influwenzi tiegħu meta ddisinja d-dinja fittizja tal-film tal-2009 tiegħu Avatar, u s-sensiela animata Ċiniża Stitch & Ai, ibbażata fuq Lilo & Stitch tad-Disney, hija ambjentata fil-muntanji ta' Huangshan.

L-inħawi ntużaw bħala post għar-riċerka xjentifika minħabba d-diversità ta' flora u ta' organiżmi selvaġġi li jgħixu hemmhekk. Fil-bidu nett tas-seklu 20, il-ġeoloġija u l-veġetazzjoni ta' Huangshan kienu s-suġġetti ta' diversi studji ta' xjenzati Ċiniżi u barranin. Il-muntanja għadha fil-mira tar-riċerka. Pereżempju, fl-aħħar tas-seklu 20, tim ta' riċerkaturi użaw l-inħawi għal studju fil-post tal-makakki Tibetani, speċi lokali ta' xadini.

 Turiżmu 
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ying_Ke_Pine.JPG|daqsminuri|Is-siġra taż-żnuber ta' Ying Ke, litteralment is-siġra taż-żnuber tal-merħba.
B'mill-inqas 140 sezzjoni miftuħa għall-viżitaturi, Huangshan hija destinazzjoni turistika ewlenija fiċ-Ċina. Il-Belt ta' Huangshan bidlet isimha minn Tunxi (biċ-Ċiniż: 屯溪) fl-1987 sabiex jiġi promoss it-turiżmu f'Huangshan. Fl-2007 iktar minn 1.5 miljun turist żaru l-muntanja. Il-belt hija kkollegata bil-ferrovija u bl-ajru ma' Shanghai, u hija aċċessibbli wkoll minn bliet bħal Hangzhou, Zhejiang u Wuhu, Anhui. Il-karozzi tal-linja jikkollegaw il-Belt ta' Huangshan mal-bażi tal-muntanja, fejn il-viżitaturi jistgħu jieħdu cable car jew jimxuha sal-quċċata.

Hemm iktar minn 50 kilometru ta' mogħdijiet li jagħtu aċċess lil żoni xeniċi għall-viżitaturi u għall-persunal tal-faċilitajiet. Madwar l-inħawi hemm lukandi u guest houses li jakkomodaw il-viżitaturi li ħafna minnhom imorru jimxu fil-muntanji, iqattgħu l-lejl f'waħda mill-qċaċet biex jaraw tlugħ ix-xemx, u mbagħad jinżlu minn rotta differenti l-għada. L-inħawi huma kklassifikati bħala żona xenika AAAAA mill-Amministrazzjoni Nazzjonali tat-Turiżmu fiċ-Ċina.

Il-lukandi, ir-ristoranti u faċilitajiet oħra fil-quċċata tal-muntanja huma moqdija minn trasportaturi li jtellgħu u jniżlu r-riżorsi madwar il-muntanja bil-mixi, u jġorru l-merkanzija tagħhom permezz ta' lasti twal ibbilanċjati fuq spallejhom jew fuq daharhom.

 Klima 
Huangshan għandha klima kontinentali umduża (Dfb skont il-klassifikazzjoni klimatika ta' Köppen) jew klima ta' artijiet għoljin subtropikali (Cfb skont il-klassifikazzjoni klimatika ta' Köppen), skont liema iżoterm jintuża. L-elevazzjoni tagħha tagħmilha iktar kiesħa u tirċievi iktar preċipitazzjoni mill-bqija ta' Anhui.
Data klimatika għal Huangshan (f'elevazzjoni ta' 1,840 metru (6,040 pied), temp. normali fl-1991–2020)XaharJanFraMarAprMejĠunLulAwwSetOttNovDiċSenaTemp. għolja rekord f'°C (°F)12.9
(55.2)13.8
(56.8)16.3
(61.3)22.3
(72.1)24.5
(76.1)25.7
(78.3)27.6
(81.7)27.1
(80.8)26.0
(78.8)23.7
(74.7)17.7
(63.9)14.2
(57.6)27.6
(81.7)Temp. għolja medja ta' kuljum f'°C (°F)1.5
(34.7)3.5
(38.3)7.2
(45.0)12.3
(54.1)16.2
(61.2)18.3
(64.9)20.8
(69.4)20.6
(69.1)17.4
(63.3)13.2
(55.8)8.9
(48.0)3.4
(38.1)11.9
(53.5)Temp. medja ta' kuljum f'°C (°F)−1.8
(28.8)0.1
(32.2)3.5
(38.3)8.6
(47.5)12.8
(55.0)15.6
(60.1)18.0
(64.4)17.7
(63.9)14.3
(57.7)9.9
(49.8)5.6
(42.1)0.1
(32.2)8.7
(47.7)Temp. baxxa medja ta' kuljum f'°C (°F)−4.9
(23.2)−3.1
(26.4)0.1
(32.2)5.4
(41.7)9.9
(49.8)13.4
(56.1)16.1
(61.0)15.7
(60.3)11.9
(53.4)7.1
(44.8)2.6
(36.7)−3.1
(26.4)5.9
(42.7)Temp. baxxa rekord f'°C (°F)−22.0
(−7.6)−19.1
(−2.4)−15.9
(3.4)−11.7
(10.9)−4.7
(23.5)1.3
(34.3)8.5
(47.3)6.8
(44.2)−0.6
(30.9)−9.8
(14.4)−19.0
(−2.2)−22.7
(−8.9)−22.7
(−8.9)Preċipitazzjoni medja f'mm (pulzieri)99.5
(3.92)115.3
(4.54)175.8
(6.92)222.0
(8.74)286.2
(11.27)481.4
(18.95)370.7
(14.59)301.2
(11.86)147.4
(5.80)90.1
(3.55)91.4
(3.60)68
(2.7)2,449
(96.44)Medja ta' jiem bil-preċipitazzjoni (≥ 0.1 mm)14.513.917.016.217.118.816.819.214.010.911.110.8180.3Medja ta' jiem bil-borra9.86.85.40.9000000.12.06.531.5Umdità relattiva medja (%)67737677798892928771645977Medja ta' sigħat ta' xemx fix-xahar142.4129.7136.5144.6152.299.6123.3112.0124.7168.9159.6164.31,657.8Possibbiltà perċentwali ta' bnazzi44413737362429283448515238Sors: l-Amministrazzjoni Meteoroloġika taċ-Ċina.

 Gallerija 
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Environment_of_huangshan.jpg|nofs|daqsminuri|1000x1000px|Veduta panoramika tal-pajsaġġ ta' Huangshan.

 Biblijografija 

 Bernstein, Ken (1999). China pocket guide. Riveduta minn JD Brown; editjata minn Richard Wallis. Berlitz Publishing Company. ISBN 2-8315-7049-2.
 Cao Nanyan (2003). China: World Heritage Sites. Beijing: China Architecture and Building Press. ISBN 0-7607-8685-2.
 Guo Changjian; Song Jianzhi (2003). World Heritage Sites in China. 五洲传播出版社 (Wuzhou Publishing House). ISBN 7-5085-0226-4.
 Heiss, Mary Lou; Robert J. Heiss (2007). The Story of Tea. Ten Speed Press. p. 122. ISBN 978-1-58008-745-2. Huangshan.
 Huangshan Mountains. China Travel and Tourism Press. 1998. ISBN 7-5032-1520-8.
 Ogawa, Hideshi; Akie Yanagi (2006). Wily Monkeys: Social Intelligence of Tibetan Macaques''. Trans Pacific Press. ISBN 1-920901-97-3.

 Referenzi 

Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji Mħallta
Kategorija:Muntanji
Kategorija:Ċina
Kategorija:Parks Nazzjonali
Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji fiċ-Ċina