Camino Real de Tierra Adentro

Il-Camino Real de Tierra Adentro (li bl-Ispanjol tfisser Mogħdija/Rotta Rjali tal-Art Interna), magħrufa wkoll bħala r-Rotta tal-Fidda jew fil-qosor Camino Real, kienet rotta Spanjola twila 2,560 kilometru (1,590 mil) bejn il-Belt tal-Messiku u San Juan Pueblo (Ohkay Owingeh), New Mexico (illum il-ġurnata fl-Istati Uniti), li kienet tintuża mill-1598 sal-1882. Kienet l-iżjed waħda fit-Tramuntana mill-erba' "mogħdijiet irjali" li kienu jikkollegaw il-Belt tal-Messiku mat-tributarji ewlenin tagħha matul u wara l-era kolonjali Spanjola.

Fl-2010, 55 sit u ħames Siti ta' Wirt Dinji eżistenti tal-UNESCO tul is-sezzjoni Messikana tar-rotta tniżżlu kollettivament mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji, u jinkludu bliet, irħula, pontijiet, haciendas u monumenti oħra tul ir-rotta ta' 1,400 kilometru (870 mil) bejn iċ-ċentru storiku tal-Belt tal-Messiku (Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO minnu nnifsu) u r-raħal ta' Valle de Allende, Chihuahua.

Is-sezzjoni ta' 404 mili (650 kilometru) tar-rotta fl-Istati Uniti ġiet ipproklamata bħala l-Mogħdija Storika Nazzjonali ta' El Camino Real de Tierra Adentro, parti mis-sistema ta' mogħdijiet storiċi nazzjonali, fit-13 ta' Ottubru 2000. Ir-rotta storika tiġi ssorveljata kemm mis-Servizz tal-Parks Nazzjonali kif ukoll mill-Uffiċċju tal-Ġestjoni tal-Art tal-Istati Uniti, bl-għajnuna mill-Assoċjazzjoni tal-Mogħdija ta' El Camino Real de Tierra Adentro (CARTA). Parti mill-mogħdija qrib San Acacia, New Mexico ġiet elenkata fir-Reġistru Nazzjonali tal-Postijiet Storiċi fl-2014.

 Rotta 
Ir-rotta hija identifikata li tibda fil-Plaza Santo Domingo qrib ħafna taz-Zócalo u l-Katidral Metropolitan tal-Belt tal-Messiku. Imbagħad tibqa' għaddejja lejn it-Tramuntana minn San Miguel de Allende, u tintemm iktar fit-Tramuntana qrib Santa Fe, New Mexico, l-Istati Uniti.

 Storja 

 Pre-Kolombjana 
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Plaza_de_la_Constitucion_Ciudad_de_Mexico_City.jpg|daqsminuri|Il-qalba tal-Belt tal-Messiku.
Ferm qabel waslu l-Ewropej, id-diversi tribujiet u renji indiġeni li kien hemm fl-isteppa ċentrali tat-Tramuntana tal-Messiku stabbilew ir-rotta li iktar 'il quddiem saret il-Camino Real de Tierra Adentro bħala rotta ewlenija għall-kaċċa u għall-kummerċ. Ir-rotta kkollegat il-popli tal-Wied tal-Messiku ma' dawk tat-Tramuntana permezz tal-iskambju ta' prodotti bħat-turkważ, l-ossidjana, il-melħ u r-rix. Sas-sena 1000 W.K. ġie stabbilit network kummerjċali rikk mill-Amerka Ċentrali sal-muntanji Rockies.

 Inkursjoni Ewropea 
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Santa_Fe_church.jpg|lemin|daqsminuri|Il-Missjoni Spanjola ta' San Miguel f'Santa Fe, New Mexico. Din hija l-eqdem knisja fl-Istati Uniti.
Wara li Tenochtitlan inħataf fl-1521, il-konkwistaturi u l-kolonjalisti Spanjoli bdew sensiela ta' spedizzjonijiet bl-iskop ta' tkabbir tad-dominji tagħhom u ta' żieda tal-ġid għall-Kuruna Spanjola. L-isforzi inizjali tagħhom wassluhom biex isegwu l-mogħdijiet stabbiliti mill-indiġeni li skambjaw il-merkanzija bejn it-Tramuntana u n-Nofsinhar.

F'April 1598, grupp ta' scouts militari mmexxija minn Juan de Oñate, il-gvernatur kolonjali ġdid li nħatar għall-provinċja ta' Santa Fe de Nuevo México, intilef fid-deżert fin-Nofsinhar ta' Paso del Norte hu u jfittex l-aqwa rotta sa Río del Norte. Indjan lokali li kienu qabdu jismu Mompil pinġa mappa fir-ramel u indikalhom l-unika passaġġ sikur sax-xmara. Il-grupp wasal f'Río del Norte fin-Nofsinhar ta' El Paso u Ciudad Juárez fl-aħħar ta' April, fejn iċċelebra l-Festa Kattolika tat-Tlugħ is-Sema fit-30 ta' April, qabel qasam ix-xmara. Imbagħad immappja u estenda r-rotta sa Española, fejn Oñate stabbilixxa l-belt kapitali tal-provinċja l-ġdida. Din il-mogħdija saret magħrufa bħala l-Camino Real de Tierra Adentro, l-iżjed mogħdija fit-Tramuntana mill-erba' "mogħdijiet irjali" prinċipali – il-Caminos Reales – li kienu jikkollegaw il-Belt tal-Messiku mat-tributarji ewlenin f'Acapulco, f'Veracruz, f'Audiencia (il-Gwatemala) u f'Santa Fe.

Wara r-Rewwixta ta' Pueblo tal-1680, li bil-vjolenza obbligat lill-Ispanjoli jirtiraw minn Nuevo México, il-Kuruna Spanjola ddeċidiet li ma tabbandunax il-provinċja kollha iżda żammet kanal lejn il-provinċja sabiex is-sudditi li kien għad fadal ma jiġux abbandunati hemmhekk. Il-Viċirè organizza sistema, l-hekk imsejħa conducta, biex ifornu l-missjonijiet, il-presidios u r-ranchos tat-Tramuntana. Il-conducta kienu jikkonsistu minn karovani ta' vaguni li kienu jitilqu kull tliet snin mill-Belt tal-Messiku lejn Santa Fe tul il-Camino Real de Tierra Adentro. It-traġitt kien jeħtieġ vjaġġ twil u diffiċli ta' sitt xhur, inkluż ġimagħtejn sa tliet ġimgħat ta' mistrieħ tul il-mogħdija.

Kien hemm ħafna inċertezzi li l-conducta u vjaġġaturi oħra kellhom jiffaċċjaw. L-għargħar tax-xmajjar setgħu jwasslu għal ġimgħat ta' stennija fuq ix-xtut sakemm il-karovana setgħet tgħaddi. Xi drabi oħra, nixfiet fit-tul fl-inħawi setgħu jwasslu biex l-ilma ikun skars u diffiċli li jinstab. L-iżjed sezzjoni tal-vjaġġ li kienet iebsa kienet il-qsim tal-Jornada del Muerto lil hinn minn El Paso del Norte: kważi 100 kilometru (62 mil) ta' deżert kbir mingħajr veġetazzjoni u mingħajr għejun tal-ilma biex jisqu lill-vjaġġaturi u lill-bhejjem tagħhom.
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Puente_del_Camino_Real_de_Tierra_Adentro_de_Ojuelos.JPG|daqsminuri|264x264px|Il-pont ta' Ojuelos fl-Istat ta' Jalisco.
Apparti l-ħtiġijiet ta' sussistenza, l-ikbar periklu għall-karovana kien xi attakk mill-indiġeni. Gruppi ta' banditi kienu jħufu fit-territorju u kienu jheddu l-karovana mill-istat attwali tal-Messiku sal-istat ta' Querétaro, bit-tir li jakkwistaw xi oġġetti ta' valur. Mill-parti tan-Nofsinhar ta' Zacatecas 'il quddiem lejn it-Tramuntana, l-ikbar theddida kienu ċ-Chichimeca nattivi, li iktar kien hemm ċans li jattakkaw lill-karovana iktar ma tasal fit-Tramuntana. L-objettiv prinċipali taċ-Chichimeca kienu ż-żwiemel, iżda spiss kienu jaħtfu wkoll lin-nisa u lit-tfal. Sensiela ta' presidios tul il-mogħdija kienu jippermettu t-tibdil tat-truppi biex jipprovdu protezzjoni addizzjonali għall-karovani. Billejl, fl-iżjed żoni perikolużi, il-karovani kienu jiffurmaw ċirku bil-vaguni tagħhom bin-nies u l-bhejjem fuq ġewwa.

Il-Camino Real kienet tintuża b'mod attiv bħala rotta kummerċjali għal iktar minn 300 sena, minn nofs is-seklu 16 sas-seklu 19, l-iktar għat-trasport tal-fidda estratta mill-minjieri tat-Tramuntana. Matul dan iż-żmien, il-mogħdija ġiet imtejba b'mod kontinwu, u maż-żmien ir-riskji naqsu għaliex bdew ifeġġu il-haciendas u ċ-ċentri popolati.

 Seklu 18 
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:SanFranTercerOrdenSombrerete02.JPG|daqsminuri|264x264px|Plaza de San Francisco, il-pjazza fejn hemm it-Templo de la Tercera Orden u t-Templo y Convento de San Francisco, li bdew jinbnew fl-1567, fil-belt ta' Sombrerete, Zacatecas. L-influwenza Spanjola mħallta ma' elementi lokali hija viżibbli, bħall-ġestjoni tal-barriera tal-ġebel ramli roża jew l-elementi Tlaxcaltec fid-daħla tat-tempju.
Matul is-seklu 18, is-siti tul il-Camino Real de Tierra Adentro żdiedu ferm. L-inħawi bejn Durango u Santa Fe saru magħrufa bħala l-"Mogħdija ta' Chihuahua". San Felipe el Real (illum il-ġurnata l-belt ta' Chihuahua), stabbilit fl-1709 biex jappoġġa l-minjieri tal-madwar, sar l-iżjed ċentru kummerċjali importanti u żona finanzjarja importanti tul dan is-segment.

San Felipe Neri de Alburquerque (illum il-ġurnata Albuquerque, New Mexico) ġie stabbilit fl-1706 u sar terminal importanti wkoll. Minħabba l-pożizzjoni difensiva tiegħu fil-Camino Real, Alburquerque sar iċ-ċentru tal-iskambju kummerċjali bejn Nuevo México u l-kumplament ta' Spanja l-Ġdida matul is-seklu 18, bil-kummerċ tal-bhejjem, tas-suf, tat-tessuti, tal-ġlud tal-annimali, tal-melħ u tal-lewż. Dan l-iskambju seħħ l-iktar mal-bliet bil-minjieri ta' Chihuahua, ta' Santa Bárbara u ta' Parral.

El Paso del Norte (illum il-ġurnata Ciudad Juárez) sar terminal ewlieni ieħor tul ir-rotta. Fl-1765, il-popolazzjoni ta' El Paso del Norte kienet stmata li kienet tlaħħaq l-2,635 abitant, u b'hekk inħoloq dak li dak iż-żmien kien l-ikbar ċentru urban fil-fruntiera tat-Tramuntana ta' Spanja l-Ġdida. El Paso del Norte sar ċentru importanti tal-agrikoltura u rancheria, magħrufa għall-inbejjed, għall-brandy, għall-ħall u għaż-żbib.
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hacienda_de_San_Blas_del_Pabell%C3%B3n_de_Hidalgo,_Aguascalientes.JPG|daqsminuri|264x264px|Hacienda de San Blas, fir-raħal ta' Pabellón de Hidalgo, hija hacienda tas-seklu 16, li issa tintuża bħala Mużew tar-Ribelljoni. Din hija eżempju tajjeb tal-haciendas agrikoli tul il-Camino Real de Tierra Adentro.
Fis-seklu 18, il-Kuruna Spanjola awtorizzat l-istabbiliment ta' Fieri tul il-Camino Real biex jiġi promoss il-kummerċ (għalkemm diġà kien hemm xi fieri qabel). Uħud mill-iżjed Fieri importanti tul il-Camino Real kienu jinkludu l-Fiera de San Juan de los Lagos f'Jalisco, il-Fiera de Saltillo, u l-Fiera de Chihuahua, li kellha importanza kbira għall-merkanti ta' Nuevo México. Il-Fiera de Taos kienet avveniment annwali importanti fejn il-Comanches u l-Utes kienu jiskambjaw l-armi, il-munizzjoni, iż-żwiemel, il-prodotti agrikoli, il-pelliċċi u l-laħmijiet mal-Ispanjoli. Spanja fl-istess ħin żammet monopolju fuq il-prodotti tal-provinċji tat-Tramuntana tagħha, u b'hekk ma kienx isir kummerċ mal-kolonja Franċiża ta' Louisiana.

Fit-tieni nofs tas-seklu 18, il-fruntiera tat-Tramuntana ta' Spanja l-Ġdida kienet tirrappreżenta interess fundamentali għall-Imperu Spanjol u għall-politika riformista tiegħu, bl-għan li tiġi żgurata s-sovranità Spanjola fuq il-provinċji tat-Tramuntana tagħha, li kienu fil-mira ġeopolitika ta' setgħat Ewropej oħra – speċjalment il-Brittaniċi u l-Franċiżi. Il-Kuruna Spanjola ħadmet qatigħ sabiex tinkorpora lin-nattivi fis-sistema soċjali u ekonomika tal-provinċji tagħha u tagħtihom raġunijiet sabiex jipparteċipaw fid-difiża tal-fruntiera Spanjola.

Għalhekk, il-Kaptan Nicolás de Lafora (assenjat mill-Markiż ta' Rubí ta' dak iż-żmien) jagħti deskrizzjoni tal-fruntiera ta' Spanja l-Ġdida fil-"Viaje a los presidios internos de la América septentrional" tiegħu, frott spedizzjoni li saret bejn l-1766 u l-1768. Din l-ispedizzjoni kienet parti minn kummissjoni ikbar dwar il-kwistjonijiet difensivi u l-kapaċitajiet militari inkarigati mill-Kuruna Spanjola lill-Markiż ta' Rubí, sabiex tiġi vvalutata l-kollokazzjoni tattika tal-presidios, tiġi spezzjonata r-reżiljenza tat-truppi, jiġu rieżaminati r-regolamenti militari u jiġi propost x'seta' jsir biex jissaħħu l-gvern u d-difiża tal-istat. Abbażi tar-rieżami tagħha, il-Markiż ippropona linja ta' presidios tul il-fruntiera tat-Tramuntana ta' Spanja l-Ġdida, li kellhom jiġu stabbiliti mill-Golf tal-Messiku sal-Golf ta' California, bħala protezzjoni mill-Utes, mill-Apaches, mill-Comanches u min-Navajos. Don José de Gálvez, il-kummissarju speċjali għal Spanja l-Ġdida għal Karlu III, ġie promoss bħala "Comandancia General de las Provincias Internas" ("Kmandant Ġenerali tal-Provinċji Interni") għall-provinċji tat-Tramuntana ta' Spanja l-Ġdida. Madankollu, huwa rrikonoxxa wkoll li kien impossibbli li tintrebaħ jew tiġi sostnuta gwerra twila man-nattivi minħabba n-nuqqas ta' riżorsi militari fl-inħawi. B'dak il-ħsieb, hu nnifsu ppromwova l-istabbiliment ta' paċi b'saħħitha fil-provinċji u preżenza kummerċjali ikbar fl-1779.

Fl-1786, in-neputi ta' José de Gálvez, Bernardo de Gálvez, il-Viċirè ta' Spanja l-Ġdida, ippubblika l-"Istruzzjonijiet" tiegħu li kienu jinkludu tliet strateġiji biex jiġu indirizzati n-nattivi: it-tkomplija tal-pressjoni militari kontra t-tribujiet ostili u mhux allinjati; it-tisħiħ tal-formazzjoni ta' alleanzi mat-tribujiet amikevoli; u l-promozzjoni tad-dipendenza ekonomika ma' dawk in-nattivi li daħlu f'trattati ta' paċi mal-Kuruna Spanjola.

Fl-aħħar deċennju tas-seklu 18, inkisbet il-paċi bejn l-Ispanjoli u t-tribujiet Apache bis-saħħa tal-bidliet amministrattivi u strateġiċi msemmija hawn fuq. B'hekk, il-kummerċ tul il-Camino Real żdied bil-kbir b'prodotti mid-dinja kollha, inkluż prodotti mill-provinċji l-oħra ta' Spanja l-Ġdida, li twasslu bl-art; prodotti Ewropej li twasslu mill-flotta Spanjola; u prodotti li twasslu mill-ġifen ta' Manila kull sena f'Acapulco mill-Punent tal-Paċifiku. Bħala eżempju, l-iżjed prodotti tipiċi mibjugħa mill-merkanti fil-belt ta' Parral tul il-"Mogħdija ta' Chihuahua" kienu jinkludu: il-Platoncillos minn Michoacán; il-Jarrillos minn Cuautitlán tal-Istat tal-Messiku; il-majjolika mill-Istat ta' Puebla; il-porċellana miċ-Ċina; u l-prodotti tat-tafal minn Guadalajara.

 Seklu 19 
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cuatillosdog.JPG|xellug|daqsminuri|291x291px|It-Templo de Nuestra Señora del Refugio, li jinsab fil-Hacienda La Pedriceña, attwalment fil-komunità ta' Los Cuatillos, fil-muniċipalità ta' Cuencamé, Durango. F'din il-hacienda hemm pitturi Barokki, u diversi abitazzjonijiet li kienu jintużaw għall-ġestjoni tal-proprjetà. Il-kappella tal-hacienda nbniet fis-seklu 18. Il-"Karba ta' Dolores" li tiġi ċċelebrata kull sena fil-Messiku fil-15 ta' Settembru biex titfakkar is-sejħa għall-indipendenza min-naħa ta' Miguel Hidalgo, ġiet organizzata minn din il-hacienda mill-President Benito Juárez fl-1864.
Is-seklu 19 ġab miegħu bosta bidliet kemm għall-Messiku kif ukoll għall-fruntiera tat-Tramuntana tiegħu. Mill-Gwerer Napuljoniċi sal-bidu tal-Gwerra Messikana tal-Indipendenza, il-gvern kolonjali ma kienx stabbli u tħabat biex ikompli jibgħat ir-riżorsi lill-provinċji tat-Tramuntana. Dan wassal biex jiġu stabbiliti fornituri oħra u rotot oħra f'dawk il-provinċji. Fl-1807, il-merkant u l-aġent militari Amerikan Zebulon Pike ntbagħat biex jesplora l-fruntieri tal-Lbiċ bejn l-Istati Uniti u Spanja l-Ġdida, bl-intenzjoni li jsib mogħdija biex iwassal il-kummerċ Amerikan f'Nuevo México u f'Nueva Vizcaya (Chihuahua). Pike nqabad fis-26 ta' Frar 1807 mill-awtoritajiet Spanjoli fit-Tramuntana ta' Nuevo México, u bagħtuh tul il-Camino Real sal-belt ta' Chihuahua biex jiġi interrogat. Meta Pike kien f'din il-belt, huwa kiseb l-aċċess għal diversi mapep tal-Messiku u sar jaf bl-ilmenti li kien hemm fir-rigward tad-dominju Spanjol.

Fl-1821, wara 11-il sena ta' ġlied, il-Messiku kiseb l-indipendenza tiegħu minn Spanja. Il-Camino Real baqa' jkollu rwol importanti f'dan il-perjodu, peress li l-vjaġġaturi kienu jikkomunikaw bejniethom dwar l-avvenimenti li kienu qed iseħħu fiċ-ċentru tal-pajjiż u jwasslu l-aħbarijiet lill-irħula u lill-villaġġi tal-provinċji interni. Matul il-Gwerra Messikana tal-Indipendenza, il-Camino Real intużat mill-forzi ribelli u rjalisti. Pereżempju, wara li l-liberatur Miguel Hidalgo y Costilla nieda l-gwerra tal-indipendenza, huwa uża r-rotta biex jirtira mill-Battalja tal-Pont ta' Calderón li ġiet miġġielda fix-xtut tax-xmara Calderón, 60 kilometru (37 mil) fil-Lvant ta' Guadalajara fejn attwalment hemm Zapotlanejo, Jalisco sat-Tramuntana, u eventwalment wasal fil-Bjar ta' Baján f'Coahuila fejn inqabad u ġie ġustizzjat mill-forzi rjalisti.

Bejn l-1821 u l-1822, wara tmiem il-Gwerra Messikana tal-Indipendenza, ġiet stabbilita l-Mogħdija ta' Santa Fe biex it-territorju tal-Istati Uniti ta' Missouri jiġi kkollegata ma' Santa Fe. Għall-ewwel, il-merkanti tal-Istati Uniti ġew arrestati u ntefgħu l-ħabs talli ġabu prodotti bil-kuntrabandu fit-territorju Messikan. Madankollu, il-kriżi ekonomika kbiret fit-Tramuntana tal-Messiku u dan wassal għal żieda fin-nuqqas ta' tolleranza fil-konfront ta' dan il-kummerċ. Fil-fatt, il-Mogħdija ta' Santa Fe (Sendero de Santa Fe) ipprovdiet is-swieq tant meħtieġa għall-prodotti lokali (bħall-qoton) u għall-prodotti manifatturati minn New Mexico. B'hekk, iċ-ċittadini minn New Mexico kien favur din ir-rotta kummerċjali ġdida. Sal-1827, issawret rabta kummerċjali u ta' qligħ bejn Missouri, New Mexico u Chihuahua.

Fl-1846, id-diżgwid rigward il-fruntiera bejn Texas u l-Messiku mal-Istati Uniti wassal għall-invażjoni sussegwenti mill-forzi militari tal-Istati Uniti u faqqgħet il-Gwerra bejn il-Messiku u l-Istati Uniti. Waħda minn dawn il-qawwiet kienet ikkmandata mill-Ġeneral Stephen Kearny, li vvjaġġa mill-Mogħdija ta' Santa Fe biex tinħataf il-belt kapitali ta' New Mexico. Qawwa oħra kkmandata mill-Kurunell Alexander William Doniphan rebħet kontra grupp żgħir ta' kontinġenti Messikani tul il-Camino Real fl-inħawi ta' Los Brazitos fin-Nofsinhar ta' Las Cruces, New Mexico. Il-qawwiet ta' Doniphan komplew billi ħatfu lil El Paso del Norte u iktar 'il quddiem lill-belt ta' Chihuahua. Matul l-1846-1847, il-Camino Real de Tierra Adentro bdiet tintuża b'mod kontinwu, u l-forzi Amerikani użawha biex jivvjaġġaw lejn il-partijiet interni tal-Messiku. Fil-vjaġġ tagħhom, bosta vjaġġaturi Amerikani kienu jżommu ġurnali u kienu jiktbu ittri biex jiddeskrivu x'kienu qed jaraw matul il-vjaġġi tagħhom. Wieħed mis-suldati pprovda stima tal-popolazzjoni ta' diversi bliet tul il-Camino Real, inkluż: Algodones, New Mexico b'1,000 abitant; Bernalillo b'500 abitant; Sandía Pueblo bi 300 sa 400 ruħ, Albuquerque mingħajr ammont stmat iżda eżistenti għal seba' sa tmien mili tul ir-Rio Grande; Rancho de los Placeres b'200 jew 300 ruħ; Tomé b'2,000 ruħ; Socorro, deskritta bħala "belt konsiderevoli"; Paso del Norte b'5,000 sa 6,000 ruħ, u Carrizal, Chihuahua b'400 abitant. Is-suldati żammew noti wkoll tal-prodotti, tal-prezzijiet u tal-annimali li kienu jsibu matul il-vjaġġi tagħhom.

Permezz tat-Trattat ta' Guadalupe, Hidalgo ffirmat fi Frar 1848, il-gwerra ntemmet uffiċjalment, u l-Messiku ċeda l-biċċa l-kbira tat-territorji tat-Tramuntana tiegħu lill-Istati Uniti, inkluż partijiet li issa jagħmlu parti mill-istati tal-Istati Uniti ta' New Mexico, Colorado, Arizona u l-California, in-Nevada u l-Utah kollha.

 Użu tal-isem 
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:El_Camino_Real_de_Tierra_Adentro_National_Historic_Trail_by_Samat_Jain.jpg|daqsminuri|264x264px|Is-sezzjoni tar-rotta li tgħaddi mit-territorju tal-Istati Uniti, b'total ta' 646 kilometru (401 mil), ġiet iddikjarata bħala Mogħdija Storika Nazzjonali f'Ottubru 2000.
L-isem xi kultant joħloq konfużjoni, peress li meta kien hemm il-Viċirè ta' Spanja l-Ġdida, il-mogħdijiet kollha li kienu jgħaddu minnhom biż-żwiemel u bil-karrijiet kienu jissejħu "Camino Real", u għadd sinifikanti ta' mogħdijiet kienu ddeżinjati b'dan il-mod. B'mod simili, it-territorji interni kollha 'l barra mill-Belt tal-Messiku fl-imgħoddi kienu jissejħu "Tierra Adentro", partikolarment il-partijiet tat-Tramuntana tar-Renju. Għalhekk, il-parti tal-mogħdija bejn il-Belt ta' Querétaro u Saltillo ġiet imsejħa "La Puerta de Tierra Adentro" ("Il-Bieb tat-Tierra Adentro"). Storikament ġew iddeżinjati diversi "Caminos Reales de Tierra Adentro" fi Spanja l-Ġdida kollha, u x'aktarx li t-tieni l-iżjed importanti wara l-mogħdija ta' Santa Fe kienet dik minn Saltillo, Coahuila sal-provinċja ta' Texas.

 Sit ta' Wirt Dinji 
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Placaloscuatillosunesco.JPG|xellug|daqsminuri|Plakka tal-UNESCO li tinstab f'diversi komponenti ta' dan is-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fis-sezzjoni li tinsab fit-territorju Messikan.
Is-sezzjoni tal-mogħdija fil-Messiku ġiet innominata biex tiżdied fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO f'Novembru 2001 b'modifika fl-2010. Il-Camino Real ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1 ta' Awwissu 2010 b'żona ewlenija ta' 3,102 ettari u żona ta' lqugħ ta' 268,057 ettaru mifruxa fuq 60 sit storiku.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Museo_Nacional_del_Virreinato_3.jpg|lemin|daqsminuri|Il-Kulleġġ Antik ta' San Francisco Javier f'Tepotzotlán, Frar 2018.
Ħames siti, il-Belt tal-Messiku, il-Belt ta' Querétaro, il-Belt ta' Guanajuato, San Miguel de Allende u Zacatecas, kienu diġà ġew irrikonoxxuti bħala Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO separatament. Ir-rotta storika oriġinali ma taqbilx eżatt mar-rotta identifikata mill-UNESCO, peress li d-dikjarazzjoni tal-UNESCO ħalliet barra diversi sezzjonijiet bħal dik fit-Tramuntana ta' Valle de Allende f'Chihuahua u dik li tgħaddi mill-Hacienda de San Diego del Jaral de Berrio fi Guanajuato, kif ukoll is-sezzjoni fl-Istati Uniti. Għal din ir-raġuni, ġiet proposta estensjoni possibbli fil-futur. L-Instituto Nacional de Antropología e Historia (INAH) qed iwettaq riċerka biex isib u jiġbor l-evidenza għal sezzjonijiet u siti addizzjonali mis-sezzjonijiet oriġinali tal-mogħdija storika oriġinali, pereżempju pontijiet, mogħdijiet, haciendas, eċċ. li jistgħu jiġu inklużi fost il-komponenti ta' dan is-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

 Komponenti 

 Il-Belt tal-Messiku u l-Istat tal-Messiku 
1351-000: iċ-Ċentru Storiku tal-Belt tal-Messiku.

1351-001: il-Kulleġġ Antik tat-Templo de San Francisco Javier f'Tepotzotlán.

1351-002: Aculco de Espinoza.

1351-003: il-Pont ta' Atongo.

1351-004: is-sezzjoni tal-Camino Real bejn Aculco de Espinoza u San Juan del Río.
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Zocalo_Panorama_seen_from_rooftop_restaurant.jpg|nofs|daqsminuri|800x800px|Veduta panoramika ta' Plaza del Zócalo bil-Palacio Nacional quddiem u maġenbu il-Katidral Metropolitan, l-Eks Muniċipju u l-binja pariġġu.

 L-Istat ta' Hidalgo 
1351-005: it-Templo y exconvento de San Francisco f'Tepeji del Río de Ocampo u l-pont.

1351-006: is-sezzjoni tal-Camino Real bejn il-pont ta' La Colmena u l-Hacienda de La Cañada.

 L-Istat ta' Querétaro 
1351-007: iċ-Ċentru Storiku ta' San Juan del Río.

1351-008: il-Hacienda de Chichimequillas.

1351-009: il-Kappella tal-Hacienda de Buenavista.

1351-010: iċ-Ċentru Storiku tal-Belt ta' Querétaro.

 L-Istat ta' Guanajuato 
1351-011: il-Pont ta' El Fraile.

1351-012: l-Antiguo Real Hospital de San Juan de Dios f'San Miguel de Allende.

1351-013: il-Pont ta' San Rafael fil-Belt ta' Guanajuato.

1351-014: il-Pont ta' La Quemada.

1351-015: is-Sanctuario de Jesús Nazareno de Atotonilco fil-muniċipalità ta' San Miguel de Allende.

1351-016: iċ-Ċentru Storiku tal-Belt ta' Guanajuato u l-minjieri biswitha.

 L-Istat ta' Jalisco 
1351-017: iċ-Ċentru Storiku u l-Pont ta' Lagos de Moreno.

1351-018: iċ-Ċentru Storiku ta' Ojuelos de Jalisco.

1351-019: il-Pont ta' Ojuelos de Jalisco.

1351-020: il-Hacienda de Ciénega de Mata.

1351-021: iċ-Ċimiterju l-Antik ta' Encarnación de Díaz.

 L-Istat ta' Aguascalientes 
1351-022: il-Hacienda de Peñuelas.

1351-023: il-Hacienda de Cieneguilla.

1351-024: iċ-Ċentru Storiku tal-Belt ta' Aguascalientes.

1351-025: il-Hacienda de Pabellón de Hidalgo.

 L-Istat ta' Zacatecas 
1351-026: il-Kappella ta' San Nicolás Tolentino tal-Hacienda de San Nicolás de Quijas.

1351-027: ir-raħal ta' Pinos.

1351-028: it-Templo de Nuestra Señora de los Ángeles tar-raħal ta' Noria de Ángeles.

1351-029: it-Templo de Nuestra Señora de los Dolores f'Villa González Ortega.

1351-030: il-Colegio de Nuestra Señora de Guadalupe de Propaganda Fide.

1351-031: iċ-Ċentru Storiku ta' Sombrerete.

1351-032: it-Templo de San Pantaleón Mártir fir-raħal ta' Noria de San Pantaleón.

1351-033: Sierra de Órganos.

1351-034: is-sett arkitettoniku tar-raħal ta' Chalchihuites.

1351-035: is-sezzjoni tal-Camino Real bejn Ojocaliente u Zacatecas.

1351-036: l-Għar ta' Ávalos.

1351-037: iċ-Ċentru Storiku tal-Belt ta' Zacatecas.

1351-038: is-Santwarju ta' Plateros.

 L-Istat ta' San Luis Potosí 
1351-039: iċ-Ċentru Storiku ta' San Luis Potosí.

 L-Istat ta' Durango 
1351-040: il-Kappella ta' San Antonio tal-Hacienda de Juana Guerra.

1351-041: il-Knejjes fir-raħal ta' Nombre de Dios.

1351-042: il-Hacienda de San Diego de Navacoyán u l-Pont del Diablo.

1351-043: iċ-Ċentru Storiku tal-Belt ta' Durango.

1351-044: il-Knejjes fl-irħula ta' Cuencamé u ta' Cristo de Mapimí.

1351-045: it-Templo de Nuestra Señora del Refugio fil-Hacienda La Pedriceña f'Los Cuatillos, fil-muniċipalità ta' Cuencamé.

1351-046: l-Iglesia Principal tar-raħal ta' San José de Avino.

1351-047: il-Kappella tal-Hacienda de la Inmaculada Concepción f'Palmitos de Arriba.

1351-048: il-Kappella tal-Hacienda de la Limpia Concepción f'Palmitos de Abajo.

1351-049: is-sett arkitettoniku ta' Nazas.

1351-050: ir-raħal ta' San Pedro del Gallo.

1351-051: is-sett arkitettoniku tar-raħal ta' Mapimí.

1351-052: ir-raħal ta' Indé.

1351-053: il-Kappella ta' San Mateo tal-Hacienda de San Mateo de la Zarca.

1351-054: il-Hacienda de la Limpia Concepción ta' Canutillo.

1351-055: it-Templo de San Miguel fir-raħal ta' Villa Ocampo.

1351-056: is-sezzjoni tal-Camino Real bejn Nazas u San Pedro del Gallo.

1351-057: il-Minjiera ta' Ojuela.

1351-058: l-Għar ta' Las Mulas de Molino.

 L-Istat ta' Chihuahua 
1351-059: ir-raħal ta' Valle de Allende.

 Siti storiċi mhux iddikjarati tal-Camino Real fl-Istat ta' Chihuahua 

 Santa Bárbara
 Parral
 Chihuahua
 Carrizal
 Laguna de Patos
 Ojo el Lucero
 Puerto Ancho
 Ciudad Juárez
 Senucú
 San Lorenzo
 Misión de Nuestra Señora de Guadalupe
 Presidio del Nuestra Senora del Pilar del Paso del Rio Norte

 Referenzi 

Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji Kulturali
Kategorija:Messiku
Kategorija:Stati Uniti
Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji fil-Messiku