Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bulgarija

Is-Siti ta' Wirt Dinji tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura (UNESCO) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972. Il-wirt kulturali jikkonsisti minn monumenti (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, skulturi monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u bijoloġiċi), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' annimali u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-xjenza, tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali. Il-Bulgarija aċċettat il-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO fis-7 ta' Marzu 1974, u b'hekk is-siti storiċi u naturali tagħha saru eliġibbli biex jiżdiedu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

Mill-2022 il-Bulgarija għandha għaxar Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. L-ewwel erba' siti tniżżlu fil-lista fl-1979: il-Knisja ta' Boyana, il-Kavallier ta' Madara, il-Knejjes Imħaffrin fil-Blat ta' Ivanovo, u l-Qabar Traċjan ta' Kazanlak. Erba' siti oħra tniżżlu fil-lista fl-1983, wieħed fl-1985, u ieħor iktar reċenti fl-2017. Seba' siti huma kulturali u tlieta huma naturali. Hemm sit minnhom li huwa transnazzjonali, il-Foresti Antiki u Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji u ta' Reġjuni Oħra tal-Ewropa, li huwa kondiviż ma' 17-il pajjiż ieħor.

 Siti ta' Wirt Dinji 
L-UNESCO tiddeżinja s-siti abbażi ta' għaxar kriterji tal-għażla; kull sit irid jissodisfa mill-inqas wieħed mill-għaxar kriterji. Il-kriterji (i) sa (vi) huma kulturali, filwaqt li l-kriterji (vii) sa (x) huma naturali.

NB: * Siti transnazzjonali (bl-ikħal)
SitRitrattPostSena tad-deżinjazzjoniKriterji tal-għażlaDeskrizzjoniKnisja ta' Boyanaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Boyana_Church_Mural_Paintings.jpg|alt=Church interior with frescos|150x150pxSofija1979ii, iii (kulturali)Il-Knisja Ortodossa Bulgara ta' Boyana fil-periferija ta' Sofija hija kumpless ta' tliet binjiet. L-ewwel parti nbniet fis-seklu 10, it-tieni fis-seklu 13, u t-tielet fil-bidu tas-seklu 19. Affreski mal-ħitan tal-knisja li jmorru lura għall-perjodi kollha tal-imgħoddi ġew ippreservati sħaħ jew bħala frammenti u ġew irrestawrati bir-reqqa fis-seklu 21. L-affreski minn nofs is-seklu 13 li ġew ikkummissjonati minn Kaloyan Sebastocrator jitqies li għandhom l-aqwa valur artistiku fil-kumpless.Kavallier ta' Madaraħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Caballero_de_Madara,_reserva_hist%C3%B3rico-arqueol%C3%B3gica_Nacional_de_Madara,_Bulgaria,_2016-05-27,_DD_39.jpg|alt=Rock relief of a rider|150x150pxProvinċja ta' Shumen1979i, iii (kulturali)Il-Kavallier ta' Madara huwa riljiev fuq il-blat li juri kavallier riekeb żiemel, jittrijonfa fuq iljun, u akkumpanjat minn għasfur u kelb. Ġie mnaqqax fuq irdum għoli 100 metru (330 pied), f'għoli ta' 23 metru (75 pied), qrib il-villaġġ ta' Madara. Imur lura għall-bidu tas-seklu 8, meta Madara kien sit sagru tal-Ewwel Imperu Bulgaru. Qrib ir-riljiev, hemm kitbiet imnaqqxin bil-Grieg Medjevali, li jiddeskrivi l-avvenimenti tal-istat Bulgaru bikri u tal-khan tiegħu.Qabar Traċjan ta' Kazanlakħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kazanluk_1.jpg|alt=Painted ceiling in a round shape, depicting people and horses|150x150pxProvinċja ta' Stara Zagora1979i, iii, iv (kulturali)Il-qabar imur lura għall-perjodu Ellenistiku, fi tmiem is-seklu 4 Q.K. Huwa qabar b'għamla ta' miġbħa (tholos), b'kuritur dejjaq u b'kompartiment funebri ġej għat-tond. L-affreski fil-qabar juru l-kultura u r-riti funebri Traċjani. Il-qabar huwa parti minn nekropoli ikbar, li tinsab qrib il-belt Traċjana ta' Seuthopolis, il-belt kapitali tar-Re Seuthes III. Ġie skopert mill-ġdid fl-1944, u l-affreski tiegħu kienu tassew ippreservati tajjeb.Knejjes Imħaffrin fil-Blat ta' Ivanovoħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ivanovski_skalni_tsarkvi_20110714-42.JPG|alt=Fresco depicting a Biblical scene|150x150pxProvinċja ta' Ruse1979ii, iii (kulturali)Fis-seklu 12, l-eremiti bdew iħaffru l-knejjes, iċ-ċelel u l-monasteri fl-irdumijiet 'il fuq mix-xmara Rusenski Lom, ħdejn il-villaġġ ta' Ivanovo. L-affreski tas-seklu 14, matul it-Tieni Imperu Bulgaru, huma fost l-ifjen eżempji tal-istil Paleologali u jirrappreżentaw tbegħid mill-ikonografija Biżantina ta' qabel, bħala kompożizzjoni u l-motivi.Monasteru ta' Rilaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rila_Monastery,_August_2013.jpg|alt=Church with frescos, courtyard with tourists in front|150x150pxProvinċja ta' Kyustendil1983vi (kulturali)Il-monasteru ġie stabbilit fis-seklu 10 minn San Ġwann ta' Rila u kien ċentru kulturali u spiritwali importanti tal-Bulgarija tul is-sekli. Kien partikolarment importanti bħala ċentru Kristjan matul it-tmexxija Ottomana fil-Bulgarija. Il-monasteru nqered min-nirien fil-bidu tas-seklu 19 u reġa' ġie kostruwit mill-1834 sal-1862, fi żmien ir-Rinaxximent Nazzjonali Bulgaru.Belt Antika ta' Nessebarħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bulgaria-Nesebar-04.JPG|alt=Brick orthodox church|150x150pxProvinċja ta' Burgas1983iii, iv (kulturali)Il-belt kostali ta' Nessebar bdiet bħala insedjament Traċjan u saret kolonja Griega tal-Baħar l-Iswed fis-seklu 6 Q.K. Il-biċċa l-kbira tal-fdalijiet tagħha jmorru lura għall-perjodu Ellenistiku, fosthom l-akropoli u t-tempju ta' Apollo. Il-belt kienet ċentru Kristjan Biżantin importanti fil-Medju Evu; fost il-fdalijiet ta' dan il-perjodu hemm bażilika u fortizza. Fis-seklu 19 inbnew djar tal-injam bl-istil tar-Rinaxximent Nazzjonali Bulgaru.Riżerva Naturali ta' Srebarnaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D0%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8A%D1%80_%D0%BE%D1%82_%D0%A1%D1%80%D0%B5%D0%B1%D1%8A%D1%80%D0%BD%D0%B0_-_3.jpg|alt=Reeds at the coast, some birds|150x150pxProvinċja ta' Silistra1983x (naturali)Il-Lag ta' Srebarna u l-artijiet mistagħdra tal-madwar qrib ix-xmara Danubju huma ħabitats importanti għall-għasafar, bħala post tat-tnissil, bħala post ta' mistrieħ fix-xitwa, jew bħala waqfa tul rotta migratorja. Fiż-żona ġew irreġistrati 178 speċi, fosthom diversi speċijiet mhedda globalment jew fil-periklu. Il-lag jospita l-ikbar kolonja ta' pellikan tad-Dalmazja fil-Bulgarija. Fl-2008 saret modifika ċkejna fiż-żona ta' lqugħ tas-sit.Park Nazzjonali ta' Pirinħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Pirin_-_edno_or_Gergiyskite_ezera_-_IMG_2935.jpg|alt=View from above at mountains, forest, and a lake|150x150pxProvinċja ta' Blagoevgrad1983vii, viii, ix (naturali)Il-park nazzjonali fil-Muntanji ta' Pirin jinkludu tipi differenti ta' ħabitats tal-muntanji, li jvarjaw mill-foresti tas-siġar taż-żnuber, il-mergħat Alpini, u l-muntanji għoljin, bl-ogħla quċċata li tlaħħaq l-2,914-il metru (9,560 pied). Jospita bosta speċijiet ta' pjanti u ta' annimali, inkluż l-ors kannella u l-lupu. Il-konfini tas-sit ġew estiżi fl-2010.Qabar Traċjan ta' Sveshtariħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tomb_sveshtari2-1-.jpg|alt=Interior of a tomb with stone reliefs representing female figures|150x150pxProvinċja ta' Razgrad1985i, iii (kulturali)Il-qabar Traċjan imur lura għas-seklu 3 Q.K. u ġie skopert mill-ġdid fl-1982. It-tiżjin tiegħu ġie ppreservat tajjeb ħafna u l-qabar huwa eżempju rari tal-arkitettura Traċjana. Jirrappreżenta l-arti lokali tal-Geti, ispirati mill-Elleniżmu. Karatteristika prominenti tal-qabar huma l-10 karjatidi nofshom nisa u nofshom pjanti.Foresti Antiki u Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji u ta' Reġjuni Oħra tal-Ewropa*ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D0%91%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0_%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D1%85._%D0%A0%D0%B0%D0%B9.jpg|alt=Beech forest|150x150pxDiversi postijiet2017ix (naturali)Il-Foresti Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji jintużaw biex jiġi studjat it-tifrix tas-siġar tal-fagu (Fagus sylvatica) fl-Emisferu tat-Tramuntana f'varjetà ta' ambjenti u l-ambjent fil-foresti. Is-sit tniżżel għall-ewwel darba fl-2007 b'komponenti mis-Slovakkja u mill-Ukrajna. Ġie estiż fl-2011, fl-2017 meta żdiedu d-disa' siti fi ħdan il-Park Nazzjonali tal-Balkani Ċentrali, u fl-2021 biex jiġu inklużi l-foresti f'total ta' 18-il pajjiż.

 Referenzi 

Kategorija:Listi ta' Siti ta' Wirt Dinji
Kategorija:Bulgarija