Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fi Spanja

Is-Siti ta' Wirt Dinji tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura (UNESCO) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972. Il-wirt kulturali jikkonsisti minn monumenti (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, skulturi monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u bijoloġiċi), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' annimali u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-xjenza, tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali. Spanja rratifikat il-Konvenzjoni fl-4 ta' Mejju 1982, u b'hekk is-siti indikattivi tagħha setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

L-ewwel Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fi Spanja tniżżlu fil-lista fit-tmien sessjoni tal-Kumitat tal-Wirt Dinji, li saret f'Buenos Aires, l-Arġentina fl-1984. F'dik is-sessjoni ġew miżjuda ħames siti: il-Katidral tat-Tlugħ is-Sema tal-Madonna, Córdoba; l-Alhambra u l-Generalife, Granada; il-Katidral ta' Burgos; il-Monasteru u s-Sit tal-Escorial, Madrid; u Park Güell, Palau Güell u Casa Milà, f'Barċellona. Fl-1985 ġew miżjuda ħames siti u fl-1986 ġew miżjuda erba' siti oħra. Apparti l-1984, l-1985 u l-1986 (l-ewwel tliet snin ta' Spanja bħala membru), ġew miżjuda l-iktar siti fi Spanja fis-sena 2000, b'total ta' ħames siti. B'kollox, Spanja għandha total ta' 50 sit fuq il-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO, fir-raba' post bħala l-iżjed għadd ta' Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO, wara l-Italja (59 sit), iċ-Ċina (57) u l-Ġermanja (52 sit). Minn dawn il-50 sit, 44 sit huma kulturali, 4 siti huma naturali, u 2 huma siti mħallta (jiġifieri jissodisfaw kriterji kulturali kif ukoll naturali).

Tliet siti jinsabu fil-Gżejjer Baleariċi u erba' siti jinsabu fil-Gżejjer Kanarji. Erba' siti huma transnazzjonali. Il-Pirinej-Monte Perdido huwa kondiviż ma' Franza, filwaqt li s-Siti Preistoriċi tal-Arti fuq il-Blat while the Siti tal-Arti Preistorika Mnaqqxa fil-Blat fil-Wied ta' Côa u Siega Verde huwa kondiviż mal-Portugall. Almadén tniżżlet flimkien ma' Idrija fis-Slovenja. Il-Foresti Antiki u Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji u Reġjuni Oħra tal-Ewropa huma kondiviżi ma' 17-il pajjiż Ewropew ieħor.

Barra minn hekk, Spanja stabbilit ftehim mal-UNESCO magħruf bħala l-Fondi Fiduċjarji Spanjoli (bl-Ingliż: Spanish Funds-in-Trust). Il-ftehim ġie ffirmat fit-18 ta' April 2002, bejn Francisco Villar, l-Ambaxxatur u d-Delegat Permanenti Spanjol għall-UNESCO, u d-Direttur Ġenerali tal-UNESCO, Kōichirō Matsuura. Il-fond jipprovdi €600,000 fis-sena għal programm partikolari. Il-programmi jinkludu għajnuna għal stati membri oħra, b'mod partikolari fl-Amerka Latina, bi proġetti bħall-proċessi għan-nominazzjonijiet u l-valutazzjoni tas-siti indikattivi. Spanja kellha l-Presidenza tal-Kumitat tal-Wirt Dinji fl-2008 u fl-2009, u fl-2009 ospitat it-33 sessjoni tal-Kumitat f'Sivilja, l-Andalusija.

 Siti ta' Wirt Dinji 
L-UNESCO tiddeżinja s-siti abbażi ta' għaxar kriterji tal-għażla; kull sit irid jissodisfa mill-inqas wieħed mill-għaxar kriterji. Il-kriterji (i) sa (vi) huma kulturali, filwaqt li l-kriterji (vii) sa (x) huma naturali.

NB: * Siti transnazzjonali (bl-ikħal)
SitStampaPostKomunitàKriterji tal-GħażlaPerjoduDeskrizzjoniGħar ta' Altamira u l-Arti Paleolitika fl-Għerien tat-Tramuntana ta' Spanjaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:9_Bisonte_Magdaleniense_pol%C3%ADcromo.jpg|150x150px|example of cave artSantillana del MarCantabria, Asturias, Pajjiż Baski, iii (kulturali)Paleolitiku SuperjuriL-Għar ta' Altamira fih eżempji ta' pitturi fl-għerien mill-Paleolitiku Superjuri, li jmorru lura bejn il-35,000 sal-11,000 Q.K. Oriġinarjament is-sit kien jinkludi 17-il għar impitter. L-għerien huma ppreservati tajjeb minħabba l-iżolament kbir tagħhom mill-klima esterna.Ċentru Storiku ta' Segovia u l-Akkwedottħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Segovia_-_Alc%C3%A1zar_de_Segovia_22_2017-10-24.jpg|150x150px|View of SegoviaSegoviaKastilja u Leóni, iii, iv (kulturali)is-sekli 1 sa 16L-akkwedott Ruman inbena fis-seklu 1 W.K., il-palazz Medjevali tal-Alcázar fis-seklu 11 u l-Katidral fis-seklu 16.Monumenti ta' Oviedo u tar-Renju tal-Asturjasħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:20060630-Oviedo_Santa_Maria_del_Naranco.jpg|150x150px|Santa Maria del NarancoOviedoAsturjasi, ii, iv (kulturali)is-seklu 9Ir-Renju tal-Asturjas baqa' l-uniku reġjun Kristjan fi Spanja fis-seklu 9. Żviluppa l-istil tiegħu stess ta' arti u ta' arkitettura Pre-Rumaneska li joħroġ fid-dieher f'diversi knejjes u monumenti oħra. Is-sit oriġinali bit-titlu "Knejjes tar-Renju tal-Asturjas" ġie estiż sabiex jiġu inklużi monumenti oħra bħal La Foncalada.Ċentru Storiku ta' Córdobaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mihrab_de_la_mezquita_de_C%C3%B3rdoba_(17060237467).jpg|150x150px|Mosque of CordobaCórdobaAndalusijai, ii, iii, iv (kulturali)is-sekli 7 sa 13Is-sit oriġinali kien il-Moskea l-Kbira ta' Córdoba, li hija Knisja Kattolika tas-seklu 7 li ġiet ikkonvertita f'moskea fis-seklu 8; u reġgħet ġiet irrestawrata għal Katidral Kattoliku Ruman fis-seklu 13 minn Ferdinandu III. Matul l-aqwa perjodu tar-renju tal-Għarab Iberiċi fir-reġjun, Córdoba kellha iktar minn 300 moskea u arkitettura simili għal dik ta' Kostantinopli, Damasku u Bagdad.Alhambra, Generalife u Albayzínħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Alhambra-Granada-2003.jpg|150x150px|AlhambraGranadaAndalusijai, iii, iv (kulturali)is-seklu 14It-tliet siti huma fdalijiet tal-influwenza Għarbija Iberika fin-Nofsinhar ta' Spanja. Il-fortizza tal-Alhambra u l-palazz ta' Generalife nbnew mill-mexxejja tal-Emirat ta' Granada. Id-distrett ta' Albayzín fih eżempji ta' arkitettura vernakolari Għarbija Iberika u ġie miżjud mas-sit fl-1994.Katidral ta' Burgosħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fachada_de_la_Catedral_de_Burgos.jpg|200x200px|Burgos CathedralBurgosKastilja u Leónii, iv, vi (kulturali)is-seklu 13 sa 16Il-katidral bi stil Gotiku nbena bejn is-sekli 13 u 16 u huwa s-sit fejn indifen l-eroj nazzjonali Spanjol, El Cid.Monasteru u Sit ta' El Escorialħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Vista_aerea_del_Monasterio_de_El_Escorial.jpg|150x150px|El EscorialSan Lorenzo de El EscorialMadridi, ii, vi (kulturali)is-seklu 16El Escorial huwa wieħed mid-diversi siti rjali Spanjoli minħabba l-istorja tiegħu bħala residenza tal-familja rjali. Il-palazz ġie ddisinjat mir-Re Filippu II u l-arkitett Juan Bautista de Toledo bħala monument għar-rwol ċentrali ta' Spanja fid-dinja Kristjana.Xogħlijiet ta' Antoni Gaudíħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Casa_Mil%C3%A0_-_Barcelona,_Spain_-_Jan_2007.jpg|150x150px|Casa MilàBarċellonaKatalonjai, ii, iv (kulturali)is-sekli 19 u 20L-arkitettura ta' Antoni Gaudí hija parti mill-istil Modernist, iżda d-disinni tiegħu jiġu deskritti bħala tassew uniċi. Oriġinarjament is-sit kien jinkludi Park Güell, Palau Güell u Casa Milà; l-estensjoni tal-2005 żiedet Casa Vicens, il-kripta u l-faċċata tan-nattività tas-Sagrada Família, Casa Batlló, u l-kripta f'Colònia Güell.Santiago de Compostela (iċ-Ċentru Storiku)ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Santiago_cathedral_2021.jpg|150x150px|Cathedral of Santiago de CompostelaSantiago de CompostelaGaliciai, ii, vi (kulturali)is-sekli 10 u 11Il-Katidral ta' Santiago de Compostela huwa magħruf bħala l-post fejn indifen l-appostlu Ġakbu, u huwa d-destinazzjoni finali tal-Pellegrinaġġ ta' San Ġakbu fit-Tramuntana ta' Spanja. Ir-raħal kien inqered mill-Musulmani fis-seklu 10 u ġie rikostruwit fis-seklu ta' wara.Raħal Antik ta' Ávila u l-Knejjes Extra-Murosħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Avila_-_Murallas,_Paseo_de_la_Ronda_Vieja_06.JPG|150x150px|City wall of ÁvilaÁvilaKastilja u Leóniii, iv (kulturali)is-seklu 11Il-ħajt difensiv madwar ir-raħal oriġinali nbena fis-seklu 11. Fih 82 torri semiċirkolari u 9 daħliet, u huwa wieħed mill-iżjed eżempji kompluti ta' swar tal-irħula fi Spanja.Arkitettura Mudéjar ta' Aragonaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Iglesia_de_San_Pedro,_Teruel,_Espa%C3%B1a,_2014-01-10,_DD_10.JPG|150x150px|Sait Peter's Church in TeruelProvinċji ta' Teruel u ta' ZaragozaAragonaivis-sekli 12 sa 17Is-sit oriġinali kien jinkludi erba' knejjes f'Teruel bl-istil Mudéjar, li huwa taħlita ta' stil Iżlamiku tradizzjonali u Ewropew kontemporanju. Fl-2001 is-sit ġie estiż sabiex jiġu inklużi sitt monumenti oħra.Belt Storika ta' Toledoħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Toledo_Skyline_Panorama,_Spain_-_Dec_2006.jpg|150x150px|ToledoToledoKastilja-La Manchai, ii, iii, iv (kulturali)is-sekli 8 sa 16Toledo ġiet stabbilita mir-Rumani, intużat bħala l-belt kapitali tar-Renju tal-Viżigoti, kienet importanti fi Spanja Musulmana u matul ir-Reconquista, u għal żmien qasir kienet il-belt kapitali ta' Spanja. Il-belt tħaddan l-influwenzi Kristjani, Musulmani u Lhud.Park Nazzjonali ta' Garajonayħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Parque_nacional_de_Garajonay,_La_Gomera,_Espa%C3%B1a,_2012-12-14,_DD_08.jpg|150x150px|Garajonay National ParkLa GomeraGżejjer Kanarjivii, ix (naturali)mhux disponibbli70 % tal-park huwa miksi bil-laurisilva jew il-forest tas-siġar tar-rand, li hija veġetazzjoni mill-perjodu Paleoġen li għebet mill-Ewropa kontinentali minħabba t-tibdil fil-klima, iżda kienet ksiet il-biċċa l-kbira tan-Nofsinhar tal-kontinent.Ċentru Storiku ta' Salamancaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Catedralnuevaslc.jpg|150x150px|Cathedral of SalamancaSalamancaKastilja u Leóni, ii, iv (kulturali)is-sekli 13 sa 16Salamanca hija importanti bħala belt universitarja, peress li l-Università ta' Salamanca, stabbilita fl-1218, hija l-eqdem fi Spanja u fost l-eqdem fl-Ewropa. Il-belt l-ewwel inħakmet mill-Kartaġiniżi fis-seklu 3, u iktar 'il quddiem ġiet immexxija mir-Rumani u mill-Għarab Iberiċi. Iċ-ċentru tal-belt jirrappreżenta l-arkitettura Rumaneska, Gotika, Rinaxximentali u Għarbija Iberika.Katidral, Alcázar u Arkivju tal-Indji f'Siviljaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Seville_Cathedral_-_2013.07_-_panoramio.jpg|150x150px|Cathedral and Alcazar of SevilleSiviljaAndalusijai, ii, iii, iv (kulturali)is-sekli 13 sa 16L-Alcázar inbena matul id-dinastija tal-Almoħadin li mexxiet in-Nofsinhar ta' Spanja sar-Reconquista. Il-katidral imur lura għas-seklu 15 u fih l-oqbra ta' Ferdinandu III u ta' Kristofru Kolombu. L-arkivju fih dokumenti marbuta mal-kolonizzazzjoni tal-Amerki.Ċentru Storiku ta' Cáceresħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Caceres-Gulliveria.jpg|150x150px|CáceresCáceresExtremaduraiii, iv (kulturali)is-sekli 3 sa 15Iċ-ċentru storiku jħaddan influwenzi Rumani, Iżlamiċi, Gotiċi tat-Tramuntana u Rinaxximentali Taljani, u jinkludi iktar minn 30 torri Iżlamiku.Ibiza, Bijodiversità u Kulturaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ForbysIbizaTown_02.jpg|150x150px|IbizaIbizaGżejjer Baleariċiii, iii, iv, ix, x (sit imħallat)mhux disponibbliIl-kosta ta' Ibiza fiha l-posidonia oceanica, speċi ta' ħaxix tal-baħar li tinsab fil-Mediterran biss li ssostni d-diversità tal-ekosistema kostali u marina. Il-gżira fiha wkoll bosta fdalijiet tal-Feniċi, u l-partijiet antiki tal-belt iffortifikati bis-swar imorru lura għas-seklu 16.Monasteru ta' Pobletħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Spain_PobletMonastry_FrontView.jpg|150x150px|Poblet MonasteryVimbodíKatalonjai, iv (kulturali)is-sekli 12 u 13Il-monasteru ġie stabbilit miċ-Ċisterċensi fl-1151 u huwa wieħed mill-ikbar fi Spanja. Huwa sit funebri u huwa assoċjat mal-Kuruna ta' Aragona.Kumpless Monumentali Rinaxximentali ta' Úbeda u Baezaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Catedral_de_baeza.jpg|150x150px|Cathedral of BaezaProvinċja ta' JaénAndalusijaii, iv (kulturali)is-seklu 16Ir-rinnovazzjonijiet fiż-żewġ irħula saru fis-seklu 16 bl-istil Rinaxximentali emerġenti u huma fost l-ewwel eżempji ta' dan l-istil fi Spanja.Kumpless Arkeoloġiku ta' Méridaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Merida_Roman_Theatre1.jpg|150x150px|Roman Theatre of MéridaMéridaExtremaduraiii, iv (kulturali)is-sekli 1 sa 5Mérida ġiet stabbilita fil-25 Q.K. mir-Rumani bħala Emerita Augusta u kienet il-belt kapitali tal-provinċja ta' Lusitania. Fost il-fdalijiet minn żmien ir-Rumani hemm pont, akkwedott, anfiteatru, teatru, ċirkwit, u forum.Monasteru Rjali ta' Santa Marija ta' Guadalupeħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Royal_Monastery_of_Santa_Maria_de_Guadalupe.jpg|150x150px|Santa María de GuadalupeGuadalupeExtremaduraiv, vi (kulturali)is-sekli 13 sa 16Il-monasteru huwa ddedikat lill-Madonna ta' Guadalupe u fih santwarju ta' Santa Marija li nstab fis-seklu 13 wara li kien intradam mill-invażuri Musulmani fis-714. Il-Madonna ta' Guadalupe u l-monasteru kienu simboli importanti matul ir-Reconquista, speċjalment fl-1492, l-istess sena tal-iskoperta tal-Amerka minn Kristofru Kolombu. Il-Madonna ta' Guadalupe saret simbolu importanti matul l-evanġelizzazzjoni tal-Amerki.Rotot ta' Santiago de Compostela: Camino Francés u Rotot tat-Tramuntana ta' Spanjaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Via_XIX_bridgetop.JPG|150x150px|Ancient Roman bridge on the CaminoTramuntana ta' SpanjaAragona, Kastilja u León, Galicia, Navarre, u La Riojaii, iv, vi (kulturali)mhux disponibbliIl-Pellegrinaġġ ta' San Ġakbu, magħruf ukoll bħala l-Camino de Santiago, huwa pellegrinaġġ mill-fruntiera bejn Franza u Spanja sal-Katidral ta' Santiago de Compostela, fejn huwa maħsub li ġie midfun l-appostlu San Ġakbu.Park Nazzjonali ta' Doñanaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wetlands_in_Donana.jpg|150x150px|Doñana National ParkProvinċji ta' Huelva u SiviljaAndalusijavii, ix, x (naturali)mhux disponibbliIl-park jikkonsisti mill-inħawi tad-delta fejn ix-xmara Guadalquivir tilħaq l-Oċean Atlantiku. Jospita diversità sħiħa ta' bijotopi, fosthom laguni, imraġ, għaram u makkja. Il-park huwa wieħed mill-ikbar ħabitats tar-russetti fil-Mediterran u jkun fih iktar minn 500,000 għasfur tal-ilma matul ix-xitwa.Pirinej-Monte Perdido*ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cirque_de_Soaso_et_massif_du_Mont-Perdu.jpg|150x150px|Ordesa ValleyProvinċja ta' HuescaAragona (kondiviż ma' Franza)iii, iv, v, vii, viii (sit imħallat)mhux disponibbliIs-sit jinkludi l-katina muntanjuża tal-Pirinej tul il-fruntiera bejn Spanja u Franza. Il-parti Spanjola fiha tnejn mill-ikbar kanjons fl-Ewropa, filwaqt li n-naħa Franċiża fiha tliet cirques kbar.Raħal Iffortifikat Storiku ta' Cuencaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cuenca-panoramica4.JPG|150x150px|CuencaCuencaKastilja-La Manchaii, v (kulturali)is-sekli 12 sa 18L-Għarab Iberiċi bnew il-belt iffortifikata fil-bidu tas-seklu 8, u nħakmet mill-Kristjani fis-seklu 12. Il-katidral huwa l-ewwel eżempju Gotiku fi Spanja. Ir-raħal huwa famuż ukoll għall-casas colgadas, djar "imdendlin" f'xifer irdum.Loġġa tal-Ħarir ta' Valenciaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Lonja_de_Valencia1.jpg|150x150px|La LonjaValenciaKomunità ta' Valenciai, iv (kulturali)is-sekli 15 u 16Il-Loġġa (bl-Ispanjol: Lonja; bid-djalett ta' Valencia: Llotja) tal-Ħarir, u l-grupp ta' binjiet Gotiċi juru l-ġid ta' Valencia bħala belt merkantili Mediterranja u Ewropea ta' dak iż-żmien.Las Médulasħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Panor%C3%A1mica_de_Las_M%C3%A9dulas.jpg|150x150px|Las MédulasPonferradaKastilja u Leóni, ii, iii, iv (kulturali)is-sekli 1 sa 3Ir-Rumani stabbilew minjiera tad-deheb u operaw is-sit għal żewġ sekli. Huma użaw forma bikrija ta' estrazzjoni idrawlika u ħaffru l-akkwedotti fl-irdumijiet tal-blat sabiex jipprovdu l-ilma għall-operazzjonijiet. Ir-Rumani telqu fil-bidu tas-seklu 3, u ħallew warajhom uċuħ sħaħ ta' rdumijiet u infrastruttura tal-estrazzjoni intatta sal-lum.Palau de la Música Catalana u Hospital de Sant Pau, Barċellonaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:20061225-Barcelona_Hospital_de_la_Santa_Creu_i_Sant_Pau_MQ.jpg|150x150px|Hospital de Sant PauBarċellonaKatalonjai, ii, ivis-seklu 20Iż-żewġ binjiet inbnew fil-bidu tas-seklu 20 u ġew iddisinjati minn Lluís Domènech i Montaner tal-moviment Modernist tal-Art Nouveau li kien popolari ħafna f'Barċellona f'dak il-perjodu. Iż-żewġ binjiet huma l-iżjed opri famużi ta' Montaner.Monasteri ta' Yuso u ta' Susoħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Monasterio_de_Yuso.jpg|150x150px|San Millán YusoSan Millán de la CogollaLa Riojaii, iv, vi (kulturali)is-sekli 6 sa 16Il-monasteru oriġinali ta' Suso ġie stabbilit f'nofs is-seklu 6, u huwa l-post fejn inkitbu l-Glosas Emilianenses. Il-kodiċijiet jitqiesu bħala l-ewwel eżempji bil-miktub tal-Ispanjol u tal-Bask, u l-monasteru jitqies bħala l-post tat-twelid tal-lingwa Spanjola mitkellma u miktuba. Il-monasteru iktar ġdid ta' Yuso nbena fis-seklu 16.Siti Preistoriċi tal-Arti Mnaqqxa fil-Blat fil-Wied ta' Côa u Siega Verde*ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rock_Art_Foz_Coa_01.jpg|150x150px|Rock art in Côa—Kastilja u León (kondiviż mal-Portugall)i, iii (kulturali)PaleolitikuIs-sit oriġinali tal-1998 kien fih eżempji ta' arti mnaqqxa fil-blat tal-Paleolitiku Superjuri fil-Wied ta' Côa tal-Portugall. Fl-2010 is-sit ġie estiż biex jinkludi 645 tinqixa fiż-żona arkeoloġika ta' Siega Verde fi Spanja. Iż-żewġ siti jirrappreżentaw l-iżjed kollezzjoni ppreservata sew ta' arti Paleolitika fil-beraħ fil-Peniżola Iberika.Tpittir fuq il-Blat tal-Baċir Mediterran Iberikuħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Art_rupestre_Chimiachas.jpg|150x150px|Deer painting in cave—Andalusija, Aragona, Kastilja-La Mancha, Katalonja, Murcia u Valenciaiii (kulturali)PreistorjaIs-sit jinkludi iktar minn 750 eżempju ta' tpittur fuq il-blat mill-Preistorja Aħħarija, b'figuri li jvarjaw minn għamliet ġeometriċi għal xeni ta' rġiel jikkaċċjaw l-annimali.Kumpless Arkeoloġiku ta' Tárracoħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tarragona.Pont_del_diable_aq%C3%BCeducte.jpg|150x150px|Aqueduct of TárracoTarragonaKatalonjaii, iii (kulturali)is-sekli 1 sa 4Il-belt Rumana prominenti ta' Tárraco fil-belt moderna ta' Tarragona kienet il-belt kapitali tal-provinċji ta' Hispania Citerior u iktar 'il quddiem ta' Hispania Tarraconensis. L-anfiteatru nbena fis-seklu 2. Il-biċċa l-kbira tal-fdalijiet huma frammenti biss jew ġew ippreservati taħt binjiet iktar moderni.Università u Kwartier Storiku ta' Alcalá de Henaresħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Universidad_de_Alcala.jpg|150x150px|University of AlcaláAlcalá de HenaresMadridii, iv, vi (kulturali)is-seklu 16Il-Kardinal Cisneros stabbilixxa l-Università ta' Alcalá fl-1499. Il-belt hija l-ewwel eżempju ta' belt universitarja ppjanata, li serviet bħala mudell għal universitajiet Ewropej oħra u missjonarji Spanjoli fl-Amerki. Il-belt hi l-post tat-twelid ta' Miguel de Cervantes, magħruf għall-kontributi tiegħu għal-lingwa Spanjola u l-letteratura tal-Punent.San Cristóbal de La Lagunaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tenerife2005_008.jpg|150x150px|San Cristóbal de La LagunaSan Cristóbal de La LagunaGżejjer Kanarjiii, iv (kulturali)is-sekli 16 sa 18Il-belt għandha kwartier ta' fuq oriġinali u mhux ippjanat, u "territorju tal-belt" jew kwartier t'isfel. Kienet l-ewwel belt kolonjali mhux iffortifikata ta' Spanja u ntużat bħala mudell għall-iżvilupp fl-Amerki. Bosta binjiet reliġjużi u binjiet pubbliċi u privati oħra jmorru lura għas-seklu 16.Masġar tal-Palm ta' Elcheħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Elche3.jpg|150x150px|ElcheElcheKomunità ta' Valenciaii, v (kulturali)mhux disponibbliIl-masġar tal-palm tat-tamal ġie stabbilit formalment b'sistemi tal-irrigazzjoni taħt l-Għarab Iberiċi fis-seklu 10. Il-masġar tal-palm huwa eżempju rari ta' prattiki agrikoli Għarab fl-Ewropa.Ħitan Rumani ta' Lugoħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Muralla.Lugo.Galicia.jpg|150x150px|Walls of LugoLugoGaliciaiv (kulturali)is-seklu 3Il-ħitan li nbnew bħala protezzjoni għar-raħal Ruman ta' Lucus fis-seklu 3 għadhom intatti għalkollox u huma l-aqwa eżempju ta' ħitan simili li għad fadal fil-Punent tal-Ewropa.Knejjes Rumaneski Katalani ta' Vall de Boíħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ta%C3%BCll_-_Sant_Climent.jpg|150x150px|Taüll – Sant ClimentVall de BoíKatalonjaii, iv (kulturali)is-sekli 11 sa 14Il-wied żgħir fit-tarf tal-Pirinej fih knejjes bl-istil Rumanesk imżejna b'affreski, bi statwi, u b'artali Rumaneski. Il-knejjes huma uniċi bis-saħħa tat-torrijiet tal-kampnari kwadri u twal tagħhom.Sit Arkeoloġiku ta' Atapuercaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dolina-Pano-3.jpg|261x261px|AtapuercaAtapuercaKastilja u Leóniii, v (kulturali)PreistorjaL-għerien fil-Muntanji ta'  Atapuerca fihom fdalijiet ta' fossili tal-iżjed bnedmin bikrin skoperti fl-Ewropa li jmorru lura għal kważi miljun sena ilu. Is-Sima de los Huesos jew "il-Foss tal-Għadam" fih l-ikbar kollezzjoni ta' fossili ta' ominidi fid-dinja.Pajsaġġ Kulturali ta' Aranjuezħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Aranjuez_Templete_Griego.jpg|150x150px|Garden at the Royal Palace of AranjuezAranjuezMadridii, iv (kulturali)is-sekli 15 sa 19Il-pajsaġġ madwar il-Palazz Irjali ta' Aranjuez ġie żviluppat mill-familja rjali Spanjola matul tliet sekli u fih ideat innovattivi tal-ortikultura u tad-disinn. Iż-żona kienet proprjetà esklużiva tal-familja rjali sas-seklu 19 meta ġiet żviluppata l-belt ċivili.Pont ta' Vizcayaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Zubia_jun.jpg|150x150px|Vizcaya BridgePortugaletePajjiż Baski, ii (kulturali)is-seklu 19Il-pont ġie ddisinjat minn Alberto Palacio minn naħa għall-oħra tax-xmara Nervion mingħajr ma jiġi mfixkel it-trasport marittimu sal-Port ta' Bilbao. Inbena fl-1893 u huwa l-ewwel pont trasportatur fid-dinja.Park Nazzjonali ta' Teideħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Teide_Tenerife4.jpeg|150x150px|Mount TeideTenerifeGżejjer Kanarjivii, viii (naturali)mhux disponibbliIl-park jinkludi l-Muntanja ta' Teide, li hija vulkan u l-ogħla elevazzjoni fi Spanja.Torri ta' Erkoleħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:A_coruna_torre_de_hercules_sunset_edit.jpg|202x202px|Tower of HerculesA CoruñaGaliciaiii (kulturali)is-seklu 1Ir-Rumani bnew dan il-fanal għoli 55 metru (180 pied) fuq blata ta' 57 metru (187 pied) sabiex jimmarkaw id-daħla tal-port ta' A Coruña. Huwa l-unika fanal Ruman ippreservat u li għadu jiffunzjona.Pajsaġġ Kulturali ta' Serra de Tramuntanaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:SerraTramuntana2.jpg|150x150px|Serra de TramuntanaMajorcaGżejjer Baleariċiii, iv, v (kulturali)mhux disponibbliIl-pajsaġġ kulturali ta' Serra de Tramuntana mal-kosta tal-Majjistral ta' Majjorka ġie ttrasformat minn millenji ta' agrikoltura, bl-użu ta' tagħmir għall-ġestjoni tal-ilma bħal raba' agrikolu mtarraġ, impjanti tal-ilma interkonnessi, inkluż imtieħen tal-ilma, u ħitan tas-sejjieħ u rziezet. Dan il-pajsaġġ huwa marbut mal-unitajiet agrikoli ta' oriġini fewdali.Wirt tal-Merkurju. Almadén u Idrija*AlmadénKastilja-La Mancha (kondiviż mas-Slovenja)ii, iv (kulturali)is-sekli 16 u 17Almaden huwa raħal antik tal-estrazzjoni tal-merkurju (minn żmien ir-Rumani sal-preżent) b'binjiet marbuta mal-istorja tal-estrazzjoni, inkluż il-Kastell ta' Retamar, binjiet reliġjużi, università tal-estrazzjoni u abitazzjonijiet tradizzjonali.Sit tad-Dolmens ta' AntequeraAntequeraAndalusijai, iii, iv (kulturali)Neolitiku u KalkolitikuIs-sit jinsab fil-qalba tal-Andalusija fin-Nofsinhar ta' Spanja u huwa magħmul minn tliet monumenti megalitiċi: id-dolmens ta' Menga u ta' Viera u t-Tholos ta' El Romeral, kif ukoll żewġ monumenti naturali: La Peña de los Enamorados u l-l-formazzjonijiet muntanjużi ta' El Torcal, li huma attrazzjonijiet ewlenin fit-territorju tas-sit. Mibnija fin-Neolitiku u fi Żmien il-Bronż minn blokok kbar tal-ġebel, dawn il-monumenti jiffurmaw kompartimenti b'soqfa orizzontali mirfuda fuq blokok vertikali jew b'koppli foloz. Dawn it-tliet oqbra, mirduma taħt it-tumbati tal-ħamrija u tat-tajn oriġinali tagħhom, huma wħud mill-iżjed opri arkitettoniċi notevoli tal-preistorja Ewropea u wħud mill-iżjed eżempji importanti tal-Megalitiżmu Ewropew.Foresti Antiki u Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji u ta' Reġjuni Oħra tal-Ewropa*diversi sitiKastilja u León, Navarre, Kastilja-La Mancha, u l-Komunità ta' Madrid (kondiviż ma' 17-il pajjiż ieħor fl-Ewropa)ix (naturali)mhux disponibbliIl-Foresti Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji jintużaw biex jiġi studjat it-tifrix tas-siġar tal-fagu (Fagus sylvatica) fl-Emisferu tat-Tramuntana f'varjetà ta' ambjenti u l-ambjent fil-foresti. Is-sit tniżżel għall-ewwel darba fl-2007 b'komponenti mis-Slovakkja u mill-Ukrajna. Ġie estiż fl-2011, fl-2017, u fl-2021 biex jiġu inklużi l-foresti f'total ta' 18-il pajjiż.Belt-Kaliffat ta' Medina AzaharaCórdobaAndalusijaiii, iv (kulturali)mhux disponibbliIl-belt-kaliffat ta' Medina Azahara hija sit arkeoloġiku ta' belt li nbniet f'nofs is-seklu 10 W.K. mid-dinastija Umajjad bħala s-sede tal-Kaliffat ta' Cordoba. Wara diversi snin ta' prosperità, ġiet abbandunata matul il-gwerra ċivili li temmet il-Kaliffat fl-1009-1010.Risco Caído u l-muntanji sagri tal-Pajsaġġ Kulturali ta' Gran CanariaGran CanariaGżejjer Kanarjiiii, v (kulturali)mhux disponibbliRisco Caído huwa formazzjoni ġeoloġika u sit arkeoloġiku fuq il-gżira ta' Gran Canaria, Spanja. Is-sit jinkludi abitazzjonijiet preistoriċi fl-għerien, tempji u fosos fejn kien jinħażen il-qamħ li ġew attribwiti lill-kultura pre-Ispanika tal-Gżejjer Kanarji. Is-sit jitqies ukoll li ntuża bħala osservatorju astronomiku minn nies Aboriġini.Paseo del Prado u Buen Retiro, pajsaġġ tal-arti u tax-xjenzaMadridMadridii, iv, vi (kulturali)mhux disponibbliIl-Paseo del Prado hija waħda mit-toroq u mill-boulevards prinċipali f'Madrid, il-belt kapitali ta' Spanja.Siti Preistoriċi ta' MenorcaMenorca, Gżejjer Baleariċikulturali: (iii), (iv)—2023

 Referenzi 

Kategorija:Listi ta' Siti ta' Wirt Dinji
Kategorija:Spanja