Monticello

Monticello (pronunzja: /ˌmɒntɪˈtʃɛloʊ/ MON-tih-CHEL-oh) kien il-pjantaġġun primarju ta' Thomas Jefferson, wieħed mill-Missirijiet Fundaturi, awtur tad-Dikjarazzjoni tal-Indipendenza, u t-tielet President tal-Istati Uniti, li beda jiddisinja Monticello wara li wiret xi art mingħand missieru tal-età ta' 14-il sena. Il-pjantaġġun jinsab eżatt barra minn Charlottesville, Virginia, fir-reġjun ta' Piedmont, u oriġinarjament kien ikopri 5,000 akru (20 km2). Jefferson uża x-xogħol sfurzat tal-iskjavi b'karnaġġjon sewda għall-kultivazzjoni estensiva tat-tabakk u ta' għelejjel imħallta, u iktar 'il quddiem għadda mill-kultivazzjoni tat-tabakk għall-qamħ b'rispons għall-bidliet fis-swieq. Minħabba l-importanza arkitettonika u storika ta' Monticello, is-sit ġie ddeżinjat bħala Għeliem Storiku Nazzjonali. Fl-1987, Monticello u l-Università ta' Virginia fil-qrib, iddisinjata wkoll minn Jefferson, ġew iddeżinjati flimkien bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Il-muniti tan-nikil tal-Istati Uniti kienu jinkludu xbieha ta' Monticello fuq in-naħa ta' wara tal-muniti kollha mill-1938 (għajr fl-2004-2005).

Jefferson iddisinja d-dar prinċipali skont prinċipji tad-disinn Neo-Klassiku li kien il-pijunier tagħhom l-arkitett Rinaxximentali Taljan Andrea Palladio. Huwa ħadem mill-ġdid fuq dan id-disinn matul il-biċċa l-kbira tal-presidenza tiegħu biex jinkludi elementi tad-disinn li kienu popolari fl-Ewropa lejn l-aħħar tas-seklu 18 u integra bosta ideat tiegħu stess. Monticello jinsab fil-quċċata ta' għolja ta' 850 pied (260 metru) fil-Muntanji tal-Lbiċ fin-Nofsinhar tad-Distakk ta' Rivanna. L-isem "Monticello" oriġina mit-Taljan u jfisser "muntanja żgħira". Tul it-triq prominenti biswit id-dar, Mulberry Row, il-pjantaġġun kien jinkludi wkoll bosta binjiet sekondarji b'funzjonijiet speċjalizzati, eż. post tal-produzzjoni tal-imsiemer; kwartieri għall-iskjavi li kienu jaħdmu fid-dar; ġonna għall-fjuri, għall-prodotti kkultivati, u għall-esperimenti ta' Jefferson fit-tnissil tal-pjanti — flimkien ma' għelieqi għat-tkabbir tat-tabakk u ta' għelejjell imħallta. Il-kabini għall-iskjavi li kienu jaħdmu fl-għelieqi kienu iktar 'il bogħod mid-dar.

Skont l-istruzzjonijiet ta' Jefferson, huwa ndifen fl-artijiet tal-pjantaġġun, f'żona li issa ġiet iddeżinjata bħala ċ-Ċimiterju ta' Monticello. Is-sjieda taċ-ċimiterju hija f'idejn l-Assoċjazzjoni ta' Monticello, soċjetà tad-dixxendenti tiegħu minn Martha Wayles Skelton Jefferson. Wara l-mewt ta' Jefferson, bintu Martha Jefferson Randolph, apparti ċimiterju żgħir tal-familja, bigħet Monticello għal $7,500. Fl-1834, l-art inxtrat minn Uriah P. Levy, commodore fil-Flotta Navali tal-Istati Uniti, għal $2,500, (~$81,513 skont il-prezz relattiv fl-2023) li kien jammira lil Jefferson u nefaq flusu stess biex jippreserva l-proprjetà. In-neputi tiegħu Jefferson Monroe Levy ħa l-proprjetà f'idejh fl-1879; huwa wkoll investa ammont konsiderevoli ta' flus biex jirrestawra u jippreserva. Fl-1923, Monroe Levy bigħ il-proprjetà għal $500,000 (~$6.96 miljun skont il-prezz relattiv fl-2023) lill-Fondazzjoni ta' Thomas Jefferson, li toperaha bħala mużew ta' dar u istituzzjoni edukattiva.

 Disinn u bini 
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Monticello_reflected.JPG|lemin|daqsminuri|Monticello u r-rifless tad-dar.
Id-dar ta' Jefferson inbniet biex isservi bħala dar b'pjantaġġun, li fl-aħħar mill-aħħar ħadet il-forma arkitettonika ta' villa. Ix-xogħol inbeda fuq dak li l-istoriċi sussegwentement irreferew għalih bħala "l-ewwel Monticello" fl-1768, fuq pjantaġġun ta' 5,000 akru (2,000 ettaru). Jefferson mar jgħix fil-Paviljun tan-Nofsinhar (binja sekondarja) fl-1770, u martu l-ġdida Martha Wayles Skelton ingħaqdet miegħu hemmhekk fl-1772. Jefferson kompla x-xogħol fuq id-disinn oriġinali tiegħu, iżda ma hemmx qbil dwar kemm mid-disinn tassew tlesta. Matul il-kostruzzjoni u r-rikostruzzjoni sussegwenti ta' daru, Jefferson uża kombinament ta' ħaddiema ħielsa, qaddejja u skjavi.

Wara l-mewt tal-mara tiegħu fl-1782, Jefferson telaq minn Monticello fl-1784 biex jaqdi l-kariga tiegħu bħala Ministru tal-Istati Uniti fi Franza. Matul id-diversi snin li qatta' fl-Ewropa, huwa kellu l-opportunità li jara wħud mill-binjiet klassiċi li kien sar midħla tagħhom permezz tal-qari, u seta' jiskopri wkoll ix-xejriet "moderni" fl-arkitettura Franċiża li dak iż-żmien kienu moda f'Pariġi. Id-deċiżjoni tiegħu li jimmudella mill-ġdid id-dar tiegħu stess jaf tmur lura għal dan il-perjodu. Fl-1794, wara l-mandat tiegħu bħala l-ewwel Segretarju tal-Istat tal-Istati Uniti (1790-1793), Jefferson beda jibni daru mill-ġdid abbażi tal-ideat li kien kiseb fl-Ewropa. L-immudellar mill-ġdid baqa' sejjer matul il-biċċa l-kbira tal-presidenza tiegħu (1801-1809). Għalkemm ġeneralment ix-xogħol tlesta sal-1809, Jefferson baqa' jaħdem fuq Monticello sa mewtu fl-1826.
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Outside_Monticello,_Charlottesville,_VA_IMG_4206.JPG|daqsminuri|Uħud mill-ġonna tal-proprjetà.
Jefferson żied kuritur u sala ċentrali kif ukoll sett parallel ta' kmamar mal-istruttura, u b'hekk iktar milli rdoppja l-erja tagħha. Huwa neħħa t-tieni sular b'għoli sħiħ mid-dar oriġinali u ssostitwieh b'sular mezzanine tal-kmamar tas-sodda. Fuq ġewwa d-dar hija ċċentrata fuq żewġ kmamar kbar, li kienu jservu bħala mużew tas-sala tad-daħla, fejn Jefferson wera l-interessi xjentifiċi tiegħu, u bħala salott mużikali. L-iżjed element drammatiku tad-disinn il-ġdid kienet koppla ottagonali, li huwa poġġa fuq il-faċċata tal-Punent tal-binja minflok portiku fit-tieni sular. Il-kamra fi ħdan il-koppla ġiet deskritta minn viżitatur bħala "appartament nobbli u sabiħ", iżda qajla ntużat — x'aktarx minħabba li kienet tkun sħuna wisq fis-sajf u kiesħa wisq fix-xitwa, jew minħabba li kienet aċċessibbli biss b'taraġ wieqaf u dejjaq ħafna. Il-kamra tal-koppla issa ġiet irrestawrata għad-dehra li kellha meta Jefferson kien ħaj, b'ħitan miżbugħa "sofor Mars" u b'art miżbugħa b'mod iċċangjat bl-aħdar u bl-iswed.
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Montecello-Dome3.jpg|xellug|daqsminuri|Taħt il-koppla.
It-temperaturi tas-sajf huma għoljin fir-reġjun, b'temperaturi fuq ġewwa ta' madwar 100 °F (38 °C). Jefferson innifsu huwa magħruf li kien jinteressa ruħu f'testi Rumani u Rinaxximentali rigward it-tekniki tal-qedem tal-kontroll tat-temperatura bħall-arja mkessħa mill-baxx u l-artijiet imsaħħnin. Is-sala ċentrali l-kbira u t-twieqi allinjati ta' Monticello ġew iddisinjati biex iħallu l-kurrent tal-arja friska tgħaddi minn ġod-dar, u l-koppla ottagonali tiġbed l-arja sħuna 'l fuq u 'l barra. Fl-aħħar tas-seklu 20, l-arja kkondizzjonata moderata, iddisinjata biex tiġi evitata l-ħsara lid-dar u lill-kontenut tagħha li kieku kienet tiġi kkawżata u d-differenzi kbar fit-temperatura, ġiet installata fid-dar, meta kienet attrazzjoni turistika.

Qabel il-mewt ta' Jefferson, id-dar ta' Monticello bdiet turi li kellha bżonn il-manutenzjoni. L-attenzjoni li kien jitlob il-proġett universitarju ta' Jefferson f'Charlottesville, u l-problemi tal-familja li kellu, bidlu l-enfasi li qabel kellu fuq id-dar. L-iżjed raġuni importanti li wasslet għad-deterjorament tal-villa kienet id-dejn li kien akkumulalu. Fl-aħħar ftit snin tal-ħajja ta' Jefferson, ma saret l-ebda manutenzjoni f'Monticello. Xhud, Samuel Whitcomb Jr., li żar lil Jefferson fl-1824, kien tal-fehma li kienet mitluqa. Huwa qal, "Id-dar tiegħu hija pjuttost antika u qed taqa' biċċiet; id-dehra tal-għelieqi u tal-għolja tiegħu ma tantx hi sabiħa. Toffri veduta estensiva, iżda peress li kienet ġurnata biċ-ċpar u bis-sħab, ma tantx stajt ingawdi wisq mix-xenarju ta' madwarha".Peden, William (1949). "A Book Peddler Invades Monticello". The William and Mary Quarterly. 6 (4): 631–636.

 Preservazzjoni 
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Thomas_Jefferson_Monticello_site_logo.png|lemin|daqsminuri|Il-logo tas-sit web uffiċjali ta' Monticello, ospitat mill-Fondazzjoni ta' Thomas Jefferson.
Wara li Jefferson miet fl-4 ta' Lulju 1826, l-unika bint uffiċjali li kienet għadha ħajja, Martha Jefferson Randolph, wirtet Monticello. Il-proprjetà kienet mimlija dejn u Martha Randolph kellha problemi finanzjarji fil-familja tagħha stess minħabba l-mard mentali tar-raġel tagħha. Fl-1831, hija bigħet Monticello lil James Turner Barclay, l-spiżjar lokali, għal $7,500 (~$252,624 skont il-prezz relattiv fl-2023). Barclay bigħ il-proprjetà fl-1834 lil Uriah P. Levy għal $2,500 (~$76,300 skont il-prezz relattiv fl-2023), l-ewwel commodore Lhudi (l-ekwivalenti tal-ammirall sekondarju tal-lum) fil-Flotta Navali tal-Istati Uniti. Levy, Amerikan tal-ħames ġenerazzjoni li l-familja tiegħu insedjat ruħha f'Savannah, Georgia, kien tassew jammira lil Jefferson u uża l-fondi privati tiegħu biex jagħmel it-tiswijiet, ir-restawr u l-preservazzjoni meħtieġa fid-dar. Il-gvern Konfederattiv issekwestra d-dar bħala proprjetà tal-għadu fil-bidu tal-Gwerra Ċivili Amerikana u bigħha lill-uffiċjal Konfederattiv Benjamin Franklin Ficklin. Il-familja ta' Levy irkuprat il-proprjetà wara l-gwerra.Leepson, Marc. Saving Monticello: The Levy Family's Epic Quest to Rescue the House That Jefferson Built. New York: Free Press; 2001, p. 94.
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Bloom_of_Monticello_frontispiece.jpg|lemin|daqsminuri|200x200px|Monticello fl-1926.
Il-werrieta ta' Levy tlewmu fuq il-patrimonju tiegħu, iżda l-proċedimenti ġudizzjarji tagħhom ġew solvuti fl-1879, meta n-neputi ta' Uriah Levy, Jefferson Monroe Levy, avukat, spekulatur tal-proprjetà immobbli u spekulatur tal-istokkijiet prominenti fi New York (u iktar 'il quddiem membru fil-Kungress), xtara l-ishma tal-werrieta l-oħra għal $10,050, (~$278,643 skont il-prezz relattiv fl-2023) u ħa l-kontroll ta' Monticello. Bħal zijuh, Jefferson Levy ikkummissjona t-tiswijiet, ir-restawr u l-preservazzjoni tal-artijiet u tad-dar, li kienu marru għall-agħar ferm sakemm il-proċedimenti ġudizzjarji ġew solvuti fil-qrati ta' New York u ta' Virginia. Kollox ma' kollox, il-familja Levy ippreservat Monticello għal kważi 100 sena.Leepson, Marc (2003). Saving Monticello. University of Virginia Press. ISBN 978-0813922195.

Fl-1923, organizzazzjoni privata mingħajr skop ta' profitt imsejħa l-Fondazzjoni ta' Thomas Jefferson, xtrat id-dar mingħand Jefferson Levy għal $500,000 (~$6.96 miljun skont il-prezz relattiv fl-2023) b'fondi li nġabru minn Theodore Fred Kuper u oħrajn. Irnexxielhom iwettqu restawr addizzjonali taħt it-tmexxija ta' arkitetti bħal Fiske Kimball u Milton L. Grigg.Fleming, Thomas. "The Jew Who Helped Save Monticello", The Jewish Digest, February 1974, pp. 43–49. Minn dak iż-żmien 'l hawn sar restawr ieħor ukoll f'Monticello.
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:US-Series-1953-$2-Reverse.png|daqsminuri|Monticello fuq in-naħa ta' wara tal-karta tal-flus ta' $2 tal-1953. Ta' minn wieħed jinnota ż-żewġ "iljuni ta' Levy" fuq iż-żewġ naħat tad-daħla. L-iljuni, li tpoġġew hemmhekk minn Jefferson Levy, tneħħew fl-1923 meta l-Fondazzjoni ta' Thomas Jefferson xtrat id-dar.
Il-Fondazzjoni ta' Thomas Jefferson topera Monticello u l-artijiet tagħha bħala mużew ta' dar u istituzzjoni edukattiva. Il-viżitaturi jistgħu jesploraw l-artijiet għal rashom u jistgħu jżuru l-kmamar fil-kantina u fil-pjan terran bi żjara gwidata. Żjarat oħra iktar għaljin jinkludu żjarat f'inżul ix-xemx kif ukoll żjarat tat-tieni u tat-tielet sulari, inkluż tal-koppla ikonika.

Monticello hija Għeliem Storiku Nazzjonali. Hija l-ewwel dar privata fl-Istati Uniti li ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO flimkien mal-artijiet u mal-binjiet oriġinali tal-Università ta' Virginia. Mill-1989 sal-1992, tim ta' arkitetti mill-Istħarriġ tal-Binjiet Storiċi Amerikani ħoloq kollezzjoni ta' tpinġijiet ta' Monticello bil-kejl. Dawn it-tpinġijiet jinsabu fil-Librerija tal-Kungress.

Fost disinni oħra ta' Jefferson hemm Poplar Forest, il-villeġġjatura privata tiegħu qrib Lynchburg (li riedha għal bintu Maria, li mietet ta' 25 sena), il-"villaġġ akkademiku" tal-Università ta' Virginia, u Capitol Statali ta' Virginia f'Richmond.

 Dekorazzjoni u għamara 
Il-biċċa l-kbira tad-dekorazzjoni interna ta' Monticello tirrifletti l-ideat u l-ideali personali ta' Jefferson.
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Jefferson_fish_pond_at_Monticello.jpg|xellug|daqsminuri|Fi żmien qabel ir-refriġerazzjoni, Jefferson kien ordna li l-għadira tkun mimlija bil-ħut, sabiex ikun lest għall-ikel f'każ ta' bżonn.
Id-daħla prinċipali oriġinali hija minn ġo portiku mal-faċċata tal-Lvant. Is-saqaf ta' dan il-portiku jinkorpora pjanċa tar-riħ ikkollegata ma' pinnur, li juri d-direzzjoni tar-riħ. Wiċċ ta' arloġġ kbir mal-ħajt estern tal-faċċata tal-Lvant għandu s-sieq tas-sigħat biss peress li Jefferson kien tal-fehma li kien jindika l-ħin meħtieġ għall-iskjavi tiegħu. L-arloġġ jirrifletti l-ħin muri fuq l-"Arloġġ il-Kbir", iddisinjat minn Jefferson, fis-sala tad-daħla. Din fiha kreazzjonijiet mill-ġdid ta' oġġetti li Lewis u Clark ikkollezzjonaw matul spedizzjoni f'diversi pajjiżi kkummissjonata minn Jefferson biex tiġi esplorata x-Xirja ta' Louisiana. Jefferson ordna li l-materjal tal-art jiġi miżbugħ "aħdar qisu ħaxix ta' vera" skont ir-rakkomandazzjoni tal-artist Gilbert Stuart, sabiex is-"saġġ tal-arkitettura" ta' Jefferson seta' jistieden l-ispirtu tal-beraħ fid-dar.

Is-sezzjoni tan-Nofsinhar tinkludi l-kmamar privati ta' Jefferson. Il-librerija fiha bosta kotba mit-tielet librerija ta' kotba tiegħu. L-ewwel librerija tiegħu ħadet in-nar minħabba nar aċċidentali li mill-pjantaġġun infirex mad-dar, u huwa "ċeda" (jew bigħ) it-tieni librerija tiegħu fl-1815 lill-Kungress tal-Istati Uniti biex jissostitwixxi l-kotba li kienu ntilfu fil-ħruq ta' Washington fl-1814 waqt il-Gwerra tal-1812. Din it-tieni librerija ffurmat in-nukleu tal-Librerija tal-Kungress.
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:INTERIOR,_MASTER_BEDROOM,_LOOKING_SOUTHWEST_-_Monticello,_State_Route_53_vicinity,_Charlottesville,_Charlottesville,_VA_HABS_VA,2-CHAR.V,1-35.tif|daqsminuri|Il-kamra tas-sodda prinċipali, lejn il-Lbiċ (1978).
Minkejja l-kobor apparenti ta' Monticello, id-dar għandha bejn wieħed u ieħor 11,000 pied kwadru (1,000 m2) ta' kwartieri residenzjali. Jefferson kien iqis li wisq għamara kienet tkun ħela tal-ispazju, u b'hekk il-mejda tal-ikel kienet tintrama f'ħin l-ikel biss, u s-sodod kienu ppożizzjonati f'niċeċ maqtugħin fil-ħitan ħoxnin bi spazju biex jinħażnu xi affarijiet. Is-sodda ta' Jefferson tiftaħ fuq żewġ naħat: lejn l-istudju tiegħu u lejn il-kamra tas-sodda tiegħu fejn kien ibiddel.

Fl-2017, kamra identifikata bħala l-kwartieri ta' Sally Hemings f'Monticello, biswit il-kamra tas-sodda ta' Jefferson, ġiet skoperta matul skavi arkeoloġiċi u mbagħad ġiet irrestawrata u rinnovata bħala parti mill-Proġett ta' Mountaintop, li jinkludi r-restawr biex jinxteħet iktar dawl fuq il-ħajja tal-iskjavi u tal-familji ħielsa f'Monticello.

Il-faċċata tal-Punent tagħti l-impressjoni ta' villa bi proporzjonijiet mudesti, b'sular t'isfel moħbi f'ġenb l-għolja.

Is-sezzjoni tat-Tramuntana tinkludi żewġ kmamar tas-sodda għall-mistednin u l-kamra tal-ikel. Fiha għandha lift tal-ikel inkorporat fil-kenur tal-ħatab, kif ukoll imwejjed bl-ixkaffi jintramaw minn ġol-ħajt u bieb li jdur bl-ixkaffi wkoll.Whiffen, Marcus & Koeper, Frederick (1981). American Architecture, 1607–1976. MIT Press, Cambridge, Mass, p.105.Self, R. L., & Stein, S. R. (1998). The Collaboration of Thomas Jefferson and John Hemings: Furniture Attributed to the Monticello Joinery. Winterthur Portfolio, 33(4), 231-248.

 Ikel u gastronomija 
Il-pjantaġġun ta' Monticello huwa magħruf bħala l-post fejn twieled l-iktar għaġin popolari fl-Istati Uniti, il-makkaroni bil-ġobon. Filwaqt li dan mhux minnu, dan it-tip ta' għaġin sar popolari hemmhekk. L-iskjav u l-kok ta' Jefferson, James Hemings, ħu Sally Hemings, l-iskjava u maħbuba ta' Jefferson, ħejja din l-ikla b'mod simili għal kif titħejja llum il-ġurnata.

 Kwartieri għall-iskjavi f'Mulberry Row 
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Monticello_Graveyard_historical_marker_IMG_4203.JPG|daqsminuri|Plakka li tfakkar iċ-Ċimiterju ta' Monticello; l-Assoċjazzjoni ta' Monticello għandha s-sjieda tiegħu u toperah separatament.
Jefferson ippożizzjona wieħed mill-kwartieri tal-iskjavi tiegħu tul Mulberry Row, triq ta' elf pied (300 metru) ta' strutturi tal-iskjavi, tal-qaddejja u industrijali. Mulberry Row kienet tinsab tliet mitt pied (100 metru) fin-Nofsinhar ta' Monticello, bil-kwartieri jħarsu lejn il-villa ta' Jefferson. Dawn il-kabini kienu okkupati mill-iskjavi Afrikani li kienu jaħdmu fil-villa jew fix-xogħlijiet tal-manifattura ta' Jefferson, u mhux minn dawk li kienu jaħdmu fl-għelieqi. Darba fost l-oħrajn, "Jefferson fassal pjanijiet għal ringiela ta' djar Neo-Klassiċi dinjitużi u sostanzjali" għal Mulberry Row, għall-iskjavi ta' karnaġjon sewda u għall-ħaddiema ta' karnaġjon bajda, "bit-tir f'moħħu li jkun hemm ringiela integrata ta' residenzi".Henry, Wiencek (2012). Master of the Mountain: Thomas Jefferson and His Slaves. Farrar, Straus and Giroux. pp. 34. ISBN 978-0-374-29956-9.

L-arkeoloġija tas-sit turi li l-kmamar tal-kabini kienu ferm ikbar fis-snin 70 tas-seklu 18 milli fis-snin 90 tas-seklu 18. Ir-riċerkaturi ma jaqblux jekk din hijiex indikazzjoni li iktar skjavi kienu ffullati fi spazji iżgħar, jew jekk inqas nies kinux jgħixu fl-ispazji iżgħar. Id-djar bikrin għall-iskjavi kellhom pjanta b'żewġ kmamar, b'familja ġo kull kamra, b'daħla unika kondiviża minn barra. Iżda mis-snin 90 tas-seklu 18 'il quddiem, il-kmamar/familji kollha kellhom daħliet indipendenti. Il-biċċa l-kbira tal-kabini huma strutturi awtonomi b'kamra waħda.
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:US_Nickel_2013_Rev.png|daqsminuri|Monticello fuq in-naħa ta' wara tal-munita tan-nikil ta' Jefferson.
Sal-mewta ta' Jefferson, xi familji ta' skjavi kienu ħadmu u għexu għal erba' ġenerazzjonijiet f'Monticello. Thomas Jefferson irreġistra l-istrateġija tiegħu għax-xogħol tat-tfal fil-Ktieb tar-Razzett tiegħu. Sal-età ta' 10 snin, it-tfal kienu jservu bħala infermiera agrikoli. Meta fil-pjantaġġun kien jitkabbar it-tabakk, it-tfal kienu jkun twal biżżejjed biex ineħħu u joqtlu d-dud tat-tabakk mill-għelejjel. Meta beda jkabbar il-qamħ, inqas nies kienu meħtieġa għaż-żamma tal-għelejjel, għalhekk Jefferson stabbilixxa snajja' manwali. Huwa stqarr li t-tfal "imorru fl-għelieqi jew jitgħallmu s-snajja'". Meta l-bniet kienu jagħlqu 16-il sena, kienu jibdew jagħżlu u jinsġu t-tessuti. Is-subien kienu jipproduċu l-imsiemer mill-età ta' bejn 10 snin u 16-il sena. Fl-1794, Jefferson kellu tużżana subien jaħdmu fil-produzzjoni tal-imsiemer. Huma u jaħdmu fil-produzzjoni tal-imsiemer, is-subien kienu jingħataw iktar ikel u jaf kienu jingħataw ħwejjeġ ġodda meta kienu jagħmlu biċċa xogħol tajba. Wara x-xogħol fil-produzzjoni tal-imsiemer, is-subien kienu jsiru ħaddieda, produtturi tal-btieti, mastrudaxxi jew qaddejja fid-dar.

Sitt familji u d-dixxendenti tagħhom dehra fil-wirja, Slavery at Jefferson's Monticello: Paradox of Liberty (L-Iskjavità f'Monticello ta' Jefferson: il-Paradoss tal-Libertà; minn Jannar sa Ottubru 2012) fil-Mużew Nazzjonali tal-Istorja Amerikana ta' Smithsonian, li eżaminat ukoll lil Jefferson bħala sid tal-iskjavi. Żviluppata bħala kollaborazzjoni bejn il-Mużew Nazzjonali tal-Istorja u tal-Kultura Amerikana Afrikana u Monticello, din kienet l-ewwel wirja fuq livell nazzjonali li indirizzat tali kwistjonijiet.

Fi Frar 2012, f'Monticello ġiet ospitata wirja ġdida fil-beraħ: Landscape of Slavery: Mulberry Row at Monticello (Pajsaġġ tal-Iskjavitù: Mulberry Row f'Monticello), biex jinxteħet iktar dawl fuq il-ħajjiet ta' mijiet ta' skjavi li għexu u ħadmu fil-pjantaġġun.

 Binjiet sekondarji u pjantaġġun 
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Monticello_veggie_garden.JPG|lemin|daqsminuri|Il-ġnien tal-ħxejjex ta' Jefferson.
Id-dar prinċipali ġiet imkabbra permezz ta' paviljuni laterali żgħar lejn it-Tramuntana u n-Nofsinhar. Ringiela ta' binjiet sekondarji (post għall-produzzjoni tal-ħalib, post għall-ħasil, imħażen, fabbrika żgħira tal-imsiemer, post fejn kienet tinħadem l-għamara, eċċ.) u kwartieri għall-iskjavi (kabini magħmula biz-zkuk), magħrufa llum il-ġurnata bħala Mulberry Row, jinsab fil-qrib lejn in-Nofsinhar. Għad fadal dar żgħira ta' nissieġ, iċ-ċumnija twila tal-post fejn kienet tinħadem l-għamara, u l-pedamenti ta' binjiet oħra. Għal xi żmien, waħda mill-kabini f'Mulberry Row kienet id-dar ta' Sally Hemings, oħt tar-rispett ta' Jefferson u skjava li kienet taħdem fid-dar. Huwa maħsub li Hemings kellha relazzjoni ta' 38 sena mal-armel Jefferson u li miegħu kellha sitt itfal, erba' minnhom għexu sa ma saru adulti. Il-ġenealogu Helen F.M. Leary ikkonkludiet li "l-katina ta' evidenza torbot it-tfal ta' Sally Hemings ma' missierhom, Thomas Jefferson".Helen F.M. Leary, "Sally Hemings's Children: A Genealogical Analysis of the Evidence", National Genealogical Society Quarterly, Vol. 89, No. 3, September 2001, p. 207 (165–207). Iktar 'il quddiem Hemings għexet f'kamra fis-"sezzjoni tan-Nofsinhar" taħt id-dar prinċipali.

Fix-xaqliba ta' taħt Mulberry Row, l-iskjavi Afrikani kienu jieħdu ħsieb ġnien estensiv tal-ħxejjex għad-dar prinċipali. Apparti biex ikabbar il-fjuri għall-wiri u jipproduċi l-għelejjel għall-ikel, Jefferson kien juża l-ġonna ta' Monticello biex jesperimenta bi speċijiet differenti. Id-dar kienet iċ-ċentru ta' pjantaġġun ta' 5,000 akru (2,000 ettaru) li kienu jieħdu ħsiebhom xi 150 skjav. Fil-kumpless kien hemm ukoll żewġt idjar oħra.

 Programmar 
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Monticello_Graveyard,_VA_IMG_4204.JPG|lemin|daqsminuri|iċ-Ċimiterju ta' Monticello.
F'dawn l-aħħar deċennji, il-Fondazzjoni ta' Thomas Jefferson ħolqot programmi sabiex ikun hemm interpretazzjoni iktar kompluta tal-ħajjiet tal-iskjavi ta' Monticello. Mill-bidu tal-1993, xi riċerkaturi intervistaw id-dixxendenti tal-iskjavi ta' Monticello għall-Getting Word Project, ġabra ta' storja bil-fomm li xeħtet dawl ġdid fuq ħajjet l-iskjavi ta' Monticello u fuq id-dixxendenti tagħhom. Fost is-sejbiet instab li l-ebda skjav ma adotta Jefferson bħala kunjom, iżda bosta kellhom il-kunjomijiet tagħhom stess diġà mis-seklu 18.
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Thomas_Jefferson_gravestone_at_Monticello_IMG_4201.JPG|daqsminuri|Il-qabar ta' Jefferson b'epitaffju miktub minnu, ma jsemmix li huwa kien President tal-Istati Uniti.
Uħud mill-komponenti ta' Mulberry Row ġew iddeżinjati bħala siti arkeoloġiċi, filwaqt li l-iskavi u l-analiżi qed jiżvelaw ħafna informazzjoni dwar il-ħajja tal-iskjavi fil-pjantaġġun. Fix-xitwa tal-2000-2001 ġie skopert iċ-ċimiterju tal-iskjavi Afrikani f'Monticello. Fil-ħarifa tal-2001, il-Fondazzjoni ta' Thomas Jefferson għamlet kommemorazzjoni taċ-ċimiterju, fejn ismijiet l-iskjavi magħrufa ta' Monticello nqraw b'leħen sod. Xogħol arkeoloġiku addizzjonali qed jipprovdi informazzjoni dwar il-prattiki funebri tal-Amerikani Afrikani.

Fl-2003, Monticello laqgħet mill-ġdid id-dixxendenti ta' Jefferson min-naħat ta' Wayles u ta' Hemings tal-familja. Din il-laqgħa ġiet organizzata mid-dixxendenti, li ħolqu grupp ġdid imsejjaħ il-Komunità ta' Monticello. Minn dak iż-żmien 'l hawn saru diversi laqgħat oħra.

 Xiri tal-art 
Fl-2004, il-fiduċjarji tal-Fondazzjoni ta' Thomas Jefferson xtraw ir-Razzett ta' Mountaintop (magħruf ukoll lokalment bħala l-Muntanja ta' Patterson jew Brown), l-unika proprjetà li minnha jidher il-pjantaġġun ta' Monticello. Jefferson kien sejjaħ il-muntanja ogħla bħala Montalto. Sabiex jiġi pprevjenut l-iżvilupp ta' djar ġodda fis-sit, il-fiduċjarji nefqu $15-il miljun biex jixtru l-proprjetà. Jefferson kellu s-sjieda tagħha bħala parti mill-pjantaġġun tiegħu, iżda mbagħad inbigħet wara mewtu. Fis-seklu 20, l-irziezet tagħha ġew maqsuma f'appartamenti għal bosta studenti tal-Università ta' Virginia. Uffiċjali tal-Fondazzjoni ta' Thomas Jefferson kienu ilhom iqisu li l-proprjetà kienet tkerrah il-pajsaġġ, u ppjanaw li jixtruha malli kienet disponibbli.

 Arkitettura 
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:H%C3%B4tel_de_Salm,_Paris_May_2014.jpg|xellug|daqsminuri|Hôtel de Salm, Pariġi, Franza.
Fl-1784, Thomas Jefferson telaq mill-Amerka biex jivvjaġġa u jesplora t-toroq ta' Franza, li influwenzaw il-gosti tiegħu fl-arkitettura. B'mod prinċipali huwa kien influwenzat mill-istil Neo-Klassiku li tant jispikka fl-arkitettura Franċiża, u li hija r-raġuni għalfejn Monticello ġiet iddisinjata bi stil Neo-Klassiku.
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Chiswick_House_from_SE.jpg|daqsminuri|Chiswick House, Londra, ir-Renju Unit.
Jefferson kien interessat ukoll fil-Panteon, allavolja qatt ma rnexxielu jmur jarah personalment f'Ruma, l-Italja. Mhux biss il-faċċata tat-tempju influwenzat Monticello, iżda anke r-Rotunda, li hija librerija li tinstab fl-Università ta' Virginia. Iż-żewġ binjiet għandhom faċċata qisha ta' tempju li tirreplika l-faċċata tal-Panteon, b'kolonni strutturali kbar. Il-faċċata ta' din il-binja hija simili wkoll għar-Rotunda ta' Palladio. In-naħa ta' wara tal-binjiet tagħti ġieħ ukoll lit-tempju Ruman. Jefferson irnexxielu jagħmel dan billi inkluda għamla ta' koppla wara l-faċċata qisha ta' tempju. Wara li Jefferson irriżenja mill-kabinett ta' Washington, huwa għażel li jimmudella mill-ġdid partijiet minn Monticello. Din id-darba kien influwenzat ferm mill-Hôtel de Salm f'Pariġi, Franza.

Id-dar għandha dehra simili għal Chiswick House, li hija dar Neo-Klassika ispirata mill-arkitett Andrea Palladio li nbniet f'Londra, ir-Renju Unit, fl-1726-1729.Wilson, Mabel O. (October 22, 2019). Thomas Jefferson, Architect: Palladian Models, Democratic Principles, and the Conflict of Ideals. Yale University Press. pp. 24, 49. ISBN 978-0-300-24620-9.

 Sit ta' Wirt Dinji 
Monticello u l-Università ta' Virginia f'Charlottesville ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1987.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (i) "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-kriterju (vi) "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".

 Rappreżentazzjoni f'midja oħra 
Monticello dehret fil-produzzjoni ta' Bob Vila fuq A&E Network, Guide to Historic Homes of America (Gwida għad-Djar Storiċi tal-Amerka), fi żjara ffilmjata li kienet tinkludi d-Dar ta' Qamar il-Għasel u l-Kamra tal-Koppla, li tkun miftuħa għall-pubbliku għal għadd limitat ta' żjarat fis-sena.

 Repliki 
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:1994_Thomas_Jefferson_250th_Anniversary_Silver_Dollar_Reverse.jpg|daqsminuri|Monticello fuq il-munita kommemorattiva tal-1994 tad-dollaru tal-fidda għall-250 Anniversarju ta' Thomas Jefferson.
Fl-2014, Prestley Blake bena replika ta' 10,000 pied kwadru (930 m2) ta' Monticello f'Somers, Connecticut. Wieħed jista' jaraha tul ir-Rotta Nru 186 li hija magħrufa wkoll bħala Hall Hill Road.

Il-paviljun tad-daħla tal-Kappella Lhudija tal-Akkademja Navali f'Annapolis hija mmudellata fuq Monticello.

Is-Sala ta' Chamberlin fl-Akkademja ta' Wilbraham u Monson f'Wilbraham, Massachusetts, li nbniet fl-1962 u li ġiet immudellata fuq Monticello, tintuża għall-Iskola Medja tal-Akkademja.

L-Università Battista ta' Dallas, li tlestiet f'Awwissu 2015, bniet waħda mill-ikbar repliki ta' Monticello, inkluż is-swali tad-daħla u l-kamra tal-koppla tagħha. B'erja ta' madwar 23,000 pied kwadru (2,100 m2), tospita l-Iskola tat-Tmexxija ta' Gary Cook, kif ukoll l-uffiċċji tal-Kanċillier tal-Università.

Il-Knisja Battista ta' San Pawl li tinsab fil-kantuniera ta' East Belt Boulevard u Hull Street Road f'Richmond hija mmudellata fuq Monticello. Oriġinarjament inbniet mill-Knisja Battista ta' Mafkar ta' Weatherford, u ngħatat b'donazzjoni meta l-Mafkar ta' Weatherford xolja fil-bidu tas-seklu 21.

Il-Kwartieri Ġenerali tal-Mafkar ta' Pi Kappa Alpha fetħu fl-1988 u jinsabu fl-iżvilupp ta' Southwind f'Memphis, Tennessee. Dawn ġew ispirati mill-arkitettura ta' Monticello.

Il-Librerija ta' Perrot (1931), Old Greenwich, Connecticut, ġiet ispirata mill-arkitettura Jeffersonjana u minn Monticello.

In-naħa ta' barra tal-Kumpless tax-Xjenza ta' Ward u Regina Correll tal-Università tal-Cumberlands hija wkoll replika ta' Monticello. It-tkabbir ta' $1 miljun tal-Kumpless tax-Xjenza nbeda f'Mejju 2007 u l-klassijiet bdew f'Jannar 2009.

 Legat 
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Montcello_1956_Issue-20c.jpg|daqsminuri|Fit-13 ta' April 1956, l-Uffiċċju Postali tal-Istati Uniti ħareġ bolla postali f'ġieħ Monticello.
Ix-xbieha ta' Monticello dehret fuq il-flus u fuq il-bolol postali tal-Istati Uniti. Xbieha tal-faċċata tal-Punent ta' Monticello mħejjija minn Felix Schlag dehret fuq in-naħa ta' wara tal-munita tan-nikil zekkata mill-1938 (b'interruzzjoni qasir fl-2004 u fl-2005, meta minflok intwerew id-disinni tas-sensiela tal-Vjaġġ lejn il-Punent). Intużat ukoll bħala t-titlu tad-dramm teatrali tal-2015 Jefferson's Garden, iċċentrata fuq ħajtu.

Monticello dehret ukoll fuq in-naħa ta' wara tal-karta tal-flus taż-żewġ dollari Amerikani mill-1928 sal-1966, meta l-karta tal-flus ma baqgħet tinħareġ iktar. Il-karta tal-flus ġiet introdotta mill-ġdid fl-1976 u fiha r-ritratt ta' Jefferson fuq in-naħa ta' quddiem iżda Monticello ġiet sostitwita fuq in-naħa ta' wara b'riproduzzjoni mmodifikata inċiża tal-pittura ta' John Trumbull tal-1818 Dikjarazzjoni tal-Indipendenza. Il-ħanut li jbigħ it-tifkiriet u l-biljetti għaż-żjarat f'Monticello jagħti karti tal-flus taż-żewġ dollari b'Monticello fuq in-naħa ta' wara bħala bqija.

Il-munita kommemorattiva tad-dollaru tal-fidda tal-1994 tal-250 anniversarju ta' Thomas Jefferson fiha xbieha ta' Monticello fuq in-naħa ta' wara tagħha.

 Gallerija 

 Referenzi 

Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji Kulturali
Kategorija:Arkitettura
Kategorija:Stati Uniti
Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji fl-Istati Uniti