Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tajlandja

Is-Siti ta' Wirt Dinji tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura (UNESCO) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972. Il-wirt kulturali jikkonsisti minn monumenti (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, skulturi monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u bijoloġiċi), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' annimali u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-xjenza, tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali. It-Tajlandja rratifikat il-Konvenzjoni fis-17 ta' Settembru 1987, u b'hekk is-siti indikattivi tagħha setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

B'kollox it-Tajlandja għandha tmien Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO, ħamsa kulturali u tlieta naturali. L-ewwel tliet Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO mit-Tajlandja żdiedu fl-1991: il-Belt Storika ta' Ayutthaya, il-Belt Storika ta' Sukhothai u Rħula Storiċi Assoċjati, u s-Santwarji tan-Natura Selvaġġa ta' Thungyai-Huai Kha Khaeng. L-iżjed siti li żdiedu reċentement mit-Tajlandja huwa l-Belt Antika ta' Si Thep u l-Monumenti Dvaravati Assoċjati, fl-2023, u Phu Phrabat, xhieda tat-tradizzjoni Sīma tal-perjodu Dvaravati, fl-2024.

 Siti ta' Wirt Dinji 
L-UNESCO tiddeżinja s-siti abbażi ta' għaxar kriterji tal-għażla; kull sit irid jissodisfa mill-inqas wieħed mill-għaxar kriterji. Il-kriterji (i) sa (vi) huma kulturali, filwaqt li l-kriterji (vii) sa (x) huma naturali.

NB: * Siti transnazzjonali (bl-ikħal)
SitRitrattPostKriterji tal-GħażlaErja
f'ettari (akri)Sena tad-deżinjazzjoniDeskrizzjoniBelt Storika ta' Sukhothai u Rħula Storiċi Assoċjatiħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%94%E0%B8%A1%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%98%E0%B8%B2%E0%B8%95%E0%B8%B8_003.jpg|alt=Large white seated Buddha statue, pond in front|nofs|150x150pxSukhothai, Kamphaeng Phetkulturali: (i), (iii)—1991Is-sit jinkludi tliet bliet prinċipali tar-Renju ta' Sukhothai li ffjorixxew fis-sekli 13 u 14: Sukhothai (fl-istampa jidher it-tempju ta' Wat Mahathat) kienet il-belt kapitali tar-renju, Si Satchanalai kienet ċentru tal-ħajja reliġjuża, b'diversi monasteri Buddisti, u Kamphaeng Phet kienet tipproteġi l-fruntieri u n-networks kummerċjali tar-renju. It-tliet bliet kienu jikkondividu l-approċċi tal-ippjanar tal-bliet u s-sistemi sofistikati tal-immaniġġjar tal-ilma. Kienu importanti fl-iżvilupp tal-ewwel stil arkitettoniku Siamiż distint, il-letteratura, l-arti u l-prattiki reliġjużi. Il-fdalijiet issa huma ppreservati bħala parks arkeoloġiċi.Belt Storika ta' Ayutthayaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ayutthaya_Wat_Chaiwatthanaram_2.jpg|alt=Ruins of stupas of various sizes|150x150pxAyutthayakulturali: (iii)—1991Il-belt ta' Ayutthaya ġiet stabbilita fl-1350 u kienet il-belt kapitali tar-Renju ta' Ayutthaya jew Siam. Globalment kienet belt importanti, ċentru kummerċjali b'konnessjonijiet diplomatiċi fl-Indja, fiċ-Ċina, fil-Ġappun, kif ukoll fl-Ewropa. L-iskambju ta' influwenzi kulturali rriżulta fl-iżvilupp tal-arti nazzjonali Tajlandiża, b'palazzi u b'monasteri Buddisti mżejna b'mod rikk. Ayutthaya nqerdet mill-armata ta' Burma fl-1767 u qatt ma reġgħet inbniet. Il-belt kapitali ġiet ittrasferita lejn Bangkok u Ayutthaya issa hija ppreservata bħala park arkeoloġiku. Il-fdalijiet ta' Wat Chaiwatthanaram jidhru fl-istampa.Santwarji tan-Natura Selvaġġa ta' Thungyai-Huai Kha Khaengħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Thung_Yai_Ramit-River.JPG|alt=A river flowing through a forested mountain landscape|nofs|150x150pxKanchanaburi, Tak, Uthai Thaninaturali: (vii), (ix), (x)—1991Is-sit jinkludi żewġ santwarji tan-natura selvaġġa: Thung Yai Naresuan (fl-istampa) u Huai Kha Khaeng. Is-santwarji, li huma estiżi fuq iktar minn 600,000 ettaru (1,500,000 akru) tul il-fruntiera mal-Myanmar, b'firxa wiesgħa ta' ħabitats differenti, inkluż foresti tropikali nexfin, artijiet mistagħdra, ħabitats tal-ġebla tal-ġir, u muntanji. Huwa wkoll żona b'bijodiversità kbira ta' annimali u ta' pjanti, fejn huma rrappreżentati speċijiet mir-reġjuni tal-Himalayas maċ-Ċina, tas-Sunda, tal-Indo-Burma, u tal-Indo-Ċina. Il-foresti fil-biċċa l-kbira mhumiex mimsusa mill-influwenzi tal-bniedem.Sit Arkeoloġiku ta' Ban Chiangħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ban_Chiang_Museum_Excavation.JPG|alt=Vase with red and white design|nofs|150x150pxUdon Thanikulturali: (iii)—1992Ban Chiang huwa wieħed mill-iżjed siti preistoriċi importanti fix-Xlokk tal-Asja. Huwa tumbata kbira tal-ħamrija li kienet abitata b'mod kontinwu minn soċjetà agrikola li insedjat l-inħawi għall-ħabta tal-1500 Q.K. sad-900 Q.K. Is-sit ġie skopert mill-arkeologi fl-1966, meta permezz ta' skavi żvelaw għadd kbir ta' artefatti taċ-ċeramika (fl-istampa), kif ukoll għodod marbuta mal-produzzjoni tal-bronż, mad-domestikazzjoni tal-annimali, u mal-produzzjoni agrikoli tar-ross.Kumpless tal-Foresti ta' Dong Phayayen-Khao Yaiħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Haeo_Suwat_waterfall.JPG|alt=Medium-sized waterfall in a tropical forest|nofs|150x150pxSaraburi, Nakhon Ratchasima, Nakhon Nayok, Prachinburi, Sa Kaeo, Buriramnaturali: (x)—2005Is-sit huwa magħmul minn ħames żoni protetti fil-Muntanji ta' Dong Phaya Yen u fil-Katina Muntanjuża ta' Sankamphaeng, fosthom il-Parks Nazzjonali ta' Khao Yai (fl-istampa), ta' Thap Lan, ta' Pang Sida u ta' Ta Phraya, u s-Santwarju tan-Natura Selvaġġa ta' Dong Yai. Il-foresti tropikali jospitaw bosta speċijiet ta' annimali u ta' pjanti, u ħafna minnhom huma fil-periklu ta' estinzjoni. Fost l-ispeċijiet ta' mammiferi hemm il-gibbons tat-toppu, l-iljunfanti Asjatiċi, it-tigri, il-qattus leopard, u l-banteng.Kumpless tal-Foresta ta' Kaeng Krachanħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kaeng_Krachan_(2).jpg|alt=Clouded mountain scenery|nofs|150x150pxRatchaburi, Phetchaburi, Prachuap Khiri Khannaturali: (x)—2021Is-sit jinkludi l-foresti u r-riżervi fl-Għoljiet ta' Tenasserim: il-Parks Nazzjonali ta' Kaeng Krachan, ta' Kui Buri, u ta' Chaloem Phrakiat Thai Prachan, u s-Santwarju tan-Natura Selvaġġa ta' Mae Nam Phachi. Minħabba l-pożizzjoni tiegħu f'nofs il-ħabitats tal-flora u tal-fawna tal-Himalayas, tal-Indo-Ċina u ta' Sumatra, għandu bijodiversità kbira. Fil-foresti tropikali staġonali jgħixu speċijiet vulnerabbli u fil-periklu ta' estinzjoni, fosthom id-dhole, il-kukkudrill ta' Siam, il-fekruna tal-art Asjatika, il-qattus selvaġġ li jiekol il-ħut, u l-leopard tat-tikek imċajpra.Belt Antika ta' Si Thep u l-Monumenti Dvaravati Assoċjatiħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Prang_Si_Thep_-_Si_Thep.jpg|alt=Ancient ruins in a forest|nofs|150x150pxPhetchabunkulturali: (ii), (iii)—2023Si Thep kienet belt importanti tal-kultura Dvaravati (mis-seklu 7 sas-seklu 11 W.K.) u kienet ċentru kummerċjali u reliġjuż. Wara sfat taħt l-influwenza Khmer u mbagħad ġiet abbandunata sal-aħħar tas-seklu 13. L-arti u l-arkitettura ta' Si Thep ġew influwenzati mill-Buddiżmu Theravada matul il-perjodu Dvaravati u mill-Induiżmu u mill-Buddiżmu Mahayana taħt il-Khmer.Phu Phrabat, xhieda tat-tradizzjoni Sīma tal-perjodu Dvaravatiħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rock_formation_in_Phu_Phra_Bat.jpg|alt=A rock formation with some masonry visible|nofs|150x150pxUdon Thanikulturali: (iii), (v)—2024Il-formazzjonijiet kbar tal-ġebel ramli fl-inħawi ispiraw il-popli tul is-sekli biex jibnu siti reliġjużi madwarhom. Santwarji bikrin imorru lura għall-perjodu Dvaravati (bejn is-sekli 7 u 11). Is-santwarji għandhom influwenzi Induisti u Buddisti. Hemm ukoll pitturi fuq il-blat li jmorru lura għall-preistorja. L-isem Phu Phrabat ifisser l-"Għolja tal-Impronti ta' Saqajn il-Buddha".

 Referenzi 

Kategorija:Listi ta' Siti ta' Wirt Dinji
Kategorija:Tajlandja