Santwarju tan-Natura Selvaġġa tal-Katina Muntanjuża ta' Hamiguitan

Is-Santwarju tan-Natura Selvaġġa tal-Katina Muntanjuża ta' Hamiguitan, jew fil-qosor il-Muntanja Hamiguitan, huwa magħmul minn muntanja li tinsab fil-provinċja tal-Lvant ta' Davao, il-Filippini. Il-muntanja hija għolja 1,620 metru (5,315-il pied). Is-santwarju jħaddan fih waħda mill-iżjed popolazzjonijiet b'diversità ta' organiżmi selvaġġi fil-pajjiż. Fost l-organiżmi selvaġġi li jgħixu fl-inħawi hemm l-ajkli tal-Filippini u diversi speċijiet ta' Nepenthes.Amoroso, Victor B.; Aspiras, Reyno A. (2011). "Hamiguitan Range: A Sanctuary for Native Flora". Saudi Journal of Biological Sciences. 18 (1): 7–15. doi:10.1016/j.sjbs.2010.07.003. PMC 3730927. PMID 23961098. Uħud minn dawn tal-aħħar, bħan-Nepenthes peltata u n-Nepenthes micramphora, huma endemiċi għall-inħawi. Il-muntanja hija żona forestali protetta ta' madwar 2,000 ettaru. Din l-art imsaġġra hija magħrufa għall-foresta unika ta' siġar nani jew bonsai li għandhom xi mitt sena u li jgħixu f'ħamrija ultramafika, flimkien ma' bosta speċijiet rari, endemiċi u fil-periklu ta' flora u ta' fawna.

Is-Santwarju tan-Natura Selvaġġa tal-Katina Muntanjuża ta' Hamiguitan, b'erja ta' 6,834 ettaru (68.34 km2), ġie ddikjarat bħala park nazzjonali u santwarju tan-natura selvaġġa fl-2003. Fl-2014, il-park tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO u sar l-ewwel sit f'Mindanao u sitt wieħed fil-Filippini.

Il-Muntanja Hamiguitan tagħmel parti mill-Kuritur tal-Bijodiversità tal-Lvant ta' Mindanao. Il-konservazzjoni tal-katina muntanjuża hija sforz multisettorjali li jsir bl-involviment tal-gvern provinċjali tal-Lvant ta' Davao, tad-Dipartiment tal-Ambjent u r-Riżorsi Naturali, tal-komunitajiet lokali u tal-popli indiġeni.

 Ġeografija 
Il-Muntanja Hamiguitan tinsab fil-provinċja tal-Lvant ta' Davao fil-Grigal tal-gżira ta' Mindanao, il-Filippini. Tokkupa ż-żona tal-art fi ħdan il-konfini politiċi ta' Mati, San Isidro u Governor Generoso.

 Flora u fawna 
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nepenthes_hamiguitanensis.jpg|daqsminuri|224x224px|Nepenthes hamiguitanensis.
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hamiguitan_bonsai_tree.JPG|daqsminuri|200x200px|Siġra fil-foresta tas-siġar nani tal-Muntanja Hamiguitan.

 Pjanti 
Mill-inventarju tal-ispeċijiet ta' flora fil-muntanja u fl-inħawi tal-madwar ħareġ li l-foresta muntanjuża tagħha fiha l-ikbar rikkezza ta' speċijiet ta' pjanti, b'462 speċi, segwiti mill-foresti dipterokarpi bi 338 speċi, il-foresti bil-muski b'246 speċi u s-sistema agrikola b'246 speċi. Il-muntanja tospita wkoll 45 speċi ta' orkidej, u 23 minnhom huma endemiċi għall-Filippini.Acma, Florfe M.; Mendez, Noe P. (2018). "Noteworthy Records of Philippine Endemic Gingers (Zingiberaceae) in the Buffer Zone of Mt. Hamiguitan Range Wildlife Sanctuary, Davao Oriental, Philippines". Environmental and Experimental Biology. 16 (2): 111–115. doi:10.22364/eeb.16.10. Uħud mill-pjanti komuni fil-Muntanja Hamiguitan jinkludu dawn li ġejjin:

 Leptospermum flavescens;
 Wendlandia nervosa;
 Tristaniopsis micrantha;
 Dacrydium elatum;
 Calophyllum blancoi;
 Symplocos polyandra;
 Almaciga (Agathis philippinensis);
 Elaeocarpus verticillatus;
 Patersonia lowii;
 Astronia lagunensis;
 Nepenthes alata (sensu lato);McPherson, Stewart (2009). Pitcher Plants of the Old World. Vol. 1–2. Poole: Redfern Natural History Productions.
 Nepenthes hamiguitanensis;Gronemeyer, T., A. Wistuba, V. Heinrich, S. McPherson, F. Mey & A. Amoroso 2010. Nepenthes hamiguitanensis (Nepenthaceae), a new pitcher plant species from Mindanao Island, Philippines. In: S.R. McPherson Carnivorous Plants and their Habitats. Redfern Natural History Productions Ltd., Poole. pp. 1296–1305.
 Nepenthes justinae;Gronemeyer, Thomas; Suarez, Wally; Nuytemans, Herman; Calaramo, Michael; Wistuba, Andreas; Mey, François; Amoroso, Victor (2016). "Two New Nepenthes Species from the Philippines and an Emended Description of Nepenthes ramos". Plants. 5 (2). 23. doi:10.3390/plants5020023. PMC 4931403. PMID 27164153.
 Nepenthes micramphora;
 Nepenthes peltata;
 Schizaea inopinata;
 Schizaea malaccana;
 Paphiopedilum ciliolare;
 Dipodium paludosum;
 Epigeneium sp.;
 Dendrochilum longilabre;
 Dendrochilum tenellum;
 Dendrochilum sp. (speċi mhux magħrufa);
 Macodes petola;
 Coelogyne chloroptera;
 Bulbophyllum sp.;
 Appendicula sp.;
 Gleichennia hirta;
 Drimys piperita;
 Hydnophyton sp.;
 Dilochia deleoniae;
 Lindsaea hamiguitanensis;
 Ceratostylis latipetala;
 Bulbophyllum colubrimodum.

 Annimali 
Il-Lista l-Ħamra tal-Unjoni Internazzjoni għall-Konservazzjoni tan-Natura (IUCN) identifikat mill-inqas 11-il speċi ta' vertebrati fil-periklu. Il-Kunsill għall-Agrikoltura, il-Forestrija u r-Riżorsi Naturali tal-Filippini rrapporta li fil-muntanja jgħixu ħames speċijiet fil-periklu, 27 speċi rari, 44 speċi endemika u 59 speċi importanti ekonomikament. L-ispeċijiet li ġejjin jgħixu fl-inħawi:

 l-ajkla tal-Filippini (Pithecophaga jeffreyi);
 il-pippistrell ġgantesk tal-kappa dehbija (Acerodon jubatus);
 il-farfett il-lejl tal-foresti tal-Filippini (Hipposideros obscurus);
 it-tarsjer tal-Filippini (Tarsius syrichta);
 il-ħanżir selvaġġ tal-Filippini (Sus philippensis);
 iċ-ċerva kannella tal-Filippini (Cervus mariannus);
 il-farfatt il-lejl tal-frott ta' Fischer (Haplonycteris fischeri);
 iż-żibett tal-palm tal-Asja (Paradoxurus hermaphroditus);
 il-ħamiema kannella ta' Tawitawi (Phapitreron cinereiceps);
 il-buċeru tariktiku (Penelopides panini);
 il-kolibrì tal-kappa griża (Aethopyga primigenius);
 il-kokka ġganteska ta' Mindanao (Mimizuku gurneyi);
 il-far ta' Batomys (speċi ta' far safrani-kannella endemiku għall-inħawi).

 Sit ta' Wirt Dinji 
Fl-2004, is-Santwarju tan-Natura Selvaġġa tal-Katina Muntanjuża ta' Hamiguitan ġie ddikjarat bħala santwarju tan-natura selvaġġa permezz tal-Liġi dwar il-Muntanja Hamiguitan li ġiet ippromulgata mill-President Gloria Macapagal-Arroyo fuq inizjattiva tas-senatriċi Loren Legarda.

F'Ġunju 2014, is-Santwarju tan-Natura Selvaġġa tal-Katina Muntanjuża ta' Hamiguitan ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Qabel din id-data, is-sit kien diġà ġie ddikjarat bħala Park ta' Wirt tal-ASEAN.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' kriterju wieħed tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (x) "Post fejn hemm l-iktar ħabitats naturali importanti u sinifikanti għall-konservazzjoni fil-post tad-diversità bijoloġika, inkluż fejn hemm speċijiet mhedda ta' valur universali straordinarju mill-perspettiva tax-xjenza jew tal-konservazzjoni".

 Referenzi 

Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji Naturali
Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji fil-Filippini
Kategorija:Parks Nazzjonali
Kategorija:Filippini
Kategorija:Muntanji