Toroq tal-Ħarir: il-Kuritur ta' Zarafshan-Karakum

It-Toroq tal-Ħarir: il-Kuritur ta' Zarafshan-Karakum huwa Sit ta' Wirt Dinji transnazzjonali tal-UNESCO li jkopri r-rotot bejn Zarafshan u Karakum tat-Toroq tal-Ħarir u s-siti storiċi tul il-kuritur. Fis-17 ta' Settembru 2023, l-UNESCO ddeżinjat medda ta' 886 kilometru tan-network tat-Toroq tal-Ħarir fl-Asja bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Il-kuritur huwa estiż tul it-Taġikistan, it-Turkmenistan u l-Użbekistan, u jinkludi 31 komponent.

 Ġeografija 
Il-kuritur jinsab fl-Asja Ċentrali. B'kollox imiss ma' seba' żoni ġeografiċi li jinkludu artijiet għoljin, promontorju, pjanura, żona tal-irrigazzjoni artifiċjali, oażi, steppa tal-assenzju u deżert.

 Sit ta' Wirt Dinji 
It-Toroq tal-Ħarir: il-Kuritur ta' Zarafshan-Karakum ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2023.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; u l-kriterju (v) "Eżempju straordinarju ta' insedjament uman tradizzjonali, ta' użu tal-art jew ta' użu tal-baħar, li jirrappreżenta kultura (jew kulturi), jew interazzjoni umana mal-ambjent, speċjalment meta jkun sar vulnerabbli minħabba l-impatt ta' bidla irreversibbli".

 Komponenti 
daqsminuri|259x259px|In-Nekropoli ta' Chor Bakr.
Il-komponenti ta' dan is-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO jinsabu fi tliet pajjiżi:

1. It-Taġikistan:

 l-Insedjament ta' Khisorak;
 il-Kastell tal-Għolja ta' Mugh;
 l-Insedjament ta' Kum;
 l-Insedjament ta' Gardani Khisor;
 il-Fortizza ta' Tali Khamtuda;
 il-Mawżolew ta' Khoja Muhammad Bashoro;
 is-Sistema tal-Irrigazzjoni ta' Toksankoriz;
 l-Insedjament ta' Sanjarshakh;
 ir-Raħal Qadim ta' Penjikent.

2. L-Użbekistan:

 it-Tempju ta' Jartepa II;
 Suleimantepa;
 l-Insedjament ta' Kafirkala;
 l-Insedjament ta' Dabusiya;
 il-Kumpless Arkitettoniku ta' Kasim Sheikh;
 il-Mawżolew ta' Mir Sayid Bakhrom;
 Rabati Malik:
 Rabati Malik Sardoba;
 il-Moskea ta' Deggaron;
 Chasma-i Ayub Khazira;
 l-Insedjament ta' Vardanze;
 il-Minaret ta' Vobkent;
 il-Kumpless Arkitettoniku ta' Bahouddin Naqshband;
 in-Nekropoli ta' Chor Bakr;
 l-Insedjament ta' Varakhsha;
 l-Insedjament ta' Paikend.

3. It-Turkmenistan:

 l-Insedjament ta' Amul;
 il-Karavanseraj ta' Mansaf (a);
 il-Karavanseraj ta' Mansaf (b);
 il-Karavanseraj ta' Konegala.

 Referenzi 

Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji Kulturali
Kategorija:Użbekistan
Kategorija:Turkmenistan
Kategorija:Taġikistan
Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji fit-Taġikistan
Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji fit-Turkmenistan
Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji fl-Użbekistan