Knisja Parrokkjali San Publju

The Saint Publius Parish Church (    Publiju ), magħrufa wkoll bħala l- Knisja Parrokkjali tal-Furjana (    ) hija knisja parrokkjali Kattolika Rumana fil - Floriana, Malta, iddedikata lil San Publju . Inbniet f'diversi stadji bejn is-sekli 18 u 20.

 Storja 
nofs|daqsminuri|Tpinġija tal-knisja l-qadima tal-Furjana kif tidher minn wara fis-snin ħamsin

L-ewwel ġebla tal-Knisja ta’ San Publju tpoġġiet fit-2 ta’ Awwissu 1733 mill-Isqof Paul Alphéran de Bussan, fil-preżenza tal-Gran Mastru António Manoel de Vilhena. Is-sagristija tlestiet seba’ snin wara u bdiet tintuża bħala knisja żgħira mill-abitanti tas-subborg tal-Furjana ta’ dak iż-żmien li kien għadu kif inbena. Il-kostruzzjoni kienet lesta sas-17 ta’ Jannar 1768, meta r-relikwa ta’ San Publju nġiebet fil-knisja. Id-disinn oriġinali tal-knisja huwa attribwit lil Francesco Marandon. Il-knisja kienet oriġinarjament parti mill-parroċċa ta’ San Pawl tal-Belt.

Il-faċċata tal-knisja bdiet tinbena mill-ġdid fl-1771, u l-koppla nbniet fl-1780. Saret viċi parroċċa fl-1776, u l-knisja ġiet ikkonsagrata mill-Isqof Vincenzo Labini fl-20 ta’ Marzu 1792. Din saret parroċċa f’Marzu 1844. , wara li nħareġ digriet mill-Papa Girgor XVI. 

In-navi u l-oratorju nbnew bejn l-1856 u l-1861. Inbniet faċċata ġdida minn Nicola Zammit bejn l-1884 u l-1890. Inbnew ukoll żewġ kampnar ġodda fl-1889 u l-1892. L-intern tal-knisja ġie msebbħ lejn l-aħħar tas-seklu 19 u l-bidu tas-seklu 20.

Parti mill-faċċata tal-knisja u l-koppla tagħha nqerdu minn bumbardament mill-ajru matul it-Tieni Gwerra Dinjija, meta ntlaqtet minn bombi fit-3–4 ta’ Marzu u fit-28 ta’ April 1942 u nqatlu sittax-il persuna. Il-Knisja ta’ Sarria fil-qrib saret knisja parrokkjali temporanja sakemm reġgħet infetħet il-Knisja ta’ San Publju fl-10 ta’ Diċembru 1944. Il-bini mill-ġdid tal-knisja sar mill-perit Gustav Vincenti, u tlestiet lejn l-aħħar tas-snin ħamsin. L-intern kien imsebbaħ fid-deċennji ta' wara, u tlesta għal kollox fil-bidu tad-disgħinijiet.

Il-knisja hija skedata bħala monument nazzjonali ta’ Grad 1, u hija wkoll imniżżla fl-Inventarju Nazzjonali tal-Proprjetà Kulturali tal-Gżejjer Maltin.

 Arkitettura 
nofs|daqsminuri|Affreski tas-saqaf

Il-faċċata tal-Knisja ta’ San Publju tikkonsisti f’portiku neoklassiku mirqum minn fronton trijangolari, akkumpanjat minn kampnar fuq kull naħa. Statwa ta’ Kristu Re tinsab fuq in-naħa ta’ fuq tal-faċċata. Il-knisja għandha pjanta kurċiformi b'koppla u ġewwa mżejjen b'mod għani. 

L-altar li juri l-martirju ta’ Publiju jmur lura għall-1773, u huwa xogħol ta’ Antoine de Favray u l-istudent tiegħu Filippo Vincenzo Pace. Is-saqaf huwa mżejjen b’pitturi li juru n-nawfraġju ta’ San Pawl u l-waqfa tiegħu f’Malta. Fil-knisja jinstabu wkoll diversi pitturi oħra, fosthom xogħlijiet ta’ Giuseppe Calì, Emvin Cremona u ħafna artisti oħra.
nofs|daqsminuri|Istatwa ta’ San Publiju

L-istatwa titulari ta’ San Publju tlestiet fl-1811 mill-iskultur Vincenzo Dimech.

 Referenzi