Tempji Ħajjin Kbar taċ-Ċola

It-Tempji Ħajjin Kbar taċ-Ċola huma Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO li jinkludi grupp ta' tempji Induisti tad-dinastija Ċola (spelluta wkoll bħala Chola) fl-istat Indjan ta' Tamil Nadu. It-tempju f'Thanjavur żdied fl-1987, filwaqt li ż-żewġ tempji l-oħra żdiedu fl-2004.

Il-monumenti tlestew bejn il-bidu tas-seklu 11 u s-seklu 12 W.K. u jinkludu:

 it-Tempju ta' Brihadisvara f'Thanjavur, li nbena minn Rajaraja I;
 it-Tempju ta' Brihadisvara f'Gangaikonda Cholapuram, li nbena minn Rajendra Ċola I;
 it-Tempju ta' Airavatesvara f'Darasuram, li nbena minn Rajaraja II.

 Sit ta' Wirt Dinji 
Il-Kumpless tat-Tempju ta' Brihadisvara f'Thanjavur ġie rrikonoxxut bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1987. Il-Kumpless tat-Tempju ta' Brihadisvara f'Gangaikonda Cholapuram u l-Kumpless tat-Tempju ta' and Airavatesvara f'Darasuram żdiedu bħala estensjonijiet tas-sit fl-2004. 

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet".

 Tempji 
Ir-raħal ta' Thanjavur jinsab madwar 340 kilometru (210 mili) fil-Lbiċ ta' Chennai. Gangaikonda Cholapuram u Darasuram jinsabu rispettivament madwar 70 kilometru (43 mil) u madwar 40 kilometru (25 mil) fil-Grigal ta' Chennai.

 Tempju ta' Brihadisvara f'Thanjavur 
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Brihadisvara_Temple,_Thanjavur,_Tamil_Nadu,_India.jpg|daqsminuri|It-Tempju ta' Brihadisvara f'Thanjavur.
It-Tempju ta' Brihadisvara f'Thanjavur huwa tempju Induista ddedikat lill-alla Xiva. Huwa wieħed mill-ikbar tempji tan-Nofsinhar tal-Indja u huwa tempju eżemplari tal-arkitettura mwettqa bis-sħiħ ta' Tamil Nadu.Keay, John (2000). India, a History. New York, l-Istati Uniti: Harper Collins Publishers. pp. xix. ISBN 0-00-638784-5. Inbena minn Raja Raja Chola I bejn l-1003 u l-1010 W.K. Il-monumenti oriġinali ta' dan it-tempju tas-seklu 11 inbnew madwar ħandaq. Kienu jinkludu gopura, it-tempju prinċipali, it-torri enormi tiegħu, kitbiet imnaqqxin, affreski u skulturi marbuta b'mod predominanti mat-tradizzjonijiet tax-Xivaiżmu, iżda anke tal-Vixnuiżmu u tax-Xaktiżmu tal-Induiżmu. It-tempju ġarrab xi ħsarat matul l-istorja tiegħu u xi opri tal-arti issa huma neqsin. Mandapam u monumenti addizzjonali żdiedu fis-sekli ta' wara. It-tempju issa jinsab fi ħdan ħitan iffortifikati li żdiedu wara s-seklu 16.S.R. Balasubrahmanyam (1975). Middle Chola Temples. Thomson Press. ISBN 978-9060236079. pp. 1-21.Michell, George (2008). Architecture and art of Southern India. Cambridge University Press. pp. 16–21, 89–91.

It-torri vimanam tal-granit fuq is-sanktum (il-qalba sagra tat-tempju) huwa wieħed mill-itwal fin-Nofsinhar tal-Indja. It-tempju fih prakara (kuritur) enormi bil-kolonni u waħda mill-ikbar linga ta' Xiva fl-Indja.S.R. Balasubrahmanyam (1975). Middle Chola Temples. Thomson Press. ISBN 978-9060236079. pp. 20-21. Huwa famuż ukoll għall-kwalità tal-iskulturi tiegħu, kif ukoll peress li huwa l-post li kkummissjona n-Nataraja tar-ram isfar – Xiva bħala l-alla taż-żfin, fis-seklu 11. Il-kumpless jinkludi santwarji ddedikati lil Nandi, Amman, Subrahmanyar, Ganexa, Sabhapati, Dakshinamurti, Chandesrvarar, Varahi u oħrajn.S.R. Balasubrahmanyam (1975). Middle Chola Temples. Thomson Press. ISBN 978-9060236079. pp. 1-26. It-tempju huwa waħda mill-iżjed attrazzjonijiet turistiċi li jżuruha nies f'Tamil Nadu.Gopal, Madan (1990). K.S. Gautam (ed.). India through the ages. Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India. p. 185.

 Tempju ta' Brihadisvara f'Gangaikonda Cholapuram 
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%22A_low_angle_of_Brihadisvara_Temple_of_Gangaikonda_Cholapuram_%22.JPG|daqsminuri|It-Tempju ta' Brihadisvara f'Gangaikonda Cholapuram.
It-Tempju ta' Brihadisvara f'Gangaikonda Cholapuram huwa tempju Induist li jinsab f'Gangaikonda Cholapuram madwar 70 kilometru (43 mil) mit-Tempju ta' Brihadisvara f'Thanjavur. Dan it-tempju tlesta fl-1035 W.K. minn Rajendra Chola I bħala parti mill-belt kapitali l-ġdida tiegħu. Dan it-tempju tad-dinastija Ċola għandu disinn u isem simili għal dak tas-seklu 11, u xi kultant jissejjaħ sempliċement bħala t-Tempju ta' Gangaikonda Cholapuram.S.R. Balasubrahmanyam (1975). Middle Chola Temples. Thomson Press. ISBN 978-9060236079. pp. 241-245.Michell, George (1988). The Hindu Temple: An Introduction to Its Meaning and Forms. Chicago: University of Chicago Press. ISBN 0-226-53230-5. pp. 4, 51-53, 145.

Huwa ddedikat lil Xiva u huwa bbażat fuq pjanta kwadra, iżda t-tempju joħroġ fid-dieher b'mod reverenzjali temi tal-Vixnuiżmu, tax-Xaktiżmu u tal-ekwivalenza sinkretika tal-Induiżmu bi statwi ta' Vixnu, Durga, Surya, Harihara, Ardhanishvara, u oħrajn.PV Jagadisa Ayyar (1993), South Indian Shrines, Asian Educational Services, ISBN 81-206-0151-3, pp. 291-295.S.R. Balasubrahmanyam (1975). Middle Chola Temples. Thomson Press. ISBN 978-9060236079. pp. 241-249. Minbarra s-santwarju prinċipali bil-linga, il-kumpless tat-tempju fih għadd ta' santwarji iżgħar, gopura, u monumenti oħra, b'uħud minnhom fi stat parzjali ta' fdalijiet jew ġew irrestawrati fis-sekli ta' wara. It-tempju huwa famuż għall-iskulturi tal-bronż tiegħu, għall-opri tal-arti mal-ħitan, għan-Nandi u għall-iskala tat-torri tiegħu.S.R. Balasubrahmanyam (1975). Middle Chola Temples. Thomson Press. ISBN 978-9060236079. pp. 243-249.

 Tempju ta' Airavatesvara 
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Airavatesvara_Temple_Chariot.jpg|daqsminuri|It-Tempju ta' Airavatesvara f'Darasuram.
It-Tempju ta' Airavatesvara jinsab f'Darasuram, fil-periferija tal-belt ta' Kumbakonam, u tlesta fl-1166 W.K.Michell, George (2012). Hegewald, Julia A. B.; Mitra, Subrata K. (eds.). Re-Use-The Art and Politics of Integration and Anxiety. SAGE Publications. pp. 91–93. ISBN 978-81-321-0981-5. Huwa wieħed minn raggruppament ta' tmintax-il tempju Induista kbir tal-era Medjevali fl-inħawi ta' Kumbakonam.Ayyar 1992, pp. 349-350. It-tempju huwa ddedikat lil Xiva. B'mod reverenzjali joħroġ fid-dieher tradizzjonijiet tal-Vixnuiżmu u tax-Xaktiżmu tal-Induiżmu, flimkien mal-leġendi assoċjati mat-63 Nayanars – il-qaddisin tal-moviment Bhakti tax-Xivaiżmu.S.R. Balasubrahmanyam (1979). Later Chola Temples. Thomson Press. OCLC 6921015. pp. 225-245.Harle, James C. (1994). The Art and Architecture of the Indian Subcontinent. Yale University Press. p. 318. ISBN 978-0-300-06217-5.Dehejia, Vidya (2010). Art of the Imperial Cholas. Columbia University Press. pp. 106–115. ISBN 978-0-231-51524-5.

Ingħata ismu għall-Iljunfant Abjad ta' Indra, u jirrappreżenta xhieda tal-arkitettura grandjuża tat-tempji tal-Imperu taċ-Ċola. Huwa l-aħħar wieħed mit-tliet tempji l-kbar taċ-Ċola li nbnew minn ġenerazzjonijiet suċċessivi ta' rejiet, l-ewwel nett minn Rajaraja I. It-Tempju ta' Airavateswara nbena minn Rajaraja II għall-ħabta tal-1150 W.K. Waħda mill-karatteristiċi li tispikka f'dan it-tempju hija r-Rajagambhira Thirumandapam jew il-Bitħa Rjali, b'pilastri mnaqqxin b'mod elaborat, b'taraġ twil magħmul minn ħaġriet kbar tal-granit u karrijiet eleganti tal-ġebel miġbuda miż-żwiemel tal-ġebel. Ix-xogħol ta' artiġjanat f'dan it-tempju huwa ifjen minn dak fit-tempji iktar bikrin. Ir-raħal ta' Darasuram jinsab tefgħa ta' ġebla bogħod minn Kumbakonam.

It-tempju tal-ġebel jinkorpora struttura ta' karru, u jinkludi allat Vediċi u Puraniċi ewlenin bħal Indra, Agni, Varuna, Vayu, Brahma, Surya, Vixnu, Saptamtrikas, Durga, Saraswati, Sri Devi (Lakxmi), Ganga, Yamuna, Subrahmanya, Ganexa, Kama, Rati u oħrajn.S.R. Balasubrahmanyam (1979). Later Chola Temples. Thomson Press. OCLC 6921015. pp. 225-234. It-tempju kien ferm ikbar u fl-imgħoddi kellu seba' btieħi skont il-kitbiet minquxa li nstabu. Minn dawn il-btieħi għad fadal waħda biss; partijiet mit-tempju bħall-gopuram jinsabu fi stat ta' fdalijiet, u t-tempju prinċipali u s-santwarji assoċjati għadhom weqfin u għadhom jeżistu.Ayyar 1993, p. 351. It-tempju għadu jattira gruppi kbar ta' pellegrini Induisti kull sena.Pal, Pratapaditya; Huyler, Stephen P.; Cort, John E.; et al. (2016). Puja and Piety: Hindu, Jain, and Buddhist Art from the Indian Subcontinent. University of California Press. p. 65. ISBN 978-0-520-28847-8.

 Gallerija 

 Referenzi 

Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji Kulturali
Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji fl-Indja
Kategorija:Tempji
Kategorija:Induiżmu
Kategorija:Indja