Marsala

Marsala (hija komunali Taljana li tinsab fil-Provinċja ta' Trapani fl-iktar parti tal-punent ta' Sqallija. Marsala hija l-aktar belt popolata fil-provinċja tagħha u l-ħames l-akbar fi Sqallija.

 Ġeografija 
Il-belt, li tinsab fil-punt estrem tal-punent ta' Sqallija, twaqqfet fuq il-Kap Lilibeo minn fejn jistgħu jidhru l-Gżejjer Egadi u l-Laguna ta' Stagnone.

It-territorju ta’ Marsala, ta’ 241 kilometru kwadru, għandu wirt kulturali u tal-pajsaġġ rikk; iż-żona tiegħu tinkludi l-Laguna ta’ Stagnone, Riżerva Naturali li fiha tinsab il-gżira ta’ Mozia. 

Il-belt ta’ Marsala kellha popolazzjoni ta’ madwar 86,000 sal-aħħar tal-1970, meta Petrosino, raħal li qabel kien parti minn Marsala, iddeċieda li jsir belt awtonoma wara referendum lokali.

 Klima 
Marsala għandha klima Mediterranja sħuna tas-sajf (Köppen: Csa), simili għal ħafna bliet kostali fi Sqallija, b'sjuf sħan u niexfa flimkien ma' xtiewi moderatament imxarrba u ħfief. It-temp f'Marsala huwa simili għal dak ta' Trapani fil-qrib. 

Is-sjuf ġeneralment ikunu sħan b'temperatura massima rekord ta' 37 °C (99 °F) f'Awwissu 2017. Fis-sajf, minħabba kemm hu niexef, mhux rari li tesperjenza l-effett tar-riħ Sirocco, li jġib trab u ramel mis-Saħara.

Ix-xtiewi ġeneralment ikunu bix-xita u aktar friski b'temperaturi li jvarjaw bejn minimu ta' 1 °C (34 °F) (f'Diċembru 2014) u 21 °C (70 °F). Il-borra sseħħ rarament ħafna, peress li t-temperatura qatt ma niżlet taħt iż-żero, għalkemm il-borra diġà niżlet qabel, pereżempju f'Diċembru 2014.

 Storja 
xellug|daqsminuri|Venere ta' Lilybaeum

Imwaqqfa fis-sena 397 QK mis-superstiti tal-kolonja Feniċjana ta' Motya, fuq il-kosta tal-lbiċ ta' Sqallija, il-belt ġiet invaża u meqruda minn Dionysius I, tirann ta' Sirakuża. Tissejjaħ Lilybaion bil-Feniċiż (litteralment: "il-belt Ibjana"), Lilybaeum bil-Grieg, u Lilybaeum bil-Latin. Bażi navali importanti għall-Kartaġiniżi fi Sqallija, kienet post strateġiku matul il-Gwerer Puniċi. Fil-bidu tal-Medju Evu, saret Musulmana bħal bliet Sqallija oħra.

Fil-11 ta' Mejju 1860, Giuseppe Garibaldi niżel f'Marsala u ħataf Sqallija kollha, li eventwalment ġiet annessa mar-Renju tal-Italja li kien għadu kif ġie magħqud. 

Il-belt kienet bażi tal-Luftwaffe matul it-Tieni Gwerra Dinjija u għalhekk ġiet parzjalment ibbumbardjata u meqruda mill-forzi Amerikani.
nofs|daqsminuri|Art bil-mużajk: Domus ta' Boeo

 Ekonomija 
L-ekonomija ta’ Marsala għadha tiddependi fuq il-produzzjoni tal-inbid, għalkemm it-turiżmu huwa industrija li qed tikber u wkoll qed isir sors importanti ta’ dħul għall-belt. Bil-kosta ta’ 14-il kilometru ta’ bajjiet ramlija u baħar ċar, aċċess għall-Gżejjer Egadi fil-qrib u l-ambjent naturali tas-Saline Della Laguna u l-Laguna ta’ Stagnone, Marsala hija destinazzjoni turistika importanti għas-Silċija.

 Kultura 
nofs|daqsminuri|Il-Premju ta' Marsala għall-Qlubija Ċivili

Il-produzzjoni tal-inbid fuq skala kbira bdiet fl-1773, imħeġġa min-negozjant Ingliż John Woodhouse. Stabbilimenti importanti tal-produzzjoni tal-inbid jinkludu Ingham-Whitaker, le Cantine Florio, Martinez, Pellegrino, Rallo, Mineo, Bianchi, Baglio Hopps, Donnafugata, Alagna, Caruso e Minini. Il-kantini tal-Marsala jipproduċu wkoll inbejjed ħomor u bojod. Varjetajiet jinkludu Alcesti, De Bartoli, Fina, Vinci, Birgi, Mothia, Paolini e Baglio Oro. Fl-2012, Marsala ġiet imsemmija l-Kapitali Ewropea tal-Inbid.

 Ġemellaġġ 

  Kelibia (Tuneżija) ;
  Modica (Italja) ;
  Kontea ta' Nysa (Polonja) ;
  Porto (Portugall).

 Referenzi