Centaurea melitensis

Iċ-Centaurea melitensis L. magħrufa bħala x-Xewk ta’ Malta bil-Malti u l-Maltese Star-Thistle, Maltese Knapweed, Maltese Centaury, Napa Star Thistle bil-lingwa Ingliża mitkellma Internazzjonalment, Tocalote fl-Amerika u Maltese Cockspur fl-Awstralja, hija pjanta indiġena għall-gżejjer Maltin mill-familja Asteraceae.

 Deskrizzjoni 
Din il-pjanta hija annwali jew bijennali, Twarrad bi fjuri sofor  bejn April u Mejju . Il-Fjura hija ovali, bil- kalċi tal-fjura jkun aħdar bix-xewk u l-petali sofor . Il-weraq huma ħodor fil-ġriż, muswafa, bil-weraq ta’ fuq tal-pjanta ikunu niggieża. Tagħmel żerriegħa żgħira kannella b'xagħar niggieżi li tinxtered permezz tar-riħ, mal-ilma, l-annimali jew mill-bniedem. Iż-żerriegha tagħha rrapurtata li tibqa' bil-kapaċita' li tfellas sa bejn tlieta u għaxar snin li tibqa’ fil-ħamrija, sakemm il-kundizzjonijiet ambjentali jkunu tajbin għat-tfellis. Iċ-Centaurea melitensis Giet irrapurtata bħala tossika għaż-żwiemel . 

 Nomenklatura 
L-isem tal-ispeċi Centaurea melitensis ġie ippubblikat għall-ewwel darba fit-tieni volum tal-ktieb Species Plantarum (1753) ta’ Carl Linnaeus (Carl von Linné) (1707-1778) . L-isem Ġeneru Centaurea tirreferi għall-Kentaurion bil-Grieġ jew Centaureum bil-Latin, li tirreferi għaċ-centaur Chiron li kien magħruf għat-tagħrif tiegħu tad-duwa permezz tal-ħwawar . Filwaqt li l-isem tal-ispeċi Melitensis, tfisser li toriġina jew hija relata ma' Malta jew il-Ġżejjer Maltin .

 Distribuzzjoni 
Is-Centaurea melitensis hija meqjusa rari fil-Gżejjer Maltin u hija mniżżla fir-Red Data Book of the Maltese islands bħala speċi mheddha bl-estinzjoni fl-ambjent naturali tagħhaSchembri, P. J., & Sultana, J. (1989). Red Data Book of the Maltese Islands. Malta: Department of Information. Tikber f’postijiet miftuħa, niexfa, b’ħamrija iebsa u ġeblija kif ukoll fl-imħarbat. Barra mill-Ġzejjer Maltin, tikber ukoll f’wesghat miftuħa tal-foresti u mal-ġnub tat-toroq . Id-distribuzzjoni naturali ta’ din il-pjanta hija fir-reġjun tal-Mediterran u fin-Nofsinhar tal-Ewropa . Għalkemm din il-pjanta ġiet introdotta f’ħafna pajjiżi oħra madwar id-dinja, fosthom fit-Tramuntana tal-Ewropa u fil-kontinenti tal-Amerika, fl-Afrika, fl-Awstralja u fil-Gżira ta’ Norfolk fl-Oċean Paċifiku. Fejn saret invaziva . Fl-Amerika ta’ fuq, din l-ispeċi giet irrapurtata li kienet introdotta b'mod aċċidentali bħala żerriegħa li kienet tinstab maz-żrieragħ tal-qamħ, ħafur u x-xgħir li inġabet għaż-żriegħ. L-introduzzjoni tagħha ġiet stmatha għas-Seklu Tmintax. Ghax fil-fatt, żerriegħa ta’ din l-ispeċi nstabet ukoll fit-torba ta’ binja li ġiet mibnija fil-1797 f’San Fernando, Kalifornia.  Illum il-ġurnata, iċ-Centaurea melitensis saret speċi invażiva f’dan il-kontinent, inkluż fl-Awstralja kif ukoll f'New Zealand, fejn kienet introdotta fl-1891 . 

 Referenzi 

Kategorija:Flora ta' Malta