Limonium melitense

Il-Limonium melitense magħrufa ukoll bħala l-Limonju ta’ Malta jew Leħjet ix-xiħ ta’ Malta hija pjanta perenni mill-familja Plumbaginaceae . Il-Limonium melitense hija pjanta endemika għall-gżejjer Maltin u ġiet deskritta bħala speċi ġdida mill-botanist Salvatore Brullo fl-1985.

 Abitat 
Il-Limonium melitense tikber f'postijiet dellin, ġo ħofor mimlijin ħamrija fil-ġebel kostali tal-franka.Brullo, S., Brullo, C., Cambria, S., Giusso del Galdo, G., Brullo, S., Brullo, C., Cambria, S. and Giusso del Galdo, G., 2020. Rocky coast vegetation. The Vegetation of the Maltese Islands, pp.67-81. Kif ukoll max-xtut tal-bwar salmastri, żrieżaq tat-tafal u rdum kostali. Schembri, P. J., & Sultana, J. (1989). Red Data Book of the Maltese Islands. Malta: Department of Information Tinstab l-aktar fil-punent u fit-tramuntana ta’ Malta u hija komuni kemm f’Għawdex, Kemmuna, kif ukoll fuq gżejjer żgħar oħra tal-arċipelagu Malti, dejjem fejn jinstabu kundizzjonijiet ambjentali tajbin għaliha.Sciberras, J., Sciberras, A. (2010). Topography and flora of the satellite islets surrounding the Maltese Archipelago. The Central Mediterranean Naturalist, 5(2), 31-42

 Karatteristiċi botaniċi 
Il-Limonium melitense twarrad minn Ġunju sa Novembru bi fjuri vjola fit-tarf ta’ kull fergħa bi 3 sa 4 fjuri ma’ kull ċentimetru tat-tarf taz-zokk. L-inflorexxenza tikber fuq zokk dritt tawwali li joħroġ miċ-ċentru tal-bażi tal-pjanta u li jinqasam f’diversi friegħi bil-fjuri.  Il-weraq jintwew u  jinxfu meta il-pjanta twarrad fis-sajf u l-weraq jerġa’ jikber mill-ġdid fix-xitwa.Agius, C. (2012). A study on the habitat and morphometry of Limonium melitense, Limonium virgatum and Limonium zeraphae on the Maltese islands (Bachelor's thesis, University of Malta). Kull werqa għandha wisa’ ta’ 3-7mm u tkun bejn 10-30mm fit-tul. L-arbuxxell tal-Limonium melitense jikber f’forma tonda sabiex ma jitqaċċatx malajr mill-mewġ u r-riħ.  Il-Limonium melitense tikber fl-istess abitat flimkien ma speċi oħra ta’ Limonju fosthom il-Limonium virgatum u l-Limonium Zeraphae.Lanfranco, E. 1989. Il-pjanti vaskulari endemiċi tal-Gżejjer Maltin. In: Cortis, T. (ed.): L-Identità Kulturali ta’ Malta:141-164. Dipartiment ta’ l-Informazzjoni, Malta. 

 Fawna relatata ma’ din il-pjanta 
Il-fjuri ta’ din il-pjanta jiġu attakkati mill-insett Goniodoma limoniella, dan l-insett ibid il-bajd fuq il-fjuri tal-limonium melitense, fejn il-larva tfaqqas u tiekol iż-żerriegħa li ssir wara li l-fjura tinxef.Sammut, P. (2008). Three Coleophoridae species new to the lepidopterofauna of the Maltese Islands and one new to the fauna of Europe (Lepidoptera: Coleophoridae). SHILAP Revista de lepidopterología, 36(141), 5-7 Matul ix-xitwa l-larva tħaffer u tifforma fosdqa ġol-friegħi sakemm toħroġ bħala adult fir-rebbiegħa.

 Protezzjoni 
Il-Limonium melitense bħala speċi endemika għall-gżejjer Maltin u l-abitat fejn din il-pjanta tinstab, huma strettament protetti bil-ligi Maltija.

 Referenzi 

Kategorija:Flora ta' Malta
Kategorija:Limonium