Cidade Velha

Cidade Velha (pronunzja: [siˈðaðɨ ˈvɛʎɐ]; li bil-Portugiż litteralment tfisser "belt antika", magħrufa wkoll bħala: Santiago de Cabo Verde) hija belt fin-naħa tan-Nofsinhar tal-gżira ta' Santiago, Cabo Verde. Stabbilita fl-1462, hija l-eqdem insedjament f'Cabo Verde u hija l-eks belt kapitali tal-pajjiż. Fl-imgħoddi kienet tissejjaħ Ribeira Grande, u isimha nbidel għal Cidade Velha fl-aħħar tas-seklu 18. Hija s-sede tal-muniċipalità ta' Ribeira Grande de Santiago.Valor simbólico do centro histórico da Praia, Lourenço Conceição Gomes, Universidade Portucalense, 2008, p. 77.

Din il-belt, li tinsab lil hinn mill-kosta tal-Majjistral tal-Afrika, kienet l-ewwel insedjament kolonjali Ewropew fit-tropiċi. Parti mid-disinn oriġinali ppjanat bir-reqqa tas-sit għadu intatt, inkluż fortizza rjali, żewġ knejjes u pjazza tas-seklu 16. Illum il-ġurnata, Cidade Velha hija waqfa fl-Atlantiku għat-trasport marittimu u ċentru tal-kultura Creole. Il-belt saret Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO u waħda mis-Seba' Għeġubijiet ta' Oriġini Portugiża fid-Dinja fl-2009.

 Ġeografija 
Cidade Velha tinsab tul il-kosta tan-Nofsinhar ta' Santiago, fil-ħalq tax-xmara Ribeira Grande de Santiago. Tinsab 10 kilometri (6 mili) biss fil-Punent tal-belt kapitali Praia. Fost is-suddiviżjonijiet tal-belt hemm Largo Pelourinho, São Sebastião, Santo António u São Pedro.

 Storja 
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sanct_Jago,_auf_derselben_Insel_-_Caspar_Schmalkalden.jpg|daqsminuri|Pittura bl-akkwarelli tal-1646 ta' Cidade Velha ta' Caspar Schmalkalden.
Il-gżira ta' Santiago ġiet skoperta minn António da Noli, persuna minn Genova fis-servizz Portugiż, fl-1460.Valor simbólico do centro histórico da Praia, Lourenço Conceição Gomes, Universidade Portucalense, 2008, p. 73. Da Noli mar jgħix f'Ribeira Grande mal-membri tal-familja tiegħu u flimkien ma' Portugiżi minn Algarve u Alentejo fl-1462.Valor simbólico do centro histórico da Praia, Lourenço Conceição Gomes, Universidade Portucalense, 2008, p. 97. Il-kundizzjonijiet għall-insedjament kienu tajbin minħabba l-abbundanza ta' ilma mix-xmara Ribeira Grande, li tatha vantaġġ meta mqabbla ma' insedjament ieħor f'Santiago, Alcatrazes.Valor simbólico do centro histórico da Praia, Lourenço Conceição Gomes, Universidade Portucalense, 2008, p. 80. L-insedjament sar port ewlieni għall-kolonizzazzjoni Portugiża lejn l-Afrika u l-Amerka t'Isfel. Fis-sekli 16 u 17, kienet ċentru tal-kummerċ marittimu bejn l-Afrika, il-Kap, il-Brażil u l-Karibew. Minħabba l-prossimità tagħha mal-kosta Afrikana, kienet pjattaforma essenzjali għall-kummerċ tal-iskjavi.
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cidade_Velha-Igreja_Nossa_Senhora_do_Ros%C3%A1rio_(1).jpg|lemin|daqsminuri|Il-Knisja ta' Nossa Senhora do Rosário.
Il-port ta' Cidade Velha kien waqfa għal żewġ navigaturi kbar: Vasco da Gama, fl-1497, fi triqtu lejn l-Indja, u Kristofru Kolombu, fl-1498, matul it-tielet vjaġġ tiegħu lejn l-Amerki. Fl-1522, kien waqfa għall-ispedizzjoni tal-esploratur Ferdinand Magellan, taħt Spanja fl-aħħar parti taċ-ċirkumnavigazzjoni tad-dinja.

Cidade Velha għandha l-eqdem knisja kolonjali fid-dinja, il-knisja tal-Madonna tar-Rużarju (Nossa Senhora do Rosário), li nbniet fl-1495. Fl-1533, Cidade Velha saret is-sede tad-Djoċesi Kattolika Rumana l-ġdida ta' Santiago de Cabo Verde, li nħolqot permezz tad-digriet Papali tal-Papa Klement VII. Attwalment is-sede tinsab f'Praia.
ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:OldeCity.jpg|lemin|daqsminuri|Il-fdalijiet tal-katidral antik.
Ir-rikkezzi ta' Ribeira Grande u l-kunflitti bejn il-Portugall u s-setgħat kolonjali rivali Franza u r-Renju Unit attiraw l-attakki tal-pirati, inkluż dawk minn Francis Drake (1585) u Jacques Cassard (1712).Valor simbólico do centro histórico da Praia, Lourenço Conceição Gomes, Universidade Portucalense, 2008, p. 195. Minkejja l-kostruzzjoni tal-Forti Rjali ta' São Filipe fl-1587-1593, Ribeira Grande baqgħet vulnerabbli u marret lura. Il-belt kapitali ġiet ittrasferita lejn Praia fl-1770.

Ribeira Grande (issa Cidade Velha) spiċċat fil-livell ta' villaġġ u l-binjiet ċivili, reliġjużi u militari ddeterjoraw. Mis-snin 60 tas-seklu 20, bdew ix-xogħlijiet tar-restawr. Fl-2009 is-sit tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

 Sit ta' Wirt Dinji 
Cidade Velha ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2009.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; u l-kriterju (vi) "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".

 Demografija 
Popolazzjoni tal-belt ta' Cidade Velha (1990-2010)1990201021481214

 Attrazzjonijiet 

 Pelourinho (berlina), stabbilit fl-1512 jew fl-1520. Ma' dan il-pilastru tal-irħam kienu jiġu kkastigati pubblikament l-iskjavi ribellużi. Ġie rrestawrat fis-snin 60 tas-seklu 20 u jinsab fil-pjazza prinċipali tal-belt.
 Il-Forti Rjali ta' São Filipe, li nbena fl-1587-1593. Dan il-forti nbena bħala difiża kontra l-attakki tal-pirati (l-iktar Franċiżi u Ingliżi). Jinsab f'elevazzjoni ta' 120 metru 'l fuq mil-livell tal-baħar.
 Il-Knisja ta' Nossa Senhora do Rosário, l-eqdem knisja kolonjali fid-dinja, mibnija fl-1495. Għandha kappella laterali fl-istil Gotiku Manwelin.
 Il-fdalijiet tal-Katidral tas-Sé; il-katidral beda jinbena fl-1556 u tlesta fl-1705, u r-rikkezzi tiegħu nsterqu fl-1712. Il-fdalijiet impressjonanti tiegħu (il-knisja kienet twila 60 metru) ġew ikkonservati fl-2004.
 Il-fdalijiet tal-Kunvent ta' São Francisco, li nbena fl-1657 fuq xaqliba 'l barra miċ-ċentru tal-belt. Il-knisja tal-kunvent ġew irrestawrata fl-2002.
 Bosta djar tradizzjonali jinsabu tul it-toroq ta' rua Banana u ta' rua Carreira.

 Klima 
Cidade Velha għandha klima arida sħuna (BWh skont il-klassifikazzjoni klimatika ta' Köppen). Il-preċipitazzjoni annwali medja tagħha tammonta għal 201 millimetru jew 7.91 pulzieri, u t-temperatura medja tiegħu hi 25.2 °C jew 77.4 °F. L-iżjed xahar biered huwa Jannar (b'medja ta' 23.0 °C jew 73.4 °F) u l-iżjed xahar sħun huwa Ottubru (medja ta' 28.0 °C jew 82.4 °F).
Data klimatika għal Cidade Velha, metru 'l fuq mil-livell tal-baħarXaharJanFraMarAprMejĠunLulAwwSetOttNovDiċSenaTemp. massima medja ta' kuljum f'°C (°F)26.7
(80.1)27.2
(81.0)27.9
(82.2)28.3
(82.9)28.5
(83.3)29.6
(85.3)29.4
(84.9)30
(86)30.6
(87.1)31
(88)29.7
(85.5)27.3
(81.1)28.9
(84.0)Temp. minima medja ta' kuljum f'°C (°F)19.4
(66.9)19.2
(66.6)19.7
(67.5)20.1
(68.2)21
(70)21.8
(71.2)22.5
(72.5)23.7
(74.7)23.9
(75.0)25
(77)22.3
(72.1)20.8
(69.4)21.6
(70.9)Preċipitazzjoni medja f'mm (pulzieri)2
(0.1)2
(0.1)0
(0)0
(0)0
(0)0
(0)7
(0.3)50
(2.0)90
(3.5)40
(1.6)9
(0.4)1
(0.0)201
(8)Sors: climate-data.org

 Gallerija 

 Referenzi 

Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji Kulturali
Kategorija:Cabo Verde
Kategorija:Bliet Afrikani
Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji f'Cabo Verde