Bieb is-Sultan

Il-Bieb ta' Notre Dame (bit-Taljan: Porta della Maria Vergine delle Grazie), magħruf ukoll bl-Ingliż bħala Cottonera Gate, jew komunament il-Mina ta' Ħaż-Żabbar inkella Bieb is-Sultan huwa l-bieb prinċipali tas-Swar tal-Kottonera f'Malta. Il-bieb inbena fl-1675 fuq stil Barokk, u issa jintuża bħala l-kwartieri ġenerali tal-Fondazzjoni Wirt Artna.

 Storja 
Il-kostruzzjoni tas-Swar tal-Kottonera bdiet f'Awwissu 1670, meta kien hemm il-biża' ta' attakk Ottoman wara l-waqgħa ta' Kandja. Il-Bieb ta' Notre Dame nbena fl-1675 bħala l-bieb prinċipali tas-swar, u d-disinn tiegħu huwa attribwit jew lil Romano Carapecchia inkella lil Mederico Blondel. Il-bieb jinsab ġewwa l-Purtiera ta’ Notre Dame, bejn is-Swar ta' Notre Dame u ta’ San Ġakbu, faċċata tal-belt ta’ Ħaż-Żabbar. Jinsab fl-ogħla punt taż-żona tal -Kottonera, u l-bejt tiegħu kien jintuża biex iwassal sinjali bejn il-Belt Valletta u d-difiżi kostali fl-inħawi tal-Lvant ta’ Malta. Il-bieb kien oriġinarjament protett minn foss u tenaille.
xellug|daqsminuri| Bieb is-Sultan minn wara
Il-bieb baqa' jintuża matul is-snin tal-ħakma tal-Kavallieri, il-Franċiżi u l Imperu Brittaniku. Il-bieb bil-mod serva bħala aġġunt għall-Isptar Militari tal-Kottonera (illum il-Kulleġġ San Edward's) wara li nbena fl-1870. Diversi suldati midruba ġew akkomodati fil-binja tal-bieb matul l-Ewwel Gwerra Dinjija

Il-foss tal-bieb kien mirdum u l-pont levatur tneħħa xi żmien wara t-tletinijiet tas-seklu għoxrin, filwaqt li t-tenaille twaqqgħet. Il-bieb sofra xi ħsarat waqt bumbardament mill-ajru matul it-Tieni Gwerra Dinjija, meta splodiet bomba diretament fuq waħda mill-blokki tal-kwartieri.

Fil-bidu tas-seklu 21, il-Bieb ta’ Notre Dame ġie mgħoddi lill-Fondazzjoni Wirt Artna, li mexxew l-uffiċċji prinċipali tagħhom għall-parti ta’ fuq tal-bieb lejn l-aħħar tal-2005. Minn dakinhar il-fondazzjoni wettqet numru ta’ xogħlijiet ta’ restawr f’partijiet tal-bieb,  li issa huwa miftuħ għall-pubbliku darba fil-ġimgħa.

Il-bieb kien inkluż fil-Lista tal-Antikitajiet tal-1925, flimkien mal-kumplament tas-Swar tal-Kottonera. Issa huwa skedat bħala monument nazzjonali ta' Grad 1, u huwa wkoll elenkat fl- Inventarju Nazzjonali tal-Proprjetà Kulturali tal-Gżejjer Maltin."Notre Dame de la Grace Gate – Cottonera Lines" (PDF). National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands. 28 June 2013. Archived from the original (PDF) on 19 August 2016.

 Arkitettura 
Il-Bieb ta’ Notre Dame huwa mibni fl-istil Barokk, u għandu ħames livelli, u jinkludi kmamar taħt l-art, żewġ blokki ta’ kwartieri, u sovrastruttura li tikkonsisti f'loġġa mibnija fuq żewġ livelli, veranda u bejt għas-sinjalazzjoni. Il-faċċata monumentali hija mżejna b'pilastri Korintji, u għandha parti mill-faċċata miksija b'trofew tal-armi madwar bust tal-bronż tal-Gran Mastru Nicolas Cotoner u plakka tal-irħam bi skrizzjoni bil-Latin.

Il-bust inħadem minn Pietro Sances ta’ Messina fis-snin sebgħin tas-seklu 17, u huwa meqjus bħala wieħed mill-aktar xogħlijiet importanti tal-arti fil-bronż f’Malta. Waqt l-okkupazzjoni Franċiża ta’ Malta, il-bust ittieħed mill-Franċiżi, iżda ġie rritornat lejn Malta mill-Ingliżi. Kien hemm xi tentattivi falluti biex jinsteraq fis-snin sittin tas-seklu 20, u ġie rrestawrat bejn l-2004 u l-2008 Galea Debono, Fiona (3 June 2008). "Bieb is-Sultan gets its king back". Times of Malta. Archived from the original on 20 September 2016.

 Aktar qari 




 Referenzi 

Kategorija:Kottonera
Kategorija:Fortifikazzjonijiet f'Malta
Kategorija:Fondazzjoni Wirt Artna
Kategorija:Bini u strutturi li tlestew fl-1675