Helichrysum panormitanum subsp. melitense

Helichrysum panormitanum subsp. melitense, magħrufa ukoll bis-sinonimu Helichrysum melitense, hija sottospeċi ta' pjanta mill-familja Asteraceae li hija endemika għall-Gżejjer Maltin, speċifikament għall-gżira Għawdxija.Sciberras, A., & Sciberras, J. (2009). Notes on the distribution of Helichrysum Melitense, Hyoseris Frutescens and Matthiola Incana Melitensis in the Maltese Islands.The Central Mediterranean Naturalist. 5 (1). Nature Trust Malta publications: 28–34.Mifsud, S. (2024). Helichrysum melitense (Maltese Helichrysium). maltawildplants.com. Retrieved from https://www.maltawildplants.com/ASTR/Helichrysum_melitense.php Hija magħrufa bil-Malti bħala is-Sempreviva ta' Għawdex. Is-Sempreviva ta’ Għawdex hija waħda mill-aktar pjanti rari endemiċi MaltinMifsud, S. (2013). Distribution of some rare or endemic chasmophytic and rupestral species growing along the coastal cliffs of the Maltese Islands. Webbia, 68(1), 35–50. doi: https://doi.org/10.1080/00837792.2013.807451  

Is-Sempreviva ta’ Għawdex qed tonqos fis-selvaġġ minħabba t-telf tal-ambjent u l-kompetizzjoni ma’ speċi invażivi. Għalkemm f’dawn l-aħħar snin din il-pjanta saret poplari bħala pjanta ornamentali lokalment u inżergħet f’bosta żoni pubbliċi.

 Deskrizzjoni 
Is-Sempreviva ta’ Għawdex hija pjanta perenni li tikber f’forma ta’ arbuxell ta’ daqs bejn 20-60 ċentimetru fit-tul u għandha diametru ta’ bejn 50-150ċm.Sciberras, A., & Sciberras, J. (2009). Notes on the distribution of Helichrysum Melitense, Hyoseris Frutescens and Matthiola Incana Melitensis in the Maltese Islands.The Central Mediterranean Naturalist. 5 (1). Nature Trust Malta publications: 28–34. Din il-pjanta tagħmel inflorexxenza ta’ fjuri sofor marsusin  flimkien fuq zkuk singolari ‘l fuq nett tal-pjanta bejn April u Lulju.Buttigieg, A., & Lia, F. (2021). Determination of Phenolic and Antioxidant Activity of Helichrysum Melitense Extract. MCAST Journal of Applied Research & Practice, 5(2), 120-131.Mifsud, S. (2024). Helichrysum melitense (Maltese Helichrysium). maltawildplants.com. Retrieved from https://www.maltawildplants.com/ASTR/Helichrysum_melitense.php Il-weraq tawwali ta’ din il-pjanta huwa muswaf u ta’ lewn fiddieni fl-aħdar. Wara l-fjuri, tifforma ż-żerriegħa aktar tard fis-sajf, li għandha struttura partikolari sabiex tinxtered mar-riħ u tinbet f’postijiet ġodda.

 Distribuzzjoni 
Is-Sempreviva t'Għawdex tinstab tikber sa 50-100m ‘l ġewwa mill-kosta matul il-ġnub u fix-xquq tal-irdum vertikali u fix-xagħri kostali magħmulin mill-ġebla tat-tip Ġlobigerina.  L-akbar popolazzjoni tinstab fil-punent tal-gżira Għawdxija. Filwaqt li jinstabu f’popolazzjonijiet iżgħar f’ambjenti simili fil-gżira Għawdxija u fuq il-gżejjer żgħar viċin il-kosta. Fil-passat is-Sempreviva ta’ Għawdex kellha distribuzzjoni akbar milli hi illum, fejn sal-bidu tas-seklu Għoxrin kienet tinstab ukoll f'Wied Babu f’Malta. Għalkemm illum il-ġurnata s’issa mhux magħruf li din l-ispeċi tikber f’Malta għax il-popolazzjonijiet li kienu imsemmija f’Wied Babu fil-bidu tas-seklu Għoxrin, illum il-ġurnata s’issa għadhom ma nstabux.

 Protezzjoni 
Il-Helichrysum panormitanum subsp. melitense u l-inħawi naturali fejn din il-pjanta tinstab huma strettament protetti fil-gżejjer Maltin.  Internazzjonalment, din l-ispeċi hija ukoll protetta bil-ligi permezz tad-Direttiva Ewropea 92/43 2006. Kif ukoll fl-Appendiċi I tal-Flora Strettament Protetta tal-Konvenzjoni Bern u Anness II u IV 92/43/EEC tad-Direttiva tal-ispeċi ta' prijorita`.

 Referenzi 

Kategorija:Flora ta' Malta