Anderlecht

Anderlecht (hija waħda mid-19-il muniċipalità tar-Reġjun ta' Brussell-Kapitali, il-Belġju. Jinsab fil-parti tal-Lbiċ tar-reġjun, u huwa mdawwar mill- Belt ta' Brussell, Forest, Molenbeek-Saint-Jean, u Saint-Gilles, kif ukoll mill-muniċipalitajiet Fjammingi ta' Dilbeek u Sint-Pieters-Leeuw . Bħall-muniċipalitajiet kollha ta' Brussell, hija legalment bilingwi (Franċiż–Olandiż).

Hemm diversi distretti storikament u arkitettonikament distinti f'Anderlecht. , the municipality had a population of 126,581 inhabitants. L-erja totali hija ta     , li tagħti densità ta' popolazzjoni ta'     .  Iż-żona ta' fuq tagħha hija aktar ħadra u inqas densa fil-popolazzjoni.

 Etimoloġija 
L-użu ta' Andreleth huwa attestat fl-1046, kif ukoll fl-1133 fil-forma Anderlecht imbagħad fl-1224 Andellech. L-isem Anderlecht ġej mill-kelma Ċeltika "għadira" (*lacu) u l-kelma Gallika "anderos" li tfisser "taħt" jew relatata mal-preżenza ta' għoġġiela (fiċ-Ċeltiku "andera").

 Storja 
L-ewwel traċċi ta’ attività umana fuq ix-xatt tal-lemin tas-Senne jmorru lura għall-Età tal-Ġebel u l-Età tal-Bronż. Il-fdalijiet ta’ villa Rumana u ta’ nekropoli Franka nstabu wkoll fit-territorju ta’ Anderlecht. Madankollu, l-ewwel darba li jissemma l-isem Anderlecht tmur lura biss għall-1047 taħt il-forom Anrelech, imbagħad Andrelet (1111), Andreler (1148), u Anderlech (1186). Dak iż-żmien, din il-komunità kienet diġà dar għal kapitlu ta’ kanoniċi u għal żewġ mansions fewdali, dawk tas-sinjuri qawwija ta’ Aa u ta’ Anderlecht.

Fl-1356, il-Konti ta’ Flanders, Louis II, iġġieled kontra Brussell fit-territorju ta’ Anderlecht, fl-hekk imsejħa Battalja ta’ Scheut, suppost fuq kwistjoni monetarja. Għalkemm għeleb lil mart ħuh, id-Dukessa ta’ Brabant, Joanna, u ħa t-titlu tagħha għal żmien qasir, hija reġgħet kisbitu s-sena ta’ wara bl-għajnuna tal-Imperatur Ruman Sagru, Charles IV. Fl-1393, il-karta ta’ Joanna għamlet lil Anderlecht parti minn Brussell. Huwa wkoll madwar dan iż-żmien li l-knisja ta’ Saint Guy inbniet mill-ġdid fi stil Gotiku Brabantin fuq kripta Rumaneska preċedenti.

Ir-raħal ta’ Anderlecht sar fanal tal-kultura fis-sekli 15 u 16. Fl-1521, il-kittieb u teologu umanista Olandiż Erasmus ta’ Rotterdam qagħad fid-dar tal-kanoniċi għal ftit xhur. Charles, Duka ta’ Aumale u Grand Veneur ta’ Franza kellu wkoll residenza hemmhekk. 

Is-sekli 17 u 18 kienu mmarkati mill-gwerer bejn il-Pajjiżi l-Baxxi u Franza. Matul il-Gwerra tad-Disa’ Snin, huwa mill-art għolja ta’ Scheut, fil-parti tat-tramuntana ta’ Anderlecht, li seħħ il-bumbardament ta’ Brussell tal-1695. Flimkien man-nar li rriżulta, kien l-aktar avveniment distruttiv fl-istorja kollha ta’ Brussell. 

Fit-13 ta’ Novembru 1792, eżatt wara l-Battalja ta’ Jemappes, il-Ġeneral Dumouriez u l-armata Rivoluzzjonarja Franċiża għelbu lill-Awstrijaċi hemm għal darb’oħra. Fost il-konsegwenzi kien hemm ix-xoljiment tal-kanoniċi u Anderlecht li ġiet proklamata muniċipalità indipendenti mill-Franċiżi.

Is-seklu 19 ra tkabbir notevoli fil-popolazzjoni, prinċipalment minħabba l-prossimità għal Brussell li kienet qed tespandi b'rata mgħaġġla. Iċ-Chaussée de Ninove/Ninoofsesteenweg tfasslet fl-1828, minn ġol-proprjetà preċedenti tal-Kartużjani. Il-popolazzjoni mmultiplikat b'għaxra bejn l-1830 u l-1890 u rdoppjat mill-ġdid bejn l-1890 u l-1910. Tul iċ-Chaussée de Mons/Bergensesteenweg u l-Kanal Brussell-Charleroi, serje ta' distretti industrijali u tal-klassi tal-ħaddiema qabbdu ċ-ċentru ta' Anderlecht ma' Cureghem. 

Żviluppi urbani ġodda notevoli u bliet ġnien bħal La Roue/Het Rad, Moortebeek u Bon Air/Goede Lucht inbnew fil-bidu tas-seklu 20 biex jakkomodaw l-influss ta' nies ġodda. 

Wara t-Tieni Gwerra Dinjija, xi partijiet ħodor li kien fadal tal-muniċipalità għamlu wkoll spazju għal tiġdid urban fuq skala kbira wara s-sistema modernista tal-Karta ta' Ateni u l-Park, bħall-proġetti tad-djar Scherdemael, Peterbos u Marius Renard fin-naħa ta' fuq tal-belt, u Aurore ħdejn il-kanal.

 Ġeografija 
Il-muniċipalità tinsab fiċ-ċentru tal-Belġju. Hija wkoll l-aktar muniċipalità tal-punent fir-Reġjun ta' Brussell-Kapitali u hija punt ta' qsim importanti għall-Kanal Charleroi-Brussell, li jaqsam il-muniċipalità minn Punent għal Lvant, kif ukoll ir-Rotta Ewropea 19, li jaqsam il-muniċipalità minn Tramuntana għal Nofsinhar. 

F'distanza ċirkolari kbira, hija 1.8 km mill-Belt ta' Brussell, il-kapitali tar-reġjun u l-kapitali tal-Belġju (mill-Muniċipju ta' Anderlecht sal-Muniċipju ta' Brussell). 

B'erja ta' 17.91 km², Anderlecht hija t-tielet l-akbar muniċipalità fir-reġjun iżda tibqa' relattivament żgħira meta mqabbla ma' muniċipalitajiet barra r-Reġjun ta' Brussell-Kapitali. Pereżempju, Tournai tkopri 213.8 km² u Namur 175.7 km²; Rigward il-muniċipalitajiet li jmissu ma' Anderlecht li jinsabu barra r-reġjun ta' Brussell-Kapitali, Dilbeek tkopri 41.18 km2 u Leeuw-Saint-Pierre 40.38 km2.

 Ekonomija 
Il-Biċċeriji ta’ Anderlecht, li jinsabu fi 24, rue Ropsy Chaudron/Ropsy Chaudronstraat f’Cureghem, huma l-biċċerija ewlenija fi Brussell, li timpjega madwar 1,500 ruħ. Minbarra l-attivitajiet ewlenin tagħha, is-sala l-kbira sservi bħala suq kopert għall-ikel u s-swieq tal-pulċi. Fi snin reċenti, diversi kumpaniji internazzjonali ewlenin waqqfu l-kwartieri ġenerali tagħhom f’Anderlecht, notevolment il-Grupp Delhaize, li jopera ħafna ktajjen ta’ supermarkets, minn 40, Pjazza Marie Curie, Coca-Cola Benelux fi 1424, Chaussée de Mons/Bergensesteenweg, kif ukoll il-kumpanija taċ-ċikkulata Belġjana Leonidas fi 41, Boulevard Jules Graindor/Jules Graindorlaan.

 Saħħa 
Diversi sptarijiet u kliniċi jinsabu f'Anderlecht: 

 L-Isptar Erasmus 
 L-Istitut Jules Bordet 
 L-Isptar Joseph Bracops 
 Il-Klinika ta' Sant'Anna u San Remigju

 Sport 
nofs|daqsminuri|Partitarji ta' RSC Anderlecht fl-Istadium Constant Vanden Stock

Anderlecht hija d-dar tal-klabb tal-futbol RSC Anderlecht, l-aktar tim tal-futbol Belġjan ta’ suċċess fil-kompetizzjoni Ewropea kif ukoll fl-Ewwel Diviżjoni Belġjana bi 34 titlu. L-istadju tad-dar tal-klabb huwa l-Constant Vanden Stock Stadium, li jinsab fi ħdan Astrid Park. Il-kuluri tat-tim huma abjad u vjola.

 Ġemellaġġ 

  Marino (Italja) ;
  Sainte-Maxine (Franza) ;
  Zaandam (Pajjiżi l-Baxxi) ;
  Neukölln (Ġermanja) ;
  Boulogne-Billancourt (Franza) ;
  Il-Borough ta' Hammersmith u Fulham f'Londra (Franza).

 Referenzi