Euphorbia melitensis

L-Euphorbia melitensis, magħrufa bħala Tengħud ta' Malta jew Tengħud tax-Xagħri bil-Malti u Maltese Spurge bl-Ingliż, hija speċi ta' pjanta mill-familja Euphorbiaceae. L-Euphorbia melitensis hija endemika għall-Gżejjer Maltin.

 Deskrizzjoni 
Tikber biss fil-Gżejjer Maltin fix-xagħri u fuq l-irdumijiet, fejn tikber bejn 50 ċentimetru sa massimu ta’ żewġ metri. L-Euphorbia melitensis tikber bħala arbuxxell tond b’zokk oħxon ċentrali tal-injam li minnu joħorġu friegħi bi zkuk ġodda li jkunu ħodor u mhux bl-injam. Iz-zkuk il-ġodda jwarrdu bil-fjuri fit-truf bejn Frar u Mejju. Il-fjuri huma ħodor b’weraq forma ta’ petali li jkunu ta’ lewn isfar, fejn il-fjuri maskili u femminili huma organizzati seperati minn xulxin imma jinstabu fl-istess inflorexxenza fuq l-istess pjanta.Althobaiti, A. T. (2023). Taxonomic Studies on Family Euphorbiaceae Based on Some Morphological, Biochemical and Molecular Characteristics. Journal of Advanced Zoology, 44. doi:

10.17762/jaz.v44is6.2621Narbona, E., Ortiz, P. L., & Arista, M. (2011). Linking self-incompatibility, dichogamy, and flowering synchrony in two Euphorbia species: alternative mechanisms for avoiding self-fertilization?. PloS one, 6(6), e20668.doi: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0020668 L-Euphorbia melitensis hija pjanta velenuża li tipproduċi likwidu abjad velenuż fiz-zkuk kif ukoll fil-weraq tagħha li jservi bħala deterrent kontra ir-ragħa tal-annimali. 

 Nomenklatura 
L-isem tal-ispeci bil-latin melitensis jfisser pjanta li oriġinat minn Malta, fejn Melita huwa l-isem antik ta’ Malta.   L-Euphorbia melitensis ġiet deskritta għall-ewwel darba fl-1869 mill-botanist Taljan Filippo Parlatore (1816-1877), fir-raba’ volumi ta’ Flora Italiana, Serie ta’ kotba f’għaxar volumi li ħargu bejn 1848-1896.Parlatore, F. (1848-1896). Flora italiana; ossia, Descrizione delle piante che crescono spontanee o vegetano come tali in Italia e nelle isole ad essa aggiacenti; disposta secondo il metodo naturale. 10 vols. Firenze: Tipografia Le Monnier. doi: https://doi.org/10.5962/bhl.title.6341 Matul iż-żminijiet tal-aħħar snin tas-Seklu Dsatax u sal-bidu tas-Seklu Għoxrin, l-Euphorbia melitensis kienet ingħatat ismijiet oħrajn bħala sottospeċi jew varjeta’ tal-ġeneru Euphorbia li jikbru fuq l-art kontinentali fir-reġjun tal-Mediterran, fosthom l-Euphorbia spinosa u l-Euphorbia bivonae.   Illum il-ġurnata l-Euphorbia melitensis hija meqjusa bħala speċi endemika li hija differenti mill-ispeċi l-oħrajn imsemmija.

 Protezzjoni 
L-Euphorbia melitensis hija protetta bil-liġi fil-Ġżejjer Maltin permezz tar-Regolazzjoni 26 u Skeda III tal-leġiżlazzjoni Sussidjarja 549.44 tar-Regolamenti dwar il-Protezzjoni tal-Flora, Fawna u Ambjenti Naturali.  Dan ifisser li din l-ispeċi għandha protezzjoni stretta, li skont il-liġi Maltija, l-Euphorbia melitensis ma tistax tiġi mneħħija, mqaċċta jew meqruda fl-ambjent naturali tagħha fejn tinstab. Minħabba li din l-ispeċi hija endemika għall-Gżejjer Maltin u meqjusa mhedda fl-ambjent naturali tagħha fuq dawn il-Gżejjer. Fil-fatt hija mnizzla fir-Red Data Book of the Maltese islands bħala speċi mhedda bl-estinzjoni fil-Gżejjer Maltin. 

 Referenzi 
Kategorija:Flora ta' Malta