Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Malażja

Is-Siti ta' Wirt Dinji tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura (UNESCO) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972. Il-wirt kulturali jikkonsisti minn monumenti (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, skulturi monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u bijoloġiċi), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' annimali u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-xjenza, tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali. Il-Malażja rratifikat il-Konvenzjoni fis-7 ta' Diċembru 1988, u b'hekk is-siti indikattivi tagħha setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

B'kollox il-Malażja għandha sitt Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO; erba' huma siti kulturali u tnejn huma siti naturali. L-ewwel żewġ Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO mill-Malażja, il-Park Nazzjonali ta' Gunung Mulu u l-Park Nazzjonali ta' Kinabalu, żdiedu fis-sena 2000. L-iżjed siti li żdiedu reċentement mill-Malażja huma l-Wirt Arkeoloġiku tal-Kumpless ta' Għerien tal-Park Nazzjonali ta' Niah fl-2024 u l-Park Forestali ta' Selangor tal-Istitut tar-Riċerka dwar il-Foresti tal-Malażja fl-2025.

 Siti ta' Wirt Dinji 
L-UNESCO tiddeżinja s-siti abbażi ta' għaxar kriterji tal-għażla; kull sit irid jissodisfa mill-inqas wieħed mill-għaxar kriterji. Il-kriterji (i) sa (vi) huma kulturali, filwaqt li l-kriterji (vii) sa (x) huma naturali.

NB: * Siti transnazzjonali (bl-ikħal)
SitRitrattPostKriterji tal-GħażlaErja
f'ettari (akri)Sena tad-deżinjazzjoniDeskrizzjoniPark Nazzjonali ta' Kinabaluħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mount_kinabalu_01.png|alt=Mountain with a rocky top and forested slopes. There is a narrow high waterfall on one side of the mountain slope.|150x150pxSabahnaturali: (ix), (x)—2000Il-park nazzjonali jinsab fl-inħawi tal-ogħla muntanja tal-Malażja, il-Muntanja ta' Kinabalu (4,095 metru (13,435 pied)). Iż-żona għandha bijodiversità kbira, peress li l-ħabitats tul ix-xaqlibiet tal-muntanja jinbidlu minn foresta tropikali fl-artijiet baxxi għal foresti sub-Alpini u artijiet bl-arbuxxelli iktar fl-għoli. Minħabba x-xaqlibiet weqfin tal-muntanja, dawn il-ħabitats huma iżolati minn xulxin għalkemm bħala distanza huma qrib xulxin. Hemm madwar elf speċi ta' orkidej, 78 speċi ta' Ficus, u 60 speċi ta' felċi.Park Nazzjonali ta' Gunung Muluħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mulu_Pinnacles.jpg|alt=Limestone pinnacles in a foggy tropical forest|150x150pxSarawaknaturali: (vii), (viii), (ix), (x)—2000Il-park ikopri żona karstika tropikali li hija importanti kemm minħabba l-karatteristiċi ġeoloġiċi kif ukoll minħabba l-bijodiversità tassew kbira. Il-formazzjonijiet karstiċi jinkludu bosta għerien, kanjons, irdumijiet, u pinnakli tal-ġebla tal-ġir (fl-istampa). Il-Kompartiment ta' Sarawak huwa l-ikbar kompartiment ġo għar fid-dinja. Bħala flora u fawna, il-park fih 17-il żona ta' veġetazzjoni 'l fuq minn 2,000 metru (6,600 pied) bħala altitudni. Fih jgħixu 109 speċi ta' siġar tal-palm. Fl-għerien jgħixu kolonji kbar ta' friefet il-lejl u għasafar, bħall-farfett il-lejl tax-xofftejn imkemxin u r-runduni tal-għerien.Melaka u George Town, Bliet Storiċi tal-Istrett ta' Malakkaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Melaka_03.jpg|alt=Town scene with three-storied red houses and a red church. There is a three-storied clock tower standing on a square.|150x150pxMalacca, Penangkulturali: (ii), (iii), (iv)—2008Dan is-sit jinkludi żewġ bliet kolonjali importanti fl-Istrett ta' Malakka, rotta kummerċjali importanti li tikkollega ċ-Ċina mal-Ewropa, mal-Lvant Nofsani u mas-subkontinent Indjan. Sekli ta' interskambju kulturali ħolqu arkitettura u kultura uniċi f'dawn iż-żewġ irħula. Melaka (fl-istampa), taħal tas-Sultanat ta' Malakka tas-seklu 15, kien taħt l-influwenza tal-Imperi Olandiżi u Portugiżi diġà mill-bidu tas-seklu 16. George Town issawwar mill-Imperu Brittaniku fl-aħħar tas-seklu 18.Wirt Arkeoloġiku tal-Wied ta' Lenggongħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Lenggong.JPG|alt=Valley with road, forest on both sides|150x150pxPerakkulturali: (iii), (iv)—2012Dan is-sit jinkludi żewġ raggruppamenti ta' siti arkeoloġiċi li jkopru waħda mill-itwal sekwenzi kulturali f'lokalità waħda fid-dinja. Permezz ta' skavi fl-għerien u f'siti fil-beraħ instabu fdalijiet ta' workshops li kienu jipproduċu għodod tal-ġebel. Fost l-eqdem għodod instabu mannaretti ta' 1.83 miljun sena ilu. Siti oħra jmorru lura għall-Paleolitiku u għan-Neolitiku, u l-iżjed fdalijiet reċenti jmorru lura madwar 1,700 sena ilu. Ir-Raġel ta' Perak, li ġie skopert f'wieħed mill-għerien u li ġie datat li għandu madwar 10,000 sena, huwa wieħed mill-iżjed skeletri umani sħaħ minn dan il-perjodu li nstab fir-reġjun.Wirt Arkeoloġiku tal-Kumpless ta' Għerien tal-Park Nazzjonali ta' Niahħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_main_entrance_to_the_Niah_Caves_at_sunset..jpg|alt=The main entrance to the Niah Caves at sunset|150x150pxSarawakkulturali: (iii), (v)—2024L-Għerien ta' Niah ġew studjati għall-ewwel darba minn Alfred Russel Wallace fl-1864. Skavi sussegwenti żvelaw evidenza ta' okkupazzjoni umana kontinwa matul il-Plejstoċen Aħħari u l-Oloċen Bikri, kif ukoll il-fdalijiet ta' wħud mill-eqdem bnedmin moderni anatomikament 'il barra mill-Afrika, ta' bejn 35,000 u 40,000 sena ilu.Park Forestali ta' Selangor tal-Istitut tar-Riċerka dwar il-Foresti tal-Malażjanofs|bla_tilarSelangorkulturali: (iv)—2025

 Referenzi 

Kategorija:Listi ta' Siti ta' Wirt Dinji
Kategorija:Malażja