Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Brażil

Is-Siti ta' Wirt Dinji tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura (UNESCO) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972. Il-wirt kulturali jikkonsisti minn monumenti (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, skulturi monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u bijoloġiċi), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' annimali u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-xjenza, tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali. Il-Brażil irratifika l-Konvenzjoni fl-1 ta' Settembru 1977, u b'hekk is-siti indikattivi tiegħu setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

B'kollox il-Brażil għandu 25 Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO, ħmistax kulturali, disa' naturali u wieħed imħallat. L-ewwel Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO mill-Brażil żdied fl-1980: ir-Raħal Storiku ta' Ouro Preto. L-iżjed siti li żdiedu reċentement mill-Brażil huma l-Park Nazzjonali ta' Lençóis Maranhenses, fl-2024, u l-Kanjon tax-Xmara Peruaçu, fl-2025.

 Siti ta' Wirt Dinji 
L-UNESCO tiddeżinja s-siti abbażi ta' għaxar kriterji tal-għażla; kull sit irid jissodisfa mill-inqas wieħed mill-għaxar kriterji. Il-kriterji (i) sa (vi) huma kulturali, filwaqt li l-kriterji (vii) sa (x) huma naturali.

NB: * Siti transnazzjonali (bl-ikħal)
SitRitrattPostKriterji tal-GħażlaErja
f'ettari (akri)Sena tad-deżinjazzjoniDeskrizzjoniRiżervi tal-Foresti Atlantiċi tax-Xlokkħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Teresopolis-DedoDeus2.jpg|alt=Forested mountains topped by rocks.|150x150pxParaná u São Paulonaturali:
(vii), (ix), (x)1999Dan is-sit jinkludi wħud mill-aħħar Foresti Atlantiċi li għad fadal u fih bijodiversità kbira b'bosta speċijiet rari u endemiċi. B'hekk huwa ta' interess kbir għax-xjenzati u għall-konservazzjoni.Brażiljaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:TheSymbolofBrasiliaByXavierDonat.jpg|alt=Human sculptures and a hyperbolic shaped modern building with white ribs and glass.|150x150pxDistrett Federalikulturali:
(i), (iv)—1987Ippjanata u żviluppata minn Lúcio Costa u Oscar Niemeyer fl-1956, Brażilja nħolqot ex nihilo sabiex il-belt kapitali tiġi ttrasferita minn Rio de Janeiro għal pożizzjoni iktar ċentrali. Flimkien ma'  Chandigarh fl-Indja hija l-unika post fejn il-prinċipji tad-disinn urban ta' Le Corbusier ġew applikati fuq skala kbira.Gżejjer Atlantiċi Brażiljani: ir-Riżervi ta' Fernando de Noronha u l-Gżejjer tal-Qroll ta' Rocasħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fernando_de_Noronha_-_dois_Irm%C3%A3os_-_praia_do_sancho.jpg|alt=Rocky coast interspersed by sand beaches.|150x150pxPernambuco u Rio Grande do Nortenaturali:
(vii), (ix), (x)2001Bħala wieħed mill-ftit ħabitats fin-Nofsinhar tal-Atlantiku, is-sit huwa essenzjali bħala post tan-nutrizzjoni u tar-riproduzzjoni għall-organiżmi tal-baħar, inkluż speċijiet fil-periklu ta' estinzjoni u mhedda, l-iktar il-fekruna tal-baħar Eretmochelys imbricata.Kumpless ta' Konservazzjoni tal-Amażonja Ċentraliħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:NEO_lake_jau_big.jpg|alt=Satellite image of a wide river and smaller meandering tributaries running through a light green landscape.|150x150pxAmazonasnaturali:
(ix), (x)2000Bħala l-ikbar żona protetta fil-baċir tax-xmara tal-Amażonja, is-sit huwa notevoli għall-bijodiversità kbira tiegħu, għall-firxa ta' ħabitats bħall-foresti várzea u igapó u għadd ta' speċijiet fil-periklu ta' estinzjoni. Ir-reġjun ġie rikonoxxut minn diversi aġenziji tal-konservazzjoni bħala wieħed ta' prijorità għolja.Żoni Protetti ta' Cerrado: Parks Nazzjonali ta' Chapada dos Veadeiros u ta' Emasħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Veadeiros1_leofleck.jpg|alt=Rocky mountain landscape and valley.|150x150pxGoiásnaturali:
(ix), (x)2001Iż-żewġ parks huma karatteristiċi taż-żona ta' Cerrado, waħda mill-eqdem ekosistemi tropikali fid-dinja u refuġju importanti għall-ispeċijiet fi żminijiet ta' tibdil fil-klima.Riżervi tal-Foresti Atlantiċi tal-Kosta tal-Iskopertiħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Panorama,_Parque_Nacional_e_Hist%C3%B3rico_do_Monte_Pascoal.JPG|alt=View of vast forested landscape.|150x150pxBahia u Espírito Santonaturali:
(ix), (x)1999Is-sit jinkludi wħud mill-aħħar Foresti Atlantiċi li għad fadal u fih bijo diversità kbira b'bosta speċijiet rari u endemiċi. B'hekk huwa ta' interess kbir għax-xjenzati u għall-konservazzjoni.Ċentru Storiku ta' Salvador de Bahiaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Salvador-CCBY-2.jpg|alt=Large three-storied buildings with facades painted in bright colors: light blue and yellow.|150x150pxBahiakulturali:
(iv), (vi)—1985Ir-raħal kolonjali antik tal-ewwel belt kapitali tal-Brażil u l-ewwel raħal tas-suq tal-iskjavi fid-Dinja l-Ġdida, ippreserva bosta djar Rinaxximentali b'kuluri jgħajtu u mżejna bl-istukko tas-sekli 16 sa 18.Ċentru Storiku ta' São Luísħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Reviver.JPG|alt=A cobblestone street of old single-storied brightly colored houses.|150x150pxMaranhãokulturali:
(iii), (iv), (v)1997São Luís ippreserva l-pjanta rettangolari sħiħa tar-raħal u bosta binjiet storiċi. B'hekk huwa eżempju mill-aqwa ta' raħal kolonjali Portugiż.Ċentru Storiku tar-Raħal ta' Diamantinaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Igreja_Matriz,_Diamantina.jpg|alt=Old church, cobble stone streets and two-storied houses with white facades.|150x150pxMinas Geraiskulturali:
(ii), (iv)1999Dan ir-raħal kolonjali tas-seklu 18 huwa eżempju ppreservat sew ta' arkitettura Barokka. Ġie stabbilit f'ambjent ostili ta' muntanji tal-blat u sar ċentru tal-estrazzjoni tad-djamanti fis-sekli 18 u 19.Ċentru Storiku tar-Raħal ta' Goiásħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Boamorte.jpg|alt=Facade of a two-storied stone church, largely painted white/beige with red/brownish window frames.|150x150pxGoiáskulturali:
(ii), (iv)2001Stabbilit fl-1727 mill-esploratur Bartolomeu Bueno da Silva, Goiás ippreserva l-biċċa l-kbira tal-wirt kolonjali tiegħu u huwa eżempju ta' insedjament Ewropew fin-naħa ta' ġewwa tal-Amerka t'Isfel.Ċentru Storiku tar-Raħal ta' Olindaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mosteiro_de_S%C3%A3o_Bento_-_Olinda_-_Pernambuco_-_Brasil.jpg|alt=White stone church with red tile roof near the sea.|150x150pxPernambucokulturali:
(ii), (iv)1982Ir-raħal ġie stabbilit fl-1537 u stagħna bħala ċentru tal-produzzjoni tal-kannamiela. Wara li nsterqulu r-rikkezzi tiegħu mill-Olandiżi fis-seklu 17, iċ-ċentru storiku jmur lura l-iktar għas-seklu 18 b'taħlita armonjuża ta' binjiet, ġonna, knejjes, kunventi u kappelli.Raħal Storiku ta' Ouro Pretoħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ouro_Preto_November_2009-7.jpg|alt=Two-storied white buildings with red roof tiles lining a square. At the end of the square there is a prominent building with a clock tower.|150x150pxMinas Geraiskulturali:
(i), (iii)—1980Il-prosperità tar-raħal bħala ċ-ċentru tal-kilba għad-deheb fil-Brażil fis-seklu 18 hija riflessa fil-bosta knejjes, pontijiet u funtani ppreservati tagħha ddisinjati mill-iskultur Barokk Aleijadinho.Park Nazzjonali ta' Iguaçuħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cataratas_do_Igua%C3%A7u_0_2.jpg|alt=A large horseshoe shaped waterfall.|150x150pxParanánaturali:
(vii), (x)1986Flimkien mal-Park Nazzjonali ta' Iguazú fl-Arġentina, il-park Brażiljan jipproteġi l-Kaskati ta' Iguazu, waħda mill-ikbar kaskati fid-dinja, fejn jgħixu bosta speċijiet rari u fil-periklu ta' estinzjoni bħall-wikkiel ġgantesk tan-nemel jew il-lontra ġganteska. Is-sit tqiegħed fil-lista tas-siti fil-periklu fl-1999-2001 minħabba li kienet infetħet triq illegalment minn ġol-park, kienu nbnew digi max-xmara Iguazu u bdew jiġu organizzati titjiriet bil-ħelikopter.Missjonijiet tal-Ġiżwiti fost il-Guarani: San Ignacio Mini, Santa Ana, Nuestra Señora de Loreto u Santa Maria Mayor (l-Arġentina), il-Fdalijiet ta' Sao Miguel das Missoes (il-Brażil)*ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ru%C3%ADnas_1.jpg|alt=Ruins of a stone church facade and tower.|150x150pxRio Grande do Sul, il-Brażil
u Misiones, l-Arġentinakulturali:
(iv)—1984Fis-sekli 17 u 18, il-Ġiżwiti bnew diversi missjonijiet fost il-poplu Guaraní. Il-fdalijiet ta' ħames missjonijiet huma komponenti ta' Sit ta' Wirt Dinji wieħed. Fl-1983 żdiedet il-missjoni fil-Brażil u fl-1984 is-sit sar transnazzjonali għaliex żdiedu l-erba' missjonijiet fl-Arġentina. Il-missjonijiet għandhom konfigurazzjonijiet differenti u l-istat ta' konservazzjoni tagħhom ivarja minn missjoni għal oħra. Tipikament jinkludu l-fdalijiet ta' knejjes u ta' kunventi, pjantaġġuni, u l-pedamenti ta' abitazzjonijiet tal-indiġeni. Fl-istampa tidher il-Missjoni ta' San Ignacio Miní.Kumpless Modern ta' Pampulhaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Igreja_de_S%C3%A3o_Francisco_de_Assis_-_Lagoa_da_Pampulha.jpg|alt=White modernist building in front of a lake.|150x150pxMinas Geraiskulturali:
(i), (ii), (iv)2016Dan is-sit jikkonsisti minn proġett urban li nħoloq fl-1940 f'Belo Horizonte, Minas Gerais. Ġie ddisinjat madwar lag artifiċjali, il-Lag ta' Pampulha, u jinkludi każinò, sala tal-ballu, il-Golf Yacht Club u l-Knisja ta' San Franġisk t'Assisi. Il-binjiet ġew iddisinjati mill-arkitett Oscar Niemeyer, b'kollaborazzjoni mal-arkitett pajsaġġistiku Roberto Burle Marx u artisti Brażiljani tal-Moderniżm.Żona ta' Konservazzjoni ta' Pantanalħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Pantanal,_south-central_South_America_5170.jpg|alt=Plain with forests, grassland, rivers and many lakes.|150x150pxMato Grosso u Mato Grosso do Sulnaturali:
(vii), (ix), (x)2000Is-sit jinkludi erba' żoni protetti, li jinkludu waħda mill-ikbar ekosistemi tal-artijiet mistagħdra u tal-ilma ħelu fid-dinja, fejn jgħixu għadd abbundanti u firxa wiesgħa ta' speċijiet.Paraty u Ilha Grande, Kultura u Bijodiversitàħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Paraty_09_2007_59.JPG|alt=Plain with old buildings, forests, moutains and palm trees.|150x150pxRio de Janeiroimħallat:
(v), (x)2019Dan il-pajsaġġ kulturali, li jinsab bejn il-katina muntanjuża ta' Serra da Bocaina u l-Oċean Atlantiku, jinkludi ċ-ċentru storiku ta' Paraty, wieħed mill-iżjed irħula kostali ppreservati sew tal-Brażil, kif ukoll erba' żoni naturali protetti tal-Foresta Atlantika Brażiljana, wieħed mill-ħames siti ewlenin ta' bijodiversità fid-dinja. F'Paraty hemm diversità impressjonanti ta' speċijiet, uħud minnhom mhedda, bħall-ġagwar (Panthera onca), il-ħanżir tax-xofftejn bojod (Tayassu pecari) u diversi speċijiet ta' primati, inkluż ix-xadina sufija (Brachyteles arachnoides), li hija speċi emblematika tas-sit. Fl-aħħar tas-seklu 17, Paraty kien l-aħħar punt tal-Caminho do Ouro (Rotta tad-Deheb), li minnha kien jiġi ttrasportat id-deheb lejn l-Ewropa. Il-port tiegħu serva bħala punt ta' dħul għall-għodod u għall-iskjavi Afrikani, li kienu jintbagħtu jaħdmu fil-minjieri. Inbniet sistema ta' difiża biex tipproteġi l-ġid tal-port u tar-raħal. Iċ-ċentru storiku ta' Paraty ikkonserva l-pjanta tiegħu tas-seklu 18 u l-biċċa l-kbira tal-arkitettura kolonjali tiegħu tas-seklu 18 u tal-bidu tas-seklu 19.Rio de Janeiro: Pajsaġġi Carioca bejn il-Muntanji u l-Baħarħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Christ_on_Corcovado_mountain.JPG|alt=Human sculptures and a hyperbolic shaped modern building with white ribs and glass.|150x150pxRio de Janeirokulturali:
(v), (vi)2012Is-sit jikkonsisti minn ambjent urban eċċezzjonali iktar milli wirt mibni. Iħaddan l-elementi naturali ewlenin li sawru u ispiraw l-iżvilupp tal-belt: mill-ogħla punt tal-muntanji tal-Park Nazzjonali ta' Tijuca sal-baħar. Dawn jinkludu wkoll il-Ġonna Botaniċi li ġew stabbiliti fl-1808, il-Muntanja ta' Corcovado bl-istatwa famuża ta' Kristu Redentur u l-għoljiet madwar il-Bajja ta' Guanabara, inkluż il-pajsaġġ estensiv tul il-Bajja ta' Copacabana li kkontribwixxa għall-kultura tal-għajxien fil-beraħ ta' din il-belt spettakolari. Rio de Janeiro hija magħrufa wkoll għall-ispirazzjoni artistika li pprovdiet lill-mużiċisti, lill-pajsaġġisti u lill-urbanisti.Santwarju ta' Bom Jesus de Matosinhosħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sanctuary_of_Bom_Jesus_do_Congonhas.jpg|alt=Stairs leading to a white stone church with two towers. Sculptures are placed on walls in front of the church.|150x150pxMinas Geraiskulturali:
(i), (iv)—1985Is-sit inbena fis-seklu 18 u jinkludi knisja, taraġ fil-beraħ u seba' kappelli, imżejna bi statwi magħmula minn Aleijadinho.Pjazza ta' San Franġisk fir-Raħal ta' São Cristóvãoħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Flickr_-_Minist%C3%A9rio_da_Cultura_-_Pra%C3%A7a_S%C3%A3o_Francisco_-_S%C3%A3o_Crist%C3%B3v%C3%A3o_(SE)_(6).jpg|alt=White church on a square.|150x150pxSergipekulturali:
(ii), (iv)2010Il-pjazza hija mdawra b'żewġ knejjes, palazz u binjiet oħra ta' perjodi storiċi differenti, li joħorġu fid-dieher l-arkitettura Franġiskana fil-Grigal tal-Brażil.Park Nazzjonali ta' Serra da Capivaraħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Serra_da_Capivara_-_Painting_7.JPG|alt=Rock painting in red of a four legged animal, a smaller four legged animal and a human figure.|150x150pxPiauíkulturali:
(iii)—1991Is-sit jinkludi waħda mill-eqdem komunitajiet umani fl-Amerka t'Isfel, u fih għadd kbir ta' tpittir fl-għerien. Uħud minnhom imorru lura saħansitra sa 25,000 sena ilu.Sit Arkeoloġiku tal-Maħżen ta' Valongoħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cais_do_Valongo_e_da_Imperatriz.jpg|150x150pxRio de Janeirokulturali:
(vi)2017Il-maħżen antik tal-ġebel jinsab fl-eks żona tal-port ta' Rio de Janeiro u nbena għall-iżbark tal-iskjavi Afrikani li waslu fil-kontinent tal-Amerka t'Isfel mill-1811 'il quddiem. Huwa stmat li 900,000 Afrikan waslu fl-Amerka t'Isfel f'Valongo.Sítio Roberto Burle Marxħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:S%C3%ADtio_Roberto_Burle_Marx_31.jpg|150x150pxRio de Janeirokulturali:
(ii), (iv)2021Dan is-sit huwa proprjetà f'Barra de Guaratiba tal-arkitett pajsaġġistiku Roberto Burle Marx. Huwa ħoloq ġnien hemmhekk b'madwar 3,500 speċi ta' pjanti.Park Nazzjonali ta' Lençóis Maranhensesħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Len%C3%A7%C3%B3is_Maranhenses_2018_(cropped).jpg|alt=|150x150pxMaranhãonaturali: (vii), (viii)156,5622024Dan il-park nazzjonali nħoloq fl-1981 u huwa kkaratterizzat mill-ikbar medda ta' għaram tar-ramel fl-Amerka t'Isfel. 90,000 ettaru mis-sit jikkonsistu minn għaram mobbli u laguni ffurmati minn dawn l-għaram. Is-sit jinsab mal-kosta tal-Lvant tal-istat ta' Maranhão u huwa żona federali protetta.Kanjon tax-Xmara Peruaçunofs|bla_tilarMinais Geraisnaturali: (vii), (viii)—2025

 Referenzi 

Kategorija:Listi ta' Siti ta' Wirt Dinji
Kategorija:Brażil