Djoċesi ta' Għawdex

Id-Djoċesi ta’ Għawdex ( Latin   ; Maltese   )  hija djoċesi Latina tal- Knisja Kattolika f'Malta, u l-unika suffraganija fil- provinċja ekkleżjastika tal- Arċidjoċesi Metropolitana ta' Malta, li flimkien ikopru l-istat insulari.

Id -djoċesi tinkludi l-gżira ta’ Għawdex (sbatax-il mil fil-punent tal-kapitali Maltija Valletta ) u l-gżira żgħira ta’ Kemmuna. 
nofs|daqsminuri|Stemma araldika 

 Storja 
Fuq plateau ċentrali, il-fortifikazzjonijiet imġarrfa ta’ belt antika fihom il-knisja katidrali u bini pubbliku, li barra minnu hemm subborg kbir.

Sal-1864, Għawdex kienet tifforma parti mid-Djoċesi Kattolika Rumana ta’ Malta ta’ dak iż-żmien, iżda l-Papa Piju IX, wara li laqa’ t-talbiet tal-kleru u l-poplu, waqqafha f’djoċesi separata, dak iż-żmien eżentata, jiġifieri immedjatament soġġetta għas-Santa Sede. Fis-16 ta’ Marzu 1863, Michael Franciscus Buttigieg, minn Għawdex, inħatar Isqof titulari ta’ Lita u deputat awżiljarju tal-Arċisqof-Isqof ta’ Malta, għall-Gżira ta’ Għawdex. Huwa ġie kkonsagrat f’Ruma fit-3 ta’ Mejju tal-istess sena, fit-22 ta’ Settembru 1864, inħatar l-ewwel isqof tad-Djoċesi l-ġdida ta’ Għawdex, u fit-23 jum tax-xahar ta’ wara għamel id-dħul tiegħu fil-katidral il-ġdid. Din il-Knisja, iddedikata lill-Assunta ta’ Marija, hija l-eqdem parroċċa f’Għawdex. Kienet diġà qed topera bħala parroċċa fl-1241 u tmur lura għall-perjodu Biżantin. Permezz tal-isforzi ta’ Pietro Pace, vigarju ġenerali tad-djoċesi, twaqqaf seminarju djoċesan fis-sit li qabel kien okkupat mill-Isptar San Giuliano, li d-dħul tiegħu ġie allokat għall-istituzzjoni l-ġdida. Dan is-seminarju ġie inawgurat fit-3 ta’ Novembru 1866, u bix-xewqa espressa ta’ Piju IX tqiegħed taħt id-direzzjoni tal-Ġiżwiti.

Mal-mewt ta’ Buttigieg, Paolo Micallef, Superjur Ġenerali tal-Ordni Agostinjan, inħatar Isqof ta’ Città di Castello u nħatar amministratur tad-Djoċesi ta’ Għawdex. Huwa telaq minn Għawdex f’Mejju tal-1867, u fl-1871 sar Arċisqof ta’ Pisa . Is-suċċessur tiegħu fl-amministrazzjoni tad-djoċesi kien Antonius Grech Delicata Testaferrata, Isqof titulari ta’ Kalċedonja, minn Malta, li fl-1868 inħatar Isqof ta’ Għawdex, u bħala tali assista fil- Konċilju Vatikan I. Grech Delicata neża’ l-patrimonju tiegħu stess favur il-foqra; huwa miet fl-aħħar jum tal-1876.

Fit-12 ta' Marzu 1877, Pietro Pace, imwieled f'Għawdxija, inħatar biex jieħu post Grech Delicata, u ġie kkonsagrat f'Ruma mill-Kardinal Edward Henry Howard . Taħt l-amministrazzjoni tiegħu s-seminarju żdied bl-installazzjoni ta' osservatorju meteoroloġiku, li ġie inawgurat minn Padre Denza, direttur tal- Osservatorju tal-Vatikan . Matul din l-amministrazzjoni twaqqaf ukoll istitut edukattiv episkopali għall-bniet, taħt il-kura tas- Sorijiet ta' San Vinċenz de Paul, li lilhom ġiet fdata wkoll id-direzzjoni tal-orfni anness. L-istess isqof ipprovda lid-djoċesi b'palazz episkopali ġdid u monasteri ġodda, minbarra li investa somom kbar ta' flus fuq il-katidral.

Fl-1889 Pace ġie promoss Arċisqof ta’ Rodi u Isqof ta’ Malta . Is-suċċessur tiegħu fis-Sede ta’ Għawdex kien ĠM Camilleri, minn Valletta (twieled fil-15 ta’ Marzu 1842). Taħt l-amministrazzjoni ta’ Camilleri ġie ċċelebrat l-ewwel sinodu djoċesan, f’Ottubru tal-1903. Dan is-sinodu kien neċessarju peress li d-djoċesi kienet għadha mmexxija mir-regoli skaduti tas-Sinodu ta’ Malta tal-1703. Ġew promulgati u ppubblikati wkoll Kostituzzjonijiet u digrieti.

F'Mejju tal-1990, ġiet żar il-Papa Ġwanni Pawlu II .

 Isqfijiet ta' Għawdex 
Isem minn għal Noti 1 Michael Franciscus Buttigieg (1864-1866) 1864 1866 Paolo Micallef, Amministratur ta' Għawdex 1866 1867 Amministratur ta' Għawdex 2 Antonius Grech Delicata Testaferrata 1868 1876 3 Pietro Pace 1877 1889 Sar Isqof ta' Malta 4 Ġwanni Maria Camilleri 1889 1924 5 Mikiel Gonzi (1924-1943) 1924 1943 Sar Isqof Koadjutur ta' Malta, Isqof ta' Malta, u sussegwentement Arċisqof Metropolitan ta' Malta 6 Ġużeppi Pace 1944 1972 Nikol Joseph Cauchi, Amministratur ta' Għawdex 1967 1972 Amministratur ta' Għawdex 7 Nikol Ġużeppi Cauchi 1972 2006 8 Mario Grech 2006 2019 Sar Pro-segretarju tas- Sinodu tal-Isqfijiet Mario Grech 2019 2020 Amministratur ta' Għawdex 9 Anton Teuma 2020 -

 Knejjes speċjali 
daqsminuri|Katidral tal-Assunta

 Katidral tal-Assunta ta’ Marija fil- Victoria - Il-knisja katidrali ta’ Għawdex inbniet fl-1697–1703, minn Lorenzo Gafa. Il-pjanta tagħha hija fil-forma ta’ salib Latin. Il-katidral huwa wkoll is-sit ta’ pellegrinaġġ annwali tal-Gran Priorat tal-Mediterran tal- Ordni Ospitalieru ta’ San Lazzru ta’ Ġerusalemm . L-intern tiegħu huwa mżejjen b’pitturi fini. Il-“Messagiere di Maria”, perjodiku Taljan, huwa rikonoxxut fid-Djoċesi ta’ Għawdex bħala l-organu uffiċjali tas-santwarju tal- Verġni Mbierka Ta’ Pinu .
 Bażilika u Kolleġġjata ta’ San Ġorġ fir -Rabat
 Rotunda tax-Xewkija fix- Xewkija
 Bażilika u Santwarju Nazzjonali tal-Verġni Mbierka Ta' Pinu fl -Għarb
 Bażilika u Kolleġġjata Parrokkjali tal-Viżitazzjoni fl-Għarb
 Bażilika u Kolleġġjata ta’ San Pietru u San Pawl f’Nadur
 Bażilika u Kolleġġjata Parrokkjali tan-Natività ta’ Marija fix- Xagħra

 Dati importanti 

 22 ta' Ġunju: Festa tal- Verġni Mbierka ta' Ta' Pinu
 15 ta' Awwissu: Solennita' tal- Assunzjoni ta' Marija - Patruna tal-Arċipelagu Malti u tad-Djoċesi ta' Għawdex
 16 ta' Settembru: Anniversarju mit-twaqqif tad-Djoċesi
 11 ta' Ottubru: Dedikazzjoni tal-Katidral Djoċesan
 21 ta' Ottubru: Tifkira ta' Santa Ursula - Patruna tad-Djoċesi

 Parroċċi 
Parroċċa Post Data stabbilita Parroċċa tal-Katidral tal-Assunta, Għawdex Victoria qabel l-1241 San Ġorġ Victoria L-1 ta' Awwissu 1951 Qalb Imqaddsa ta’ Ġesù Fontana 27 ta' Marzu 1911 Il-Madonna ta’ Loreto Għajnsielem 26 ta' Jannar 1855 Parroċċa tal-Viżitazzjoni tal-Madonna Għarb 29 ta' Awwissu 1679 Parroċċa ta' Corpus Christi Għasri 16 ta' Diċembru 1921 Il-Madonna tas-Sokkors Perpetwu u San Girgor il-Kbir Kerċem 10 ta' Marzu 1885 Parroċċa tan-Nawfraġju ta' San Pawl Munxar 12 ta' Diċembru 1957 Parroċċa ta’ San Pietru u San Pawl Nadur 28 ta' April 1688 Parroċċa tal-Immakulata Kunċizzjoni u San Ġużepp Qala 3 ta' Frar 1872 San Lawrenz San Lawrenz 15 ta' Marzu 1893 Santa Margerita Sannat 28 ta' April 1688 Parroċċa tat-Twelid tal-Madonna Xagħra 28 ta' April 1688 Parroċċa ta’ San Ġwann Battista Xewkija 27 ta' Novembru 1678 Parroċċa tal-Assunta ta’ Marija Żebbuġ, Għawdex 28 ta' April 1688

 Referenzi 

Kategorija:Isqfijiet ta' Għawdex
Kategorija:Għawdex