Qaytarma

Il-qaytarma (li litteralment tfisser "tar-ritorn"), spelluta wkoll bħala haytarma, hija forma ta' żfin u mużika tal-folklor tat-Tatari tal-Krimea kkaratterizzata minn ċaqliq ċikliku. Spiss titwettaq fit-tiġijiet u fil-btajjel.

 Deskrizzjoni 
Waqt il-qaytarma, żeffien maskili jżomm dirgħajh miftuħin u bil-ponn, filwaqt li jagħmel movimenti qosra u provokattivi b'qabżiet żgħar. Iż-żeffiena ta' miegħu, li normalment tkun mara, taġixxi mingħajr ma tagħmel movimenti f'daqqa. Minflok, hija tagħmel l-istess movimenti preċiżi b'riġlejha u bi spallejha, u tagħmel movimenti rotazzjonali u ċari b'idejha.Oleinyk, M. A. Народная хореографическая культура крымских татар [Il-Kultura Koreografika Folkloristika tat-Tatari tal-Krimea] (bir-Russu). Simferopol: l-Università Federali tal-Krimea. pp. 87–89. Skont studji oħra, fosthom dawk li saru minn Yaya Şerfedinov, in-nisa biss għandhom jipparteċipaw fil-qaytarma, jew jekk jipparteċipaw l-irġiel, dawn għandhom jagħmlu dan b'mod separat min-nisa.Şerfedinov, Yaya (1978). Звучит кайтарма [Il-Ħoss tal-Qaytarma] (bir-Russu). Tashkent: Gʻafur Gʻulom Publishing House. p. 181.

Minbarra t-Tatari tal-Krimea, il-Krymchak, il-Karaite tal-Krimea, l-Urum, u l-Griegi Ukreni jiżfnu l-qaytarma. Skont ir-riċerkatur Serhiy Zaichenko, il-mużika tal-qaytarma tipikament ikollha ritmu ta' 9/8 jew 7/8, li hija xi ħaġa komuni fil-mużika Torka.Altynkaynak, Erdogan (2003). "Музыкально-танцевальное искусство греков Приазовья, как источник изучения этнической истории" [Musical and dance art of the Pryazovia Greeks as a source of ethnic historical study]. Cultures of the Pontic Peoples (bir-Russu) (46): 198–201.

 Storja 
L-oriġini preċiżi tal-qaytarma għadhom mhux magħrufa fiċ-ċert, iżda hemm żewġ teoriji dominanti. L-ewwel waħda ġiet proposta minn Anatolii Bohorod, u tissuġġerixxi li toriġina mir-rotazzjonijiet tas-Sufisti. It-tieni teorija ssostni li ż-żifna oriġinat bil-wasla tal-Lhud Sefardiċi fil-Krimea wara li tkeċċew mill-Peniżola Iberika permezz tar-Rom tal-Krimea. Il-qaytarma ssemmiet għall-ewwel darba fl-1793.Святыни и проблемы сохранения этнокультуры крымских караимов-караев [Sanctuaries and problems of preserving the ethnic culture of the Crimean Karaites-Karaim] (bir-Russu). 2008. p. 15.

Fi spedizzjoni arkeoloġika u etnografika tal-Krimea fl-1925, ir-riċerkaturi tat-Tatari tal-Krimea Usein Bodaninsky, Osman Aqçoqraqlı u Asan Refatov irreġistraw 25 verżjoni differenti tal-qaytarma. Barra minn hekk, Refatov ikkonkluda wkoll fl-1932 li l-qaytarma kienet unika għat-Tatari tal-Krimea, mingħajr influwenza mill-kultura Russa, Torka jew Iranjana. Fl-istudju tal-1995 ta' Zaichenko dwar iż-żifniet tal-Griegi Ukreni, huwa rreġistra varjazzjonijiet ulterjuri tal-qaytarma li jiġu pprattikati fir-reġjun tax-Xlokk ta' Pryazovia.

 Fil-kultura popolari 
L-ewwel biċċa mużika li qatt inkitbet tal-qaytarma nħolqot minn Alexander Spendiaryan fl-1903 matul is-soġġorn tiegħu f'Bilohirsk (li dak iż-żmien kienet magħrufa bħala Karasubazar) bħala parti mis-sinfonija tiegħu Crimean Sketches. Għad-differenza tal-iżjed biċċiet awtentiċi, Khaytarma (bir-Russu: Хайтарма) ta' Spendiaryan għandha ritmu ta' 3/8.

Fis-snin 30 tas-seklu 20, Ennan Alimov pitter opra dwar il-qaytarma, imsejħa Tfajla Tiżfen il-Qaytarma.

Il-kumpless tal-qaytarma ġie stabbilit fl-1939 bħala parti mill-Għaqda Filarmonika Statali tal-Krimea.

Id-direttur Tatar tal-Krimea Akhtem Seitablayev għamel referenza għall-qaytarma bosta drabi, l-iktar bħala t-titlu u s-sekwenza tal-ftuħ tal-film tal-2013 tiegħu Haytarma. F'Tantsi z zirkamy, huwa żifinha flimkien maż-żeffiena Olena Shoptenko.

Xi elementi tal-qaytarma u tat-tım-tım, żifna folkloristika oħra tat-Tatari tal-Krimea, ġew inkorporati fil-filmat mużikali għall-kanzunetta 1944.

Fl-2015, Ukrposhta ħarġet bolla postali bil-qaytarma bħala parti mis-sensiela ta' bolol postali tat-Tatari tal-Krimea.

 Referenzi 

Kategorija:Folklor
Kategorija:Żfin
Kategorija:Mużika
Kategorija:Krimea