Stati tal-Istati Uniti

L- Istati Uniti  huma l-aktar suddiviżjonijiet politiċi u storiċi importanti tal- Istati Uniti tal-Amerika . Hemm ħamsin stat federat, li magħhom jiżdied id- Distrett ta' Columbia — inkluża l-kapitali Washington — u diversi territorji, li jiffurmaw repubblika federali transkontinentali .
lang=fr|daqsminuri|Mappa tal- Istati Uniti kontigwi bl-istati ta' Alaska u Hawaii fin-naħa t'isfel tax-xellug.
Is-sovranità hija eżerċitata kemm mill- gvern federali kif ukoll minn kull wieħed mill-ħamsin gvern statali. Amerikan huwa kemm ċittadin tal- Istati Uniti kif ukoll ċittadin tal-istat li fih jgħix.  Iċ-ċittadinanza statali hija ħaġa pjuttost flessibbli, u l-ebda proċedura legali mhi meħtieġa, b'eċċezzjonijiet rari, biex wieħed jibdel id-domiċilju tiegħu minn stat għal ieħor. L-Amerikani huma konxji li jappartjenu għall-istess nazzjon, minkejja d-diversità tar-reġjuni.

Il -Kostituzzjoni tal-Istati Uniti talloka s-setgħat rispettivi taż-żewġ livelli ta’ gvern bl-użu ta’ termini ġenerali. L-idea ġenerali hija li billi jirratifika l-Kostituzzjoni (jew jingħaqad mal-Unjoni), kull stat jaqbel :

 Biex jiġu trasferiti ċerti attributi tas-sovranità lill-gvern federali (prinċipalment l-immigrazzjoni, id-difiża u l-politiki monetarji ) ;
 Li jaqsam ċerti setgħat mal-gvern federali (fost oħrajn id-dritt li joħloq u jżomm milizzja, imsejħa mis XX seklu 20 'l hawn " Forzi tad-Difiża tal-Istat ", bl-Ingliż : "  ") ;
 Biex jinżammu ċerti setgħat fil-livell lokali (b'mod partikolari biex tiġi leġislata dwar il-prattika tal-liġi jew il-mediċina).

Matul l-istorja tal-Istati Uniti, il-poter federali kellu t-tendenza li jissaħħaħ għad-detriment tal-istati, u l-kwistjoni tal-liġi tal-istat tibqa' suġġett ta' dibattitu fl-Istati Uniti. L-istati Amerikani għandhom id-dħul mit-taxxa tagħhom stess u setgħat leġiżlattivi u eżekuttivi estensivi. B'riżultat ta' dan, il-liġijiet ivarjaw ħafna minn stat għal ieħor. Differenzi kbar fid-daqs u d-demografija spiss jagħmlu t-tqabbil bejn l-istati diffiċli. California għandha popolazzjoni sebgħin darba akbar minn Wyoming, Alaska hija ħames mija u ħamsin darba akbar minn Rhode Island .
+Il-50 Stat tal-Istati Uniti tal-AmerikaMappaIsem tal-Istat
(ġeneru)KodiċiKlassifikaData tad-dħulŻona
(km²)Popolazzjoni(2024)Densità
(ab./km²)KapitalL-aktar belt popolataBandieraħolqa=Fichier:Alabama_in_United_States.svg|60x60pxAlabama(m)AL22e131 1715 157 69939,32MontgomeryBirminghamħolqa=Fichier:Flag_of_Alabama.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Alaska_in_United_States_(US50).svg|60x60pxAlaska(m)AK49e1 481 305740 1330,50JuneauAnchorageħolqa=Fichier:Flag_of_Alaska.svg|bordura|45x45pxħolqa=Fichier:Arizona_in_United_States.svg|60x60pxArizona (m)AZ48e294 2077 582 38425,77Phoenixħolqa=Fichier:Flag_of_Arizona.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Arkansas_in_United_States.svg|60x60pxArkansas (m)AR25e134 7713 088 35422,92Little Rockħolqa=Fichier:Flag_of_Arkansas.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:California_in_United_States.svg|60x60pxKalifornja (f)CA31e403 46639 431 26397,73SacramentoLos Angelesħolqa=Fichier:Flag_of_California.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:North_Carolina_in_United_States.svg|60x60pxCarolina tat-Tramuntana
(f)NC12e125 92011 046 02487,72RaleighCharlotteħolqa=Fichier:Flag_of_North_Carolina.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:South_Carolina_in_United_States.svg|60x60pxCarolina t'Isfel(f)SC8e77 8575 478 83170,37Columbiaħolqa=Fichier:Flag_of_South_Carolina.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Colorado_in_United_States.svg|60x60pxColorado (m)CO38e268 4315 957 49321,19Denverħolqa=Fichier:Flag_of_Colorado.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Connecticut_in_United_States.svg|60x60pxConnecticut (m)CT5e12 5423 675 069293,02HartfordBridgeportħolqa=Fichier:Flag_of_Connecticut.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:North_Dakota_in_United_States.svg|60x60pxDakota tat-Tramuntana (m)ND39e169 752796 5684,69BismarckFargoħolqa=Fichier:Flag_of_North_Dakota.svg|bordura|40x40pxħolqa=Fichier:South_Dakota_in_United_States.svg|60x60pxDakota t'Isfel(m)SD40e196 350924 6694,71PierreSioux Fallsħolqa=Fichier:Flag_of_South_Dakota.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Delaware_in_United_States_(zoom)_(US48).svg|60x60pxDelaware (m)DE1er5 0471 051 917208,42DoverWilmingtonħolqa=Fichier:Flag_of_Delaware.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Florida_in_United_States.svg|60x60pxFlorida (f)FL27e138 88723 372 215168,28TallahasseeJacksonvilleħolqa=Fichier:Flag_of_Florida.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Georgia_in_United_States.svg|60x60pxĠeorġja(f)GA4e148 85911 180 87875,11Atlantaħolqa=Fichier:Flag_of_Georgia_(U.S._state).svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Hawaii_in_United_States_(zoom)_(US50)_(-grid).svg|60x60pxĦawajj(m)HI50e16 6351 446 14686,93Honoluluħolqa=Fichier:Flag_of_Hawaii.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Idaho_in_United_States.svg|60x60pxIdaho (m)ID43e214 0452 001 6199,35Boiseħolqa=Fichier:Flag_of_Idaho.svg|bordura|39x39pxħolqa=Fichier:Illinois_in_United_States.svg|60x60pxIllinois (m)IL21e143 79312 710 15888,39SpringfieldChicagoħolqa=Fichier:Flag_of_Illinois.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Indiana_in_United_States.svg|60x60pxIndiana (m)IN19e92 7896 924 27574,62Indianapolisħolqa=Fichier:Flag_of_Indiana.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Iowa_in_United_States.svg|60x60pxIowa (m)IA29e144 6693 241 48822,41Des Moinesħolqa=Fichier:Flag_of_Iowa.svg|bordura|46x46pxħolqa=Fichier:Kansas_in_United_States.svg|60x60pxKansas (m)KS34e211 7542 970 60614,03TopekaWichitaħolqa=Fichier:Flag_of_Kansas.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Kentucky_in_United_States.svg|60x60pxKentucky (m)KY15e102 2694 588 37244,87FrankfortLouisvilleħolqa=Fichier:Flag_of_Kentucky.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Louisiana_in_United_States.svg|60x60pxLouisiana (f)LA18e111 8984 597 74041,09Bâton-RougeNew Orleansħolqa=Fichier:Flag_of_Louisiana.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Maine_in_United_States.svg|60x60pxMaine (m)ME23e79 8831 405 01217,59AugustaPortlandħolqa=Fichier:Flag_of_Maine.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Maryland_in_United_States.svg|60x60pxMaryland (m)MD7e25 1426 263 220249,11AnnapolisBaltimoreħolqa=Fichier:Flag_of_Maryland.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Massachusetts_in_United_States.svg|60x60pxMassachusetts (m)MA6e20 2027 136 171353,24Bostonħolqa=Fichier:Flag_of_Massachusetts.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Michigan_in_United_States.svg|60x60pxMichigan (m)MI26e146 43510 140 45969,25LansingDetroitħolqa=Fichier:Flag_of_Michigan.svg|bordura|47x47pxħolqa=Fichier:Minnesota_in_United_States.svg|60x60pxMinnesota (m)MN32e206 2325 793 15128,09Saint PaulMinneapolisħolqa=Fichier:Flag_of_Minnesota.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Mississippi_in_United_States.svg|60x60pxMississippi (m)MS20e121 5312 943 04524,22Jacksonħolqa=Fichier:Flag_of_Mississippi.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Missouri_in_United_States.svg|60x60pxMissouri (m)MO24e178 0406 245 46635,08Jefferson CityKansas Cityħolqa=Fichier:Flag_of_Missouri.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Montana_in_United_States.svg|60x60pxMontana (m)MT41e376 9621 137 2333,02HelenaBillingsħolqa=Fichier:Flag_of_Montana.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Nebraska_in_United_States.svg|60x60pxNebraska (m)NE37e198 9742 005 46510,08LincolnOmahaħolqa=Fichier:Flag_of_Nebraska.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Nevada_in_United_States.svg|60x60pxNevada (m)NV36e284 3323 267 46711,49Carson CityLas Vegasħolqa=Fichier:Flag_of_Nevada.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:New_Hampshire_in_United_States.svg|60x60pxNew Hampshire (m)NH9e23 1871 409 03260,77ConcordManchesterħolqa=Fichier:Flag_of_New_Hampshire.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:New_Jersey_in_United_States.svg|60x60pxNew Jersey (m)NJ3e19 0479 500 851498,81TrentonNewarkħolqa=Fichier:Flag_of_New_Jersey.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:New_York_in_United_States.svg|60x60pxNew York (m)NY11e122 05719 867 248162,77AlbanyNew Yorkħolqa=Fichier:Flag_of_New_York.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:New_Mexico_in_United_States.svg|60x60pxNew Mexico(m)NM47e314 1612 130 2566,78Santa FeAlbuquerqueħolqa=Fichier:Flag_of_New_Mexico.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Ohio_in_United_States.svg|60x60pxOhio (m)OH17e105 82911 883 304112,29Columbusħolqa=Fichier:Flag_of_Ohio.svg|48x48pxħolqa=Fichier:Oklahoma_in_United_States.svg|60x60pxOklahoma (m)OK46e177 6604 095 39323,05Oklahoma Cityħolqa=Fichier:Flag_of_Oklahoma.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Oregon_in_United_States.svg|60x60pxOregon (m)OR33e248 6084 272 37117,19SalemPortlandħolqa=Fichier:Flag_of_Oregon.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Pennsylvania_in_United_States.svg|60x60pxPennsylvania (f)PA2e115 88313 078 751112,86HarrisburgPhiladelphieħolqa=Fichier:Flag_of_Pennsylvania.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Rhode_Island_in_United_States_(zoom)_(extra_close)_(US48).svg|60x60pxRhode Island (m)RI13e2 6781 112 308415,35Providenceħolqa=Fichier:Flag_of_Rhode_Island.svg|bordura|32x32pxħolqa=Fichier:Tennessee_in_United_States.svg|60x60pxTennessee (m)TN16e106 7987 227 75067,68NashvilleMemphisħolqa=Fichier:Flag_of_Tennessee.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Texas_in_United_States.svg|60x60pxTexas (m)TX28e676 58731 290 83146,25AustinHoustonħolqa=Fichier:Flag_of_Texas.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Utah_in_United_States.svg|60x60pxUtah (m)UT45e212 8183 503 61316,46Salt Lake Cityħolqa=Fichier:Flag_of_Utah.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Vermont_in_United_States.svg|60x60pxVermont (m)VT14e23 871648 49327,17MontpelierBurlingtonħolqa=Fichier:Flag_of_Vermont.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Virginia_in_United_States.svg|60x60pxVirginia (f)VA10e102 2798 811 19586,15RichmondVirginia Beachħolqa=Fichier:Flag_of_Virginia.svg|bordura|46x46pxħolqa=Fichier:West_Virginia_in_United_States.svg|60x60pxVirginia tal-Punent(f)WV35e62 2591 769 97928,43Charlestonħolqa=Fichier:Flag_of_West_Virginia.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Washington_in_United_States.svg|60x60pxWashington (m)WA42e172 1197 958 18046,24OlympiaSeattleħolqa=Fichier:Flag_of_Washington.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Wisconsin_in_United_States.svg|60x60pxWisconsin (m)WI30e140 2685 960 97542,50MadisonMilwaukeeħolqa=Fichier:Flag_of_Wisconsin.svg|bordura|48x48pxħolqa=Fichier:Wyoming_in_United_States.svg|60x60pxWyoming (m)WY44e251 470587 6182,34Cheyenneħolqa=Fichier:Flag_of_Wyoming.svg|bordura|48x48px

 Relazzjonijiet bejn l-istati 
Skont l-Artikolu IV tal-Kostituzzjoni, li jiddeskrivi r-relazzjoni bejn l-istati tal-Istati Uniti, huma jridu jagħtu " Fidi sħiħa u kreditu "(  ) għal-liġijiet u d-deċiżjonijiet tal-leġiżlaturi u l-qrati ta' stati oħra, li ġeneralment jinkludi r-rikonoxximent ta' kuntratti legali, żwiġijiet, sentenzi kriminali, u anke, mill -istatus ta' skjav [ ref. mixtieq ] L-Istati ma jistgħux jiddiskriminaw kontra ċittadini ta’ stati oħra u għandhom jirrispettaw id-drittijiet fundamentali tagħhom, skont il-klawżola " Privileġġi u Immunitajiet » (  ). Il-gvern federali jiggarantixxi d-difiża militari u ċivili tal-istati, li tirrikjedi wkoll li l-gvern ta’ kull stat jibqa’ dak ta’ repubblika.
Catégorie:Article à référence souhaitée

 Gvern 
Kull stat għandu l-kostituzzjoni tiegħu stess (dawk ta' Georgia, California jew Alabama huma magħrufa li huma fost l-itwal fid-dinja). Din il-kostituzzjoni tiddefinixxi l-eżerċizzju u d-distribuzzjoni tas-setgħat fi ħdan l-istat. L-istati Amerikani kollha adottaw forma ta' sistema politika simili għal dik eżistenti fil-livell federali b'fergħa eżekuttiva, fergħa leġiżlattiva u fergħa ġudizzjarja. Dan ma kienx obbligu, il- Kostituzzjoni tal-Istati Uniti sempliċement kienet teħtieġ li l-istati jkunu repubblika b'hekk gvern demokratiku. Għalhekk jista' jkun hemm stat b'sistema parlamentari.

F'kull stat, il-poter eżekuttiv jiġi eżerċitat minn gvernatur elett, li ħafna drabi jmexxi kabinett, u minn ftit uffiċjali oħra li, skont l-istat, jistgħu jiġu eletti jew maħtura. Għalhekk, 42 mill-50 stat jeleġġu tenent gvernatur li jieħu post il-gvernatur f'każ ta' vakanza fil-kariga. Skont l-istat, il-tenant gvernatur jiġi elett fuq biljett, bħala viċi kandidat fl-elezzjoni gvernatorjali, jew f'elezzjoni separata. Il-karigi ta' segretarju tal-istat, teżorier tal-istat, jew awditur tal-istat jistgħu jiġu eletti jew maħtura mill-gvernatur, skont l-istat.

Hemm ukoll fergħa ġudizzjarja li fil-quċċata tagħha tinsab il -Qorti Suprema tal-Istat . Din hija l-awtorità aħħarija għal kwalunkwe deċiżjoni ġudizzjarja dwar liġi statali. Dawn il-qrati supremi jew tal-appell għandhom sistema diskrezzjonali. Minħabba l-federaliżmu, ir-reati federali jikkonċernaw biss reati delimitati għas- sistema ġudizzjarja federali, huwa f'idejn l-istati li jittrattaw ir-reati tal-common law, b'ġurisdizzjoni usa' fil -kodiċijiet penali tagħhom , għalhekk l-għadd ta' każijiet iġġudikati, ħafna ogħla. L-istati fl -2019 iġġudikaw 83 miljun każ, li minnhom 39 miljun kienu relatati mat-traffiku  . Dawn il-qrati ġġudikaw 66 miljun każ fl- 2022, li minnhom 38 miljun kienu għal reati tat-traffiku u 11-il miljun għal reati kriminali  . Għal paragun, 340 000 (2015) sa 372 000 (2019) każ ġdid huma ppreżentati għall -qrati distrettwali federali  ; il-fallimenti huma s-suġġett ta’ 700 000 u miljun u nofs proċedura federali kull sena  .

 Stati ġodda possibbli 
Illum, ftit territorji jistgħu jgħidu li jistgħu jsiru stat ġdid fl-Unjoni. Puerto Rico huwa bla dubju l-aktar kandidat serju. L-istatus tad- Distrett ta' Columbia qiegħed ukoll jiġi diskuss. Għat-territorji l-oħra ( il-Gżejjer Mariana tat-Tramuntana, il-Gżejjer Verġni, Guam, is-Samoa Amerikana, eċċ.), li huma skarsament popolati u mxerrda, il-kwistjoni ma tqumx verament.

 Noti u referenzi 

Kategorija:Artikli tal-Wikipedija b'informazzjoni għall-kontroll tal-awtorità
Kategorija:Listi
Kategorija:Stati Uniti