Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Punent tal-Asja

L-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura (UNESCO) iddeżinjat 104 Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fil-Punent tal-Asja, li hawnhekk tirreferi għal 18-il pajjiż/stat membru: l-Armenja, l-Ażerbajġan, il-Bahrain, Ċipru, il-Georgia, l-Iran, l-Iraq, Iżrael, il-Ġordan, il-Libanu, l-Oman, il-Palestina, l-Arabja Sawdija, is-Sirja, it-Turkija, l-Emirati Għarab Magħquda, il-Qatar u l-Jemen. Filwaqt l-Eġittu huwa parzjalment fil-Punent tal-Asja, is-Siti ta' Wirt Dinji tiegħu huma elenkati fl-Afrika minflok. Il-Kuwajt huwa l-unika pajjiż fir-reġjun li ma għandu l-ebda Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

F'dan ir-reġjun l-Iran għandu l-ikbar ammont ta' Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO b'29 sit. L-ewwel siti li tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO mir-reġjun kienu Persepolis, il-Pjazza ta' Naqsh-e Jahan, Esfahan, u Tchogha Zanbil, fl-Iran, u l-Belt Antika ta' Damasku fis-Sirja. 

Kull sena, il-Kumitat tal-Wirt Dinji tal-UNESCO jista' jiddeżinja siti ġodda fil-lista, jew ineħħi s-siti li ma jissodisfawx iktar il-kriterji tal-għażla tal-UNESCO. L-UNESCO tiddeżinja s-siti abbażi ta' għaxar kriterji tal-għażla; kull sit irid jissodisfa mill-inqas wieħed mill-għaxar kriterji. Il-kriterji (i) sa (vi) huma kulturali, filwaqt li l-kriterji (vii) sa (x) huma naturali. Is-siti "mħallta" huma siti li jissodisfaw kriterji bħala sit kulturali u bħala sit naturali.

Il-Kumitat tal-Wirt Dinji jista' jispeċifika wkoll li sit jinsab fil-periklu, u jikkwota "kundizzjonijiet li jheddu l-istess karatteristiċi tal-għażla tal-UNESCO li wasslu biex is-sit jitniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO". F'dan ir-reġjun attwalment hemm seba' siti fil-periklu; il-Forti ta' Bahla kien tniżżel bħala sit fil-periklu fl-imgħoddi, u kien hemm ukoll diversi każijiet ta' siti li tqiesu biex jitniżżlu bħala siti fil-periklu iżda finalment ma tniżżlux.

 Siti ta' Wirt Dinji 
NB: * Siti transnazzjonali (bl-asterisk)
SitStampaPostKriterji tal-GħażlaErja f'ettari (akri)Sena tad-deżinjazzjoniDeskrizzjoniSistemi tal-Irrigazzjoni tal-Aflaj tal-Oman150x150pxReġjuni ta' Dakhiliyah, Sharqiyah u Batinah,
l-Oman kulturali:
(v)2006Il-ħames komponenti tas-sistemi tal-Aflaj jirrappreżentaw metodu ta' irrigazzjoni li jmur lura għal mill-inqas il-500 W.K. Din is-sistema tqassam l-ilma b'mod effettiv permezz tal-gravità, sabiex l-ilma jissodisfa l-ħtiġijiet agrikoli u domestiċi.Belt Antika ta' Qalhat150x150pxGovernorat tan-Nofsinhar ta' Ash Sharqiyah,
l-Oman kulturali:
(ii)(iii)2018Qalhat hija marbuta mal-istorja tar-Renju/tal-Imperu ta' Hormuz kien jikkontrolla l-iStrett ta' Hormuz bejn is-seklu 10 u s-seklu 17. Qalhat ġiet żviluppata tul il-kosta tal-Oman bħala belt sekondarja biex ikunu jistgħu jiġu kkontrollati ż-żewġ naħat tad-daħla fil-Golf tal-Persja.Siti Arkeoloġiċi ta' Bat, Al-Khutm u Al-Ayn150x150pxReġjun ta' Ad Dhahirah, l-Omankulturali:
(iii)(iv)—1988Bat, Al-Khutm u Al-Ayn, li jinsabu fin-naħa ta' ġewwa tas-Sultanat, huma fost l-iżjed kumplessi ppreservati ta' insedjamenti u ta' nekropoli mit-tielet millenju Q.K. fil-Lvant tal-Arabja u fid-dinja. In-nekropoli ta' Bat, b'mod partikolari, tirrefletti l-prattiki funebri ta' Żmien il-Bronż Bikri fl-Oman.Forti ta' Bahla150x150pxReġjun ta' Ad Dakhiliyah, l-Omankulturali:
(iv)—1987Il-forti huwa parti minn Bahla, insedjament f'oażi u l-eks belt kapitali tad-dinastija Nabhani, li ddominat fl-Oman u stagħnat fil-Peniżola tal-Arabja matul il-Medju Evu Aħħari.Art tal-Inċens150x150pxGovernorat ta' Dhofar,
l-Oman kulturali:
(iii)(iv)2000Il-portijiet antiki ta' Khor Rori u ta' Al-Balid, l-oażi tal-karovani ta' Shisr u Wadi Dawkah fin-Nofsinhar tal-Arabja kienu kruċjali fil-produzzjoni u fid-distribuzzjoni tal-inċens, li kien wieħed mill-iżjed prodotti lussużi mfittex fi żmien il-qedem.Tumbati Funebri ta' Dilmun150x150pxGovernorat tat-Tramuntana,
il-Bahrainkulturali:
(iii)(iv)2019It-Tumbati Funebri ta' Dilmun jinsabu fin-naħa tal-Punent tal-Gżira ta' Bahrain u jmorru lura għal żmien Dilmun u l-kultura ta' Umm al-Nar. Inbnew bejn l-2050 u l-1750 Q.K. u jinkludu 21 sit arkeoloġiku b'iktar minn 11,000 tumbata funebri u 17-il tumbata rjali mibnija bħala torrijiet funebri ta' żewġ sulari.Qal'at al-Bahrain – Port Antik u Kapitali ta' Dilmun150x150pxGovernorat tat-Tramuntana,
il-Bahrainkulturali:
(ii)(iii)(iv)2005Qal'at al-Bahrain kienet il-belt kapitali taċ-ċivilizzazzjoni ta' Dilmun, u hija xhieda tal-okkupazzjoni umana kontinwa mill-ħabta tal-2300 Q.K. sal-preżent. Fil-quċċata tas-sit hemm forti Portugiż.Ħsad tal-Perli fil-Bahrain, xhieda tal-ekonomija ta' gżira150x150pxil-Bahrainkulturali:
(iii)2012Is-sit jikkonsisti minn binjiet f'Muharraq, meded tal-gajdri, segment tal-kosta u fortizza, u huwa xhieda tat-tradizzjoni tal-ħsad tal-gajdri li kien jiddomina fil-Golf tal-Arabja mis-seklu 2 sal-bidu tas-seklu 20, meta l-introduzzjoni tal-kultivazzjoni tal-perli mill-Ġappun irriżultat fil-qerda tal-ekonomija tal-ħsad tal-perli fil-Bahrain.Sit Arkeoloġiku ta' Al Zubarah150x150pxAl Shamal,
il-Qatar kulturali:
(iii)(iv)(v)2013Ir-raħal kostali ta' Al Zubarah kien ċentru kummerċjali ewlieni tal-ħsad tal-perli fil-Golf Persjan fl-aħħar tas-seklu 18 u fil-bidu tas-seklu 19, qabel ma nqered fl-1811 u eventwalment ġie abbandunat fil-bidu tas-seklu 20. Il-fdalijiet tal-palazzi, tal-moskej, tal-port, tal-fortifikazzjonijiet u ta' strutturi oħra tiegħu ġew ippreservati bis-saħħa tar-ramel tad-deżert.Oażi ta' Al-Ahsa, Pajsaġġ Kulturali li Jevolvi150x150pxHofuf, Governorat ta' Al-Ahsa, l-Arabja Sawdijakulturali:
(iii)(iv)(v)2018Permezz tat-2.5 miljun siġra tal-palm tat-tamal tagħha, Al-Ahsa hija l-ikbar oażi fid-dinja. Al-Ahsa fiha pajsaġġ ġeokulturali uniku u hija eżempju eċċezzjonali ta' interazzjoni mal-ambjent.Sit Arkeoloġiku ta' Hegra (al-Hijr / Madā ͐ in Ṣāliḥ)150x150pxProvinċja ta' Al Madinah,
l-Arabja Sawdija kulturali:
(ii)(iii)2008Is-sit ta' Al-Hijr, li qabel kien magħruf bħala Hegra, jikkostitwixxi l-ikbar insedjament tar-Renju tan-Nabatej wara Petra. Fih sensiela ta' oqbra mħaffrin fil-blat u monumenti li huma ppreservati, li jmorru lura għas-seklu 1 Q.K.Distrett ta' At-Turaif f'ad-Dir'iyah150x150pxProvinċja ta' Riyadh,
l-Arabja Sawdija kulturali:
(ii)(iii)2008Stabbilit fis-seklu 15, id-Distrett ta' Turaif f'ad-Dir'iyah kien l-ewwel belt kapitali tad-dinastija Sawdija. Ad-Dir'iyah esperjenzat it-tkabbir tal-importanza politika u reliġjuża tagħha, kif ukoll it-tifrix tal-Waħħabiżmu fis-seklu 18 u fil-bidu tas-seklu 19.Żona Kulturali ta' Ḥimā150x150pxProvinċja ta' Najran,
l-Arabja Sawdija kulturali:
(iii)2021Iż-Żona Kulturali ta' Ḥimā fiha kollezzjoni ta' tinqix fuq il-blat b'xeni tal-kaċċa, tal-fawna, tal-flora u tal-istili ta' għajxien ta' 7,000 sena ilu.Jeddah Storika, id-Daħla għall-Mekka150x150pxReġjun tal-Mekka,
l-Arabja Sawdija kulturali:
(ii)(iv)(vi)2014Il-belt ta' Jeddah, li tinsab mal-kosta tal-Baħar Aħmar, kibret f'ċentru kummerċjali ewlieni fis-seklu 7 W.K., u ilha sservi bħala d-daħla prinċipali għall-pellegrini fi triqthom lejn il-Mekka.Tinqix fuq il-Blat fir-Reġjun ta' Ha'il150x150pxReġjun ta' Ha'il,
l-Arabja Sawdija kulturali:
(i)(iii)2015Is-siti ta' Jabel Umm Sinman, Jabal al-Manjor u Raat fihom għadd kbir ta' petroglifiċi u kitbiet imnaqqxa fuq il-blat, li jkopru 10,000 sena ta' storja umana.Belt Antika ta' Ġerusalemm u l-Ħitan tagħha150x150pxil-Lvant ta' Ġerusalemm, Iżrael/Palestinakulturali:
(ii)(iii)(vi)—1981Ġerusalemm hija belt imqaddsa għat-tliet reliġjonijiet ewlenin fid-dinja, il-Kristjaneżmu, l-Iżlam u l-Ġudaiżmu, u fiha iktar minn 200 monument storiku, inkluż il-Koppla tal-Blata, il-Ħajt tan-Newwieħa u l-Knisja tas-Sepolkru Mqaddes.Post tat-Twelid ta' Ġesù: il-Knisja tan-Natività u r-Rotta tal-Pellegrinaġġ, Betlem150x150pxGovernorat ta' Betlem, il-Palestinakulturali:
(ii)(iii)2012Is-sit tradizzjonalment jiġi identifikat bħala l-post tat-twelid ta' Ġesù. Il-Knisja tan-Natività, li nbniet fis-seklu 4 u ġiet rikostruwita  fis-seklu 6, għandha importanza prominenti kemm għall-Kristjani kif ukoll għall-Musulmani.Palestina: Art taż-Żebbuġ u tal-Vinji – Pajsaġġ Kulturali tan-Nofsinhar ta' Ġerusalemm, Battiralt=Village of Battir, Palestine 2009|150x150pxGovernorat ta' Betlem,
il-Palestina kulturali:
(iv)(v)2014Il-pajsaġġ tal-għoljiet ta' Battir jinkludi raba' mtarraġ bil-ġebel għas-swieq u għall-ġonna tal-produzzjoni taż-żebbuġ u tal-vinji, li jissaqqa permezz ta' sistema tradizzjonali ta' tisqija.Ċentru Storiku ta' Hebron/Al-Khalilalt=Hebron-(Abraham)-Mosche|150x150pxGovernorat ta' Hebron,
il-Palestina kulturali:
(ii)(iv)(vi)2017Il-qalba taċ-ċentru storiku tar-raħal kien is-sit tal-Moskea ta' Al-Ibrahimi u l-qabar tal-Patriarki li nbnew f'kumpless fis-seklu 1 W.K. sabiex jiġu protetti l-oqbra tal-patriarka Abram u tal-familja tiegħu.Siti Kulturali ta' Al Ain (Hafit, Hili, Bidaa Bint Saud u ż-Żoni tal-Oażi)150x150pxAbu Dhabi, l-Emirati Għarab Magħqudakulturali:
(iii)(iv)(v)2011Al Ain tinsab f'reġjun ta' deżert u ilha tiġi okkupata min-Neolitiku. Fiha oqbra tal-ġebel mit-tielet millenju Q.K., bjar, kostruzzjonijiet tal-brikks u t-tajn u wieħed mill-eqdem eżempji tas-sistema ta' irrigazzjoni msejħa aflaj f'Bidaa Bint Saud.Raħal Storiku ta' Zabid150x150pxGovernorat ta' Al Hudaydah, il-Jemenkulturali:
(iii)—1993Ir-raħal ta' Zabid kien il-belt kapitali tal-Jemen mis-seklu 13 sas-seklu 15. L-università Iżlamika tar-raħal tat kontribut siewi għat-tifrix tal-għarfien Iżlamiku.Belt Antika ta' Sana'a150x150pxGovernorat ta' Sana'a, il-Jemenkulturali:
(iv)(v)(vi)—1986Sana'a tinsab f'wied muntanjuż u ilha abitata għal iktar minn 2,500 sena. Saret ċentru għat-tifrix tal-Iżlam fis-sekli 7 u 8. Il-belt fiha djar-torrijiet uniċi bit-tajn ikkumpattjat, kif ukoll 103 moskea u 14-il ħammamli nbnew qabel is-seklu 11.Belt Antika Ffortifikata ta' Shibam150x150pxGovernorat ta' Hadhramaut, il-Jemenkulturali:
(iii)(iv)(v)—1982Il-belt iffortifikata tas-seklu 16 ta' Shibam hija fost l-eqdem u l-aqwa eżempji ta' ppjanar urban vertikali, bi djar-torrijiet tal-brikks u t-tajn distinti tagħha li wasslu biex titlaqqam bħala "l-Manhattan tad-deżert".Arċipelagu ta' Socotra150x150pxGovernorat ta' Socotra, il-Jemennaturali:
(x)2008Għalkemm jagħmel parti mill-massa tal-art tal-kontinent Afrikan, l-Arċipelagu ta' Socotra huwa amministrat mill-Jemen. Huwa magħruf għall-bijodiversità kbira u għall-flora u l-fawna distinti tiegħu, b'għadd kbir ta' speċijiet endemiċi li ma jeżistu mkien iktar fid-dinja. Barra minn hekk, isostni firxa wiesgħa ta' għasafar u ta' organiżmi tal-baħar.Attrazzjonijiet Ewlenin tar-Renju Antik ta' Saba f'Maribalt=Temple ruins with several standing columns|150x150pxMarib, il-Jemenkulturali: iii, iv—2023Marib kienet iċ-ċentru tar-Renju ta' Saba, possibbilment ir-Renju ta' Sheba. Ir-renju kellu l-kontroll tal-biċċa l-kbira tal-kummerċ tal-inċens madwar il-Peniżola tal-Arabja u kellu rwol ewlieni fl-iskambju kulturali mal-Mediterran u mal-Lvant tal-Afrika. Il-monumenti ta' Marib imorru lura għall-ewwel millenju Q.K. sal-wasla tal-Iżlam għall-ħabta tas-630 W.K. Dawn jinkludu t-Tempju ta' Barran, it-Tempju ta' Awam (fl-istampa), il-belt antika ta' Marib, id-Diga Antika ta' Marib, u l-belt antika ta' Sirwah. Is-sit tniżżel minnufih bħala sit fil-periklu minħabba t-theddidiet tal-Gwerra Ċivili fil-Jemen.As-Salt – Post it-Tolleranza u l-Ospitalità Urbana150x150pxGovernorat ta' Balqa,
il-Ġordan 32°02′21″N 35°43′33″Ekulturali: (ii)(iii)24.68 (61.0)2021Stabbilit fuq tliet għoljiet spazjati qrib xulxin fir-reġjun ta' Balqa, As-Salt kien l-insedjament prinċipali max-Xatt tal-Lvant tax-xmara Ġordan li serva bħala ċentru kummerċjali, kulturali u finanzjarju. Il-prosperità tiegħu wasslet għal influss ta' nies mir-reġjun li marru jgħixu f'As-Salt, u ħolqu belt distinta mibnija bil-ġebla tal-ġir safra u bi stili Neo-Kolonjali u tal-Art Nouveau Ewropej flimkien ma' stili tradizzjonali lokali.Sit tal-Magħmudija tal-"Betanija Lil Hinn mix-Xmara Ġordan" (Al-Maghtas)150x150pxIx-xmara Ġordan.
31°50′14″N 35°33′10″Ekulturali:
(iii)(vi)294 (730)2015Al-Maghtas jinsab max-xmara Ġordan u jitqies bħala l-post fejn Ġesù ġie mgħammed minn Ġwanni l-Battista. Huwa sit ta' pellegrinaġġ Kristjan u fih il-fdalijiet ta' knejjes u kappelli Rumani u Biżantini, monasteru, għerien u vaski.Petra150x150pxGovernorat ta' Ma'an,
il-Ġordan 30°19′50″N 35°26′36″Ekulturali:
(i)(iii)(iv)26,171 (64670)1985Il-belt tan-Nabatej ta' Petra kienet ċentru kummerċjali ewlieni bejn l-Arabja, l-Eġittu u s-Sirja/il-Feniċja, famuża għall-arkitettura mħaffra fil-blat kif ukoll għas-sistemi tal-estrazzjoni u tal-inġinerija tal-ilma.Quseir Amra150x150pxGovernorat ta' Zarqa,
il-Ġordan 31°48′7″N 36°35′9″Ekulturali:
(i)(iii)(iv)0.0445 (0.101)1985Il-kastell tad-deżert ta' Quseir Amra nbena fil-bidu tas-seklu 8, u ntuża kemm bħala fortizza kif ukoll bħala palazz rjali tal-Umajjad. Is-sit huwa magħruf ukoll għall-affreski estensivi tiegħu, li jikkostitwixxu eżempju importanti u uniku ta' arti Iżlamika bikrija.Um er-Rasas (Kastrom Mefa'a)150x150pxGovernorat ta' Madaba,
il-Ġordan 31°30′6″N 35°55′14″Ekulturali:
(i)(iv)(vi)24 (59)2005Stabbilit bħala kamp militari Ruman, Um er-Rasas kiber u sar insedjament sas-seklu 5, li ġie abitat suċċessivament minn komunitajiet Kristjani u Iżlamiċi. Fil-biċċa l-kbira tiegħu s-sit għadu ma ġiex skavat u fih fdalijiet ta' fortifikazzjonijiet Rumani, ta' knejjes b'artijiet tal-mużajk ippreservati sew, u żewġ torrijiet stiliti.Żona Protetta ta' Wadi Rum150x150pxil-Ġordan
29°38′23″N 35°26′02″Eimħallat:
(iii)(v)(vii)74,180 (183,300)2005Iż-Żona Protetta ta' Wadi Rum tinsab fin-Nofsinhar tal-Ġordan u fiha varjetà kbira ta' formazzjonijiet tal-art fid-deżert, inkluż widien tal-ġebel ramli, ħnejjiet naturali, fniedaq, irdumijiet, ċedimenti tal-art u għerien. Is-sit fih ukoll panewijiet estensivi tal-arti fuq il-blat, inċiżjonijiet u fdalijiet arkeoloġiċi, li jixhdu iktar 12,000 sena ta' abitazzjoni umana kontinwa.Anjar150x150pxGovernorat ta' Beqaa,
il-Libanu 33°43′33″N 35°55′47″Ekulturali:
(iii)(iv)—1984Stabbilita fil-bidu tas-seklu 8, il-belt ta' Anjar malajr ġiet abbandunata wara l-waqgħa tal-Kaliffat Umajjad, u tħallew fdalijiet ta' swar, torrijiet, palazzi, moskej u banjijiet, li jikkostitwixxu eżempju ta' ppjanar tal-bliet ta' żmien l-Umajjad.Baalbek150x150pxGovernorat ta' Baalbek-Hermel,
il-Libanu 34°00′25″N 36°12′18″Ekulturali:
(i)(iv)—1984Magħrufa qabel bħala Heliopolis, il-belt tal-Feniċi ta' Baalbek fiha wħud mill-ikbar tempji Rumani u fost l-iktar ippreservati, inkluż it-Tempji ta' Ġove, ta' Venere u ta' Bacchus.Byblos150x150pxGovernorat tal-Għolja tal-Libanu,
il-Libanu 34°07′09″N 35°38′51″Ekulturali:
(iii)(iv)(vi)—1984Abitata kontinwament min-Neolitiku, Byblos kienet waħda mill-eqdem bliet li oriġinat fi żmien il-Feniċi. Minn dak iż-żmien ġiet okkupata mill-Persjani, mir-Rumani, mill-ġellieda tal-Kruċjati u mill-Ottomani, li kollha kemm huma ħallew xi influwenza fuq l-arkitettura tagħha. Byblos kellha rwol sinifikanti fid-diffużjoni tal-alfabett tal-Feniċi.Ouadi Qadisha (il-Wied Sagru) u l-Foresta taċ-Ċedri ta' Alla (Horsh Arz el-Rab)150x150pxGovernorat tat-Tramuntana tal-Libanu,
il-Libanu 34°14′36″N 36°02′56″Ekulturali:
(iii)(iv)—1998Il-Wied ta' Qadisha pprovda kenn għall-komunitajiet Kristjani mill-bidu tal-Kristjaneżmu, u ospita għadd kbir ta' monasteri u eremitaġġi. Il-Foresta taċ-Ċedri ta' Alla hija fost l-aħħar postijiet fejn għadhom jikbru s-siġar taċ-Cedrus libani, li minnhom storikament kienu jiġu prodotti wħud mill-iżjed materjali importanti għall-kostruzzjoni.Fiera Internazzjonali ta' Rachid Karami f'Tripoli150x150pxGovernorat tat-Tramuntana tal-Libanu,
il-Libanu 34°26′21″N 35°49′27″Ekulturali:
(ii)(iv)—2022Il-Fiera Internazzjonali ta' Rachid Karameh f'Tripoli tinsab fit-Tramuntana tal-pajjiż u ġiet iddisinjata fl-1962 mill-arkitett Brażiljan Oscar Niemeyer fuq medda ta' 70 ettaru bejn iċ-ċentru storiku ta' Tripoli u l-port ta' Al Mina. Il-fiera kienet il-proġett ewlieni tal-politika tal-immodernizzar tal-Libanu fis-snin 60 tas-seklu 20.Tyre150x150pxGovernorat tan-Nofsinhar tal-Libanu, il-Libanu
33°16′19″N 35°11′40″Ekulturali:
(iii)(vi)154 (380)1984Il-belt antika tal-Feniċi ta' Tyre kienet waħda mill-ewwel setgħat marittimi fil-Lvant tal-Mediterran u l-post fejn jingħad li ġiet skoperta ż-żebgħa vjola. Il-fdalijiet arkeoloġiċi eżistenti fil-biċċa l-kbira jmorru lura għal żmien ir-Rumani, fosthom banjijiet, arena, triq bil-kolonni, arkata trijonfali, akkwedott u ippodromu.Belt Antika ta' Aleppo150x150pxGovernorat ta' Aleppo,
is-Sirja kulturali:
(iii)(iv)1986Aleppo tinsab f'salib it-toroq ta' diversi rotot kummerċjali, u ġiet immexxijja suċċessivament, fost l-oħrajn, mir-Rumani, mill-Ajjubidi, mil-Mamluk u mill-Ottomani, li kollha kemm huma ħallew influwenza sinifikanti fin-nisġa arkitettonika tagħha. Dan irriżulta f'pajsaġġ urban diversifikat. Fost l-istrutturi ewlenin tal-belt hemm iċ-ċittadella, il-Moskea l-Kbira u l-Madrasa ta' Halawiye.Belt Antika ta' Bosra150x150pxGovernorat ta' Daraa,
is-Sirja kulturali:
(i)(iii)(vi)—1980Bosra li qabel kienet insedjament tan-Nabatej, il-belt ta' Bosra nħakmet mir-Rumani fis-seklu 2 W.K. u saret il-belt kapitali tal-Arabja. Sfat taħt it-tmexxija Iżlamika fis-seklu 7. Il-fdalijiet tal-belt antika jinkludu teatru, bażilika, katidral, moskea u madrasa, fost l-oħrajn.Belt Antika ta' Damasku150x150pxGovernorat ta' Damasku,
is-Sirja kulturali:
(i)(ii)(iii)(iv)(vi)1979Il-belt antika ta' Damasku, stabbilita fit-tielet millenju Q.K., titqies bħala waħda mill-eqdem bliet abitati kontinwament fid-dinja. Bħala l-belt kapitali tal-Umajjad, kienet ta' influwenza sinifikanti fid-dinja Għarbija. Il-Moskea l-Kbira hija fost l-ikbar fid-dinja u l-eqdem siti ta' talb kontinwu mill-bidu tal-Iżlam.Villaġġi Antiki tat-Tramuntana tas-Sirja150x150pxit-Tramuntana tas-Sirjakulturali:
(iii)(iv)(v)2011Is-sit huwa magħmul minn xi 40 villaġġ, li jmorru lura għas-sekli 1 sa 7 W.K. u li ġew abbandunati fis-sekli 8 u 10 W.K. Jagħtu ħjiel tal-ħajja rurali fl-Antikità Aħħarija u matul il-perjodu Biżantin.Krak des Chevaliers u Qal'at Salah El-Din150x150pxGovernorati ta' Homs u ta' Latakia,
is-Sirja kulturali:
(ii), (iv)2006Crac des Chevaliers u Qal'at Salah El-Din jitqiesu bħala wħud mill-iżjed eżempji prominenti ta' kastelli ta' żmien il-Kruċjati, u juru l-evoluzzjoni tal-fortifikazzjonijiet u l-iskambju ta' influwenzi fit-teknoloġija tad-difiża.Sit ta' Palmyra150x150pxGovernorat ta' Homs,
is-Sirja kulturali:
(i)(ii)(iv)1980Palmyra sfat taħt it-tmexxija Rumana fis-seklu 1 W.K., u kibret biex saret wieħed mill-iżjed ċentri kulturali importanti ta' żmien il-qedem. Il-fdalijiet estensivi tagħha jinkludu t-Triq il-Kbira bil-Kolonni, it-Tempju ta' Bel, il-Kamp ta' Dijoklezjanu u t-Teatru Ruman.Ahwar tan-Nofsinhar tal- Iraq: Rifuġju ta' Bijodiversità u l-Pajsaġġ Relitt tal-Bliet tal-Mesopotamja150x150pxGovernorat ta' Dhi Qar, l-Iraq
31°33′44″N 47°39′28″Eimħallat:
(iii)(v)(ix)(x)211,544 (522,740)2016Is-sit jinsab fin-Nofsinhar tal-Iraq u jinkludi tliet bliet ta' oriġini Sumera, fosthom Uruk, Ur u Eridu, flimkien ma' erba' artijiet mistagħdra fl-imraġ tal-Mesopotamja.Babilonja150x150pxGovernorat tal-Babilonja,
l-Iraq32°32′31.09″N 44°25′15″Ekulturali:
(iii)(vi)1,054.3 (2,605)2019Is-sit jinsab 85 kilometru fin-Nofsinhar ta'  Bagdad u jinkludi l-fdalijiet tal-belt li bejn is-626 u l-539 Q.K., kienet il-belt kapitali tal-Imperu Neo-Babiloniż. Jinkludi villaġġi u żoni agrikoli madwar il-belt antika.Ċittadella ta' Erbil150x150pxGovernorat ta' Erbil, l-Iraq
36°11′28″N 44°00′33″Ekulturali:
(iv)16 (40)2014Iċ-ċittadella ta' Erbil tinsab fil-quċċata ta' għolja fuq il-belt ta' Erbil u tikkorrispondi għall-belt antika ta' Arbela, li kienet ċentru politiku u reliġjuż Assirjan li jmur lura għal żmien l-Assirjani.Hatra150x150pxGovernorat ta' Nineveh,
l-Iraq 35°35′17″N 42°43′06″Ekulturali:
(ii)(iii)(iv)(vi)324 (800)1985Il-belt iffortifikata Partika ta' Hatra irreżistiet attakki ripetuti mill-Imperu Ruman fis-seklu 2 W.K. L-arkitettura tagħha tirrifletti kemm influwenzi Ellenistiċi kif ukoll influwenzi Rumani.Ashur (Qal'at Sherqat)150x150pxGovernorat ta' Saladin,
l-Iraq 35°27′32″N 43°15′35″Ekulturali:
(iii)(iv)70 (170)2003Ashur tinsab max-xmara Tigris u tmur lura għat-tielet millenju Q.K. Ashur kienet l-ewwel kapitali tal-Imperu Assirjan u ċentru reliġjuż tal-Assirjani. Wara l-qerda tagħha mill-Babiloniżi, il-belt reġgħet ħadet il-ħajja għal żmien qasir matul il-perjodu tal-Partiċi.Belt Arkeoloġika ta' Samarra150x150pxGovernorat ta' Saladin,
l-Iraq 34°20′28″N 43°49′25″Ekulturali:
(ii)(iii)(iv)15,058 (37,210)2007Il-belt Iżlamika ta' Samarra tinsab max-xmara Tigris u kienet il-kapitali tal-Kaliffat Abbasid. Fiha tnejn mill-ikbar moskej u bosta mill-ikbar palazzi fid-dinja Iżlamika. Barra minn hekk, hija l-ifjen eżempju ta' ppjanar tal-bliet ta' żmien l-Abbasidi.Paphosalt=A colorful mosaic showing various people.|150x150pxPaphos, Ċiprukulturali: (iii), (iv)—1980Il-qima ta' allat tal-fertilità pre-Elleniċi f'Ċipru bdiet fin-Neolitiku fis-sitt millenju Q.K. Paphos kien is-sit b'wieħed mill-eqdem insedjamenti ta' Mycenae. Fis-seklu 12 Q.K., dawn bnew tempju ddedikat lil Afrodite, l-alla femminili tal-imħabba u tas-sbuħija, li jingħad li twieldet fil-gżira, skont il-mitoloġija klassika. Is-sit arkeoloġiku jinkludi l-fdalijiet tal-vilel, tal-palazzi, tal-fortizzi u tal-oqbra mħaffrin fil-blat. Il-vilel kienu mżejna b'mod rikk b'artijiet bil-mużajk, b'motivi li jirrappreżentaw temi mill-mitoloġija u mill-ħajja ta' kuljum. Dan il-mużajk ta' kwalità artistika għolja sar mill-perjodu Ellenistiku sal-perjodu Biżantin.Knejjes Impittrin fir-Reġjun ta' Troodosalt=Fresco in Pedoulas of Constantine and his mother|154x154pxLimassol u Nikosija, Ċiprukulturali: (ii), (iii), (iv)—1985Dan is-sit huwa magħmula minn għaxar knejjes u monasteri rurali li nbnew fil-muntanji ta' Troodos bejn is-sekli 11 sa 16. Il-Knisja tal-Verġni Marija ta' Arakos u l-Knisja ta' San Nikola tas-Saqaf, fost l-oħrajn, huma mżejna b'pitturi rikki mal-ħitan. Jiddokumentaw iżjed minn 500 sena ta' pitturi Biżantini u post-Biżantini u jservu bħala eżempji tal-iżvilupp tal-istili b'influwenzi internazzjonali. Oriġinarjament fl-1985 tniżżlu disa' knejjes, u oħra żdiedet fl- 2001, filwaqt li hemm oħra addizzjonali li qed titqies għal estensjoni ulterjuri fil-lista tas-siti indikattivi.Choirokoitiaalt=Small white circular huts with flat roof.|150x150pxLarnaca, Ċiprukulturali: (ii), (iii), (iv)—1998Choirokoitia hija wieħed mill-iżjed siti preistoriċi importanti fil-Lvant tal-Mediterran. Kien okkupat bejn is-seba' u r-raba' millenji Q.K., fil-perjodu Neolitiku. L-insedjament kien jikkonsisti minn djar ċirkolari magħmula bil-brikks tat-tajn u l-ġebel b'soqfa ċatti, u kien protett permezz ta' diversi ħitan suċċessivi. Is-soċjetà agrikola ma kinitx tipproduċi ċ-ċeramika. Fost is-sejbiet kien hemm iż-żnied u għodod magħmulin bl-għadam, fdalijiet tal-annimali u tal-pjanti, reċipjenti tal-ġebel, u figurini antropomorfiċi tal-ġebel (u waħda tat-tafal). Parti biss mis-sit ġie skavat. Modifika minuri fil-konfini taż-żona ta' lqugħ tas-sit saret fl-2012.Monasteri ta' Haghpat u ta' Sanahinalt=Haghbat Monastery, church buildings in stone|150x150pxProvinċja ta' Lori, l-Armenjakulturali: (ii), (iv)—1996Il-monasteri ta' Haghpat u ta' Sanahin inbnew fit-tieni nofs tas-seklu 10 taħt il-patroċinju tar-Reġina Khosrovanush, il-mara tar-Re Ashot III. Binjiet addizzjonali ġew miżjuda fiż-żewġ kumplessi sas-seklu 13. Arkitettonikament, il-monasteri jikkombinaw il-karatteristiċi tal-arkitettura ekkleżjastika Biżantina mal-istil vernakolari reġjonali tal-Kawkasu. Il-Monasteru ta' Haghpat (fl-istampa) tniżżel bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1996, filwaqt li l-Monasteru ta' Sanahin żdied fis-sena 2000.Monasteru ta' Geghard u n-Naħa ta' Fuq tal-Wied ta' Azatalt=A church in Armenian style|150x150pxProvinċja ta' Kotayk, l-Armenjakulturali: (ii)—2000Il-Monasteru ta' Geghard jinsab fil-fondoq tax-xmara Azat. Skont it-tradizzjoni, San Girgor l-Illuminatur stabbilixxa l-monasteru fis-seklu 4. Dan ħabat mal-introduzzjoni tal-Kristjaneżmu bħala r-reliġjon statali fl-Armenja. Il-kumpless prinċipali jmur lura għas-seklu 13. Jinkludi knejjes imħaffrin fil-blat, oqbra, ċelel residenzjali, u diversi khachkars (steli Armeni ta' mafkar bi slaleb imżejnin). Il-monasteru kien ċentru ekkleżjastiku u kulturali importanti tal-Armenja Medjevali.Katidral u Knejjes ta' Echmiatsin u s-Sit Arkeoloġiku ta' Zvartnotsalt=Etchmiadzin Cathedral, a large building complex in stone|150x150pxProvinċja ta' Armavir, l-Armenjakulturali: (ii), (iii)—2000Dan is-sit ikopri knejjes li juru l-evoluzzjoni u l-iżvilupp tal-arkitettura ekkleżjastika Armena. Il-knejjes f'Etchmiadzin (illum imsejħa Vagharshapat) jinkludu l-Katidral ta' Etchmiadzin (stabbilit fit-301; tal-istampa), il-Knisja ta' San Gayane (630), il-Knisja ta' San Hripsime (618), u l-Knisja ta' Shoghakat (li nbniet fl-1694 fuq kappella tas-seklu 4). Il-Knisja ta' Zvartnots inbniet fis-seklu 7 iżda nqerdet fis-seklu 10, x'aktarx minħabba xi terremot.Il-Belt Iffortifikata ta' Baku bil-Palazz tax-Shirvanshah u t-Torri tax-Xebbaalt=Domes and an minaret in light-coloured stone|150x150pxBaku, l-Ażerbajġankulturali: (iv)—2000Il-kumpless urban tal-Belt Iffortifikata ta' Baku joħroġ fid-dieher l-influwenzi ta' diversi kulturi li kienu preżenti fl-inħawi tul l-istorja: iż-Żoroastrijani, is-Sassanidi, l-Għarab, il-Persjani, ix-Shirvani, l-Ottomani u r-Russi. Is-swar difensivi jmorru lura għas-seklu 12, flimkien mat-Torri tax-Xebba, li nbena fuq strutturi iktar bikrin li jmorru lura għas-sekli 7 u 6 Q.K. Il-Palazz tax-Shirvanshah inbena fis-seklu 15. Fl-2003 is-sit kollu tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji fil-periklu minħabba l-ħsara li ġarrab fit-terremot ta; Baku tas-sena 2000, kif ukoll minħabba n-nuqqas ta' politiki ta' konservazzjoni, l-isforzi dubjużi ta' restawr, u l-pressjoni tal-iżvilupp urban. Wara li sar titjib fil-ġestjoni u l-preservazzjoni tas-sit, is-sit tneħħa mil-lista tas-siti fil-periklu fl-2009.Il-Pajsaġġ Kulturali tat-Tinqix fuq il-Blat f'Gobustanalt=Rocks at the entrance to the park|150x150pxDistrett ta' Garadagh u d-Distrett ta' Absheron, l-Ażerbajġankulturali: (iii)—2007It-tinqix fuq il-blat u l-ġebel f'Gobustan jixhdu l-preżenza umana fl-inħawi fuq perjodu ta' 40,000 sena. Hemm iktar minn 6,000 tinqix fuq il-blat b'figuri umani, pjanti, annimali kif ukoll xeni tal-kaċċa u tas-sajd. Fil-perjodu wara l-Aħħar Massimu Glaċjali, il-klima u l-veġetazzjoni tal-inħawi kienu iktar sħan u kellhom iktar xita mil-lum il-ġurnata. Minbarra t-tinqix fuq il-blat, instabu wkoll il-fdalijiet ta' insedjamenti u ta' siti funebri.Iċ-Ċentru Storiku ta' Sheki bil-Palazz tal-Khanalt=Stained glass windows in the palace|150x150pxSheki, l-Ażerbajġankulturali: (ii), (iv)—2019Il-belt ta' Sheki (jew Shaki) tinsab fil-muntanji tal-Kawkasi l-Kbar u kienet belt importanti tul it-toroq tal-ħarir fil-Kawkasi. Iċ-ċentru storiku jmur lura għas-seklu 18, u nbena wara li r-raħal preċedenti nqered bl-għargħar u bit-tajn. Id-djar tradizzjonali għandhom soqfa forfċi għoljin. Il-belt saret sinjura bis-saħħa tat-tnissil tad-dud tal-ħarir u l-kummerċ tagħhom fl-aħħar tas-seklu 18 u fis-seklu 19. Il-ġid huwa rifless fil-Palazz tal-Khan u fid-djar tal-merkanti.Monumenti Storiċi ta' Mtskhetaalt=Church on a top of the hill|150x150pxMtskheta-Mtianeti, il-Georgiakulturali: (iii), (iv)—1994Mtskheta kienet il-belt kapitali tal-Georgia mis-seklu 3 Q.K. sas-seklu 5 W.K., u għadha ċ-ċentru tal-Knisja Ortodossa tal-Georgia. Kienet il-post fejn il-Kristjaneżmu ġie pproklamat bħala r-reliġjon uffiċjali tal-Georgia fit-337. Il-Monasteru ta' Jvari (fl-istampa) imur lura għas-seklu 6 filwaqt li l-Katidral ta' Svetitskhoveli u l-Monasteru ta' Samtavro nbnew fis-seklu 11 fuq is-sit ta' knejjes iktar bikrin. Il-monumenti jirrappreżentaw stadji differenti fl-iżvilupp tal-arkitettura reliġjuża Medjevali fir-reġjun.Monasteru ta' Gelatialt=Two church buildings in stone|150x150pxImereti, il-Georgiakulturali: (iii), (iv)—1994Il-Monasteru ta' Gelati, kapulavur tal-Epoka tad-Deheb tal-Georgia, inbena fl-1106 mir-Re David IV u kien wieħed miċ-ċentri intellettwali u kulturali prinċipali fil-Georgia matul il-Medju Evu kollu. Kellu Akkademja li impjegat uħud mill-iżjed xjenzati, teologi u filosfi famużi tal-Georgia, li ħafna minnhom kienu attivi f'diversi monasteri Ortodrossi barra mill-pajjiż, bħal mill-Akkademja Mangana f'Kostantinopli. Inizjalment, is-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO kien jinkludi wkoll il-Katidral ta' Bagrati. Bejn l-2010 u l-2017, dan tniżżel fil-lista tas-siti fil-periklu minħabba li sarlu rikostruzzjoni kbira għad-detriment tal-integrità u tal-awtentiċità tiegħu. Fl-2017, il-Katidral ta' Bagrati tneħħa mil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO u l-Monasteru ta' Gelati tneħħa mil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji fil-perikli.In-Naħa ta' Fuq ta' Svanetialt=Stone towers in a mountain landscape|150x150pxSamegrelo-Zemo Svaneti, il-Georgiakulturali: (iv), (v)—1996In-Naħa ta' Fuq ta' Svaneti hija wied tul ix-xmara Enguri gejn il-Kawkasu u l-Katina Muntanjuża ta' Svaneti. Il-komunitajiet Svan adattaw għall-ħajja fir-reġjuni muntanjużi. L-iżjed karatteristika arkitettonika prominenti tal-villaġġi huma t-torrijiet Medjevali tal-ġebel li kellhom funzjonijiet kemm difensivi kif ukoll residenzjali. Iktar minn 200 torri u dar ġew ippreservati fil-villaġġ ta' Chazhashi.Foresti Tropikali u Artijiet Mistagħdra Kolkiċialt=Forest and river from above|150x150pxSamegrelo-Zemo Svaneti, Guria, Adjara, il-Georgianaturali: (ix), (x)—2021Ir-reġjun kostali tal-Georgia (ir-reġjun storiku ta' Kolkis) huwa miksi minn artijiet mistagħdra, foresti, torbiera mistagħdra, lagi, u għaram tar-ramel. Xi żoni huma protetti bħala siti Ramsar. Dawn huma postijiet importanti għall-bijodiversità u jservu bħala punt ta' waqfa tul ir-rotot tal-passa ta' għasafar bħaċ-ċikonja sewda, il-grawwi, u r-russett abjad. Is-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO huwa magħmul minn seba' komponenti: Kintrishi-Mtirala u Ispani f'Adjara, Grigoleti u Imnati f'Guria, u Pitshora, Nabada, u Churia f'Samegrelo-Zemo Svaneti. Dawn jiġu amministrati fil-Georgia bħala partijiet mill-Park Nazzjonali ta' Kolkheti (fl-istampa), mir-Riżerva Naturali Stretta ta' Kintrishi, miż-Żoni Protetti ta' Kobuleti, u mill-Park Nazzjonali ta' Mtirala.Afrodisja150x150pxTurProvinċja ta' Aydın, it-Turkijakulturali:TurAph
(ii)(iii)(iv)(vi)2017Is-sit jikkonsisti minn Afrodisja stess (bil-monument ewlieni tat-Tempju ta' Afrodite tas-seklu 3 Q.K.) u l-barrieri antiki tal-irħam fil-qrib, li kienu wasslu l-ġid għall-belt tal-Greċja Antika.Sit Arkeoloġiku ta' Ani150x150pxTurProvinċja ta' Kars, it-Turkijakulturali:TurArcAni
(ii)(iii)(iv)2016Il-belt Medjevali ta' Ani, li tinsab qrib il-fruntiera bejn it-Turkija u l-Armenja, laħqet il-qofol tagħha fis-sekli 10 u 11 bħala l-belt kapitali tal-Armenja Bagratida, qabel ma għaddiet minn deklin mis-seklu 14 'il quddiem wara l-invażjoni tal-Mongoli u terremot kbir.Sit Arkeoloġiku ta' Trojja150x150pxTurProvinċja ta' Çanakkale, it-Turkijakulturali:TurArcTro
(ii)(iii)(vi)1998Trojja, li tmur lura iktar minn erba' millenji ilu u li kienet influwenza ewlenija għall-Ilijade ta' Omeru u l-Enejde ta' Virgilio, ġiet skoperta mill-ġdid minn Heinrich Schliemann fl-aħħar tas-seklu 19, u minn dak iż-żmien saret wieħed mill-iżjed siti arkeoloġiċi magħrufa fid-dinja.Arslantepe150x150pxTurProvinċja ta' Malatya, it-Turkijakulturali:TurArcAni
(iii)2021Arslantepe kienet belt antika max-xmara Tohma, tributarja tal-parti ta' fuq tax-xmara Ewfrate, qrib il-muntanji Taurus. Ġiet identifikata mas-sit arkeoloġiku modern ta'  Arslantepe ħdejn Malatya. L-ewwel xwabel magħrufa fi Żmien il-Bronż Bikri (għall-ħabta tas-sekli 33 sa 31) huma bbażati fuq sejbiet f'Arslantepe minn Marcella Frangipane tal-Università ta' Ruma, l-Italja.Bursa u Cumalıkızık: it-Twelid tal-Imperu Ottoman150x150pxTurProvinċja ta Bursa, it-Turkijakulturali:TurBur
(i)(ii)(iv)(vi)2014L-ewwel belt kapitali tal-Imperu Ottoman fis-seklu 14, Bursa, bl-ippjanar urban innovattiv tagħha, saret sors ewlieni ta' referenza għal bliet Ottomani futuri. Il-villaġġ fil-qrib ta' Cumalıkızık huwa eżemplar tas-sistema tal- vakıf, u kien jagħti sostenn għall-iżvilupp tal-belt kapitali.Belt ta' Safranbolu150x150pxTurProvinċja ta' Karabük, it-Turkijakulturali:TurCit
(ii)(iv)(v)1994F'salib it-toroq tal-kummerċ tal-karovani, Safranbolu ffjorixxiet mis-seklu 13 'il quddiem. L-arkitettura tagħha saret influwenza ewlenija fuq l-iżvilupp urban fl-Imperu Ottoman kollu.Pajsaġġ Kulturali tal-Fortizza ta' Diyarbakır u tal-Ġonna ta' Hevsel150x150pxTurProvinċja ta' Diyarbakır, it-Turkijakulturali:TurDiy
(iv)2015Diyarbakır kienet belt ta' importanza kbira mill-perjodu Ellenistiku sal-preżent. Is-sit jinkludi s-swar tal-belt ta' Diyarbakır, twal 5,800 km, kif ukoll il-Ġonna ta' Hevsel, li kienu jipprovdu l-provvista tal-ikel u tal-ilma lill-belt.Efesu150x150pxTurProvinċja ta' İzmir, it-Turkijakulturali:TurEph
(iii)(iv)(vi)2015Il-belt antika Griega ta' Efesu kienet famuża għaliex kellha wieħed mis-Seba' Għeġubijiet tad-Dinja Antika, it-Tempju ta' Artemis, li issa fadal biss ftit fdalijiet tiegħu. Wara li sfat taħt il-kontroll tar-Rumani fis-seklu 2 Q.K., il-belt iffjorixxiet, u nbnew strutturi monumentali bħal-Librerija ta' Ċelsu. Id-Dar ta' Marija Verġni u l-Bażilika ta' San Ġwann saru siti Kristjani ewlenin ta' pellegrinaġġ mis-seklu 5 'l quddiem.Göbekli Tepe150x150pxTurProvinċja ta' Şanlıurfa, it-Turkijakulturali:TurGob
(i)(ii)(iv)2018Is-sit imur lura għan-Neolitiku ta' qabel il-bċejjeċ tal-fuħħar bejn il-millenji 10 u 9 Q.K., u x'aktarx li kien jintuża minn kaċċaturi għal skopijiet ta' ritwali.Park Nazzjonali ta' Göreme u s-Siti fil-Blat ta'  Cappadocia150x150pxTurProvinċja ta' Nevşehir, it-TurkijaImħallat:TurGor
(i)(iii)(v)(vii)1985Iż-żona tal-Wied ta' Göreme hija famuża għall-formazzjonijiet tal-blat partikolari tagħha. Ir-reġjun ta' Cappadocia fih ukoll gallerija ta' abitazzjonijiet, villaġġi, u knejjes imħaffrin fil-blat kif ukoll bliet sħaħ taħt l-art, u eżempji importanti tal-arti Biżantina post-Ikonoklastika.Moskea l-Kbira u Sptar ta'  Divriği150x150pxTurProvinċja ta' Sivas, it-Turkijakulturali:TurGre
(i)(iv)1985Stabbilit fil-bidu tas-seklu 13, il-kumpless tal-moskea u tal-isptar f'Divriği huwa eżempju uniku u straordinarju tal-arkitettura Iżlamika, li jħallat flimkien disinni distinti u xi kultant f'kuntrast ma' xulxin.Hattusha: il-Belt Kapitali tal-Ittiti150x150pxTurProvinċja ta' Çorum, it-Turkijakulturali:TurHat
(i)(ii)(iii)(iv)1986Il-belt kapitali antika tal-Imperu tal-Ittiti, bid-daħliet, it-tempji u l-palazzi ppreservati tajjeb, kif ukoll is-santwarju fil-blat ta' Yazılıkaya, huma fost l-aħħar fdalijiet tas-setgħa tal-Ittiti li fl-imgħoddi kienet dominanti fl-Anatolja u fit-Tramuntana tas-Sirja.Hierapolis-Pamukkale150x150pxTurProvinċja ta' Denizli, it-TurkijaImħallat:TurHie
(iii)(iv)(vii)1988Is-sit naturali ta' Pamukkale huwa famuż għall-pajsaġġ viżiv mill-isbaħ tiegħu, li jikkonsisti minn kaskati ppetrifikati, stalaktiti u artijiet imtarrġin. Il-fdalijiet tar-raħal antik fil-qrib ta' Hierapolis, stabbilit fl-aħħar tas-seklu 2 Q.K., jinkludu diversi strutturi Griegi-Rumani, fosthom tempji, banjijiet, nekropoli, kif ukoll eżempji tal-arkitettura Kristjana Bikrija.Żoni Storiċi ta' Istanbul150x150pxTurProvinċja ta' Istanbul, it-Turkijakulturali:TurHis
(iii)(iv)(vii)1985Il-belt kapitali imperjali tal-Imperi Biżantini u Ottomani, Istanbul ilha ċentru politiku, reliġjuż u kulturali ewlieni għal iżjed minn żewġ millenji. Il-belt tinkludi kapulavuri bħall-Ippodromu ta' Kostantinopli, il-Hagia Sophia, il-Moskea ta' Süleymaniye u l-Palazz ta' Topkapı, xhieda ta' arkitetti kbar tul iż-żminijiet.Nemrut Dağ150x150pxTurProvinċja ta' Adıyaman, it-Turkijakulturali:TurNem
(i)(iii)(iv)1987Nemrut Dağ huwa l-post fejn ir-Re Antijoke I (69-34 Q.K.) ta' Commagene bena t-tempju u l-qabar tiegħu stess, imdawwar b'statwi kolossali u steli, f'waħda mill-iżjed opri arkitettoniċi ambizzjużi tal-perjodu Ellenistiku.Sit Neolitiku ta' Çatalhöyük150x150pxTurProvinċja ta' Konya, it-Turkijakulturali:TurNeo
(iii)(iv)2012Okkupat għall-ħabta tas-7400 Q.K. u l-5200 Q.K., is-sit kbir ta' Çatalhöyük huwa fost il-ftit eżempji ta' insedjament Neolitiku ppreservati tajjeb, b'konfigurazzjoni urbana egalitarja, abitazzjonijiet b'aċċess mis-soqfa, pitturi mal-ħitan u riljievi li huma xhieda ta' stil ta' ħajja protourban.Pergamon u l-Pajsaġġ Kulturali tagħha b'Diversi Saffi150x150pxTurProvinċja ta' İzmir, it-Turkijakulturali:TurPer
(i)(ii)(iii)(iv)(vi)2014Stabbilita fis-seklu 3 Q.K. bħala l-belt kapitali tad-dinastija Ellenistika tal-Attalidi, Pergamon kienet waħda mill-iżjed bliet importanti tad-Dinja l-Antika. Wara l-legat tagħha lir-Rumani fil-133 Q.K., il-belt għaddiet minn żvilupp ulterjuri, u saret magħrufa bħala ċentru terapewtiku ewlieni.Moskea ta' Selimiye u l-Kumpless Soċjali tagħha150x150pxTurProvinċja ta' Edirne, it-Turkijakulturali:TurSel
(i)(iv)2011Mibnija fis-seklu 16, il-Moskea ta' Selimiye f'Edirne hija kkunsidrata mill-arkitett tagħha Mimar Sinan bħala l-kapulavur tiegħu u tirrappreżenta l-ogħla kisba tal-arkitettura Ottomana.Xanthos-Letoon150x150pxTurProvinċji ta' Antalya u ta' Muğla, it-Turkijakulturali:TurXan
(ii)(iii)1988Is-sit jikkonsisti minn żewġ insedjamenti ġirien. Xanthos, iċ-ċentru taċ-ċivilizzazzjoni ta'  Lycia, kellha influwenzi arkitettoniċi sinifikanti fuq bliet oħra tar-reġjun, bil-Monument ta' Nereid li ispira direttament il-Mawżolew ta' Halicarnassus f'Caria. Letoon, ċentru reliġjuż importanti f'Lycia, jospita l-Istele trilingwi ta' Letoon, li kienet il-muftieħ biex tiġi ddeċifrata l-lingwa antika ta' Lycia li kienet ilha estinta żmien twil.Postijiet Sagri tal-Bahá'i f'Haifa u l-Punent tal-Galileaalt=Large white buildings in a landscape garden.|150x150pxDistrett ta' Haifa u Distrett tat-Tramuntana, Iżraelkulturali:
(iii)(vi)2008Tumbati Bibbliċi: Megiddo, Hazor, Be'er Shevaalt=Ruins of building consisting of low walls of unhewn stones.|150x150pxDistrett tat-Tramuntana u Negev, Iżraelkulturali:
(ii)(iii)(iv)(vi)2005Rotta tal-Inċens – Bliet tad-Deżert f'Negevalt=Ruins of buildings in a desert.|150x150pxNegev, 
Iżraelkulturali:
(iii)(v)—2005Masadaalt=Ruins of a building made of unhewn stones.|150x150pxDistrett tan-Nofsinhar, Iżraelkulturali:
(iii)(iv)(vi)2001Belt Antika ta' Acrealt=A fortress or a tower of a fortification.|150x150pxPunent tal-Galilea, Iżraelkulturali:
(ii)(iii)(v)2001Belt Bajda ta' Tel Aviv – il-Moviment Modernalt=White modern building.|150x150pxTel Aviv, Iżraelkulturali:
(ii)(iv)2003Siti tal-Evoluzzjoni Umana fl-Għolja tal-Karmnu: L-Għerien ta' Nahal Me'arot / Wadi el-Mughara150x150pxGħolja tal-Karmnu, Iżraelkulturali:
(iii)(v)2012Għerien ta' Maresha u Beit Guvrin fl-Artijiet Baxxi tal-Ġudea bħala Mikrokożmu tal-Art tal-Għerien150x150pxDistrett tan-Nofsinhar, Iżrael
31°36′0″N 34°53′44″Ekulturali:
(v)2014Nekropoli ta' Beit She'arim: Għeliem tar-Rinaxximent Lhudi150x150pxDistrett ta' Haifa, Iżrael
32°42′8″N 35°7′37″Ekulturali:
(ii)(iii)2015Gordion150x150pxProvinċja ta' Ankara, it-Turkijakulturali:
(iii)2023Gordion kienet il-belt kapitali ta' Friġja (bl-Ingliż: Phrygia). L-okkupazzjoni fis-sit tmur lura għal Żmien il-Bronż Bikri (għall-ħabta tal-2300 Q.K.) u baqgħet b'mod kontinwu sas-seklu 4 W.K. u mill-ġdid fis-sekli 13 u 14 W.K.Moskej tal-Pilastri tal-Injam tal-Anatolja Medjevali150x150pxTurdiversi siti, l-Anatolja, it-Turkijakulturali:TurSel
(ii)(iv)2023Is-sit jikkonsisti minn ħames moskej tal-pilastri tal-injam fl-Anatolja li jmorru lura għall-aħħar tas-seklu 13 u nofs is-seklu 14.Kumplessi Monastiċi Armeni tal-Iranxellug|bla_tilar|164x164pxProvinċja tal-Punent tal-AżerbajġanKulturali:IrnArm
(ii)(iii)(vi)2008Bam u l-Pajsaġġ Kulturali tiegħu150x150pxProvinċja ta' Kerman, l-IranKulturali:IrnBam
(ii)(iii)(iv)(v)—2004Bisotun150x150pxProvinċja ta' Kermanshah, l-IranKulturali:IrnBis
(ii)(iii)2006Pajsaġġ Kulturali ta'  Maymand150x150pxProvinċja ta' Kerman, l-IranKulturali:IrnCul
(v)2015Pajsaġġ Kulturali ta'  Hawraman/Uramanat150x150pxProvinċja tal-Kurdistan, l-IranKulturali:IrnCul
(iii)(v)2021Gonbad-e Qābusbla_tilar|150x150pxProvinċja ta' Golestan, l-IranKulturali:IrnGon
(i)(ii)(iii)(iv)2012Palazz ta' Golestan150x150pxTehran, l-IranKulturali:IrnGon
(ii)(iii)(iv)2013Deżert ta' Lut150x150pxProvinċji ta' Kerman u ta' Sistan u Baluchestan, l-IranNaturali:IrnLut
(vii)(viii)2016Pajsaġġ Arkeoloġiku tas-Sassanidi fil-Provinċja ta' Fars (Bishabpur, Firouzabad, Sarvestan)150x150pxProvinċja ta' Fars, l-IranKulturali:IrnThePerQan
(ii)(iii)(v)2018Moskea tal-Ġimgħa ta' Esfahan150x150pxIsfahan, Provinċja ta' Isfahan, l-IranKulturali:IrnMas
(ii)2012Pjazza ta' Naqsh-e Jahan150x150pxIsfahan, Provinċja ta' Isfahan, l-IranKulturali:IrnMei
(i)(v)(vi)—1979Pasargadae150x150pxProvinċja ta' Fars, l-IranKulturali:IrnPas
(i)(ii)(iii)(iv)2004Persepolis150x150pxProvinċja ta' Fars, l-IranKulturali:IrnPer
(i)(iii)(vi)1979Shahr-e Sukhtehħolqa=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%DA%A9%D8%A7%D8%AE_%D8%B3%D9%88%D8%AE%D8%AA%D9%87_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%B3%D9%88%D8%AD%D8%AA%D9%87.jpg|150x150pxProvinċja ta' Sistan u Baluchestan, l-IranKulturali:IrnPer
(ii)(iii)(iv)2014Kumpless tal-Khānegāh u tas-Santwarju tax-Xejikk Safi al-din f'Ardabil150x150pxProvinċja ta' Ardabil, l-IranKulturali:IrnShe
(i)(ii)(iv)2010Sistema Idrawlika Storika ta' Shushtar150x150pxProvinċja ta' Khuzestan, l-IranKulturali:IrnShu
(i)(ii)(v)2009Soltaniyeh150x150pxProvinċja ta' Zanjan, l-IranKulturali:IrnSha
(ii)(iii)(iv)2005Susa150x150pxProvinċja ta' Khuzestan, l-IranKulturali:IrnSus
(i)(ii)(iii)(iv)2015Kumpless tal-Bażar Storiku ta' Tabriz150x150pxProvinċja tal-Lvant tal-Ażerbajġan, l-IranKulturali:IrnTab
(ii)(iii)(iv)2010Takht-e Soleyman150x150pxProvinċja tal-Punent tal-Ażerbajġan, l-IranKulturali:IrnTak
(i)(ii)(iii)(iv)(vi)2003Tchogha Zanbil150x150pxProvinċja ta' Khuzestan, l-IranKulturali:IrnTch
(iii)(iv)—1979Il-Ġnien Persjan150x150pxBosta provinċji (Fars, Kerman, Razavi Khorasan, Yazd, Mazandaran, u Isfahan), l-IranKulturali:IrnThePerGar
(i)(ii)(iii)(iv)(vi)2011Linja Ferrovjarja Trans-Iranjana150x150pxProvinċji ta' Mazandaran, Tehran u Khuzestan, l-IranKulturali:IrnTab
(ii)(vi)2021Qanat Persjani Bosta provinċji (Razavi Khorasan, Nofsinhar ta' Khorasan, Yazd, Kerman, Markazi u Isfahan), l-IranKulturali:IrnThePerQan
(iii)(iv)—2016Belt Storika ta' Yazd150x150pxYazd, Provinċja ta' Yazd, l-IranKulturali:IrnThePerQan
(iii)(v)2017Foresti Irkanjani*150x150pxProvinċji ta' Golestan, Mazandaran u Gilan, l-Iran u l-AżerbajġanNaturali:IrnHyr
(ix)2019Pajsaġġ Kulturali ta' Khinalig u r-Rotta tat-Transumanza ta' "Köç Yolu"alt=Look at the village from above|150x150pxDistrett ta' Quba, l-AżerbajġanKulturali: (iii), (v)—2020Khinalig huwa villaġġ li jinsab fil-muntanji tar-reġjun il-kbir tal-Kawkasu, f'elevazzjoni ta' 2,300 metru (7,500 pied). Ilu abitat minn Żmien il-Bronż. In-nies fl-inħawi jitkellmu l-lingwa tagħhom u għandhom it-tradizzjonijiet kulturali uniċi tagħhom stess. Kull sena, in-nies lokali jużaw r-rotta tat-transumanza ta' Köç Yolu biex jirgħu l-bhejjem tagħhom bejn ix-xitwa u s-sajf. Din ir-rotta fiha bosta siti għall-kampeġġ, moskej u mawżolej.Karavanseraj Persjani bla_tilar|151x151px54 sit fl-IranKulturali:
(ii)(iii)IrnThePerQan27.772023Il-karavanseraj kienu bereġ tul it-toroq li kienu jipprovdu l-kenn, l-ikel u l-ilma għall-karovani, għall-pellegrini u għal vjaġġaturi oħra. Ir-rotot u l-postijiet tal-karavanseraj kienu jiġu ddeterminati mill-preżenza tal-ilma, mill-kundizzjonijiet ġeografiċi u mis-sigurtà. Il-54 komponent tal-karavanseraj huma perċentwal żgħir biss tal-bosta karavanseraj li nbnew tul it-toroq antiki tal-Iran.Hegmatanehalt=|150x150pxProvinċja ta' HamadanKulturali: (ii)(iii)752024Il-fdalijiet arkeoloġiċi ta' Hegmataneh jew Ecbatana jinsabu fil-Majjistral tal-Iran. Kontinwament abitata għal kważi tliet millenji, Hegmataneh tipprovdi evidenza importanti u rari tal-Medes fis-sekli 7 u 6 Q.K. u wara ntużat bħala l-belt kapitali tas-sajf tal-Akemenidi, tas-Selewċidi, tal-Partiċi u tas-Sassanidi.Umm Al-Jimālbla_tilar—Kulturali: (iii)—2024Monasteru ta' San Ilarjun/Tell Umm Amerbla_tilarGovernorat ta' Deir al-Balah, l-Istrixxa ta' GażaKulturali: (ii), (iii), (iv)—2024L-inħawi ta' Tell Umm Amer, fil-villaġġ ta' Al Nusairat qrib Wadi Gaza, kienu magħrufa l-ewwel bħala Tabatha mill-400 sas-670; għeliem li għadu jeżisti huwa l-Monasteru ta' San Ilarjun, li ngħata isem il-qaddis li twieled hemmhekk u li jitqies bħala l-fundatur tal-monastiċiżmu Palestinjan; il-monasteru nqered fis-614 u qiegħed fi stat ta' fdalijiet.Pajsaġġ Kulturali taż-Żona Arkeoloġika ta' Al-Fawbla_tilarProvinċja ta' Riyadh, l-Arabja SawdijaKulturali: (ii), (v)—2024Is-sit jinsab f'punt strateġiku tul ir-rotot kummerċjali tal-Peniżola tal-Arabja, u ġie abbandunat ħesrem għall-ħabta tas-seklu 5 W.K.Sardis u t-Tumbati Funebri Lidjani ta' Bin Tepenofs|bla_tilarProvinċja ta' ManisaKulturali: (iii)—2025Siti Preistoriċi tal-Wied ta' Khorramabadnofs|bla_tilarProvinċja ta' LorestanKulturali: (iii)—2025
 Ara wkoll 

 Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Armenja
 Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ażerbajġan
 Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Istati Għarab
 Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Ċipru
 Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Georgia
 Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iran
 Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Iżrael
 Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġordan
 Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Palestina
 Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Arabja Sawdija
 Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Sirja
 Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Turkija
 Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Jemen

 Referenzi 

Kategorija:Listi ta' Siti ta' Wirt Dinji
Kategorija:Asja