Medina ta' Sousse

Il-Medina ta' Sousse hija l-kwartier tal-medina f'Sousse, il-Governorat ta' Sousse, it-Tuneżija. Tniżżlet fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1988 u hija eżempju tipiku tal-arkitettura tal-ewwel sekli tal-Iżlam fil-Magreb. Tinkludi l-Kasbah, fortifikazzjonijiet u l-Moskea l-Kbira ta' Sousse. Illum il-ġurnata l-Medina tospita l-Mużew Arkeoloġiku ta' Sousse. Għadd ta' steli Puniċi ġew skoperti fil-Medina, bejn ir-Ribat u l-Moskea l-Kbira, fis-sekli 19 u 20.

 Storja 
Il-Medina ta' Sousse tinsab fis-Saħel Tuneżin u hija sit arkeoloġiku straordinarju. Dan primarjament minħabba l-perjodu meta nbniet fil-bidu taċ-ċivilizzazzjoni Iżlamika, u b'hekk hija waħda mill-iżjed kostruzzjonijiet bikrin wara l-konkwisti Iżlamiċi fil-Magreb, u bis-saħħa tal-pożizzjoni tal-Medina, peress li kienet tirrikjedi protezzjoni mis-serq u mill-piraterija.

Il-kostruzzjonijiet fi ħdan il-kwartieri tal-Medina kien fihom iċ-ċivilizzazzjonijiet bikrin ta' wara l-konkwisti. L-istil arkitettoniku tagħha, minn żmien l-Aglabidi, huwa rappreżentattiv tal-kostruzzjonijiet kostali militari ta' dak iż-żmien, li kienu maħsuba biex ikunu sodi u imponenti, sabiex inaffru lill-għedewwa potenzjali.

 Sit ta' Wirt Dinji 
Il-Medina ta' Sousse ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1988.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-kriterju (v) "Eżempju straordinarju ta' insedjament uman tradizzjonali, ta' użu tal-art jew ta' użu tal-baħar, li jirrappreżenta kultura (jew kulturi), jew interazzjoni umana mal-ambjent, speċjalment meta jkun sar vulnerabbli minħabba l-impatt ta' bidla irreversibbli".

 Tibdil fil-klima 
Minħabba l-pożizzjoni kostali tagħha, il-Medina ta' Sousse hijaa vulnerabbli għaż-żieda fil-livell tal-baħar. Fl-2022, is-Sitt Rapport ta' Valutazzjoni tal-IPCC inkludiha fil-lista tas-siti kulturali Afrikani li se jkunu mhedda mill-għargħar u mill-erożjoni kostali sa tmiem is-seklu, iżda biss jekk it-tibdil fil-klima jibqa' fil-livell ta' RCP 8.5, li huwa x-xenarju ta' livell għoli u dejjem jiżdied ta' emissjonijiet tal-gassijiet b'effett ta' serra assoċjati mat-tisħin globali ta' iktar minn 4 °C, u dan ix-xenarju ma għadux jitqies bħala probabbli ħafna.Trisos, C.H., I.O. Adelekan, E. Totin, A. Ayanlade, J. Efitre, A. Gemeda, K. Kalaba, C. Lennard, C. Masao, Y. Mgaya, G. Ngaruiya, D. Olago, N.P. Simpson, and S. Zakieldeen 2022: Chapter 9: Africa. In Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability [H.-O. Pörtner, D.C. Roberts, M. Tignor, E.S. Poloczanska, K. Mintenbeck, A. Alegría, M. Craig, S. Langsdorf, S. Löschke,V. Möller, A. Okem, B. Rama (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, ir-Renju Unit u New York, l-Istati Uniti, pp. 2043-2121. Ix-xenarji l-oħra, iktar plawżibbli jirriżultaw f'livelli iktar baxxi ta' tisħin u konsegwentement livell iktar baxx tal-livell tal-baħar: minkejja dan, il-livell tal-baħar mistennijin jgħolew għal madwar 10,000 sena skonthom.Hausfather, Zeke; Peters, Glen (2020). "Emissions – the 'business as usual' story is misleading". Nature. 577 (7792): 618–20.Hausfather, Zeke; Peters, Glen (2020). "RCP8.5 is a problematic scenario for near-term emissions". PNAS. 117 (45): 27791–27792. Anke jekk it-tisħin jiġi limitat għal 1.5 °C, iż-żieda fil-livell globali tal-baħar xorta waħda mistenni li jaqbeż 2-3 metri (7-10 piedi) wara 2,000 sena (u mbagħad il-livelli ogħla ta' tisħin iwasslu għal żidiet ikbar), li konsegwentement taqbeż il-livell taż-żieda fil-livell tal-baħar tal-2100 b'RCP 8.5 (~0.75 metru (2 piedi) b'medda ta' 0.5-1 metru (2-3 piedi)) ferm qabel is-sena 4000.Technical Summary. In: Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change (PDF). IPCC. Awwissu 2021. p. TS14. Għalhekk, hija kwistjoni ta' żmien qabel mal-Medina ta' Sousse tiġi mhedda miż-żieda fil-livell tal-baħar, sakemm ma tiġix protetta minn sforzi ta' adattament bħal ħitan fil-baħar.IPCC, 2021: Summary for Policymakers. In: Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, ir-Renju Unit u New York, l-Istati Uniti, pp. 3-32.

 Gallerija 

 Referenzi 

Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji Kulturali
Kategorija:Tuneżija
Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji fit-Tuneżija