Liċenzja Creative Commons

thumbtime=18|daqsminuri|Vidjow li jispjega kif liċenzji tal-Creative Commons jistgħu jkunu użati flimkien ma liċenzji kummerċjali.
Liċenzja Creative Commons (CC) hija waħda minn bosta liċenzji pubbliċi tad-drittijiet tal-awtur li jippermettu t-tqassim b'xejn ta' "xogħol" li seta kien restritt bi drittijiet tal-awtur. Liċenzja CC tintuża meta awtur jkun jrid jagħti lil nies oħra d-dritt li jaqsmu, jużaw, u jibnu fuq xogħol li jkun ħoloq l-awtur. CC jipprovdi flessibbiltà lil awtur (pereżempju, jistgħu jagħżlu li jippermettu biss użi mhux kummerċjali ta' xogħol partikolari) u jipproteġi lin-nies li jużaw jew iqassmu ix-xogħol ta' awtur minn inkwiet ta' ksur tad-drittijiet tal-awtur (sakemm jirrispettaw il-kundizzjonijiet li huma speċifikati fil-liċenzja).

Hemm diversi tipi ta' liċenzji Creative Commons. Kull liċenzja tvarja skont l-għażla ta' kundizzjonijiet possibbli li japplikaw għaliha. Il-liċenzji ħarġu fis-16 ta' Diċembru 2002 minn Creative Commons, korporazzjoni bla skop ta' qliegħ fundata fil-2001. Kien hemm ħames verżjonijiet ta' dawn il-liċenzji, bejn 1.0 u 4.0. F'Novembru 2013, l-iktar verżjoni riċenti tal-liċenzji, il-veżjoni 4.0, ħarġet. Filwaqt li l-liċenzja Creative Commons kienet oriġinalment ibbażata fuq is-sistema legali Amerikana, daż-żmien hemm diversi portijiet ta' ġurisdizzjoni ta' Creative Commons li jakkomodaw liġijiet internazzjonali.

F'Ottubru tal-2014, l-Open Knowledge Foundation approvat il-liċenzji CC BY, CC BY-SA, u CC0 bħala konformanti mal-"Open Definition" għal kontenut u dejta.

 Storja 
daqsminuri| Aaron Swartz u Lawrence Lessig fl-avveniment tal-2002 għall-ewwel rilaxx tal-liċenzji.
Lawrence Lessig u Eric Eldred iddisinjaw il-Liċenzja Creative Commons (CCL) fl-2001 minħabba li raw il-ħtieġa għal liċenzja li tkun bejn il-modi eżistenti tad-drittijiet tal-awtur u l-istatus tad-dominju pubbliku. Il-verżjoni 1.0 tal-liċenzji ġiet rilaxxata uffiċjalment fis-16 ta' Diċembru 2002.

 Oriġini 
Is-CCL tippermetti lill-inventuri li jżommu d-drittijiet għall-innovazzjonijiet tagħhom filwaqt li jippermetti wkoll użu relattivament ħieles tal-invenzjoni minn l-oħrajn. Is-CCL ħarġet bħala reazzjoni għad-deċiżjoni f'Eldred v. Ashcroft fejn il-Qorti Suprema tal-Istati Uniti ħarġet id-dispożizzjonijiet kostituzzjonali tal-Att dwar l-Estensjoni tat-Terminu tad-Drittijiet tal-Awtur li estendiet it-terminu tad-drittijiet tal-awtur għal 70 sena wara li jmut l-aħħar awtur li jibqa' ħaj.

 Porting tal-liċenzja 
Il-liċenzji Creative Commons oriġinali mhumiex lokalizzati u nkitbu fil-kuntest tas-sistema legali tal-Istati Uniti; għalhekk il-kliem jista' jkun inkompatibbli mal-leġiżlazzjoni lokali f'ġurisdizzjonijiet oħra, u b'hekk il-liċenzji ma jistgħux jiġu infurzati hemm. Biex tindirizza din il-kwistjoni, Creative Commons talbet lill-affiljati tagħha biex jittraduċu d-diversi liċenzji biex jirriflettu l-liġijiet lokali fi proċess imsejjaħ "porting". Minn Lulju 2011, il-liċenzji Creative Commons ġew trasferiti għal aktar minn 50 ġurisdizzjoni madwar id-dinja."Worldwide". Creative Commons. Archived from the original on October 15, 2008.

 Tipi ta' liċenzji 
daqsminuri| L-ispettru tal-liċenzji Creative Commons bejn id-dominju pubbliku (fuq) u d-drittijiet kollha riżervati (isfel). In-naħa tax-xellug tindika l-użu permess u in-naħa tal-lemin tindika il-komponenti tal-liċenzja. Iż-żona ħadra skura tindika liċenzji kompatibbli tax-Xogħlijiet Kulturali Ħielsin u iż-żewġ żoni ħodor jindikaw liċenzji kompatibbli mal-kultura Remix.daqsminuri| Użu tal-liċenzja CC fl-2014 (fuq u nofs), użu tal-liċenzja kompatibbli "Xogħlijiet kulturali b'xejn" 2010 sa 2014 (qiegħ).

 Erbgħa drittijiet 
Il-liċenzji CC kollha jagħtu "drittijiet bażi", bħad-dritt li tqassam ix-xogħol tal-awtur madwar id-dinja għal skopijiet mhux kummerċjali u mingħajr modifika. Barra minn hekk, verżjonijiet differenti tal-liċenzja jippreskrivu drittijiet differenti, kif muri f'din it-tabella:
Ikona Dritt Deskrizzjonialt=Attribution|75x75px|AttribuzzjoniAttribuzzjoni (BY) L-utenti tax-xogħol liċenzjat jistgħu jikkupjaw, iqassmu, juru, iwettqu u jagħmlu xogħlijiet derivattivi u remix ibbażati fuqha biss jekk jagħtu lill-awtur jew lis-sid tal-liċenzja il-kreditu (attribuzzjoni) bil-mod speċifikat. Mill-verżjoni 2.0, il-liċenzji kollha Creative Commons jeħtieġu attribuzzjoni lill-kreatur u jinkludu l-'BY'.alt=Share-alike|75x75px|Aqsam bl-istess mod Aqsam bl-istess mod (SA) L-utenti tax-xogħol liċenzjat jistgħu jqassmu xogħlijiet derivattivi biss taħt liċenzja identika għal ("mhux aktar restrittiva minn") il-liċenzja li tirregola x-xogħol oriġinali (ara wkoll copyleftt). Mingħajr share-alike, xogħlijiet derivattivi jistgħu jiġu sottoliċenzjati bi klawsoli ta' liċenzja kompatibbli iżda aktar restrittivi, eż. CC BY sa CC BY-NC.alt=Non-commercial|75x75px|Mhux kummerċjali Mhux kummerċjali (NC) L-utenti tax-xogħol liċenzjat jistgħu jikkupjaw, iqassmu, juru, iwettqu x-xogħol u jagħmlu xogħlijiet derivattivi u remix ibbażati fuqu biss għal skopijiet mhux kummerċjali.alt=Non-derivative|75x75px|Mhux derivati Ebda xogħlijiet derivattivi (ND) L-utenti tax-xogħol liċenzjat jistgħu jikkupjaw, iqassmu, juru u jwettqu biss kopji verbatim tax-xogħol, mhux xogħlijiet derivattivi u remix ibbażati fuqu. Mill-verżjoni 4.0, xogħlijiet derivattivi huma permessi iżda m'għandhomx jiġu kondiviżi.

 Ara ukoll 

 Moviment ta' kultura ħielsa
 Mużika b'xejn
 Softwer b'xejn
 Edukattiv u mhux kummerċjali

 Noti 

 Referenzi 

Kategorija:Sorsi CS1 bl-Ispanjol (es)
Kategorija:Liċenzji copyleft tas-software
Kategorija:Liċenzji ta' copyright pubbliku
Kategorija:Liġi fuq propjeta intelletwali
Kategorija:Attiviżmu fuq propjeta intelletwali
Kategorija:Copyleft
Kategorija:Creative Commons