Thymbra capitata

It-Thymbra capitata magħrufa bħala Sagħtar jew Is-Sagħtar hija arbuxxell perenni mill-familja Lamiaceae.   ERA (2019). BioSnippet ISSUE 2 Thymbra Capitata. Environment & Resources Authority (ERA). Retrieved from https://era.org.mt/wp-content/uploads/2019/09/BioSnippet_2-Mediterranean_Thyme.pdf  It-Thymbra capitata tikber fir-reġjun fil-Mediterran u hija indiġena għall-Ġżejjer Maltin. 

 Deskrizzjoni 
Is-sagħtar tibda twarrad b'abbundanża f'Mejju sa nofs is-Sajf twarrad bi ftit fjuri waħdiet matul il-bqija tas-sena.ERA (2019). BioSnippet ISSUE 2 Thymbra Capitata. Environment & Resources Authority (ERA). Retrieved from https://era.org.mt/wp-content/uploads/2019/09/BioSnippet_2-Mediterranean_Thyme.pdf Il-fjuri jikbru f'bukketti, huma vjola fir-roża u xi drabi rari jistgħu jkunu bojod.  Tikber bħala arbuxxell tond li jkunu waħdiena jew fi gruppi ġox-Xagħri, fix-Xagħri viċin il-baħar, fix-xquq tal-ġebel kif ukoll fil-bidu tal-Widien 

F'Malta din l-ispeċi hija ikkonsidrata bħala mheddha fir-Red Data Book tal-Ġżejjer Maltin  Fl-Iżrael, il-pjanta Thymbra capitata għandha status protett u huwa reat kriminali li taħsadha. 

 Użu tas-Sagħtar 
F’Malta, l-għasel magħmul mill-fjuri tas-Sagħtar huwa imfittex sew u l-pjanta tas-Sagħtar hija meqjusa importanti ferm għat-trobbija tan-naħal u l-produzzjoni tal-għasel f’Malta. Farrugia, D., Martin-Hernandez, R., & Zammit Mangion, M. (2022). Beekeeping in Malta: A Review of Current Practices, Trends and Challenges. Bee World, 99(4), 131-138. doi:https://doi.org/10.1080/0005772X.2022.2113231 Fis-Seklu Għoxrin, is-Sagħtar kienet l-aktar magħrufa fost il-Maltin għat-tiżjin tal-presepji fi Żmien il-Milied. Għalkemm din l-użanza inqatgħet minħabba l-qtugħ ta rażan ta’ friegħi tas-Sagħtar għal dan l-għan. Irriżulta sabiex is-Sagħtar ġiet legalment protetta  fl-1932 minħabba din ir-raġuni, li din il-liġi għadha tapplika sal-lum il-ġurnata. Skont il-leġislazzjoni "L.S.10.10 Leġislazzjoni Sussidjarja 10.10 Regolamenti Dwar il-Protezzjoni Tas-Sagħtar", is-Sagħtar ma jistax jitqaċċat, jinqala’ jew jittieħed mill-abitat naturali fejn jinstab għall-skopijiet biex jintuża jew jinbiegħ, kif ukoll huwa illegali li pjanti tas-Sagħtar li inġabru mis-Selvaġġ jinxtraw jew jinżammu. 

Iż-żejt essenzjali tas-Sagħtar, estratt l-aktar mill-weraq ta’ din il-pjanta, huwa magħruf sa minn żmien il-qedem għall-użu importanti tiegħu kemm għall-fwieħa, għall-kċina, għat-tħawwir tal-ikel, kif ukoll fil-Mediċina Tradizzjonali madwar il-Mediterran fosthom fi Żmien il-Griegi u r-Rumani.   Sabater-Jara, A. B., Funes, M. P., Pedreño, M. A., & Belchí-Navarro, S. (2019). Essential oils of Thymbra capitata and Thymus hyemalis and their uses based on their bioactivity. Thymus. doi: 10.5772/intechopen.89309  Għadhom jintużaw ukoll fil-Mediċina Tradizzjonali sal-ġurnata tal-lum fil-Portugall u fit-Tuneżija, fosthom għall-kontra l-infjammazzjoni, bħala duwa għall-ġrieħi, għaċ-ċirkulazzjoni u kontra it-tikmix. Alves-Silva, J. M., Pedreiro, S., Cruz, M. T., Salgueiro, L., & Figueirinha, A. (2023). Exploring the Traditional Uses of Thymbra capitata Infusion in Algarve (Portugal): Anti-Inflammatory, Wound Healing, and Anti-Aging. Pharmaceuticals, 16(9), 1202. doi:https://doi.org/10.3390/ph16091202

Iż-żjut essenzjali li huma estratti mis-Sagħtar kienu u għadhom suġġett importanti ta’ riċerka għall-applikazzjonijiet industrijali, fejn studji juru li l-ingredjenti li jinsabu fiż-Żejt essenzjali tas-Sagħtar għandhom il-potenzjal li jkunu effettivi bħala suppliment mal-ikel, erbiċida, fungiċida, insettiċida u bħala diżinfettant. Kif ukoll bħala preservattivi tal-ikel minħabba l-kwalitajiet ta’ dan iż-żejt essenzjali, li jnaqqas ferm ir-rata tat-tkattir tal-batterji . Inkluż għall-għan Mediku, fejn studji riċenti juru li l-komponenti fiż-żejt essenzjali tas-Sagħtar għandhom potenzjal li jintużaw fil-mediċini  għal kontra it-tikmix  

 Referenzi 
Kategorija:Ħxejjex aromatiċi
Kategorija:Flora ta' Malta