Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kambodja

Is-Siti ta' Wirt Dinji tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura (UNESCO) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972. Il-wirt kulturali jikkonsisti minn monumenti (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, skulturi monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u bijoloġiċi), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' annimali u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-xjenza, tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali. Il-Kambodja rratifikat il-Konvenzjoni fit-28 ta' Novembru 1991, u b'hekk is-siti indikattivi tagħha setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

B'kollox il-Kambodja għandha ħames Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO u kollha huma siti kulturali. L-ewwel Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO mill-Kambodja, Angkor Wat, żdied fl-1992 meta l-pajjiż kien iggvernat għal żmien qasir mill-missjoni tan-Nazzjonijiet Uniti wara l-Gwerra bejn il-Kambodja u l-Vjetnam, f'konformità mal-Ftehimiet ta' Paċi ta' Pariġi tal-1991. L-iżjed siti li żdiedu reċentement mill-Kambodja huma Koh Ker: Sit Arkeoloġiku ta' Lingapura jew Chok Gargyar tal-Qedem u s-Siti ta' Mafkar tal-Kambodja: Minn ċentri ta' repressjoni għal postijiet ta' paċi u ta' riflessjoni. Fl-2004, Angkor Wat tneħħa mil-lista tas-siti fil-periklu.

 Siti ta' Wirt Dinji 
L-UNESCO tiddeżinja s-siti abbażi ta' għaxar kriterji tal-għażla; kull sit irid jissodisfa mill-inqas wieħed mill-għaxar kriterji. Il-kriterji (i) sa (vi) huma kulturali, filwaqt li l-kriterji (vii) sa (x) huma naturali.

NB: * Siti transnazzjonali (bl-ikħal)
SitRitrattPostKriterji tal-GħażlaErja
f'ettari (akri)Sena tad-deżinjazzjoniDeskrizzjoniAngkor Watħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Angkor_Wat.jpg|alt=Ruins of a large structure with five large towers at the top.|150x150pxSiem Reapkulturali: (i), (ii), (iii), (iv)—1992Iż-żona ta' Angkor Wat, waħda mill-ikbar żoni arkeoloġiċi fid-dinja, kienet is-sit ta' diversi bliet kapitali tal-Imperu Khmer mis-seklu 9 sas-seklu 16. It-tempji ta' Angkor Wat (fl-istampa), Angkor Thom, Bayon, u Banteay Srei u t-tempji ta' Roluos fil-qrib joħorġu fid-dieher il-perjodi differenti tal-arkitettura Khmer u huma mżejna b'mod rikk bi skulturi u b'tinqix fil-ġebel. L-arti Khmer kellha influwenza importanti fuq ir-reġjun usa'. Malli tniżżel bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO, is-sit tniżżel ukoll fil-lista tas-siti fil-periklu sabiex tiġi żgurata l-konservazzjoni; u tneħħiet minn din il-lista tal-aħħar fl-2004.Tempju ta' Preah Vihearħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Preah-vihear.jpg|alt=Ruins of a stone building erected on a stone platform. The roof above the main entrance is decorated.|150x150pxPreah Vihearkulturali: (i)—2008It-tempju, li jmur lura għall-ewwel nofs tas-seklu 11, huwa kapulavur tal-arkitettura Khmer. Il-kumpless tat-tempju, li jinkludi diversi santwarji u taraġ tul assi ta' 800 metru (2,600 pied), huwa ddedikat lil Xiva u huwa mżejjen b'mod rikk bit-tinqix fil-ġebel. Jinsab fit-tarf ta' promontorju muntanjuż li jħares fuq il-pjanuri ta' taħtu. L-iktar minħabba l-pożizzjoni remota fejn jinsab, it-tempju ġie ppreservat sew.Żona tat-Tempju ta' Sambor Prei Kuk u s-Sit Arkeoloġiku ta' Ishanapura tal-Qedemħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:One_of_many_temples_in_Sambor_Prei_Kuk.jpg|alt=A temple in Sambor Prei Kuk.|150x150pxKompung Thomkulturali: (ii), (iii), (vi)—2017Ishanapura kienet il-belt kapitali tal-Imperu Chenla fl-aħħar tas-seklu 6 u fil-bidu tas-seklu 7 W.K. Iż-żona arkeoloġika tinkludi 186 tempju tal-ġebel ramli bi stil arkitettoniku uniku (l-istil ta' Sambor Prei Kuk) li minnu gradwalment żviluppa l-istil ta' Angkor. L-istil tat-tempji oriġina mit-tradizzjoni Induista b'influwenzi mill-Buddiżmu u mill-animiżmu. Kitbiet imnaqqxin fit-tempju bis-Sanskritu u bil-Khmer Antik isemmu lill-Alla-Re, kunċett li kien fundamentali għas-sistema ta' governanza li kienet teżisti fil-Kambodja u fit-Tajlandja sas-seklu 20.Koh Ker: Sit Arkeoloġiku ta' Lingapura jew Chok Gargyar tal-Qedemħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:04-Koh_Ker-nX-20.jpg|alt=Prasat Prang, the stepped pyramid of Koh Ker|nofs|150x150pxPreah Vihearkulturali: (ii), (iv)—2023Koh Ker kienet il-belt kapitali tal-Imperu Khmer taħt ir-Re Jayavarman IV fl-ewwel nofs tas-seklu 10. Is-sit issa jinsab f'qagħda ta' fdalijiet b'aċċess diffiċli. Il-fdalijiet tal-belt jinkludu tempji, santwarji u monumenti Induisti, kif ukoll sistemi tal-immaniġġjar tal-ilma.Is-Siti ta' Mafkar tal-Kambodja: Minn ċentri ta' repressjoni għal postijiet ta' paċi u ta' riflessjoninofs|bla_tilarPhnom Penhkulturali: (vi)—2025Is-Sit ta' Mafkar tal-Kambodja jikkonsistu minn tliet komponenti li juru l-abbużi kontra d-drittijiet tal-bniedem mir-reġim tal-Khmer Rouge bejn l-1971 u l-1979. F'April 1975, il-Khmer Rouge okkupaw il-belt kapitali u f'qasir żmien stabbilew sistema tas-sigurtà mal-pajjiż kollu għar-repressjoni tal-oppożizzjoni u l-impożizzjoni ta' ordni soċjali ġdid fuq il-poplu tal-Kambodja. Din kienet sistema ta' vjolenza kbira, tortura u ġustizzjar li kellha impatt fuq il-ħajja ta' kull Kambodjan. It-tliet komponenti juru din l-esperjenza mifruxa. L-eks ħabs M-13 huwa assoċjat mal-fażi inizjali tar-repressjoni u tal-vjolenza; u ż-żewġ siti l-oħra huma l-eks ħabs ta' interrogazzjoni S-21 (il-Mużew tal-Ġenoċidju ta' Tuol Sleng) u s-sit tal-ġustizzjar assoċjat miegħu (iċ-Ċentru tal-Ġenoċidju ta' Choeung Ek).

 Referenzi 

Kategorija:Listi ta' Siti ta' Wirt Dinji
Kategorija:Kambodja