Tim nazzjonali tal-futbol tal-Urugwaj

It-tim nazzjonali tal-futbol tal-Urugwaj (bl-Ispanjol: Selección de fútbol de Uruguay) jirrappreżenta lill-Urugwaj fil-futbol internazzjonali u hu mmexxi mill-Assoċjazzjoni tal-Futbol tal-Urugwaj.

Imlaqqam La Celeste, l-Urugwaj huwa t-tim l-iktar titolat fid-dinja b'19-il trofew taħt ismu, fosthom rebbieħ tal-ewwel edizzjoni tat-Tazza tad-Dinja. Fil-lista ta' trofej hemm inklużi żewġ Tazzi tad-Dinja, 15-il Copa América (rekord) u żewġ midalji tad-deheb fil-Logħob Olimpiku. L-Urugwaj iżomm ukoll rekord partikulari tar-rebħ tal-kompetizzjonijiet internazzjonali kollha organizzati fil-pajjiż stess – 8 – li jinkludu Tazza tad-Dinja u seba' Copa Américas. Il-popolazzjoni ta' 1.75 miljun ruħ fl-1930 tagħmlu l-iżgħar pajjiż illi qatt rebaħ it-Tazza tad-Dinja.

 Storja 
 L-era tad-deheb (1916–1930) 
Għalkemm l-ewwel logħba qatt milgħuba minn tim Urugwajan kienet fis-16 ta' Mejju 1901 kontra l-Arġentina, din mhix ikkunsidrata bħala logħba uffiċjali minħabba li ma kinitx organizzata mill-Assoċjazzjoni tal-Futbol tal-Urugwaj imma minn Albion FC fi grawnd ġewwa Paso del Molino. L-ewwel logħba rikonoxxuta ntlagħbet fl-istess grawnd fl-20 ta' Lulju 1902 kontra l-istess Arġentina; l-Arġentina ħarġu rebbieħa 6–0 quddiem folla ta' 8,000 ruħ. Qabel l-1916 l-Urugwaj lagħbu iktar min 30 logħba li kollha kemm huma, apparti waħda, kienu kontra l-Arġentina. L-ewwel edizzjoni tal-Copa América fl-1916 rat lill-Urugwaj jissieltu kontra avversarji differenti, b'rebħiet kontra ċ-Ċili u l-Brażil. L-aħħar logħba kontra l-Arġentina, li ntlagħbet fis-16 ta' Lulju, kellha titwaqqaf wara biss ħames minuti minħabba ġlied bejn il-partitarji. L-irvelli nfirxu fil-grawnd sakemm xi sedili tqabbdu bin-nar. Ir-riżultat tal-logħba ġie kkunsidrat bħala null; il-logħba reġgħet ġiet skedata għall-ġurnata ta' wara fl-Estadio Racing Club u ntemmet b'riżultat ta' 0–0 li kien biżżejjed biex jagħti t-trofew lill-Urugwaj.

Fl-1924, it-tim tal-Urugwaj ivvjaġġa lejn Pariġi biex sar l-ewwel tim tal-Amerka t'Isfel li ħa sehem fil-Logħob Olimpiku. Bi stil ta' futbol ibbażat fuq passaġġi qosra li kien jikkontrasta mal-istil fiżiku tat-timijiet Ewropej ta' dik l-era, huma rebħu kull logħba inkluż il-finali kontra l-Iżvizzera għar-rebħ tal-midalja tad-deheb. Pedro Petrone spiċċa bħala l-aqwa skorer bi 8 gowls. Erba' snin wara, l-Urugwaj reġgħu kisbu l-midalja tad-deheb fl-Olimpjadi tas-sajf tal-1928 meta f'Amsterdam rebħu 2–1 kontra l-Arġentina.

Wara t-trijonf doppju fl-Olimpjadi, l-Urugwaj ġie magħżul bħala l-pajjiż ospitu tal-ewwel Tazza tad-Dinja fl-1930, f'għeluq il-mitt sena anniversarju mill-ewwel kostituzzjoni tal-pajjiż. Matul il-kompetizzjoni, l-Urugwaj rebħu l-logħbiet kollha u qalbu telfa f'rebħa kontra l-Arġentina fl-Estadio Centenario b'riżultat ta' 4–2, quddiem folla ta' 93,000. 

 Is-sorpriża tal-Maracanã (1931–1959) 

Fis-snin wara r-rebħ tat-titlu tat-Tazza tad-Dinja, is-Celeste rari lagħbu. L-animosità bejn il-federazzjonijiet tal-Urugwaj u l-Arġentina kienet tant kibret li l-Copa América kellha titwaqqaf milli ssir għal diversi snin. Għall-edizzjoni tal-1934 tat-Tazza tad-Dinja, l-Urugwaj irrifjutaw li jiddefendu t-titlu mirbuħ fl-edizzjoni preċedenti bħala bojkott kontra diversi timijiet Ewropej li ma kienux ipparteċipaw fl-1930. Din il-protesta ġiet estiża għall-edizzjoni tal-1938, flimkien mal-Arġentina, minħabba li l-FIFA kienet għażlet lil Franza bħala l-ospitu meta pajjiż tal-Amerika t'Isfel kellu jkun magħżul minflok.

It-tim Urugwajan irritorna għat-Tazza tad-Dinja tal-1950 li saret fil-Brażil. Minħabba li t-Turkija u l-Iskozja ddeċidew li ma jipparteċipawx, il-fażi ta' kwalifikazzjoni għall-Urugwaj spiċċat f'logħba waħda kontra l-Bolivja li rebħuha bl-iskor kbir ta' 8–0, inkluż tripletta ta' Óscar Míguez. Fil-fażi finali, wara dro ma' Spanja u rebħa fl-aħħar kontra l-Iżvezja, l-Urugwaj kellha taffronta lit-tim nazzjonali Brażiljan fl-aħħar logħba deċiżiva. Il-Brażil kellhom bżonn biss dro sabiex jirbħu t-titlu. Ġewwa l-Maracanã, il-Brażil fetħu l-iskor b'gowl ta' Friaça, però fi spazju ta' ftit minuti l-Urugwaj qallbu r-riżultat b'żewġ gowls tal-emblema Juan Alberto Schiaffino u Alcides Ghiggia. Din ir-rebħa baqgħet deskritta bħala waħda mill-ikbar sorpriżi fl-istorja tat-Tazza tad-Dinja u t-terminu Maracanazo baqa' sinonimu ma' din il-logħba.

 Tim fit-tfittxija lejn il-passat (1959–2006) 

Wara il-ħamsinijiet, l-Urugwaj sabha diffiċli li jerġa' jitla' fil-quċċata tal-futbol dinji. Apparti mir-raba' post fit-Tazza tad-Dinja tal-1954 u l-1970, it-tim naqas li jħalli impressjoni fejn anke falla mill-kwalifikazzjoni għall-edizzjoni tal-1958, l-1978 u l-1982.

Fil-bidu tas-snin tmenin, l-Urugwaj organizza l-Mundialito, kompetizzjoni ta' ċelebrazzjoni tal-50 sena anniversarju tal-ewwel Tazza tad-Dinja. Il-pajjiżi mistiedna kienu s-sitt rebbieħa, f'ordni kronoloġika, l-Urugwaj, l-Italja, Franza, il-Brażil, l-Ingilterra u l-Arġentina. L-Ingilterra m'aċċettatx l-istedina minħabba kunflitt fil-programm tal-logħob tal-kampjonat nazzjonali u għalhekk l-Olanda ħadet postha minħabba li kienet finalista telliefa fl-edizzjonijiet tal-1974 u l-1978. Fl-ewwel rawnd, l-Urugwaj rebħu kontra l-Olanda u l-Italja bi skor identiku ta' 2–0. Fil-finali kontra l-Brażil, l-Urugwaj rebħu b'riżultat ta' 2–1 grazzi għall-gowls ta' Jorge Barrios u Waldemar Victorino.

Fis-snin ta' wara, l-Urugwaj ra t-tnissil ta' ġenerazzjoni ġdida mmexxija minn Enzo Francescoli, Pablo Bengoechea u Rubén Sosa. Huma rebħu l-Copa América darbtejn – fl-1983 kontra l-Brażil f'finali doppja u fl-1987 kontra ċ-Ċili – u kkwalifikaw għat-Tazza tad-Dinja tal-1986 u l-1990 fejn fit-tnejn li huma ġew eliminati fir-rawnd tal-aħħar sittax mill-Arġentina u l-Italja rispettivament. Fil-Copa América tal-1995 huma rebħu l-14-il titlu tal-kompetizzjoni kontra l-Brażil, biex ugwaljaw ir-rekord tal-Arġentina.

Is-snin ta' wara kienu diżappuntanti fejn apparti minn semifinali kontra l-Awstralja fit-Tazza tal-Konfederazzjonijiet tal-1997 u finali mitlufa kontra l-Brażil fil-Copa América tal-1999, it-tim Urugwajan laħaq is-76 post fil-klassifika tal-FIFA, l-agħar post fl-istorja tagħhom. Wara nuqqas ta' żewġ edizzjonijiet tat-Tazza tad-Dinja, huma rritornaw għat-Tazza tad-Dinja tal-2002 b'rebħa fil-play-off interkontinentali kontra l-Awstralja. F'dan it-turnew naqsu li jimpressjonaw fejn ġew eliminati fil-fażi tal-gruppi, b'telfa kontra d-Danimarka u żewġ dros kontra Franza u s-Senegal.

 Il-Proceso (2006–preżent) 

Wara l-falliment mill-kwalifikazzjoni għat-Tazza tad-Dinja tal-2006, Óscar Tabárez ġie maħtur bħala kowċ tat-tim nazzjonali għat-tieni darba, wara li serva bejn l-1988 u l-1990. Hu ppreżenta dokument intitolat il-"Proceso de Institucionalización de Selecciones y la Formación de sus Futbolistas" (Proċess ta' Istituzzjonalizzazzjoni tat-Timijiet Nazzjonali u t-Tkabbir tal-Plejers) li elenka mod korrett kif it-timijiet nazzjonali (miż-żgħar sal-kbar) għandhom jiffuzzjonaw. Dan ix-xogħol wera l-frott bil-kwalifikazzjoni għat-Tazza tad-Dinja tal-2010 b'rebħa fil-play-off kontra l-Kosta Rika. Huma spiċċaw l-ewwel fil-fażi tal-gruppi wara dro kontra Franza u rebħiet kontra l-Afrika t'Isfel u l-Messiku. Fir-rawnd tal-aħħar sittax għelbu lill-Korea t'Isfel u reħbu lill-Gana fil-kwarti tal-finali wara l-ħin barrani, f'logħba kontroversjali li rat penalty mitluf minn Asamaoh Gyan wara li Luis Suárez ipprevjena xutt milli jidħol fix-xibka b'idejh. Fl-ewwel semifinali tagħhom f'40 sena, huma tilfu 3–2 kontra l-Olanda, u temmew il-kompetizzjoni fir-raba' post wara telfa identika ta' 3–2 kontra l-Ġermanja.

 Rekord kompetittiv 
 Tazza tad-Dinja 

SenaFażiPożizzjoniLRD*TGFGK 1930 Rebbieħa 1 4 4 0 0 15 3  1934Irrifjutaw li jipparteċipaw  1938  1950 Rebbieħa 1 4 3 1 0 15 5  1954 Ir-raba' post 4 5 3 0 2 16 9  1958Ma kkwalifikawx  1962 Fażi tal-gruppi 13 3 1 0 2 4 6  1966 Kwarti tal-finali 7 4 1 2 1 2 5  1970 Ir-raba' post 4 6 2 1 3 4 5  1974 Fażi tal-gruppi 13 3 0 1 2 1 6  1978Ma kkwalifikawx  1982  1986L-aħħar sittax 16 4 0 2 2 2 8  1990 16 4 1 1 2 2 5  1994Ma kkwalifikawx  1998   2002 Fażi tal-gruppi 26 3 0 2 1 4 5  2006Ma kkwalifikawx  2010 Ir-raba' post 4 7 3 2 2 11 8  2014 L-aħħar sittax 12 4 2 0 2 4 6  2018 Kwarti tal-finali 5 5 4 0 1 7 3  2022    2026 Total 2 titli 13/21 56 24 12 20 87 74

* Id-dros jinkludu logħbiet ta' eliminazzjoni diretta li ġew deċiżi bl-għoti tal-penalties.

 Copa América 

SenaFażiPożizzjoniLRD*TGFGK  1916 Rebbieħa 1  3  2  1  0  6  1  1917 Rebbieħa  1  3  3  0  0  9  0   1919 Finalista telliefa  2  3  2  1  0  7  4   1920 Rebbieħa  1  3  2  1  0  9  2   1921 It-tielet post  3  3  1  0  2  3  4  1922 It-tielet post  3  4  2   1  1  3  1 1923 Rebbieħa  1  3  3  0  0  6  1 1924 Rebbieħa  1  3  2  1  0  8  1  1925Irtiraw  1926 Rebbieħa  1  4  4  0  0  17  2  1927 Finalista telliefa  2  3  2  0  1  15  3   1929 It-tielet post  3  3  1  0  2  4  6  1935 Rebbieħa  1  3  3  0  0  6  1  1937 It-tielet post  3  5  2  0  3  11  14  1939 Finalista telliefa  2  4  3  0  1  13  5  1941 Finalista telliefa  2  4  3  0  1  10  1 1942 Rebbieħa  1  6  6  0  0  21  2  1945 Ir-raba' post  4  6  3  0  3  14  6  1946 Ir-raba' post  4  5  2  0  3  11  9  1947 It-tielet post  3  7  5  0  2  21  8  1949 Is-sitt post  6  7  2  1  4  14  20  1953 It-tielet post  3  6  3  1  2  15  6  1955 Ir-raba' post  4  5  2  1  2  12  12 1956 Rebbieħa  1  5  4  1  0  9  3  1957 It-tielet post  3  6  4  0  2  15  12   1959 Is-sitt post  6  6  2  0  4  15  14   1959 Rebbieħa  1  4  3  1  0  13  1   1963Irtiraw 1967 Rebbieħa  1  5  4  1  0  13  2  1975 Ir-raba' post  4  2  1  0  1  1  3  1979 Fażi tal-gruppi  6  4  1  2  1  5  5  1983 Rebbieħa  1  8  5  2  1  12  6  1987 Rebbieħa  1  2  2  0  0  2  0  1989 Finalista telliefa  2  7  4  0  3  11  3  1991 Fażi tal-gruppi  5  4  1  3  0  4  3  1993 Kwarti tal-finali  6  4  1  2  1  5  5 1995 Rebbieħa  1  6  4  2  0  11  4  1997 Fażi tal-gruppi  9  3  1  0  2  2  2  1999 Finalista telliefa  2  6  1  2  3  4  9  2001 Ir-raba' post  4  6  2  2  2  7  7  2004 It-tielet post  3  6  3  2  1  12  10  2007 Ir-raba' post  4  6  2  2  2  8  9  2011 Rebbieħa  1  6  3  3  0  9  3  2015 Kwarti tal-finali  7  4  1  1  2  2  3  2016 Fażi tal-gruppi  11  3  1  0  2  4  4  2019 Kwarti tal-finali  6  4  2  2  0  7  2  2021 Kwarti tal-finali  5  5  2  2  1  4  2  2024Ikkwalifikaw Total  15-il titlu  45/47  205  112  38  55   410  221

 Referenzi 

 Ħoloq esterni 
  Sit uffiċjali

Urugwaj
Kategorija:Futbol fl-Urugwaj