Elezzjonijiet fil-Latvja

Il-Latvja tagħżel leġiżlatura fuq livell nazzjonali. Is-Saeima fih 100 membru, li jiġu eletti għal mandat ta’ 4 snin b’rappreżentazzjoni proporzjonali b’limitu ta’ 5%. Il-metodu Sainte-Lague mhux modifikat jintuża biex jalloka s-siġġijiet. L-elezzjonijiet parlamentari jsiru fl-ewwel Sibt ta’ Ottubru. Lokalment, il-Latvja tagħżel kunsilli muniċipali, li jikkonsistu minn 7 sa 60 membru, skont id-daqs tal-muniċipalità, kif ukoll permezz ta’ rappreżentanza proporzjonali għal mandat ta’ erba’ snin. 

Il-Latvja għandha sistema parlamentari b’diversi partiti, fejn l-ebda partit wieħed ma jkollu ċ-ċans li jikseb il-poter waħdu, u l-partiti għandhom jaħdmu ma’ xulxin biex jiffurmaw gvernijiet ta’ koalizzjoni.  

 Elezzjoni parlamentari tal-2018 
daqsminuri|300x300px| Grafika tal-elezzjonijiet parlamentari Latvjani mill-1993 
Elezzjoni Parlamentari saret fis-6 ta 'Ottubru 2018. 
 Partit Voti %  Siġġijiet  +/– Harmony 167.117  19.80  23  –1 Who owns the state? 120,264  14.25  16  Ġdid New Consevative Party 114.694  13.59  16  +16 Development/For! 101.685  12.04  13  +13 National Alliance 92.963  11.01  13  –4 Union of Greens and Farmers 83.675  9.91  11  –10 New Unity 56,542  6.69  8  –15 Latvian Association of Regions 35,018  4.14  0  –8 Latvian Russian Union 27,014  3.20  0  0 The Progressives 22,078  2.61  0  Ġdid For Latvia from the Heart 7,114  0.84  0  –7 Latvian Nationalists 4,245  0.50  0  Ġdid For an Alternative 2,900  0.34  0  Ġdid SKG Union (LSDSP - kds-GKL) 1,735  0,20  0  Ġdid Eurosceptic Action Party 1,059  0.12  0  Ġdid Latvian Centrist Party 897  0.10  0  Ġdid  Voti invalidi / vojta  5,925  -  -  -  Total  844,925  100  100  0  Votanti rreġistrati / għadd ta' votanti  1,548,100  54.58  -  -  Sors: CVK 

 Referenda 
Il-Kostituzzjoni tal-Latvja tippreskrivi referendum għal ħames raġunijiet:  

 għas-sejħa lura tal-Parlament (Artikolu 14)
 għas-sħubija fl-Unjoni Ewropea (Artikolu 68) 
 taċċetta bidliet sostanzjali fit-termini rigward is-sħubija fl-Unjoni Ewropea (jekk mitluba minn 50% tal-Parlament) (Artikolu 68)
 taċċetta leġislazzjoni sospiża mill-President (Artikolu 72)
 temenda l-Kostituzzjoni jew tadotta ligi (Artikolu 78)

Wieħed minn għaxra tal-votanti rreġistrati għandhom id-dritt li jibdew referendum nazzjonali fir-rigward ta’ sejħa lura tal-Parlament. L-għadd ta’ votanti meħtieġa huwa żewġ terzi tan-numru tal-votanti li pparteċipaw fl-aħħar elezzjonijiet għall-Parlament. Il-Kostituzzjoni timponi diversi restrizzjonijiet fuq meta jista’ jsir ir-referendum ta’ sejħa lura. Ma jistax isir:  

 sena wara l-elezzjonijiet parlamentari 
 sena qabel l-elezzjonijiet parlamentari 
 sitt xhur qabel l-elezzjonijiet presidenzjali 
 sitt xhur wara l-aħħar referendum revikatorju. 

Kien hemm referendum wieħed bħal dan - referendum ta’ xoljiment parlamentari tal-2011 . 

Bidliet sostanzjali fit-termini rigward is-sħubija tal-Latvja fl-Unjoni Ewropea għandhom jiġu deċiżi permezz ta' referendum nazzjonali jekk tali referendum huwa mitlub minn tal-anqas minn nofs il-membri tal-Parlament. 

F’ċerti każijiet il-President jew terz tal-membri tal-Parlament għandhom id-dritt li jissospendu l-proklamazzjoni ta’ liġi għal perjodu ta’ xahrejn. Referendum isir fuq dik il-liġi jekk f’dak il-perjodu ta’ xahrejn wieħed minn kull għaxra tal-elettorat jitlob għal referendum, ħlief jekk il-Parlament jerġa’ jadotta l-liġi bi tliet tlett kwarti ta’ maġġoranza kwalifikata. L-għadd ta’ votanti meħtieġa hija 50% tan-numru tal-votanti li pparteċipaw fl-aħħar elezzjonijiet għall-Parlament. Jekk ma jintalab l-ebda referendum fil-perjodu ta’ xahrejn allura l-liġi tidħol fis-seħħ. Referendum bħal dan sar fi tliet okkażjonijiet: fl-1998, fl-1999 u fl-2007.  

Il-Kostituzzjoni tillimita kwistjonijiet li jistgħu jiġu sottomessi għal referendum. Hija tipprojbixxi kwistjonijiet bħal baġits, taxxi, lieva militari, dikjarazzjonijiet tal-gwerra, trattati ta' paċi, ftehim ma' nazzjonijiet oħra, eċċ. 

Wieħed ninn għaxra tal-elettorat jista' jitlob emenda tal-Kostituzzjoni jew adozzjoni ta' liġi. Jekk il-Parlament ma jaċċettax l-emenda jew l-abbozz ta' liġi, allura se jitressaq għal referendum. Ċerti partijiet tal-Kostituzzjoni jistgħu jiġu emendati biss permezz ta' referendum. Maġġoranza assoluta (maġġoranza tal-eletturi kollha, irrispettivament mill-parteċipazzjoni tal-votanti) hija meħtieġa għal emenda jew abbozz ta' liġi biex jgħaddi tali referendum. L-eċċezzjoni hija deċiżjonijiet dwar is-sħubija tal-Latvja fl-UE jew bidliet sostanzjali fit-termini tas-sħubija fl-UE - dawk il-miżuri għandhom bżonn parteċipazzjoni ta' votant ta' 50% tal-għadd ta' votanti li pparteċipaw fl-aħħar elezzjonijiet għal-Parlament. Emendi għall-Kostituzzjoni ġew imressqa għal referendum f'żewġ każijiet: fl- 2008 u fl- 2012 ; l-istess sar għal abbozz ta' liġi fl- 2008 u sar referendum ta' sħubija fl- Unjoni Ewropea fl-2003. 

Kien hemm 13-il referendum fl-istorja tal-Latvja: 4 fil-perjodu bejn l-1923 u l-1934 u 9 mill-1991. 

 Ara ukoll 

 Kalendarju elettorali 
 Sistema elettorali 
 Elezzjoni Parlamentari Latvjana 2018 

 Rabtiet esterni 

 Arkivju Elettorali ta ’Adam Carr 
 Partiti u Elezzjonijiet fl-Ewropa 
 Kummissjoni Elettorali Nazzjonali tal-Latvja 
 Rapporti tal-OSCE dwar l-elezzjonijiet Latvjani 
 NSD: Database Elettorali Ewropea - Il-Latvja tippubblika data dwar l-elezzjonijiet fuq livell reġjonali; tippermetti tqabbil ta' riżultati elettorali, 1990-2010 

 Referenzi 

Kategorija:Latvja