Saffi tal-gżejjer Maltin

Il-Blat tal-gżejjer Maltin huma magħrufa bħala depożitu sedimantari u ssawru min fdalijiet ta' qxur ta' kalċit irqiq, primarjament minn organiżmi zgħar tal-baħar li nġemgħu f'qiegħ il-baħar. Frak tal-arzell u bebbux ieħor tal-baħar jiffurmaw ukoll parti mit-taħlita f'dan il-proċess. Mill-aktar parti, il-ġebel tal-gżejjer Maltin jikkonsisti mill-ġebla tal-ġir. Fil-blat tal-gżejjer Maltin m'hemm ebda minerali, jiġifieri materja prima, lanqas hemm ġebla volkanika. Il-ġeoloġija ta' Malta tista' tinqasam f'ħames saffi li huma distinti wieħed mill-ieħor u li ssawru mal-milja taż-żmien, wieħed fuq l-ieħor. L-eqdem saff, dak ta' taħt nett, ifforma madwar 25 miljun sena ilu. Minħabba effetti mill-atmosfera tul iż-żmien, is-saffi ma jidhrux dejjem wieħed fuq l-ieħor . Dawk li kienu l-aktar mikxufa, jew dgħajfin, xterdu fix-xejn jew għebu għalkollox. Effett ta' tibdil ieħor fuq is-saffi b'forom oħra tal-ġebla tal-ġir sar b'imluħa tal-kalċju maħlula fl-ilma tax-xita (Pereżempju stalakmiti u stalagtiti juffurmaw fl-għerien). Billi ċerti saffi sfondaw, l-uċuħ ta' dawn is-saffi jinsabu f'livelli differenti. Dan il-proċess jirriżulta f'falja jew tarġa. 

Qawwi ta' fuq

Il-Qawwi ta' fuq, jinsab l-aktar għoli u hu l-aktar riċenti. L-għoljiet kollha ta' Malta u Għawdex huma magħmula minn dan is-saff, għalkemm il-gżira ta' Kemmuna u dik ta' Filfla, li mhumiex għoljin, huma wkoll ta' dan is-saff.

Ġebla s-safra

Il-ġebla s-safra, tinsab taħt is-saff tal-qawwi ta' fuq. Minħabba li hi fraġli ħafna, tinkiser u tintradam bit-toqol ta' fuqha u sikwit tkun nieqsa.

Tafal kaħlani

Billi t-tafal l-aktar li jinħall fl-ilma, dan is-saff jista jistagħadar u jinfirex f'medda u jagħti impressjoni li hu ħafna akbar milli hu. Miġemgħa kbar ta' tafal jinsabu f'postijiet bħal Għajn Tuffieħa u f'bosta nħawi f'Għawdex.

Ġebla tal-franka (tal-bini)

Il-ġebla tal-franka jew tal-bini tieħu isimha mill-kelma "franka" li tfisser li hija ħielsa minn saffi jew impuritajiet oħra li ma jagħmluhiex tajba għall-bini. Il-ħxuna ta' dan is-saff tvarja minn 100 sa 150 metru u fejn mikxuf, il-kulur maż-żmien jibjad jew jisfar.

Dan is-saff jinqasam f'disa' tipi distinti:

 Saff lewn griż li huwa artab ħafna u jiskura meta jkun espost għall-arja.
 Saff magħmul minn għoqod ta' lewn kannella skur
 Blat artab b'għoqod fiħ
 Għoqod ta' kanella skur
 Fili għoqod ta' lewn ħadrani
 Saff ta' lewn roża safrani jew ikħal li jibbies ħafna
 Blat safrani ċar li għandu għoqod ibsin ħafna
 Sodda rqiqa ta' għoqod
 Saff safrani ċar li minnu jittieħed il-ġebel għal-bini. Xi drabi ċar ħafna u kważi abjad. Meta jkun ta' dal-lewn ikun fiħ għoqod tal-qawwi.

Iż-Żonqor tal-qiegħ

Dan il-ġebel jinsab fis-swar ta' quddiem il-baħar. Iż-żonqor ta' taħt huwa ftit differenti miż-żonqor tal-wiċċ, billi jidher li hu aktar magħqud, aktar iebes u kristallin. Dan il-ġebel jinqasam fi tliet kategoriji:

Soll Aħmar: Dan għandu grani kbar. Espost għall-atmosfera joskura u jrabbi lega. 
Soll Safrani: Dan jagħti fl-isfar, xi drabi jkun abjad b'tebgħat sofor.
Soll Kaħlani: Dan jagħti fl-aħdar, u fih ħafna vini.

category:Ġeoloġija
category:sengħa tal-bini