Ankara

Ankara hi l-belt kapitali tal-Turkija. Il-belt għandha popolazzjoni ta' 5,270,575 ruħ (sal-2015).

 Storja 
Oriġini 
xellug|daqsminuri|L-istandards tal-bronż Alaca Höyük huwa qabar pre-Hittita li jmur għat-tielet millennju QK. Huwa meqjus bħala s-simbolu tal-belt għadu llum.

Għalkemm Ankara hija fil-biċċa l-kbira belt ġdida, l-oriġini tagħha huma antiki ħafna. Ċerti fdalijiet Ħitti skoperti fiċ-ċittadella jixhdu l-preżenza ta’ belt minn żmien l-Imperu Ħittit. 

Wara l-Ħitti, Ankara esperjenzat id-dominazzjoni tal-Friġjani, il-Persjani, Alessandru l-Kbir u finalment dik tal-Galatin, inkluż dik tat-Tectosages. Il-belt, dakinhar jisimha Ancyra, saret fis-sena 25 QK. AD il-kapitali tal-provinċja Rumana tal-Galazja. 

Reġistri miktuba jsemmu li Alessandru l-Kbir żar Ankira fis-sena 333 QK. QK, matul l-avvanz tagħha lejn il-lvant.

Ir-Rumani li ħatfu l-belt fl-189 QK. QK, ħalla l-gvern f’idejn il-Galatin sal-25 Q.K., meta s-saltna Galatin ġiet annessa mal-Imperu Ruman. Il-belt ġiet promossa għall-grad taʼ “metropoli” minn Neruni li reġgħu nbnew il-ħitan tagħha. 

Matul il-perjodu Biżantin, il-belt gawdiet minn ċerta prosperità iżda l-invażjonijiet tas-Sassanidi u l-Għarab fis-seklu 7 kienu devastanti.

Meħuda min-naħa tagħhom mill-Biżantini, mill-Kruċjati u mit-Torok, Ankara kienet, mill-1354, amministrata mill-Ottomani. Fl-1402, fil-pjanura ta’ Ankara, seħħet battalja (Ankara Muharebesi) li matulha Tamerlan annihila l-armata Ottomana u ħa priġunier lis-Sultan Tork Bayezid I. Iżda l-belt reġgħet saret Ottomana fl-1414. 

Saret belt sekondarja tal-Imperu Ottoman, magħrufa mill-Punent bħala Angora, li minnha ġej l-isem mogħti lill-qtates, fniek u mogħoż b’xagħar twil tipiċi tar-reġjun. Marbuta mas-sistema ferrovjarja Ottomana fl-aħħar tas-seklu 19, madankollu baqgħet belt ta’ 30,000 abitant fil-bidu tas-seklu 20.

Kapital
xellug|daqsminuri|Anıtkabir, il-mausoleum ta’ Mustafa Kemal Atatürk f’Ankara, iżur folol kbar kull sena matul il-vaganzi nazzjonali bħal Jum ir-Repubblika fid-29 ta’ Ottubru.

Bogħod miż-żoni okkupati li jirriżultaw mit-Trattat ta’ Sèvres, intgħażlet minn Mustafa Kemal Atatürk bħala ċ-ċentru tal-ġlieda nazzjonali u l-Gran Assemblea Nazzjonali tat-Turkija ġiet inawgurata hemmhekk fit-23 ta’ April, 1920. Wara r-rebħa tal-forzi Kemalisti, saret il-kapitali tat-Turkija fit-13 ta’ Ottubru 1923, u ħa post Istanbul, il-kapitali storika tal-Imperu Ruman (wara r-renju ta’ Kostantinu) u l-Imperu Ottoman. 
nofs|daqsminuri|Il-Funtana tan-Nymphs fi Pjazza Kızılay f'Ankara, madwar l-1930.

Mustafa Kemal Atatürk għażel din il-belt żgħira ta’ 20,000 abitant bħala l-kapitali tar-repubblika l-ġdida: min-naħa waħda għal raġunijiet strateġiċi għax tinsab f’nofs il-plateau Anatoljan, ma kinitx vulnerabbli għall-attakki ġejjin mill-kosti daqs kemm kienet Istanbul. ; min-naħa l-oħra, għal raġunijiet politiċi, għax ir-Repubblika riedet taqta’ r-rabtiet mar-reġim l-antik u s-simboli kollha tal-kapitali imperjali ta’ qabel, li l-influwenza tagħha miċ-ċrieki tan-negozju Levantini kienet meqjusa ta’ ħsara.

L-għażla ta' Ankara kienet awdaċi minħabba l-post ġeografiku u l-kundizzjonijiet klimatiċi tagħha. Fiċ-ċentru ta 'plateau niexef u niexef, il-klima hija kontinentali, bi sjuf sħan u niexfa u xtiewi ħorox.
nofs|daqsminuri|Il-Kumpless Presidenzjali jinsab ġewwa l-Atatürk Forest Farm.

L-urbanizzazzjoni ta’ Ankara biex din il-belt tipprovdi bini meħtieġ għall-funzjoni ta’ belt kapitali saret proġett ambizzjuż tar-reġim il-ġdid u ġiet fdata f’idejn l-urbanista u perit Ġermaniż Hermann Jansen, li rebaħ kompetizzjoni fl-1929 kontra żewġ kompetituri oħra, inkluż il-Franċiż Léon Jaussely. Ubdi tqassim ta 'żoni stretti, il-proġett Jansen ipprovda għal "distrett tal-ministeri" estiż b'dak tal-ambaxxati u li jilħaq il-qofol tiegħu fir-residenza presidenzjali. Madwar dan il-kumpless tqassam l-akkomodazzjoni tal-uffiċjali għolja, filwaqt li dawk tal-impjegati u l-ħaddiema kienu miġbura madwar l-istazzjon.

Il-pjan ippjanat minn Jansen ġie implimentat sa l-1939. Wara t-Tieni Gwerra Dinjija, l-ispekulazzjoni tal-art u l-eżodu rurali għamlu kull tentattiv ta’ ppjanar urban impossibbli. Il-belt imbagħad saret żona urbana kbira abitata minn popolazzjoni li żewġ terzi tagħha għexu fis-sittinijiet u s-sebgħinijiet f'akkomodazzjoni illegali mibnija waħedha (slums). 

Ankara hija belt li hija kemm moderna kif ukoll antika peress li għandha bosta fdalijiet Rumani u fortizza Biżantina ppreservata tajjeb. Fiha notevolment tempju Ruman iddedikat lil Awgustu kif ukoll l-akbar mużew Ħittit fid-dinja. Ataturk huwa midfun hemmhekk f'Anıtkabir, mausoleum grandjuż li tlesta fl-1953.

 Ġeografija 
Ġeografikament, Ankara tinsab fin-nofs tax-xmajjar Kızılırmak u Sakarya, u x-Xmara Sakarya tifforma l-fruntiera tagħha ma 'Eskişehir fil-punent. Ankara taqsam il-fruntieri tagħha ma' Bolu u Çankırı fit-tramuntana; Konya fin-nofsinhar u Kırıkkale fil-lvant. 

Ankara u l-provinċja tagħha jinsabu fir-Reġjun tal-Anatolja Ċentrali ta 'Turkiye. Iċ-Ċubuk Brook tgħaddi miċ-ċentru tal-belt ta 'Ankara. Hija konnessa fis-subborgi tal-punent tal-belt max-Xmara Ankara, li hija tributarja tax-Xmara Sakarya.

 Klima 
Ankara għandha klima kiesħa semi-arida taħt il-klassifikazzjoni tal-klima Köppen (BSk), filwaqt li taħt il-klassifikazzjoni tal-klima Trewartha, il-belt hija kklassifikata bħala kontinentali umda (Dc). Minħabba l-elevazzjoni tagħha u l-post intern, Ankara għandha xtiewi kesħin u silġ, u sjuf sħan u niexfa. Ix-xita sseħħ l-aktar matul ir-rebbiegħa u l-ħarifa. Il-belt tinsab fiż-żona USDA Hardiness 7b, u l-preċipitazzjoni medja annwali tagħha hija pjuttost baxxa għal 414 millimetru (16 in), madankollu preċipitazzjoni tista 'tiġi osservata matul is-sena. It-temperaturi medji ta 'kull xahar ivarjaw minn 0.9 °C (33.6 °F) f'Jannar għal 24.3 °C (75.7 °F) f'Lulju, b'medja annwali ta' 12.6 °C (54.7 °F). Ir-reġim ġenerali tat-temperatura ta' Ankara huwa simili ħafna għal New York Belt.

 Ekonomija 
nofs|daqsminuri|Söğütözü

Ankara ilha reġjun agrikolu produttiv fl-Anatolja. Fil-perjodu Ottoman, Ankara kienet magħrufa sew għall-produzzjoni tal-qamħ, il-qoton u l-frott. 

Il-belt esportat mohair (mill-mogħoż Angora) u suf Angora (mill-fenek Angora) internazzjonalment għal sekli sħaħ. Fis-seklu 19, il-belt esportat ukoll ammonti sostanzjali ta 'ġlud tal-mogħoż u tal-qtates, gomma, xama', għasel, berries, u għerq tal-ġenn. Kien imqabbad ma 'Istanbul bil-ferrovija qabel l-Ewwel Gwerra Dinjija, u kompliet tesporta mohair, suf, berries, u qamħ. 

Ir-Reġjun tal-Anatolja Ċentrali huwa wieħed mill-postijiet primarji tal-produzzjoni tal-għeneb u tal-inbid fit-Turkiye, u Ankara hija partikolarment famuża għall-għeneb Kalecik Karası u Muscat; u l-inbid Kavaklıdere tiegħu, li huwa prodott fil-viċinat Kavaklıdere fid-distrett ta 'Çankaya tal-belt. Ankara hija wkoll famuża għall-lanġas tagħha. Prodott naturali rinomat ieħor ta’ Ankara huwa t-tip indiġenu ta’ għasel tiegħu (Ankara Balı) li huwa magħruf għall-kulur ċar tiegħu u huwa prodott l-aktar mill-Atatürk Forest Farm and Zoo fid-distrett ta’ Gazi, u minn faċilitajiet oħra f’Elmadağ, Çubuk u Beypazarı. distretti. Id-digi ta’ Çubuk-1 u Çubuk-2 fuq ix-Çubuk Brook f’Ankara kienu fost l-ewwel digi li nbnew fir-Repubblika Torka.
nofs|daqsminuri|Pjazza Kızılay fiċ-ċentru ta 'Ankara, maċ-Ċentru tan-Negozju Emek (1959–1965), l-ewwel torri ta' uffiċċju u ċentru tax-xiri b'użu mħallat ta 'Stil Internazzjonali f'Turkiye.

Ankara hija ċ-ċentru tal-kumpaniji tad-difiża u tal-ajruspazju Torok tal-istat u privati, fejn jinsabu l-impjanti industrijali u l-kwartieri ġenerali tal-Industriji Aerospazjali Torok, MKE, ASELSAN, HAVELSAN, ROKETSAN, FNSS, Nurol Makina, u bosta ditti oħra. L-esportazzjonijiet lejn pajjiżi barranin minn dawn id-ditti tad-difiża u l-ajruspazju żdiedu b'mod kostanti fl-aħħar deċennji. L-IDEF f'Ankara hija waħda mill-akbar espożizzjonijiet internazzjonali tal-industrija tal-armi globali. Għadd ta 'kumpaniji tal-karozzi globali għandhom ukoll faċilitajiet ta' produzzjoni f'Ankara, bħall-manifattur Ġermaniż tal-karozzi tal-linja u tat-trakkijiet MAN SE. Ankara tospita ż-Żona Industrijali OSTIM, l-akbar park industrijali tat-Turkija. 

Persentaġġ kbir tal-impjiegi kkumplikati f'Ankara huwa pprovdut mill-istituzzjonijiet tal-istat; bħall-ministeri, sottoministeri, u korpi amministrattivi oħra tal-gvern Tork. Hemm ukoll ħafna ċittadini barranin li jaħdmu bħala diplomatiċi jew skrivani fl-ambaxxati tal-pajjiżi rispettivi tagħhom.

 Trasport 
Id-Direttorat Ġenerali tal-Elettriku, Gass, Xarabank (EGO) jopera l-Metro ta’ Ankara u forom oħra ta’ trasport pubbliku. Ankara hija moqdija minn ferrovija suburbana bl-isem Başkentray (B1) u ħames linji tal-Metro (A1, M1, M2, M3, M4) tal-Metro ta' Ankara b'madwar 400,000 vjaġġatur totali kuljum, filwaqt li linji addizzjonali tas-subway (A2 u M2a/b) huma taħt kostruzzjoni. Lift tal-gondola twil 3.2 km (2.0 mi) b'erba 'stazzjonijiet jgħaqqad id-distrett ta' Şentepe mal-istazzjon tal-metro Yenimahalle. 
nofs|daqsminuri|Stazzjon tal-Ferrovija ta' Ankara

L-Istazzjon Ċentrali ta' Ankara huwa ċentru ferrovjarju ewlieni fit-Turkiye. Il-Ferroviji tal-Istat Tork topera servizz tal-ferrovija tal-passiġġieri minn Ankara għal bliet ewlenin oħra, bħal: Istanbul, Eskişehir, Balıkesir, Kütahya, İzmir, Kayseri, Adana, Kars, Elazığ, Malatya, Diyarbakır, Karabük, Zonguldak u Sivas. Il-ferroviji tal-vjaġġaturi jgħaddu wkoll bejn l-istazzjonijiet ta 'Sincan u Kayaş. Fit-13 ta' Marzu 2009, is-servizz ferrovjarju ta' veloċità għolja Yüksek Hızlı Tren (YHT) il-ġdid beda jopera bejn Ankara u Eskişehir. 
nofs|daqsminuri|It-terminal ATG il-ġdid huwa ċentru għas-servizzi ferrovjarji ta' veloċità għolja (YHT).

Fit-23 ta' Awwissu 2011, linja oħra ta' veloċità għolja YHT bdiet kummerċjalment is-servizz tagħha bejn Ankara u Konya. Fil-25 ta' Lulju 2014, il-linja ta' veloċità għolja Ankara–Istanbul ta' YHT daħlet fis-servizz. 
nofs|daqsminuri|Ajruport Internazzjonali ta' Ankara Esenboga

L-Ajruport Internazzjonali ta' Esenboğa, li jinsab fil-Grigal tal-belt, huwa l-ajruport ewlieni ta' Ankara.

 Il-monumenti 

 Ġemellaġġ 

  Addis-Abeba (Etjopja) ;
  Achgabat (Turkmenistan) ;
  Bichkek (Kirgiżistan) ;
  Budapest (Ungerija) ;
  Bukarest (Rumanija) ;
  Chișinău (Moldova) ;
  Damasku (Sirja) ;
  Dipkarpaz (Ċipru) ;
  Dushanbe (Tadjikistan) ;
  Islamabad (Pakistan) ;
  Kabul (Afganistan) ;
  Kazan (Russja) ;
  Khartoum (Sudan) ;
  Kiev (Ukrajna) ;
  Kinshasa (Repubblika Demokratika tal-Kongo) ;
  Koweït (Koweït) ;
  Kuala Lumpur (Malażja) ;
  Ħavana (Kuba) ;
  Kajr (Eġittu) ;
  Manama (Baħrejn) ;
  Minsk (Belarussja) ;
  Mogadiscio (Somalja) ;
  Moska (Russja) ;
  Nikosija (Ċipru) ;
  Noursoultan (Każakistan) ;
  Ufa (Russja) ;
  Ulaanbaatar (Mongolja) ;
  Beijing (Ċina) ;
  Sana'a (Jemen) ;
  Santiago (Ċili) ;
  Sarajevo (Bożnija u Ħerżegovina) ;
  Seoul (Korea t'Isfel) ;
  Skopje (Repubblika tal-Maċedonja ta' Fuq) ;
  Sofija (Bulgarija) ;
  Tashkent (Użbekistan) ;
  Tbilisi (Ġeorġja) ;
  Tirana (Albanija) ;
  Żagreb (Kroazja) ;
  Kayseri (Turkija) ;
  Tuneż (Tuneżija) ;
  Washington (Distrett ta' Columbia) (Stati Uniti).

 Referenzi 

Category:Bliet kapitali fl-Ewropa