Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Każakistan

Is-Siti ta' Wirt Dinji tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura (UNESCO) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972. Il-wirt kulturali jikkonsisti minn monumenti (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, skulturi monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u bijoloġiċi), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' annimali u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-xjenza, tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali. Il-Każakistan iffirma l-Konvenzjoni fid-29 ta' April 1994.

B'kollox, il-Każakistan għandu sitt Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. L-ewwel sit li tniżżel fil-lista kien il-Mawżolew ta' Khoja Ahmed Yasawi, fis-27 Sessjoni tal-Kumitat tal-Wirt Dinji, li saret f'Pariġi, Franza, fl-2003. L-iżjed sit reċenti huwa sit transnazzjonali: id-Deżerti Bierda tax-Xitwa ta' Turan li żdiedu fl-2023. Tliet siti huma kulturali u erba' siti huma naturali.

 Siti ta' Wirt Dinji 
L-UNESCO tiddeżinja s-siti abbażi ta' għaxar kriterji tal-għażla; kull sit irid jissodisfa mill-inqas wieħed mill-għaxar kriterji. Il-kriterji (i) sa (vi) huma kulturali, filwaqt li l-kriterji (vii) sa (x) huma naturali.

NB: * Siti transnazzjonali (bl-ikħal)
SitRitrattPostSena tad-deżinjazzjoniKriterji tal-għażlaDeskrizzjoniMawżolew ta' Khoja Ahmed Yasawiħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D0%9C%D0%B0%D1%83%D0%B7%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%98_%D0%A5%D0%BE%D0%B4%D0%B6%D0%B5_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0_%D0%88%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%98%D0%B0_(%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD,_%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD).jpg|alt=A large brick mausoleum with blue domes|150x150pxTurkestan2003i, iii, iv (kulturali)Il-mawżolew iddedikat lill-mistiku Sufista tas-seklu 12 Ahmed Yasawi nbena bejn l-1389 u l-1405 matul it-tmexxija ta' Timur. Minkejja li l-mawżolew qatt ma tlesta kollu, xorta waħda huwa l-ikbar binja u l-iżjed waħda ppreservata tajjeb ta' żmien Timur. Il-mawżolew kien ukoll prototip għal binjiet suċċessivi ta' Timur, speċjalment fil-belt kapitali ta' Timur, Samarkanda.Petroglifiċi fil-Pajsaġġ Arkeoloġiku ta' Tamgalyħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Human_riding_a_dromedary_camel_in_late_bronze_age_or_early_iron_age_petroglyph_at_Tangaly_-_dromedary_camel.jpg|alt=Petroglyphs depicting animals|150x150pxReġjun ta' Almaty2004iii (kulturali)Il-petroglifiċi tal-Fondoq ta' Tanbaly fil-muntanji ta' Chu-Ili fihom tinqix ta' bnedmin, annimali, u figuri reliġjużi. Dawn imorru lura għat-tieni nofs tat-tieni millenju Q.K. sal-bidu tas-seklu 20 u jagħtu ħjiel dwar il-ħajja tal-komunitajiet pastorali li kienu jgħixu fir-reġjun. Fiż-żona hemm ukoll għadd ta' oqbra, kurgan, u kompartimenti minn Żmien il-Bronż u l-Ħadid.Saryarka – Steppa u Lagi tat-Tramuntana tal-Każakistanħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Korgalzhinskiy_Nature_Reserve.JPG|alt=Marshes and a lake|150x150pxReġjun ta' Almaty2008ix, x (naturali)Saryarka tinkludi żewġ żoni, ir-Riżerva Naturali ta' Naurzum u r-Riżerva Naturali ta' Korgalzhyn (fir-ritratt), li jipproteġu l-isteppa, il-lagi u l-artijiet mistagħdra mhux mimsusa tal-Asja Ċentrali. Dawn il-ħabitats huma postijiet importanti għall-passa tat-tjur migratorji u jipprovdu kenn għal għadd kbir ta' speċijiet mhedda, fosthom il-grawwi tas-Siberja, il-pellikani tad-Dalmazja, l-ajkla ta' Pallas u s-sajga.Toroq tal-Ħarir: in-Network ta' Rotot tal-Kuritur ta' Chang'an-Tianshan*ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Silk_route.jpg|alt=Map of Eurasia with silk roads marked|150x150pxdiversi siti2014ii, iii, v, vi (kulturali)It-Toroq tal-Ħarir huma network antik ta' rotot kummerċjali li bdew jiffurmaw fis-seklu 2 Q.K. u baqgħu attivi sas-seklu 16. It-toroq kienu jikkollegaw lis-soċjetajiet tal-Asja, is-Subkontinent, l-Asja Ċentrali u l-Punent tal-Asja, kif ukoll il-Lvant Qarib. Minbarra l-iskambju ta' merkanzija, ikkontribwew ukoll għat-tifrix ta' teknoloġiji, ideoloġiji, u reliġjonijiet, inkluż il-Buddiżmu, il-Kristjaneżmu Nestorjan, il-Manikejiżmu, iż-Żoroastrijaniżmu u l-Iżlam bikri. Diversi rħula u l-infrastruttura ta' appoġġ inbnew tul ir-rotot tat-Toroq tal-Ħarir. Dan is-Sit ta' Wirt Dinji jkopri l-kurituri minn Chang’an/Luoyang, il-kapitali tad-dinastiji Han u Tang taċ-Ċina, sar-reġjun ta' Zhetysu tal-Asja Ċentrali, u huwa kondiviż maċ-Ċina u mal-Kirgiżistan.Punent ta' Tian Shan*ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Aksu_Jabgly_3.JPG|alt=Mountain scenery with a canyon|150x150pxdiversi siti2016x (naturali)Is-sit huwa kondiviż mal-Kirgiżistan u mal-Użbekistan, u jkopri l-parti tal-Punent tal-katina muntanjuża ta' Tian Shan. Tgawdi minn bijodiversità rikka u għadd ta' għelejjel tal-frott ikkultivati joriġinaw miż-żona. Il-qċaċet tal-muntanji jaqbżu l-4,500 metru (14,800 pied). Fir-ritratt jidher il-Kanjon ta' Aksu.Deżerti Bierda tax-Xitwa ta' Turan*ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:210723_Altyn_Emel_Stone_Stellas_Oshaktas.jpg|alt=Desert scene with some rocks|150x150pxl-Użbekistan, it-Turkmenistan u l-Każakistan2023ix, x
(naturali)Dan is-sit transnazzjonali jirrappreżenta l-ekosistemi tad-deżerti tal-Asja Ċentrali bi klima kontinentali. Fid-deżerti jgħixu bosta speċijiet ta' pjanti, kif ukoll is-sajga u l-għażżiela.

 Referenzi 

Kategorija:Listi ta' Siti ta' Wirt Dinji
Kategorija:Każakistan