Muntanji tal-Krimea

Il-Muntanji tal-Krimea (bl-Ukren: Кримські гори, trażlitterata Krymski hory; bir-Russu: Крымские горы, trażlitterata Krymskie gory; bit-Tatar tal-Krimea: Qırım dağları) huma medda ta' muntanji li jinsabu b'mod parallel mal-kosta tax-Xlokk tal-Krimea, bejn madwar tmien kilometri u 13-il kilometru mill-baħar. Lejn il-Punent, il-muntanji jibqgħu neżlin f'daqqa sal-Baħar l-Iswed, u lejn il-Lvant, il-muntanji jinbidlu bil-mod f'pajsaġġ tal-isteppa.

Il-Muntanji tal-Krimea jikkonsisti minn tliet ktajjen muntanjużi. L-ogħla waħda hija dik ewlenija. Il-katina muntanjuża Ewlenija hija maqsuma f'diversi mases, magħrufa bħala yayla jew promontorji muntanjużi (Yayla bit-Tatar tal-Krimea tfisser "Mergħa Alpina"). Dawn jinkludu:

 Baydar Yayla
 Ay-Petri Yayla
 Yalta Yayla
 Nikita Yayla
 Hurzuf Yayla
 Babugan Yayla
 Chatyr-Dag Yayla
 Dologorukovskaya (Subatkan) Yayla
 Demirji Yayla
 Karabi Yayla

 L-ogħla qċaċet 
daqsminuri|Mappa ta' lokalizzazzjoni tal-Muntanji tal-Krimea
L-ogħla quċċata tal-Krimea hija dik ta' Roman-Kosh (bl-Ukren: Роман-Кош; bir-Russu: Роман-Кош, bit-Tatar tal-Krimea: Roman Qoş) fuq Babugan Yayla b'għoli ta' 1,545 metru (5,069 pied). Qċaċet importanti oħra 'l fuq minn 1,200 metru jinkludu:

 Demir-Kapu (bl-Ukren: Демір-Капу, bir-Russu: Демир-Капу, bit-Tatar tal-Krimea: Demir Qapı), 1,540 metru, f'Babugan Yayla;
 Zeytin-Kosh (bl-Ukren: Зейтин-Кош; bir-Russu: Зейтин-Кош, bit-Tatar tal-Krimea: Zeytün Qoş), 1,537 metru, f'Babugan Yayla;
 Kemal-Egerek (bl-Ukren: Кемаль-Егерек, bir-Russu: Кемаль-Эгерек, bit-Tatar tal-Krimea: Kemal Egerek), 1,529 metru, f'Babugan Yayla;
 Eklizi-Burun (bl-Ukren: Еклізі-Бурун, bir-Russu: Эклизи-Бурун, bit-Tatar tal-Krimea: Eklizi Burun), 1,527 metru, f'Chatyrdag Yayla;
 Lapata (bl-Ukren: Лапата; bir-Russu: Лапата, bit-Tatar tal-Krimea: Lapata), 1,406 metru, f'Yaltynska Yayla, f'Yalta Yaylası;
 Demirji tat-Tramuntana (bl-Ukren: Північний Демірджі, bir-Russu: Северный Демирджи, bit-Tatar tal-Krimea: Şimaliy Demirci), 1,356 metru, f'Demirci Yayla;
 Ai-Petri (bl-Ukren: Ай-Петрі, bir-Russu: Ай-Петри, bit-Tatar tal-Krimea: Ay Petri), 1,234 metru, f'Ay Petri Yaylası.

 Mogħdijiet u xmajjar 
daqsminuri|Il-kaskata Uchan-su
Il-mogħdijiet muntanjużi tul il-Muntanji tal-Krimea huma:

 il-Mogħdija ta' Angarskyi ħdejn Perevalne, fi triq minn Alushta sa Simferopol
 il-Mogħdija jew id-Daħla ta' Baydar ħdejn Foros, li tikkollega l-Wied ta' Baydar u xatt il-baħar
 il-Mogħdija ta' Laspi ħdejn il-Kap Aya, fi triq minn Yalta sa Sevastopol.

Ix-xmajjar tal-Muntanji tal-Krimea jinkludu x-xmara Alma, ix-xmara Chernaya, u x-xmara Salhir fix-xaqliba muntanjuża tat-Tramuntana u x-xmara Uchan-su fix-xaqliba muntanjuża tan-Nofsinhar li tifforma l-kaskata ta' Uchan-su, l-ogħla kaskata fil-Krimea.

 Storja 
L-arkeologi sabu l-iżjed bnedmin anatomikament moderni fl-Ewropa fl-għerien ta' Buran-Kaya tal-Muntanji tal-Krimea. Il-fossili għandhom 32,000 sena, u nstabu artefatti marbuta mal-kultura Gravettjana. Il-fossili għandhom marki ta' qatgħat li jissuġġerixxu xi ritwal ta' tneħħija tal-laħam wara l-mewt.Prat, Sandrine; Péan, Stéphane C.; Crépin, Laurent; Drucker, Dorothée G.; Puaud, Simon J.; Valladas, Hélène; Lázničková-Galetová, Martina; van der Plicht, Johannes; et al. (17 June 2011). "The Oldest Anatomically Modern Humans from Far Southeast Europe: Direct Dating, Culture and Behavior". plosone. doi:10.1371/journal.pone.0020834.

 Referenzi 

Kategorija:Krimea
Kategorija:Ukrajna
Kategorija:Muntanji