Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Turkija

Is-Siti ta' Wirt Dinji tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura (UNESCO) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972. Il-wirt kulturali jikkonsisti minn monumenti (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, skulturi monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u bijoloġiċi), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' annimali u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-xjenza, tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali. B'kollox, it-Turkija għandha 22 Sit ta' Wirt Dinji, 20 kulturali u tnejn imħallta.

L-ewwel tliet siti fit-Turkija, il-Moskea l-Kbira u l-Isptar ta' Divriği, iż-Żoni Storiċi ta' Istanbul u l-Park Nazzjonali ta' Göreme u s-Siti fil-Blat ta' Cappadocia, tniżżlu fil-lista fid-disa' sessjoni tal-Kumitat tal-Wirt Dinji, li saret f'Pariġi, Franza, fl-1985. L-aħħar siti li żdiedu kienu Gordion u l-Moskej tal-Pilastri tal-Injam tal-Anatolja Medjevali fl-2023, u Sardis u t-Tumbati Funebri Lidjani ta' Bin Tepe fl-2025.

 Siti ta' Wirt Dinji 
Is-Siti ta' Wirt Dinji tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura (UNESCO) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972.
SitRitrattProvinċjaKriterji tal-għażlaErja f'ettariSena tad-deżinjazzjoniDeskrizzjoniAfrodisjaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tetrapil%C3%B3n_-_Afrodisias_-_02.jpg|150x150pxTurProvinċja ta' AydınKulturali:TurAph
(ii)(iii)(iv)(vi)2017Is-sit jikkonsisti minn Afrodisja stess (bil-monument ewlieni tat-Tempju ta' Afrodite tas-seklu 3 Q.K.) u l-barrieri antiki tal-irħam fil-qrib, li kienu wasslu l-ġid għall-belt tal-Greċja Antika.Sit Arkeoloġiku ta' Aniħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ani-Cathedral,_Ruine.jpeg|150x150pxTurProvinċja ta' KarsKulturali:TurArcAni
(ii)(iii)(iv)2016Il-belt Medjevali ta' Ani, li tinsab qrib il-fruntiera bejn it-Turkija u l-Armenja, laħqet il-qofol tagħha fis-sekli 10 u 11 bħala l-belt kapitali tal-Armenja Bagratida, qabel ma għaddiet minn deklin mis-seklu 14 'il quddiem wara l-invażjoni tal-Mongoli u terremot kbir.Sit Arkeoloġiku ta' Trojjaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Walls_of_Troy_(2).jpg|150x150pxTurProvinċja ta' ÇanakkaleKulturali:TurArcTro
(ii)(iii)(vi)1998Trojja, li tmur lura iktar minn erba' millenji ilu u li kienet influwenza ewlenija għall-Ilijade ta' Omeru u l-Enejde ta' Virgilio, ġiet skoperta mill-ġdid minn Heinrich Schliemann fl-aħħar tas-seklu 19, u minn dak iż-żmien saret wieħed mill-iżjed siti arkeoloġiċi magħrufa fid-dinja.Arslantepeħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Arslantepe_Ruins,_Malatya_05.jpg|150x150pxTurProvinċja ta' MalatyaKulturali:TurArcAni
(iii)2021Arslantepe kienet belt antika max-xmara Tohma, tributarja tal-parti ta' fuq tax-xmara Ewfrate, qrib il-muntanji Taurus. Ġiet identifikata mas-sit arkeoloġiku modern ta'  Arslantepe ħdejn Malatya. L-ewwel xwabel magħrufa fi Żmien il-Bronż Bikri (għall-ħabta tas-sekli 33 sa 31) huma bbażati fuq sejbiet f'Arslantepe minn Marcella Frangipane tal-Università ta' Ruma, l-Italja.Bursa u Cumalıkızık: it-Twelid tal-Imperu Ottomanħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bursa_Orhan_Gazi_Mosque.jpg|150x150pxTurProvinċja ta BursaKulturali:TurBur
(i)(ii)(iv)(vi)2014L-ewwel belt kapitali tal-Imperu Ottoman fis-seklu 14, Bursa, bl-ippjanar urban innovattiv tagħha, saret sors ewlieni ta' referenza għal bliet Ottomani futuri. Il-villaġġ fil-qrib ta' Cumalıkızık huwa eżemplar tas-sistema tal- vakıf, u kien jagħti sostenn għall-iżvilupp tal-belt kapitali.Belt ta' Safranboluħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:20180107_Safranbolu_1945_(39101010504).jpg|150x150pxTurProvinċja ta' KarabükKulturali:TurCit
(ii)(iv)(v)1994F'salib it-toroq tal-kummerċ tal-karovani, Safranbolu ffjorixxiet mis-seklu 13 'il quddiem. L-arkitettura tagħha saret influwenza ewlenija fuq l-iżvilupp urban fl-Imperu Ottoman kollu.Pajsaġġ Kulturali tal-Fortizza ta' Diyarbakır u tal-Ġonna ta' Hevselħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:City_Wall_and_Battlements_-_Diyarbakir_-_Turkey_(5777328071).jpg|150x150pxTurProvinċja ta' DiyarbakırKulturali:TurDiy
(iv)2015Diyarbakır kienet belt ta' importanza kbira mill-perjodu Ellenistiku sal-preżent. Is-sit jinkludi s-swar tal-belt ta' Diyarbakır, twal 5,800 km, kif ukoll il-Ġonna ta' Hevsel, li kienu jipprovdu l-provvista tal-ikel u tal-ilma lill-belt.Efesuħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ephesus_Celsus_Library_Fa%C3%A7ade.jpg|150x150pxTurProvinċja ta' İzmirKulturali:TurEph
(iii)(iv)(vi)2015Il-belt antika Griega ta' Efesu kienet famuża għaliex kellha wieħed mis-Seba' Għeġubijiet tad-Dinja Antika, it-Tempju ta' Artemis, li issa fadal biss ftit fdalijiet tiegħu. Wara li sfat taħt il-kontroll tar-Rumani fis-seklu 2 Q.K., il-belt iffjorixxiet, u nbnew strutturi monumentali bħal-Librerija ta' Ċelsu. Id-Dar ta' Marija Verġni u l-Bażilika ta' San Ġwann saru siti Kristjani ewlenin ta' pellegrinaġġ mis-seklu 5 'l quddiem.Göbekli Tepeħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:G%C3%B6bekli_Tepe,_Urfa.jpg|150x150pxTurProvinċja ta' ŞanlıurfaKulturali:TurGob
(i)(ii)(iv)2018Is-sit imur lura għan-Neolitiku ta' qabel il-bċejjeċ tal-fuħħar bejn il-millenji 10 u 9 Q.K., u x'aktarx li kien jintuża minn kaċċaturi għal skopijiet ta' ritwali.Park Nazzjonali ta' Göreme u s-Siti fil-Blat ta'  Cappadociaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:View_of_Cappadocia_edit.jpg|150x150pxTurProvinċja ta' NevşehirImħallat:TurGor
(i)(iii)(v)(vii)1985Iż-żona tal-Wied ta' Göreme hija famuża għall-formazzjonijiet tal-blat partikolari tagħha. Ir-reġjun ta' Cappadocia fih ukoll gallerija ta' abitazzjonijiet, villaġġi, u knejjes imħaffrin fil-blat kif ukoll bliet sħaħ taħt l-art, u eżempji importanti tal-arti Biżantina post-Ikonoklastika.Moskea l-Kbira u Sptar ta'  Divriğiħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:DivrigiUluCami_(2006).jpg|150x150pxTurProvinċja ta' SivasKulturali:TurGre
(i)(iv)1985Stabbilit fil-bidu tas-seklu 13, il-kumpless tal-moskea u tal-isptar f'Divriği huwa eżempju uniku u straordinarju tal-arkitettura Iżlamika, li jħallat flimkien disinni distinti u xi kultant f'kuntrast ma' xulxin.Hattusha: il-Belt Kapitali tal-Ittitiħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sphinx_Gate,_Hattusa_01.jpg|150x150pxTurProvinċja ta' ÇorumKulturali:TurHat
(i)(ii)(iii)(iv)1986Il-belt kapitali antika tal-Imperu tal-Ittiti, bid-daħliet, it-tempji u l-palazzi ppreservati tajjeb, kif ukoll is-santwarju fil-blat ta' Yazılıkaya, huma fost l-aħħar fdalijiet tas-setgħa tal-Ittiti li fl-imgħoddi kienet dominanti fl-Anatolja u fit-Tramuntana tas-Sirja.Hierapolis-Pamukkaleħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Pamukkale_56.jpg|150x150pxTurProvinċja ta' DenizliImħallat:TurHie
(iii)(iv)(vii)1988Is-sit naturali ta' Pamukkale huwa famuż għall-pajsaġġ viżiv mill-isbaħ tiegħu, li jikkonsisti minn kaskati ppetrifikati, stalaktiti u artijiet imtarrġin. Il-fdalijiet tar-raħal antik fil-qrib ta' Hierapolis, stabbilit fl-aħħar tas-seklu 2 Q.K., jinkludu diversi strutturi Griegi-Rumani, fosthom tempji, banjijiet, nekropoli, kif ukoll eżempji tal-arkitettura Kristjana Bikrija.Żoni Storiċi ta' Istanbulħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Turkey-3019_-_Hagia_Sophia_(2216460729).jpg|150x150pxTurProvinċja ta' IstanbulKulturali:TurHis
(iii)(iv)(vii)1985Il-belt kapitali imperjali tal-Imperi Biżantini u Ottomani, Istanbul ilha ċentru politiku, reliġjuż u kulturali ewlieni għal iżjed minn żewġ millenji. Il-belt tinkludi kapulavuri bħall-Ippodromu ta' Kostantinopli, il-Hagia Sophia, il-Moskea ta' Süleymaniye u l-Palazz ta' Topkapı, xhieda ta' arkitetti kbar tul iż-żminijiet.Nemrut Dağħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nemrut_mountain_and_blue_sky.jpg|150x150pxTurProvinċja ta' AdıyamanKulturali:TurNem
(i)(iii)(iv)1987Nemrut Dağ huwa l-post fejn ir-Re Antijoke I (69-34 Q.K.) ta' Commagene bena t-tempju u l-qabar tiegħu stess, imdawwar b'statwi kolossali u steli, f'waħda mill-iżjed opri arkitettoniċi ambizzjużi tal-perjodu Ellenistiku.Sit Neolitiku ta' Çatalhöyükħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%C3%87atalh%C3%B6y%C3%BCk,_7400_BC,_Konya,_Turkey_-_UNESCO_World_Heritage_Site,_08.jpg|150x150pxTurProvinċja ta' KonyaKulturali:TurNeo
(iii)(iv)2012Okkupat għall-ħabta tas-7400 Q.K. u l-5200 Q.K., is-sit kbir ta' Çatalhöyük huwa fost il-ftit eżempji ta' insedjament Neolitiku ppreservati tajjeb, b'konfigurazzjoni urbana egalitarja, abitazzjonijiet b'aċċess mis-soqfa, pitturi mal-ħitan u riljievi li huma xhieda ta' stil ta' ħajja protourban.Pergamon u l-Pajsaġġ Kulturali tagħha b'Diversi Saffiħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Pergamon_-_04.jpg|150x150pxTurProvinċja ta' İzmirKulturali:TurPer
(i)(ii)(iii)(iv)(vi)2014Stabbilita fis-seklu 3 Q.K. bħala l-belt kapitali tad-dinastija Ellenistika tal-Attalidi, Pergamon kienet waħda mill-iżjed bliet importanti tad-Dinja l-Antika. Wara l-legat tagħha lir-Rumani fil-133 Q.K., il-belt għaddiet minn żvilupp ulterjuri, u saret magħrufa bħala ċentru terapewtiku ewlieni.Moskea ta' Selimiye u l-Kumpless Soċjali tagħhaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Edirne_7333_Nevit.JPG|150x150pxTurProvinċja ta' EdirneKulturali:TurSel
(i)(iv)2011Mibnija fis-seklu 16, il-Moskea ta' Selimiye f'Edirne hija kkunsidrata mill-arkitett tagħha Mimar Sinan bħala l-kapulavur tiegħu u tirrappreżenta l-ogħla kisba tal-arkitettura Ottomana.Xanthos-Letoonħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Xanthos_Roman_Theatre_2019.jpg|150x150pxTurProvinċji ta' Antalya u ta' MuğlaKulturali:TurXan
(ii)(iii)1988Is-sit jikkonsisti minn żewġ insedjamenti ġirien. Xanthos, iċ-ċentru taċ-ċivilizzazzjoni ta'  Lycia, kellha influwenzi arkitettoniċi sinifikanti fuq bliet oħra tar-reġjun, bil-Monument ta' Nereid li ispira direttament il-Mawżolew ta' Halicarnassus f'Caria. Letoon, ċentru reliġjuż importanti f'Lycia, jospita l-Istele trilingwi ta' Letoon, li kienet il-muftieħ biex tiġi ddeċifrata l-lingwa antika ta' Lycia li kienet ilha estinta żmien twil.Gordionħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Gordion_Early_Phrygian_East_Gate.jpg|150x150pxProvinċja ta' AnkaraKulturali:
(iii)2023Gordion kienet il-belt kapitali ta' Friġja (bl-Ingliż: Phrygia). L-okkupazzjoni fis-sit tmur lura għal Żmien il-Bronż Bikri (għall-ħabta tal-2300 Q.K.) u baqgħet b'mod kontinwu sas-seklu 4 W.K. u mill-ġdid fis-sekli 13 u 14 W.K.Moskej tal-Pilastri tal-Injam tal-Anatolja Medjevaliħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Afyonkarahisar_Ulu_Cami.jpg|150x150pxTurdiversi sitiKulturali:TurSel
(ii)(iv)2023Is-sit jikkonsisti minn ħames moskej tal-pilastri tal-injam fl-Anatolja li jmorru lura għall-aħħar tas-seklu 13 u nofs is-seklu 14.Sardis u t-Tumbati Funebri Lidjani ta' Bin Tepenofs|bla_tilarProvinċja ta' ManisaKulturali: (iii)—2025

 Referenzi 

Kategorija:Turkija
Kategorija:Listi ta' Siti ta' Wirt Dinji