Eruka

L-Eruka jew Aruka (Eruca sativa Mill.) hi xitla erbaċeja annwali tal-familja tal-Brassicaceae (Cruciferae), magħrufa mill-qedem.
Ir-Rumani antiki kienu jaħsbu li għandha proprjetajiet afrodiżjaċi u kienu jieklu anki ż-żerriegħa tagħha. Qabel l-eruka kienet iżjed apprezzata bħala mediċina milli bħala ikel. L-eruka tikber 
salvaġġa fir-reġjun kollu tal-Mediterran mill-Marokk u l-Portugal, lejn il-lvant sal-Ġordan u t-TurkijaMed-Checklist: Eruca sativaBlamey, M. & Grey-Wilson, C. (1989). Flora of Britain and Northern Europe. ISBN 0-340-40170-2. Ħafna nies iħalltu l-Eruka mal-Ġarir Abjad (Diplotaxis erucoides), imsejjaħ ukoll insalata, billi dawn iż-żewġ xtieli għandom dehra u togħma simili ħafna.

 Morfoloġija 
Din ix-xitla erbaċeja annwali tikber bejn 20 u 100 ċm għolja.
Il-weraq tagħha huma rranġati alternativament matul iz-zokk u għandhom forma oblunga ta’ lanza; ta’ fuq huma idjaq minn ta’ taħt; għandhom riħa karatteristika u togħma aċituża. Il-fjuri huma żgħar, 2-4 ċm fid-dijametru, u huma magħmulin minn erba’ petali bojod jew kultant kulur it-tiben u joħorġu minn zkuk rotob. Huma rranġati f'korimb tipiku tal-forma tal-fjuri tal-Brassicaceae. Il-frott huwa siliqua (miżwed), 12–35 mm twil, b'għadd żgħir ta’ żerriegħa li jispiċċa f'munqar. L-ispeċi għandha numru tal-kromożoma 2n = 22.Flora of NW Europe: Eruca vesicariaHuxley, A., ed. (1992). New RHS Dictionary of Gardening. Macmillan ISBN 0-333-47494-5.

Fiha ħafna Vitamina C u ħafna ħadid. Fiha wkoll l-aċtu eruċiku

Il-weraq jittieklu mill-larvi ta’ xi speċi ta’ Lepidoptera, fosthom il-baħrija Xanthorhoe fluctuata.

 Kultivazzjoni 
Iċ-ċiklu veġetattiv ta’ din il-ħaxixa hu qasir ħafna: mill-mument taż-żrigħ, li jsir fir-rebbiegħa dirett fil-ħamrija, għat-tmiem taċ-ċiklu tal-ħajja, spiss hemm biss ftit ġimgħat.
Tikber tajjeb fix-xemx jew fid-dell ħafif, basta jkollha l-kenn mir-riħ. F’kundizzjonijiet klimatiċi idejali kultant il-pjanti jibqgħu ħodor anki fix-xitwa.
Il-kultivazzjoni tal-eruka tista’ jsir ukoll f'kontenituri.

Fis-salvaġġ tħobb ħamrija niexfa u mqallba.

 Ġbir u Żamm 
Aqtagħha biex tittiekel friska.

 Użu  fil-kċina 
Apprezzata mill-qedem għat-togħma mħawra u bżarija, l-eruka saret tintuża ħafna fl-insalati u z-zlazi; ittejjeb it-togħma tal-pizza u tista’ wkoll tissajjar fuq il-fwar.

In-nutriment f’100 gramma ta’ eruka friska hu:

Nutriment kull 100 gramma Enerġija  	    100 kJ jew 24 kcal Karboidrati  	    3.7    grammi	 Proteni	                     2.6   grammi  Xaħam  	0.7      grammi 	 Vitamina C  	       mg 	  Karoteni  	       mg 	  Vitamina B1  	     mg 	  Vitamina B2  	    mg 	  Kalċju  	       mg 	  Ħadid 	         	      mg 	

 B’lingwi oħrajn 
 Taljan: Rucola, Rugola, Rughetta
 Franċiż: Rouquette (Roussillon), riquette (Nice).
 Ġermaniż: Rauke, Raukelkohl, Senfkohl 
 Ingliż: Rocket, Garden rocket, Rocket salad, Arugula (Amerikan),

 Ħoloq esterni 
 Integrated Taxonomic Information System: Eruca vesicaria ssp. sativa (P.Mill.) Thellung

 Noti 

Kategorija:Brassicaceae
Kategorija:Speċi botaniċi