Didelphimorphia

Didelphimorphia hija ordni ta' mammiferi marsupjali, li tiġbor fiha l-opossumi tal-kontinent Amerikan (għalkemm ftit huma l-ispeċi b'distribuzzjoni fil-kontinent tal-Amerika ta' Fuq u l-biċċa l-kbira ta' dawn l-opossumi qegħdin mifruxin fil-kontinent tal-Amerika t'Isfel). 

Din l-ordni qiegħda kklassifikata fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Metatheria, fis-superordni Ameridelphia, u għandha familja waħda biss b'rappreżentanti ħajjin, id-Didelphidae b'żewġ sottofamilji (Caluromyinae u Didelphinae), b'bosta ġeneri u 'l fuq minn 95 speċi ħajja. Din tal-aħħar m'hijiex klassifikazzjoni definittiva għaliex jiddependi skont ma' liema skema ta' klassifikazzjoni wieħed jimxi. Hemm klassifikazzjonijiet li jaqsmu din l-ordni saħansitra f'4 familji separati (Caluromyidae, Didelphidae, Glironiidae u Marmosidae). 

L-ordni Didelphimorphia mill-1993 sal-2006 kellha żieda ta' 'l fuq minn 54% aktar fin-numru tal-ispeċi: minn 63 speċi tela' għal madwar 98 speċi u din hija l-akbar u l-aktar żieda qawwija li kien hemm fin-numru ta' speċi fost l-ordnijiet kollha tal-klassi tal-mammiferi.

Id-Didelphimorphia flimkien mal-ordni Paucituberculata (l-opossumi bugdiedem), jiffurmaw is-superordni Ameridelphia (il-marsupjali tal-kontinenti Amerikani eskluż il-kolokolo).

 Lista tal-ispeċi ħajjin tal-ordni Didelphimorphia 

Ordni Didelphimorphia
Superfamilja incertae sedis
Ġeneru Hyladelphys
Opossum ġurdien ta' Kalinowski, Hyladelphys kalinowskii
Superfamilja Didelphoidea
Familja Didelphidae
Sottofamilja Caluromyinae
Ġeneru Caluromys (Opossumi sufin)
Sottoġeneru Mallodelphys
Opossum sufi ta' Derby, Caluromys derbianus
Opossum sufi tal-widnejn kannella, Caluromys lanatus
Sottoġeneru Caluromys
Opossum sufi ta' denbu għarwien, Caluromys philander
Ġeneru Caluromysiops
Opossum tal-ispallejn suwed, Caluromysiops irrupta
Sottofamilja Glironiinae
Ġeneru Glironia
Opossum ta' denbu sufi, Glironia venusta
Sottofamilja Didelphinae
Tribù Didelphini
Ġeneru Chironectes
Japok jew Opossum tal-ilma, Chironectes minimus
Ġeneru Didelphis (Opossumi kbar Amerikani)
Sottoġeneru Albiventris
Opossum tal-widnejn bojod, Didelphis albiventris
Opossum tal-widnejn kbar, Didelphis aurita
Opossum tal-widnejn bojod tal-Gujana, Didelphis imperfecta
Opossum tal-widnejn bojod tal-Andi, Didelphis pernigra
Sottoġeneru Marsupialis
Opossum komuni, Didelphis marsupialis
Opossum ta' Virġinja, Didelphis virginiana
Ġeneru Lutreolina
Lutrina jew Opossum ta' denbu oħxon, Lutreolina crassicaudata
Ġeneru Philander (Opossumi ta' erba' għajnejn griżi u suwed)
Opossum ta' erba' għajnejn ta' Anderson, Philander andersoni
Philander deltae
Opossum ta' erba għajnejn tax-Xlokk, Philander frenatus
Opossum ta' erba' għajnejn ta' McIlhenny, Philander mcilhennyi
Philander mondolfii
Philander olrogi
Opossum ta' erba għajnejn griż, Philander opossum
Tribù Metachirini
Ġeneru Metachirus
Opossum ta' erba' għajnejn kannella, Metachirus nudicaudatus
Tribù Monodelphini
Ġeneru Marmosa (Opossumi ġrieden)
Sottoġeneru incertae sedis
Opossum ġurdien ta' Guajira, Marmosa xerophila
Sottoġeneru Andersoni
Opossum ġurdien ta' Anderson, Marmosa andersoni
Sottoġeneru Lepida
Opossum ġurdien ħamrani, Marmosa lepida
Sottoġeneru Mexicana
Opossum ġurdien tal-Messiku, Marmosa mexicana
Sottoġeneru Murina
Opossum ġurdien ta' Linnaeus, Marmosa murina
Opossum ġurdien ta' Quechua, Marmosa quichua
Opossum ġurdien aħmar, Marmosa rubra
Opossum ġurdien ta' Tyleria, Marmosa tyleriana
Sottoġeneru Robinsoni
Opossum ġurdien ta' Trinidad, Marmosa chapmani (?)
Opossum ġurdien ta' Robinson, Marmosa robinsoni 
Opossum ġurdien tal-Kolombja, Marmosa ruatanica (?)
Opossum ġurdien ta' Simon, Marmosa simonsi (?)
Ġeneru Micoureus (Opossumi ġrieden sufin)
Opossum ġurdien sufi ta' Alston, Micoureus alstoni
Opossum ġurdien sufi ta' żaqqu bajda, Micoureus constantiae
Opossum ġurdien sufi tal-pil twil, Micoureus demerarae
Opossum ġurdien sufi ta' Tate, Micoureus paraguayanus
Opossum ġurdien sufi żgħir, Micoureus phaeus
Opossum ġurdien sufi ta' denbu għarwien, Micoureus regina
Ġeneru Monodelphis (Opossumi ta' denbhom qasir)
Opossum ta' denbu qasir sepja, Monodelphis adusta
Opossum ta' denbu qasir tat-tlett strixxi tat-Tramuntana, Monodelphis americana
Opossum ta' denbu qasir tal-ġnub ħomor tat-Tramuntana, Monodelphis brevicaudata
Opossum ta' denbu qasir tal-ġnub sofor, Monodelphis dimidiata
Opossum ta' denbu qasir griż, Monodelphis domestica
Opossum ta' denbu qasir ta' Emilia, Monodelphis emiliae
Opossum ta' denbu qasir tal-ġnub ħomor tal-Amażonja, Monodelphis glirina
Monodelphis handleyi
Opossum ta' denbu qasir tat-tlett strixxi ta' Ihering, Monodelphis iheringi
Opossum ta' denbu qasir pigmew, Monodelphis kunsi
Opossum ta' denbu qasir ta' Marajo, Monodelphis maraxina
Opossum ta' denbu qasir ta' Osgood, Monodelphis osgoodi
Opossum ta' denbu qasir tal-ġnub ħomor tal-kappa, Monodelphis palliolata
Monodelphis peruviana
Opossum ta' denbu qasir ta' Reig, Monodelphis reigi
Opossum ta' denbu qasir tal-Peru, Monodelphis ronaldi
Opossum ta' denbu qasir tal-istrixxi kannella ċar, Monodelphis rubida
Opossum ta' denbu qasir tal-imnieħer twil, Monodelphis scalops
Opossum ta' denbu qasir tal-ġnub ħomor ta' Nofsinhar, Monodelphis sorex
Opossum ta' denbu qasir tat-tlett strixxi ta' Nofsinhar, Monodelphis theresa
Opossum ta' denbu qasir tat-tlett strixxi aħmar, Monodelphis umbristriata
Opossum ta' denbu qasir ta' strixxa waħda, Monodelphis unistriata
Ġeneru Tlacuatzin
Opossum ġurdien griż, Tlacuatzin canescens
Tribù Thylamyini
Ġeneru Chacodelphys (Opossum pigmew)
Opossum pigmew ta' Chaco, Chacodelphys formosa
Ġeneru Cryptonanus (Opossumi nani mistura)
Opossum nanu mistur ta' Agricola, Cryptonanus agricolai
Opossum nanu mistur ta' Chacoan, Cryptonanus chacoensis
Opossum nanu mistur ta' Rio Grande do Sul, Cryptonanus guahybae
Opossum nanu mistur ta' żaqqu ħamra, Cryptonanus ignitus
Opossum nanu mistur tal-Bolivja, Cryptonanus unduaviensis
Ġeneru Gracilinanus (Opossumi grazzjużi)
Opossum grazzjuż ta' Aceramarca, Gracilinanus aceramarcae
Opossum grazzjuż ħafif, Gracilinanus agilis
Opossum grazzjuż ta' Wood Sprite, Gracilinanus dryas
Opossum grazzjuż ta' Emilia, Gracilinanus emiliae
Opossum grazzjuż tat-Tramuntana Gracilinanus marica
Opossum grazzjuż tal-Brażil, Gracilinanus microtarsus
Ġeneru Lestodelphys
Opossum tal-Patagonja, Lestodelphys halli
Ġeneru Marmosops (Opossumi rqaq)
Sottoġeneru Incanus
Opossum irqiq ta' rasu dejqa, Marmosops cracens
Opossum irqiq skur, Marmosops fuscatus
Opossum irqiq griż, Marmosops incanus
Opossum irqiq tal-Brażil, Marmosops paulensis
Sottoġeneru Invictus
Opossum irqiq ta' Hendley, Marmosops handleyi
Opossum irqiq ta' Panama, Marmosops invictus
Sottoġeneru Noctivagus
Opossum irqiq ta' Creighton, Marmosops creightoni
Opossum irqiq ta' Tschudi, Marmosops impavidus
Opossum irqiq ta' Neblina, Marmosops neblina
Opossum irqiq ta' żaqqu bajda, Marmosops noctivagus
Opossum irqiq ta' Dorothy, Marmosops ocellatus
Sottoġeneru Parvidens
Opossum irqiq ta' Bishop, Marmosops bishopi
Opossum irqiq ta' Junin, Marmosops juninensis
Opossum irqiq delikat, Marmosops parvidens
Opossum irqiq ta' Pinheiro, Marmosops pinheiroi
Ġeneru Thylamys (Opossumi ġrieden ta' denbhom oħxon)
Opossum ġurdien ta' denbu oħxon ta' Cinderella, Thylamys cinderella
Opossum ġurdien ta' denbu oħxon eleganti, Thylamys elegans
Opossum ġurdien ta' denbu oħxon ta' Karimi, Thylamys karimii
Opossum ġurdien ta' denbu oħxon tal-Paragwaj, Thylamys macrurus
Opossum ġurdien ta' denbu oħxon ta' żaqqu bajda, Thylamys pallidior
Opossum ġurdien ta' denbu oħxon komuni, Thylamys pusillus
Opossum ġurdien ta' denbu oħxon arġentat, Thylamys sponsorius
Opossum ġurdien ta' denbu oħxon ta' Tate, Thylamys tatei
Opossum ġurdien ta' denbu oħxon nanu, Thylamys velutinus
Opossum ġurdien ta' denbu oħxon ta' żaqqu kannella fl-isfar, Thylamys venustus

 Tassonomija tal-ordni Didelphimorphia 

Ordni Didelphimorphia (Gill, 1872)
Superfamilja incertae sedis				
Ġeneru Hyladelphys (Voss, Lunde u Simmons, 2001)
Hyladelphys kalinowskii (Hershkovitz, 1992)
Ġeneru Szalinia (de Muizon u Cifelli, 2001)
Szalinia gracilis (de Muizon u Cifelli, 2001)
Superfamilja Didelphoidea (Gray, 1821)
Familja incertae sedis
Ġeneru Peratotherium				
Familja Derorhynchidae				
Ġeneru Derorhynchus (Paula Couto, 1962)
Derorhynchus singularis (Paula Couto, 1962)
Ġeneru Minusculodelphis (Paula Couto, 1962)
Minusculodelphis minimus (Paula Couto, 1962)
Familja Sparassocynidae
Ġeneru Sparassocynus (Mercerat, 1898)
Sparassocynus bahiai
Sparassocynus dirivatus
Sparassocynus heterotopicus
Familja Didelphidae (Gray, 1821)
Sottofamilja incertae sedis
Ġeneru Coona (Simpson, 1938) (estint)
Coona pattersoni (estinta)
Ġeneru Incadelphys (Marshall u De Muizon, 1988) (estint)
Incadelphys antiquus (Marshall u De Muizon, 1988) (estinta)
Ġeneru Itaboraidelphys (Marshall u De Muizon, 1984) (estint)
Itaboraidelphys camposi (Marshall u De Muizon, 1984) (estinta)
Ġeneru Marmosopsis (Paula Couto, 1962) (estint)
Marmosopsis juradoi (Paula Couto, 1962) (estinta)
Ġeneru Mizquedelphys (Marshall u De Muizon, 1988) (estint)
Mizquedelphys pilpinensis (Marshall u De Muizon, 1988) (estinta)
Sottofamilja Eobrasiliinae (estinta)
Ġeneru Didelphopsis (Paula Couto, 1952) (estint)
Didelphopsis cabrerai (Paula Couto, 1952) (estinta)
Ġeneru Eobrasilia (Simpson, 1947) (estint)
Eobrasilia coutoi (Simpson, 1947) (estinta)
Ġeneru Gaylordia (Paula Couto, 1952) (estint)
Gaylordia doelloi (Paula Couto, 1952) (estinta)
Gaylordia macrocynodonta (Paula Couto, 1952) (estinta)
Ġeneru Tiulordia (Marshall u De Muizon, 1988) (estint)
Tiulordia florensi (Marshall u De Muizon 1988) (estinta)
Sottofamilja Caluromyinae (Kirsch, 1977)
Ġeneru Caluromys (J.A. Allen 1900)
Sottoġeneru Caluromys (sottoġeneru) (J.A. Allen, 1900)Caluromys philander (Linnaeus, 1758)
Sottoġeneru Mallodelphys (Thomas, 1920)Caluromys derbianus (Waterhouse, 1841)Caluromys lanatus (Olfers, 1818)
Ġeneru Caluromysiops (Sanborn, 1951)Caluromysiops irrupta (Sanborn, 1951)
Ġeneru Pachybiotherium (Ameghino, 1902) (estint)Pachybiotherium acclinum (estinta)
Sottofamilja Glironiinae
Ġeneru Glironia (Thomas, 1912)Glironia venusta (Thomas, 1912)
Sottofamilja Didelphinae (Gray, 1821)
Tribù Zygolestini (estinta)
Ġeneru Zygolestes (Ameghino, 1898) (estint)Zygolestes paramensis (Ameghino, 1898) (estinta)Zygolestes entremanus (Ameghino) (estinta)Zygolestes reigi (Goin, Montalvo u Visconti, 2000) (estinta)
Tribù Monodelphini
Ġeneru Marmosa (Gray, 1821)
Sottoġeneru incertae sedis	Marmosa xerophila (HandleyuGordon, 1979)
Sottoġeneru AndersoniMarmosa andersoni (Pine, 1972)
Sottoġeneru LepidaMarmosa lepida (Thomas, 1888)
Sottoġeneru MexicanaMarmosa mexicana (Merriam, 1897)
Sottoġeneru Murina				Marmosa murina (Linnaeus, 1758)Marmosa quichua (Thomas, 1899)Marmosa rubra (Tate, 1931)Marmosa tyleriana (Tate, 1931)
Sottoġeneru RobinsoniMarmosa chapmani (J. A. Allen, 1900)Marmosa robinsoni (Bangs, 1898)Marmosa ruatanica Goldman, 1911)Marmosa simonsi (Thomas, 1899)
Ġeneru Micoureus (Lesson, 1842)Micoureus alstoni (J.A. Allen, 1900)Micoureus constantiae (Thomas, 1904)Micoureus demerarae (Thomas, 1905)Micoureus paraguayanus (Tate, 1931)Micoureus phaeus (Thomas, 1899)Micoureus regina (Thomas, 1898)
Ġeneru Monodelphis (Burnett, 1830)Monodelphis adusta (Thomas, 1897)Monodelphis americana (Müller, 1776)Monodelphis brevicaudata (Erxleben, 1777)Monodelphis dimidiata (Wagner, 1847)Monodelphis domestica (Wagner, 1842)Monodelphis emiliae (Thomas, 1912)Monodelphis glirina (Wagner, 1842)Monodelphis handleyiMonodelphis iheringi (Thomas, 1888)Monodelphis kunsi (Pine, 1975)Monodelphis maraxina (Thomas, 1923)Monodelphis osgoodi (Doutt, 1938)Monodelphis palliolata (Osgood, 1914)Monodelphis peruvianaMonodelphis reigiMonodelphis ronaldi (Solari, 2004)Monodelphis rubida (Thomas, 1899)Monodelphis scalops (Thomas, 1888)Monodelphis sorex (Hensel, 1872)Monodelphis theresa (Thomas, 1921)Monodelphis umbristriata (Miranda-Ribeiro, 1936)Monodelphis unistriata (Wagner, 1842)
Ġeneru Tlacuatzin (Voss u Jansa, 2003)Tlacuatzin canescens (J. A. Allen, 1893)
Tribù Thylamyini				
Ġeneru Chacodelphys (Voss, Gardner u Jansa, 2004)Chacodelphys formosa (Shamel, 1930)
Ġeneru Cryptonanus				Cryptonanus agricolai (Moojen, 1943)Cryptonanus chacoensis (Tate, 1931)Cryptonanus guahybae (Tate, 1931)Cryptonanus ignitus (Díaz u Flores u Barquez, 2002)Cryptonanus unduaviensis (Tate, 1931)
Ġeneru Gracilinanus (Gardner u Creighton, 1989)Gracilinanus aceramarcae (Tate, 1931)Gracilinanus agilis (Burmeister, 1854)Gracilinanus dryas (Thomas, 1898)Gracilinanus emiliae (Thomas, 1909)Gracilinanus marica (Thomas, 1898)Gracilinanus microtarsus (Wagner, 1842)
Ġeneru Lestodelphys (Tate, 1934)Lestodelphys halli (Thomas, 1921)
Ġeneru Marmosops (Matschie, 1916)
Sottoġeneru IncanusMarmosops cracens (Handley u Gordon, 1979)Marmosops fuscatus (Thomas, 1896)Marmosops incanus (Lund, 1840)Marmosops paulensis (Tate, 1931)
Sottoġeneru InvictusMarmosops handleyi (Pine, 1981)Marmosops invictus (Goldman, 1912)
Sottoġeneru NoctivagusMarmosops creightoni (Voss, Tarkfa u Yensen, 2004)Marmosops impavidus (Tschudi, 1845)Marmosops neblina (Gardner, 1990)Marmosops noctivagus (Tschudi, 1845)Marmosops ocellatus (Tate, 1931)
Sottoġeneru ParvidensMarmosops bishopi (Pine, 1981)Marmosops juninensis (Tate, 1931)Marmosops parvidens (Tate, 1931)Marmosops pinheiroi (Pine, 1981)
Ġeneru Thylamys (Gray, 1843)Thylamys cinderella (Thomas, 1902)Thylamys elegans (Waterhouse, 1839)Thylamys karimii (Petter, 1968)Thylamys macrurus (Olfers, 1818)Thylamys pallidior (Thomas, 1902)Thylamys pusillus (Desmarest, 1804)Thylamys sponsorius (Thomas, 1921)Thylamys pinei (Goin, Montalvo u Visconti, 2000) (estinta)Thylamys tatei (Handley, 1957)Thylamys velutinus (Wagner, 1842)Thylamys venustus (Thomas, 1902)
Ġeneru Thylatheridium (Reig, 1952) (estint)Thylatheridium dolgopolae (estinta)Thylatheridium cristatum (estinta)	Thylatheridium hudsoni (estinta) 
Tribù Metachirini	
Ġeneru Metachirus (Burmeister, 1854)Metachirus nudicaudatus (É. Geoffroy, 1803)
Tribù Didelphini
Ġeneru Chironectes	(Illiger, 1811)Chironectes minimus (Zimmermann, 1780)
Ġeneru Didelphis (Linnaeus, 1758)
Sottoġeneru AlbiventrisDidelphis albiventris (Lund, 1840)Didelphis aurita (Wied-Neuwied, 1826)Didelphis imperfecta (Mondolfi u Pérez-Hernández 1984)Didelphis pernigra (J.A. Allen, 1900)
Sottoġeneru MarsupialisDidelphis marsupialis (Linnaeus, 1758)Didelphis virginiana (Kerr, 1792)
Ġeneru Hyperdidelphys (Ameghino, 1904) (estint)Hyperdidelphys pattersoni (estinta)
Ġeneru Lutreolina (Thomas, 1910)Lutreolina crassicaudata (Desmarest, 1804)
Ġeneru Philander (Brisson, 1762)Philander andersoni (Osgood, 1913)Philander deltae
Philander frenata (Olfers, 1818)
Philander mcilhennyi (Gardner u Patton, 1972)
Philander mandolfii
Philander olrogi
Philander opossum (Linnaeus, 1758)
Ġeneru Thylophorops (Reig, 1952) (estint)
Thylophorops chapadmalensis (estinta)
Thylophorops perplana (estinta)

 Ara wkoll 
 Metatheria
 Ameridelphia
 Opossum
 Paucituberculata

 Referenzi 
Aplin, K. P., and M. Archer. 1987. Recent advances in marsupial systematics with a new syncretic classification. Pp. xv-lxxii in Archer, M. (ed.), Possums and Opossums: Studies in Evolution, Vol. I. Surrey Beatty and Sons PTY Limited, Chipping Norton. lxxii+400 pp.
Davidson, Alan. Oxford Companion to Food (1999), "Opossum". p. 554, 556. ISBN
Feldhamer, G. A., L. C. Drickamer, S. H. Vessey, and J. F. Merritt. 1999. Mammalogy. Adaptation, Diversity, and Ecology. WCB McGraw-Hill, Boston. xii+563pp.
Gardner, Alfred (November 16, 2005). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, 3-18. ISBN 0-8018-8221-4
Lonely Planet World Food Caribbean (2001) p.46 ISBN
Marshall, L. G. 1984. Monotremes and marsupials. Pp 59-115 in Anderson, S. and J. Knox Jones, eds, Orders and Families of Recent Mammals of the World. John Wiley and Sons, NY. xii+686 pp.
Vaughan, T. A. 1986. Mammalogy. Third Edition. Saunders College Publishing, Fort Worth. vi+576 pp.
Vaughan, T. A., J. M. Ryan, N. J. Czaplewski. 2000. Mammalogy. Fourth Edition. Saunders College Publishing, Philadelphia. vii+565pp.
Wilson, D. E., and D. M. Reeder. 1993. Mammal Species of the World, A Taxonomic and Geographic Reference. 2nd edition. Smithsonian Institution Press, Washington. xviii+1206 pp.

 Ħoloq esterni 
 Animal Diversity Web – sit b'informazzjoni dwar l-ordni Didelphimorphia
 Id-Databażi Palebijoloġika