Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bożnija-Ħerzegovina

Is-Siti ta' Wirt Dinji tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura (UNESCO) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972. Il-wirt kulturali jikkonsisti minn monumenti (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, skulturi monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u bijoloġiċi), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' annimali u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-xjenza, tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali. Il-Bożnija-Ħerzegovina wirtet l-adeżjoni tal-Eks Jugoslavja għall-Konvenzjoni fit-12 ta' Lulju 1993 bħala wieħed mill-istati suċċessuri.

Mill-2021, il-Bożnija-Ħerzegovina għandha ħames Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. L-ewwel sit, il-Pont Antik ta' Mostar, tniżżel fil-lista fid-29 Sessjoni tal-UNESCO fl-2005. Il-Pont ta' Mehmed Paša Sokolović f'Višegrad tniżżel fil-lista fl-2007. Fl-2016 tniżżlu ċ-Ċimiterji bl-Oqbra Medjevali magħrufa bħala Stećci bħala sit transnazzjonali kondiviż mal-Kroazja, mas-Serbja u mal-Montenegro. Mit-28 komponent tas-sit tal-iStećci, 20 komponent jinsabu fil-Bożnija-Ħerzegovina, u l-iktar wieħed prominenti huwa dak f'Radimlja. Imbagħad tniżżlet fil-lista l-foresta ta' Janj fl-2021, bħala estensjoni tas-sit Foresti Antiki u Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji u ta' Reġjuni Oħra tal-Ewropa, li huwa sit transnazzjonali kondiviż bejn 18-il pajjiż Ewropew. Il-foresta ta' Janj flimkien mal-Għar ta' Vjetrenica f'Ravno huma siti naturali, filwaqt li t-tliet siti l-oħra huma siti kulturali.

 Siti ta' Wirt Dinji 
L-UNESCO tiddeżinja s-siti abbażi ta' għaxar kriterji tal-għażla; kull sit irid jissodisfa mill-inqas wieħed mill-għaxar kriterji. Il-kriterji (i) sa (vi) huma kulturali, filwaqt li l-kriterji (vii) sa (x) huma naturali.

NB: * Siti transnazzjonali (bl-ikħal)
SitRitrattPost (muniċipalità)Sena tad-deżinjazzjoniKriterji tal-għażlaDeskrizzjoniPont Antik ta' Mostarħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mostar_Br%C3%BCckenspringer_Trevor.jpg|150x150px|Stari MostMostar2005vi
(kulturali)Dan is-sit jinkludi l-Pont Antik ta' Mostar u ż-żona tal-madwar. Il-pont Ottoman, li jaqsam ix-xmara Neretva, ġie kkummissjonat minn Suleiman il-Manjifiku u tlesta fl-1566/1567. Fl-1993, matul il-Gwerra tal-Bożnija, ġie mmirat u meqrud apposta mill-Kunsill tad-Difiża Kroat. Wara l-gwerra, il-pont ġie rikostruwit b'metodi tal-kostruzzjoni tradizzjonali u b'materjali lokali, u reġa' nfetaħ fl-2004.Pont ta' Mehmed Paša Sokolovićħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mehmet_pasa_bridge_and_green_Drina_river.jpg|150x150px|Mehmed Paša Sokolović BridgeVišegrad2007ii, iv
(kulturali)Il-Pont ta' Mehmed Paša Sokolović, li jaqsam ix-xmara Drina, tlesta fl-1577 mill-arkitett tal-qorti Ottomana Mimar Sinan skont l-ordnijiet tal-Gran Viżier Mehmed Paša Sokolović. Il-pont huwa twil 179.5 metru (589 pied) u fih 11-il ħnejja. Il-pont għandu wkoll tifsira simbolika bħala post ta' għajxien paċifiku bejn il-Kristjaneżmu u l-Iżlam.Ċimiterji tal-Oqbra Medjevali magħrufa bħala Stećci*ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:BiH,_Radimlja_necropolis_5.jpg|150x150px|Radimlja necropolis20 sit2016iii, vi
(kulturali)L-iStećci (singular: stećak) huma l-oqbra monolitiċi Medjevali li jinsabu fil-Bożnija-Ħerzegovina kif ukoll f'partijiet tal-Kroazja, tas-Serbja u tal-Montenegro. Tfaċċaw għall-ewwel darba fis-seklu 12 u laħqu l-qofol tagħhom fis-sekli 14 u 15. Hemm 20 sit fil-Bożnija-Ħerzegovina, l-iktar fix-Xlokk tal-pajjiż. L-ikbar raggruppament jinsab f'Radimlja, fil-muniċipalità ta' Stolac.Foresti Antiki u Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji u ta' Reġjuni Oħra tal-Ewropa*ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:SPR001_STROGI_PRIRODNI_REZERVAT_PRA%C5%A0UMA_JANJ,_%C5%A0IPOVO_2.jpg|alt=Forest and river|150x150pxŠipovo2021ix (naturali)Il-Foresti Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji jintużaw biex jiġi studjat it-tifrix tas-siġar tal-fagu (Fagus sylvatica) fl-Emisferu tat-Tramuntana f'varjetà ta' ambjenti u l-ambjent fil-foresti. Is-sit tniżżel għall-ewwel darba fl-2007 b'komponenti mis-Slovakkja u mill-Ukrajna. Ġie estiż fl-2011, fl-2017, u fl-2021 biex jiġu inklużi l-foresti f'total ta' 18-il pajjiż. Il-foresta ta' Janj fil-Bożnija-Ħerzegovina tniżżlet fl-2021.Għar ta' Vjetrenica, Ravnoħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Vjetrenica_Cave.JPG|alt=Entrance to a cave protected by a fence|150x150pxRavno2024x (naturali)Vjetrenica (li tfisser "l-għar tar-riħ") huwa l-ikbar għar fil-Bożnija-Ħerzegovina. Matul l-iktar partijiet sħan tas-sena, l-arja kiesħa tonfoħ mid-daħla tiegħu. L-għar huwa post importanti għall-bijodiversità u fih instabu l-fossili ta' karnivori preistoriċi.

 Referenzi 

Kategorija:Listi ta' Siti ta' Wirt Dinji
Kategorija:Bożnija u Ħerżegovina