Ħ

Ħ (ittra żgħira: ħ ) hija ittra tal-alfabett Latin, imnissla minn H biż-żieda ta' linja. Tista' tissejjaħ "H maqtugħa", jew sempliċement "H bil-linja".

 Malti 
daqsminuri|Tabella Maltija li juri l-użu tal-Ħ kemm bħala ittra waħedha kif ukoll bħala parti mid-digrafu Għ
Il-Ħ hija ittra użata fil-lingwa Maltija, fejn għandha żewġ rwoli. Il-Ħ waħedha tirrappreżenta konsonanti frikativa farinġali bla vuċi. Dan il-ħoss huwa simili għall-ħoss Ingliż ta' h, iżda f'post ogħla fil-gerżuma. L-ittra żgħira [ħ] tintuża fl-Alfabett Fonetiku Internazzjonali għall-istess ħoss.  Huwa ħoss komuni fil-lingwi Semitiċi, li l-Malti huwa wieħed minnhom. Jikkorrispondi għall-ittra heth t'abġads Semitiċi oħra (ح fl-Għarbi, u ח fl-Ebrajk). [ ċitazzjoni meħtieġa ]

L-użu l-ieħor tal-ittra ħ fil-Malti huwa fid-digrafu għ, li l-pronunzja tiegħu hija kumplessa. Storikament, id-digrafu kien jirrappreżenta velari mleħħna jew frikativa farinġali ([ɣ] jew [ʕ] fl-AFI) fil-Malti medjevali. Il-ħsejjes intilfu mid-djaletti Maltin kollha ħlief dawk l-aktar konservattivi, għalhekk id-digrafu ġeneralment huwa msikket fil-Malti modern. Iżda l-bidliet fil-vokali maħluqa minn dal-frikativi f'forom eqdem tal-Malti jippersistu; fil-fatt, id-digrafu għ spiss jura bidla fil-vokali.   

Ħ kapitali bajda fuq kwadru aħmar kien il-logo ta' Heritage Malta sakemm inbidlet fl-2022.  

 Użi oħra 
daqsminuri|Il-verżjoni ta' Perez de Ayala (1556) tat-Talba tal-Missierna bl-Ispanjol u bl-Għarbi Andalusjan, paġna 18. Qabbel mal-Malti: ħobżna ta' kuljum tagħtihulna llum. U       aħfrilna
Użu kmieni tal-ittra Ħ jinstab fix-xogħol tal-1556 ta’ Pérez de Ayala, imbiddel ftit mill-Vokabolarju ta’ Pedro de Alcalá . 

Ħ ġiet miżjuda wkoll mal-alfabett tal-lingwa mibnija Volapük, biex tirrappreżenta l-ħsejjes dentali frikativi [θ] u [ð] (bl-Ingliż "th").  

 Karattri simili f'sistemi oħra tal-kitba 
L-ittra żgħira ħ tidher qisha l-ittra Ċirillika Serba żgħira Tshe (ħ).  Tidher ukoll bħala s-simbolu matematiku għall-kostanti mnaqqsa Planck, , magħruf ukoll bħala "h-bar".  Dan is-simbolu, imbagħad, jintuża bħala s-simbolu għall-kriptomunita ta' Hedera Hashgraph, HBAR. 

Il ħ tixbah is-simbolu astronomiku għal Saturnu (♄),  aktar tard użat fis-simbolu alkimiku li jirrappreżenta ċ-ċomb .  Madankollu, is-simbolu astronomiku/alkimiku għandu tondjatura fuq l-iktar linja tal-lemin li l-ħ m'għandux.

 Kodifikazzjoni tal-kompjuter 
Ħ ħ Isem ITTRA KAPITALI LATINA H B'LINJA ITTRA ŻGĦIRA LATINA H B'LINJA Unicode U+0126 U+0127 Latin-3 A1 B1 Referenza tal-Karattri HTML & #294; & #295;
L-ittri Ħ u ħ jistgħu jintwerew fil-maġġor parti tal-kompjuters tal-lum. Kienu parti mill-WGL-4 diġà fl-2001. 

 Ara wkoll 

 Kostanti ta' Planck
 Ċ
 Ġ
 Ћ

 Referenzi 

Kategorija:Lingwa Maltija