Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Awstrija

Is-Siti ta' Wirt Dinji tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura (UNESCO) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972. Il-wirt kulturali jikkonsisti minn monumenti (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, skulturi monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u bijoloġiċi), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' annimali u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-xjenza, tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali. L-Awstrija rratifikat il-Konvenzjoni fit-18 ta' Diċembru 1992, u b'hekk is-siti indikattivi tagħha setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

L-ewwel siti tal-Awstrija tniżżlu fil-lista fl-20 Sessjoni tal-Kumitat tal-Wirt Dinji, li sar f'Mérida, il-Messiku, fl-1996. F'dik is-sessjoni żdiedu żewġ siti: iċ-Ċentru Storiku ta' Salzburg, u l-Palazz u l-Ġonna ta' Schönbrunn. Mill-2021, l-Awstrija għandha 12-il Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Ħames siti huma kondiviżi ma' pajjiżi oħra: il-Pajsaġġ Kulturali ta' Fertő / Neusiedlersee huwa kondiviż mal-Ungerija; is-Siti Preistoriċi bil-Puntali madwar l-Alpi huma kondiviżi ma' Franza, mal-Ġermanja, mal-Italja, mas-Slovenja u mal-Iżvizzera; il-Foresti Antiki u Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji u ta' Reġjuni Oħra tal-Ewropa huma kondiviżi ma' 17-il pajjiż Ewropew; l-Irħula Kbar bi Spa fl-Ewropa huma kondiviżi mal-Belġju, maċ-Ċekja, mal-Ġermanja, ma' Franza, mal-Italja, u mar-Renju Unit; u l-Fruntieri Rumani tad-Danubju huma kondiviżi mal-Ġermanja u mas-Slovakkja. Fl-2017, iċ-Ċentru Storiku ta' Vjenna tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji fil-Periklu minħabba l-ippjanar ta' binjiet moderni għoljin ġodda. Is-siti kollha tal-Awstrija ħlief wieħed huma siti kulturali.

 Siti ta' Wirt Dinji 
L-UNESCO tiddeżinja s-siti abbażi ta' għaxar kriterji tal-għażla; kull sit irid jissodisfa mill-inqas wieħed mill-għaxar kriterji. Il-kriterji (i) sa (vi) huma kulturali, filwaqt li l-kriterji (vii) sa (x) huma naturali.

NB: * Siti transnazzjonali (bl-ikħal); † Siti fil-periklu (bir-roża)
SitStampaPost (provinċja)Sena tad-deżinjazzjoniKriterji tal-GħażlaDeskrizzjoniĊentru Storiku tal-Belt ta' Salzburgħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Old_Town_Salzburg_across_the_Salzach_river.jpg|150x150pxSalzburg1996ii, iv, vi (kulturali)Salzburg kellha rwol kruċjali fl-interskambju bejn il-kulturi Taljani u Ġermaniżi, li rriżulta biex tkattru ż-żewġ kulturi bi skambju dejjiemi bejniethom, li huwa viżibbli speċjalment fl-arkitettura Barokka. Salzburg hija l-iprem eżempju ta' belt-stat ekkleżjastika Ewropea, li rriżultat f'bosta binjiet importanti, kemm sekolari kif ukoll reliġjużi, mill-perjodu Gotiku sas-seklu 20. Il-belt hija magħrufa wkoll għar-rabtiet tagħha mal-arti, speċjalment mal-kompożitur Wolfgang Amadeus Mozart.Palazz u Ġonna ta' Schönbrunnħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Schloss_Sch%C3%B6nbrunn_Wien_2014_(Zuschnitt_2).jpg|150x150pxVjenna1996i, iv (kulturali)Il-Palazz ta' Schönbrunn  kien ir-residenza tal-imperaturi Asburgi mis-seklu 18 sal-1918. Inbena bl-istil Rokokò bħala proġett unifikat waħdieni. Ġie ddisinjat mill-arkitetti Johann Bernhard Fischer von Erlach u Nicolaus Pacassi u huwa s-sit bl-iktar żu li ilu jopera b'mod kontinwu fid-dinja.Pajsaġġ Kulturali ta' Hallstatt–Dachstein / Salzkammergutħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hallstatt_-_Zentrum_.JPG|alt=Hallstatt town at the lake|150x150pxSalzkammergut1997iii, iv (kulturali)L-estrazzjoni tad-depożiti tal-melħ, sfruttati mit-tieni millenju Q.K., wasslu għal prosperità fir-reġjun. Ir-raħal ta isem il-kultura ta' Hallstatt, soċjetà ta' Żmien il-Ħadid. Ir-reġjun huwa magħruf ukoll għall-ktajjen muntanjużi u għall-għerien. L-itwal għerien huma twal 81 kilometru.Linja Ferrovjarja ta' Semmeringħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Breitenstein_-_Semmeringbahn,_Viadukt_Kalte_Rinne.JPG|150x150pxGloggnitz, Semmering1998ii, iv (kulturali)Il-linja ferrovjarja ta' Semmering inbniet bejn l-1848 u l-1854 u tkopri 41 kilometru ta' ktajjen muntanjużi. Dan il-proġett twettaq fil-bidu tal-perjodu tal-kostruzzjoni tal-linji ferrovjarji u kellu bżonn għadd ta' innovazzjonijiet. Il-mini, il-vijadotti u xogħlijiet oħra għadhom jintużaw sa żminijietna.Belt ta' Graz – iċ-Ċentru Storiku u l-Palazz ta' Eggenbergħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:16-07-06-Rathaus_Graz_Turmblick-RR2_0275.jpg|150x150pxGraz1999ii, iv (kulturali)Fergħa tal-familja Asburga għexet fi Graz għal sekli sħaħ. L-Asburgi u nobbli lokali oħra sebbħu u kabru l-belt ta' Graz tul is-sekli, u ttrasformawha f'belt b'binjiet grandjużi b'għadd ta' stili.Pajsaġġ Kulturali ta' Wachauħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Stift_melk_001.jpg|150x150pxWachau2000ii, iv (kulturali)Il-Wied ta' Wachau huwa twil 40 kilometru tul ix-xmara Danubju bejn Melk u Krems.  Il-wied ġie insedjat fil-preistorja u kien reġjun importanti minn dak iż-żmien sa issa. Fih għadd ta' rħula, villaġġi, monasteri, kastelli u fdalijiet storiċi.Pajsaġġ Kulturali ta' Fertő / Neusiedlersee*ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Neusiedler_See_im_Winter.jpg|150x150pxBurgenland2001v (kulturali)Iż-żona ta' Fertő/Neusiedlersee ġiet okkupata minn popli differenti għal tmien millenji. In-network oriġinali tal-irħula u tal-villaġġi jmur lura għas-sekli 12 u 13. Inbnew seba' palazzi fis-sekli 18 u 19. Is-sit huwa kondiviż mal-Ungerija.Ċentru Storiku ta' Vjennaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wien10Hofburg24.JPG|150x150pxVjenna2001ii, iv, vi (kulturali)Vjenna, il-belt kapitali tal-Imperu Asburgu, ilha rikonoxxuta bħala l-kapitali mużikali tal-Ewropa. Iċ-ċentru storiku huwa rikk b'kumplessi arkitettoniċi b'diversi stili, inkluż kastelli u ġonna Barokki, kif ukoll ir-Ringstraße tal-aħħar tas-seklu 19. Fl-2017, is-sit tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fil-Periklu minħabba l-ippjanar ta' binjiet moderni għoljin ġodda.Siti Preistoriċi bil-Puntali madwar l-Alpi*ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mondsee_Ost_Pfahlbaustation_2.jpg|150x150pxAttersee, Keutschach, Mondsee, Seewalchen am Attersee2011iv, v (kulturali)Dan is-sit transnazzjonali (kondiviż mal-Awstrija, ma' Franza, mal-Ġermanja, mas-Slovenja u mal-Iżvizzera) fih 111-il sit individwali bil-fdalijiet ta' abitazzjonijiet preistoriċi bil-puntali ta' insedjamenti preistoriċi madwar l-Alpi, li nbnew mill-5000 sal-500 Q.K. f'xifer il-lagi, ix-xmajjar jew l-artijiet mistagħdra. Fihom minjiera ta' informazzjoni dwar il-ħajja u l-kummerċ fil-kulturi agrarji Neolitiċi u ta' Żmien il-Bronż fl-Ewropa Alpina. Hemm ħames siti li jinsabu fl-Awstrija.Foresti Antiki u Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji u ta' Reġjuni Oħra tal-Ewropa*ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hintergebirge_01.jpg|150x150pxDürrenstein, Kalkalpen2017ix (naturali)Il-Foresti Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji jintużaw biex jiġi studjat it-tifrix tas-siġar tal-fagu (Fagus sylvatica) fl-Emisferu tat-Tramuntana f'varjetà ta' ambjenti u l-ambjent fil-foresti. Is-sit tniżżel għall-ewwel darba fl-2007 b'komponenti mis-Slovakkja u mill-Ukrajna. Ġie estiż fl-2011, fl-2017, u fl-2021 biex jiġu inklużi l-foresti f'total ta' 18-il pajjiż. Fl-2017 tniżżlu ħames foresti fl-Awstrija, waħda f'Dürrenstein u erba' f'Kalkalpen (fir-ritratt).Fruntieri tal-Imperu Ruman – Fruntieri Rumani tad-Danubju (is-Segment tal-Punent)*ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Limes3.png|alt=Map of Danubian Limes in Austria|150x150pxAwstrija l-Baxxa, Awstrija l-Għolja, Vjenna2021ii, iii, iv (kulturali)Il-Fruntieri Rumani tad-Danubju huwa network ta' fortifikazzjonijiet tul ix-xmara Danubju li kienu jipproteġu l-fruntieri tal-Imperu Ruman. Is-sezzjoni tal-Awstrija hija twila 357.5 kilometru u tinkludi siti f'46 post. Is-sit huwa kondiviż mal-Ġermanja u mas-Slovakkja.Irħula Kbar bi Spa fl-Ewropa*ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Eingangkurpark.jpg|alt=Park entrance in Baden bei Wien|150x150pxBaden bei Wien2021ii, iii, iv, vi (kulturali)L-Irħula Kbar bi Spa fl-Ewropa huwa sit magħmul minn 11-il raħal bi spa f'seba' pajjiżi Ewropej fejn l-ilmijiet minerali kienu jintużaw għal skopijiet ta' fejqan u terapewtiċi qabel l-iżvilupp tal-mediċina industrijali fis-seklu 19. Ir-raħal ta' Baden bei Wien huwa s-sit li tniżżel fl-Awstrija.

 Referenzi 

Kategorija:Listi ta' Siti ta' Wirt Dinji
Kategorija:Awstrija