Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Italja

Is-Siti ta' Wirt Dinji tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura (UNESCO) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972. Il-wirt kulturali jikkonsisti minn monumenti (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, skulturi monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u bijoloġiċi), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' annimali u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-xjenza, tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali. L-Italja rratifikat l-Konvenzjoni fit-23 ta' Ġunju 1978.

B'kollox, l-Italja għandha total ta' 61 Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO, u b'hekk hija l-pajjiż membru bl-ikbar ammont ta' Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO, eżatt qabel iċ-Ċina li għandha 60 sit. L-ewwel sit fl-Italja, l-Inċiżjonijiet fuq il-Blat f'Valcamonica, tniżżel fit-tielet sessjoni tal-Kumitat tal-Wirt Dinji, li saret fil-Kajr u f'Luxor, l-Eġittu, fl-1979. Total ta' 25 Sit ta' Wirt Dinji fl-Italja żdiedu matul is-snin 90 tas-seklu 20, b'saħansitra 10 siti li żdiedu fil-21 sessjoni f'Napli fl-1997. L-Italja kienet membru tal-Kumitat tal-Wirt Dinji erba' darbiet, speċifikament fl-1978-1985 (tmien snin), fl-1987-1993 (seba' snin), fl-1993-1999 (seba' snin), u fl-1999-2001 (tliet snin).

Mill-61 Sit ta' Wirt Dinji tal-Italja, 55 huma kulturali u sitta huma naturali. Seba' siti huma transnazzjonali, jiġifieri huma kondiviżi ma' pajjiżi oħra.

 Siti ta' Wirt Dinji 
L-UNESCO tiddeżinja s-siti abbażi ta' għaxar kriterji tal-għażla; kull sit irid jissodisfa mill-inqas wieħed mill-għaxar kriterji. Il-kriterji (i) sa (vi) huma kulturali, filwaqt li l-kriterji (vii) sa (x) huma naturali.

NB: * Siti transnazzjonali (bl-ikħal)
SitStampaPost (provinċja)Sena tad-deżinjazzjoniKriterji tal-GħażlaDeskrizzjoniInċiżjonijiet fuq il-Blat f’Valcamonicaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Capodiponte0001.jpg|alt=Rock drawing of an animal|150x150pxBrescia1979iii, vi (kulturali)F'Valcamonica hemm waħda mill-ikbar kollezzjonijiet ta' inċiżjonijiet fuq il-blat fid-dinja. Saru iktar minn 300,000 inċiżjoni fil-wied fuq perjodu ta' 8,000 sena mill-Epipaleolitiku sal-Medju Evu. Juru xeni mill-agrikoltura, min-navigazzjoni, mill-gwerer u mill-maġija.Ċentru Storiku ta' Ruma, il-Proprjetajiet tal-Vatikan f'Dik il-Belt li Jgawdu Drittijiet Ekstraterritorjali u l-Knisja ta' San Pawl Foris Portas*ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Colosseo_2020.jpg|alt=Coloseum building|150x150pxBelt Metropolitana ta' Ruma Kapitali1980i, ii, iii, iv, vi (kulturali)Il-belt ta' Ruma kienet iċ-ċentru tal-Imperu Ruman u iktar 'il quddiem tad-dinja Kristjana. Fiha bosta monumenti ewlenin tal-antikità, inkluż il-Kolossew (fl-istampa), il-Panteon, u l-Forum Ruman, kif ukoll binjiet Rinaxximentali u Barokki. Oriġinarjament is-sit ġie ddeżinjat bħala ċ-"Ċentru Storiku ta' Ruma", iżda mbagħad tkabbar fl-1990 u ngħata l-isem attwali. Modifika oħra fil-konfini seħħet fl-2015. Is-sit huwa kondiviż mal-Vatikan.Knisja u Kunvent Dumnikan ta' Santa Marija tal-Grazzji b'"L-Aħħar Ċena" ta' Leonardo da Vinciħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Santa_Maria_delle_Grazie,_Milano,_vista_di_tre_quarti_dal_Corso_Magenta.jpg|alt=A church in red brick|150x150pxBelt Metropolitana ta' Milan1980i, ii (kulturali)Il-kumpless tal-Kunvent Dumnikan f'Milan inbena fit-tieni nofs tas-seklu 15, u ġie parzjalment attribwit lil Bramante. Il-ħajt tat-Tramuntana tar-refettorju tal-kunvent fih l-affresk ta' L-Aħħar Ċena ta' Leonardo da Vinci, kapulavur tal-arti Rinaxximentali Aħħarija.Ċentru Storiku ta' Firenzeħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Piazza_Signoria_-_Firenze.jpg|alt=Square with the town hall with a prominent tower|150x150pxBelt Metropolitana ta' Firenze1982i, ii, iii, iv, vi (kulturali)Il-belt ta' Firenze hija s-simbolu tar-Rinaxximent u kienet ċentru importanti tal-umaniżmu Rinaxximentali. Kellha influwenza kbira fuq l-arkitettura u l-arti tal-Italja u tal-Ewropa, u tiġi assoċjata ma' artisti bħal Giotto, Brunelleschi, Botticelli, u Michelangelo. Il-monumenti fil-belt jinkludu l-Katidral ta' Firenze, il-Bażilika ta' Santa Croce, l-Uffizi, u Palazzo Pitti. Fl-2015 u fl-2021 saru modifiki minuri fil-konfini tas-sit.Venezja u l-Laguna tagħhaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rio_Priuli_o_de_Santa_Sofia_(Venice).jpg|alt=A channel in Venice with boats parked|150x150pxBelt Metropolitana ta' Venezja1987i, ii, iii, iv, v, vi (kulturali)Il-belt ta' Venezja ġiet stabbilita fis-seklu 5 u żviluppat f'setgħa marittima ewlenija, ir-Repubblika ta' Venezja, fis-seklu 10. Inbniet fuq iktar minn 100 gżira fil-laguna u fiha monumenti bħall-Bażilika ta' San Mark, il-Palazz tad-Doge, u bosta knejjes u pontijiet. Anke wara d-deklin tagħha bħala poter politiku, Venezja baqgħet influwenti fil-qasam tal-arti, bl-innovazzjonijiet ta' pitturi bħal  Bellini, Giorgione, Tiziano, Tintoretto, Veronese, u Tiepolo. Venezja hija assoċjata wkoll mal-esploratur tas-seklu 13 Marco Polo.Pjazza tal-Mirakli, Pisaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:CampodeiMiracoliPisa_edit.jpg|alt=White church, leaning tower and a circular baptistery|150x150pxPisa1987i, ii, iv, vi (kulturali)Il-Pjazza tal-Mirakli hija wieħed mill-ifjen kumplessi arkitettoniċi Medjevali fid-dinja. Tħaddan erba' kapulavuri tas-sekli 11-14: il-katidral, il-battisterju, iċ-ċimiterju, u t-torri mmejjel. L-arkitettura Rumaneska ta' Pisa li żviluppat hawnhekk kienet influwenti fi bliet oħra tat-Toskana. Il-kumpless huwa assoċjat ukoll ma' Galileo Galilei li kien iwettaq l-esperimenti tiegħu f'Pisa. Modifika minuri fil-konfini tas-sit seħħet fl-2007.Ċentru Storiku ta' San Gimignanoħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:SanGimignanoPanorama7.jpg|alt=A small town dominated by many tall stone towers|150x150pxSiena1990i, iii, iv (kulturali)Ir-raħal ta' San Gimignano kien waqfa importanti għall-pellegrini tal-Via Francigena fil-Medju Evu. Ir-raħal ippreserva l-karattru Medjevali tiegħu, u l-iktar karatteristika prominenti tiegħu huma t-torrijiet għoljin, li nbnew bejn is-sekli 11 u 13  mill-familji nobbli u mill-merkanti tal-klassi medja superjuri. Erbatax minn dawn it-torrijiet waslu sa żminijietna. Il-knejjes u l-palazzi tar-raħal fiho diversi kapulavuri ta' artisti mis-sekli 14 u 15.Is-Sassi u l-Park tal-Knejjes Rupestri ta' Materaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%22_12_-_ITALY_-_Sassi_di_Matera_UNESCO.JPG|alt=Structures built into the rock|150x150pxMatera1993iii, iv, v (kulturali)Dan is-sit jinkludi żewġ distretti ta' Matera, b'"għerien" li ilhom abitati mill-Paleolitiku. Fil-qedem in-nies bdew jgħixu fl-għerien naturali tal-promontorju karstiku ta' Murgia u mbagħad bdew iħaffru u jibnu strutturi iktar elaborati, inkluż knejjes, monasteri, u eremitaġġi. Il-Katidral Rumanesk ta' Matera jmur lura għas-seklu 13.Belt ta' Vicenza u l-Vilel ta' Palladio fil-Venetoħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:VillaChiericati_2007_07_18_2.jpg|alt=A villa with columns in front|150x150pxPadova, Rovigo, Treviso, il-Belt Metropolitana ta' Venezja, Verona, Vicenza1994i, ii (kulturali)Fis-seklu 16, taħt ir-Repubblika ta' Venezja, inbnew diversi vilel fil-belt ta'  Vicenza u fir-reġjun ta' Veneto mill-arkitett Andrea Palladio (1508-1580). Id-disinni tiegħu kellhom influwenza kbira fuq l-arkitettura u ispira l-istil Palladjan. Oriġinarjament is-sit tniżżel fl-1994 bħala "Vicenza, il-Belt ta' Palladio", iżda fl-1996 tkabbar biex jiġu inklużi diversi vilel fir-reġjun.Ċentru Storiku ta' Sienaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Siena_cathedral_panoramic_frontview.jpg|alt=Central square in Siena with a large gothic cathedral|150x150pxSiena1995i, ii, iv (kulturali)Il-belt ta' Siena ppreservat il-karattru Gotiku Medjevali tagħha mis-sekli 12 sa 15. Il-belt inbniet madwar Piazza del Campo. Diversi pitturi Rinaxximentali importanti ħadmu u twieldu fi Siena, inkluż Duccio, Ambrogio Lorenzetti, u Simone Martini.Ċentru Storiku ta' Napliħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Castel_Nuovo_(29)_(15584302832).jpg|alt=A large stone castle|150x150pxBelt Metropolitana ta' Napli1995ii, iv (kulturali)Napli, stabbilita fl-470 Q.K. mill-kolonjalisti Griegi, kienet waħda mill-iżjed bliet importanti tal-Magna Graecia, tar-Repubblika Rumana, u l-belt kapitali tar-Renju ta' Napli taħt diversi familji rjali. Kienet influwenti ferm fl-oqsma tal-arti u tal-arkitettura fl-Ewropa. Uħud mill-monumenti importanti jinkludu l-Knisja ta' Santa Kjara tas-seklu 14, Castel Nuovo tas-seklu 13 (fl-istampa), u l-Palazz Irjali tas-seklu 17. Fl-2011 saret modifika minuri fil-konfini tas-sit.Crespi d'Addaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Vista_di_Crespi_d'Adda.JPG|alt=A row of parallel and connected factory buildings|150x150pxBergamo1995iv, v (kulturali)Crespi d'Adda huwa raħal ippreservat sew u li għadu jintuża parzjalment bħala raħal madwar kumpanija. Inbena fis-sekli 19 u 20 għall-forza tax-xogħol tal-manifattur tat-tessuti Cristoforo Crespi. Ir-raħal jinkludi kemm binjiet residenzjali kif ukoll servizzi pubbliċi komuni bħal klinika, skola, teatru u ċentru sportiv.Ferrara, Belt tar-Rinaxximent, u d-Delta tal-Po tagħhaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Palais_ferrare.JPG|alt=A castle in red brick|150x150pxFerrara1995ii, iii, iv, v, vi (kulturali)Ferrara, is-sede tal-familja d'Este, kienet ċentru intellettwali u artistiku matul ir-Rinaxximent Taljan tas-sekli 15 u 16. Attirat l-artisti li żejnu diversi vilel u palazzi (fosthom il-Kastell tal-Familja d'Este fl-istampa), filwaqt li l-iskola arkitettonika influwenzat l-istili fl-Italja u fl-Ewropa. Oriġinarjament tniżżel bħala "Ferrara, belt tar-Rinaxximent", iżda fl-1999 is-sit tkabbar biex jinkludi l-pajsaġġ kulturali tad-Delta tal-Po.Castel del Monteħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Castel_del_Monte_BW_2016-10-14_12-26-11_r.jpg|alt=Octagonal castle with a tower on each of the eight corners.|150x150pxBarletta-Andria-Trani1996i, ii, iii (kulturali)Il-kastell ottagonali nbena mill-Imperatur Federiku II fis-seklu 13. Fih taħlita ta' elementi arkitettoniċi Musulmani, Gotiċi, Ċisterċensi, u tat-Tramuntana tal-Ewropa, kif ukoll elementi mill-antikità klassika, f'disinn perfettament simetriku.It-Trulli ta' Alberobelloħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Alberobello_BW_2016-10-16_13-43-03.jpg|alt=Small white houses with conic roofs|150x150pxBari1996iii, iv, v (kulturali)It-trulli huma għorfiet tradizzjonali tal-ġebla tal-ġir, tipiċi tar-reġjun ta' Puglia. Bdew jinbnew mill-inqas minn nofs is-seklu 14 b'teknika preistorika mingħajr tkaħħil, u s-soltu jkollhom soqfa koniċi, piramidali jew b'għamla ta' koppla magħmula minn ġebel imdaħħal f'xulxin mingħajr tkaħħil. Is-Sit ta' Wirt Dinji jinkludi t-trulli f'Alberobello, b'iżjed minn 1,500 struttura ppreservata.Monumenti Kristjani Bikrin ta' Ravennaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Basilica_di_San_Vitale,_Ravenna,_Italia_(1).JPG|alt=A church in red brick|150x150pxRavenna1996i, ii, iii, iv (kulturali)Dan is-sit huwa magħmul minn tmien monumenti fil-belt ta' Ravenna, li kienet is-sede tal-Imperu Ruman fis-seklu 5. Il-knejjes u l-mawżolej huma mżejna b'mużajk ta' kwalità artistika  b'taħlita ta' motivi mill-arti tal-Punent u Biżantina.Ċentru Storiku tal-Belt ta'  Pienzaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Pienza_Piazza_Pio_II.JPG|alt=Town square with Renaissance buildings|150x150pxSiena1996i, ii, iv (kulturali)Fl-1459, il-Papa Piju II ddeċieda li jittrasforma raħal twelidu skont l-ideat Umanisti Rinaxximentali tad-disinn urban. Il-proġett ħa ħsiebu l-arkitett Bernardo Rossellino li bena pjazez, knejjes u palazzi ġodda. Pienza iktar 'il quddiem saret mudell għall-iżvilupp urban fi bliet Taljani u Ewropejj oħra.Palazz Irjali ta' Caserta tas-seklu 18, bil-Park, l-Akkwedott ta' Vanvitelli u l-Kumpless ta' San Leucioħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Caserta_jard%C3%ADn_44.JPG|alt=|150x150pxCaserta u Benevento1997i, ii, iii, iv (kulturali)Il-kumpless fuq skala kbira tal-palazz ġie kkummissjonat mir-Re ta' Napli Karlu III f'nofs is-seklu 18. Ġie ddisinjat mill-arkitett Luigi Vanvitelli u ġie ispirat mill-palazzi f'Versailles u f'Madrid. Ispirat mill-ideat tal-Illuminazzjoni, il-kumpless huwa integrat sew fil-pajsaġġ. Is-sit jinkludi akkwedott u l-kumpless industrijali ta' San Leucio fejn kien jiġi prodott il-ħarir.Residenzi tal-Familja Rjali tas-Savoiaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Palazzina_di_caccia_di_Stupinigi1.JPG|alt=Large symmetrical palace complex with white walls|150x150pxBelt Metropolitana ta' Torino, Cuneo1997i, ii, iv, v (kulturali)Dan is-sit jinkludi 22 palazz u villa li nbnew bħala turija tal-poter li kellha l-monarkija renjanti wara t-trasferiment tal-belt kapitali tal-familja tas-Savoia lejn Torino minn Emmanuele Filiberto fl-1562. Il-binjiet, il-biċċa l-kbir bi stil Barokk, huma rappreżentattivi tal-arkitettura monumentali Ewropea tas-sekli 17 u 18. Fl-2010 saret modifika minuri fil-konfini tas-sit.Ġnien Botaniku ta' Padovaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:OrtoBotPadova_Incrocio_viali.jpg|alt=A garden fountain in the middle|150x150pxPadova1997ii, iii (kulturali)Il-Ġnien Botaniku ta' Padova ġie stabbilit fl-1545 bħala l-ewwel ġnien botaniku universitarju tad-dinja. Ilu ċentru tar-riċerka xjentifika għal sekli sħaħ, kif ukoll mudell għal ġonna oħra. Ġie rinnovat fis-seklu 18 iżda għad għandu l-konfigurazzjoni oriġinali.Portovenere, Cinque Terre, u l-Gżejjer (Palmaria, Tino u Tinetto)ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Chiesa_di_San_Pietro_Porto_Venere_Panorama_2.jpg|alt=A coastal town with multi storied colorful houses.|150x150pxLa Spezia1997ii, iv, v (kulturali)Il-pajsaġġ kulturali tul il-kosta tal-Liguria ssawret mill-bniedem f'dan l-aħħar millenju. Hemm bosta rħula żgħar xeniċi li nbnew mal-irdumijiet weqfin, u l-art ġiet ikkonvertita f'raba' mtarraġ. Hemm ukoll tliet gżejjer lil hinn mill-kosta bi fdalijiet ta' binjiet monastiċi bikrin. Fl-2021 saret modifika minuri fil-konfini tas-sit.Katidral, Torri Ċiviku u Piazza Grande, Modenaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Duomo_di_Modena_20.JPG|alt=A white stone church with one tall tower.|150x150pxModena1997i, ii, iii, iv (kulturali)Il-kumpless tas-seklu 12 magħmul mill-katidral, it-torri u l-pjazza, huwa eżempju eċċellenti ta' arti Rumaneska bikrija, b'influwenza qawwija fuq l-iżvilupp tal-istil. Il-katidral ġie ddisinjat mill-arkitett Lanfranco u ġie mżejjen mill-iskultur Wiligelmo.Żoni Arkeoloġiċi ta'  Pompej, Ercolano u Torre Annunziataħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ancient_Roman_Pompeii_-_Pompeji_-_Campania_-_Italy_-_July_10th_2013_-_32.jpg|alt=A street with ruined houses.|150x150pxBelt Metropolitana ta' Napli1997829; iii, iv, v (kulturali)Dan is-sit huwa magħmul minn tliet siti li ndifnu taħt l-irmied vulkaniku meta żbroffa l-Vesuvju fid-79 W.K. L-irħula ta' Pompej  Ercolano huma żewġ irħula Rumani li ġew ippreservati għalkollox u li jagħtu ħjiel kif kienet il-ħajja fis-seklu 1 W.K., filwaqt li ż-żewġ vilel f'Torre Annunziata fihom affreski ppreservati tajjeb ħafna. Is-siti progressivament ġew skavati minn nofs is-seklu 18.Kosta ta' Amalfi (Costiera Amalfitana)ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Amalfi_coast_-_panoramio_(1).jpg|alt=Mountainous coastline with terraces and buildings|150x150pxSalerno1997ii, iv, v (kulturali)Il-pajsaġġ kulturali Mediterranju tal-Kosta ta' Amalfi ssawret b'mod prominenti fiż-żmien id-Dukat Medjevali ta' Amalfi (mis-sekli 9 sa 11) b'taħlita ta' influwenzi tal-Punent u Biżantini. Il-kosta tinkludi l-irħula ta' Amalfi u Ravello, kif ukoll il-vinji, l-għelieqi bis-siġar tal-frott, u l-mergħat, fejn il-muntanji jmissu mal-baħar.Żona Arkeoloġika ta' Agrigentoħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Valle_dei_templi_(tone-mapping)_II.jpg|alt=Ruins of a classical temple with columns.|150x150pxAgrigento1997i, ii, iii, iv (kulturali)Agrigento, kolonja Griega li ġiet stabbilita fis-seklu 6 Q.K., żviluppat f'waħda mill-bliet ewlenin tal-Magna Graecia u tal-Mediterran. Diversi tempji Doriċi ġew ippreservati, u jirrappreżentaw wieħed mill-iżjed siti notevoli tal-arti u tal-kultura Griega.Villa Romana del Casaleħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Villa_del_Casale_(9528013749).jpg|alt=Villa del Casale's basilica with marble panels|150x150pxEnna1997i, ii, iii (kulturali)Il-villa f'Piazza Armerina hija waħda mill-iktar vilel Rumani lussużi li nbnew fis-seklu 4, u hija eżempju rappreżentattiv tal-ekonomija u tal-istruttura soċjali ta' dak il-perjodu. Hija mżejna b'mużajk rikk ta' kwalità eċċezzjonali.Su Nuraxi ta' Baruminiħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nuraghe_Su_Nuraxi_-_Barumini_-_Sardinia_-_Italy_-_29.jpg|alt=A stone ruin|150x150pxNofsinhar ta' Sardenja1997i, iii, iv (kulturali)Su Nuraxi huwa l-ifjen u l-iktar eżempju komplut ta' nuraghe (qisha girna), struttura megalitika difensiva ta' ċiviltà ta' Żmien il-Bronż tat-tieni millenju Q.K. Su Nuraxi oriġinarjament kien għoli iktar minn 18.5-il metru. Is-sit ġie abbandunat fis-seklu 6 Q.K. u l-biċċa l-kbira tan-nuragi ma baqgħux jintużaw wara l-kolonizzazzjoni Rumana fis-seklu 2 Q.K.Żona Arkeoloġika u l-Bażilika Patriarkali ta' Aquileiaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Basilica_Aquileia_1.JPG|alt=Church in stone and a baptistery|150x150pxUdine1998iii, iv, vi (kulturali)Aquileia kienet waħda mill-iktar bliet għonja tal-Imperu Ruman Bikri. Fl-452, ir-rikkezzi tagħha nsterqu mill-Unni taħt Attila; il-biċċa l-kbira tal-belt antika baqgħet ippreservata u għadha ma ġietx skavata. Il-Bażilika Patriarkali, bl-art bil-mużajk tagħha, tmur lura għas-seklu 4. Ġiet rikostruwita bejn is-sekli 11 u 14. Kellha rwol ewlieni fit-tifrix tal-Kristjaneżmu fil-Medju Evu Bikri. Fl-2017 u fl-2018 saru modifiki minuri fil-konfini tas-sit.Ċentru Storiku ta' Urbinoħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Urbino-vista_paese.jpg|alt=Panorama of a city|150x150pxPesaro u Urbino1998ii, iv (kulturali)Fis-seklu 15, Urbino iffjorixxiet taħt it-tmexxija ta' Federico da Montefeltro, umanista li attira wħud mill-iżjed artisti u xjenzati prominenti lejn il-belt. Il-biċċa l-kbira tal-arkitettura Rinaxximentali tal-belt ġiet ippreservata minkejja li Urbino daħlet f'perjodu ta' staġnar kulturali u ekonomiku mis-seklu 16 'il quddiem.Park Nazzjonali ta' Cilento u Vallo di Diano bis-Siti Arkeoloġiċi ta' Paestum u Velia, u l-Monasteru ta' Padulaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Paestum_BW_2013-05-17_13-22-35.jpg|alt=Ruins of a temple with columns|150x150pxSalerno1998iii, iv (kulturali)Il-pajsaġġ kulturali ssawwar minn soċjetajiet differenti matul is-sekli, fosthom l-Etruski, il-Lukanji, il-kolonjalisti Griegi, u iktar 'il quddiem ir-Rumani. Is-sit jinkludi l-fdalijiet ta' Paestum u Velia, żewġ irħula ewlenin taż-żmien klassiku. Il-monasteru Kartużjan ta' Padula jmur lura għall-1306, għalkemm il-biċċa l-kbira ta' dak li hemm illum huwa tas-sekli 17-18 bi stil Barokk.Villa ta' Adrijanu, Tivoliħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Villa_Hadriana_(Villa_Adriana_Tivoli)_1000_03.jpg|alt=Roman ruins with columns around a pool|150x150pxBelt Metropolitana ta' Ruma Kapitali1999i, ii, iii (kulturali)Il-Villa ta' Adrijanu jew "Villa Adriana" f'Tivoli, barra Ruma, inbniet fis-seklu 2 W.K. bħala post ta' rtir għall-Imperatur Adrijanu. Tgħaqqad flimkien elementi arkitettoniċi mill-Greċja, mill-Eġittu u minn Ruma. Il-kumpless jinkludi binjiet rikreattivi u residenzjali, ġonna u pixxini. L-iskoperta tagħha mill-ġdid f'nofs is-seklu 15 influwenzat l-arkitetti tal-perjodi Rinaxximentali u Barokki.Veronaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Arche_scaligere_(Verona).jpg|alt=Gothic monument with a horseman|150x150pxVerona2000ii, iv (kulturali)Verona, stabbilita bħala raħal Ruman fis-seklu 1 Q.K., ilha tiżviluppa bla interruzzjoni għal iktar minn 2,000 sena u tippreserva strutturi urbani u monumenti minn epoki differenti. Dawn jinkludu l-anfiteatru Ruman u daħla Rumana, l-Oqbra Gotiċi tal-familja Della Scala (fl-istampa), kif ukoll diversi pjazez u palazzi storiċi.Gżejjer Eoljiħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Isole_Eolie_dall'alto.jpg|alt=A group of volcanic islands from above|150x150pxMessina2000viii (naturali)Dan l-arċipelagu lil hinn mill-kosta ta' Sqallija ġie studjat b'mod estensiv mill-ġeologi mill-inqas mis-seklu 18. Il-gżejjer fihom diversi karatteristiċi klassiċi ta' formazzjonijiet vulkaniċi, li kienu importanti fl-iżvilupp tal-vulkanoloġija bħala dixxiplina xjentifika. Żewġ tipi ta' żbroffar vulkaniku ngħataw isem xi gżira tal-arċipelago, it-tip ta' Stromboli u t-tip ta' Vulcano.Assisi, il-Bażilika ta' San Franġisk u Siti Franġiskani Oħraħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Assisi_San_Francesco_BW_2.JPG|alt=A white church with some people in front|150x150pxPerugia2000i, ii, iii, iv, vi (kulturali)Assisi kienet raħal twelid San Franġisk, il-fundatur tal-Ordni Franġiskana. Il-Bażilika nbniet fis-seklu 13. Fiha pitturi ta' Cimabue, Pietro Lorenzetti, Simone Martini, u Giotto, u ntużat bħala referenza għall-arti Taljana u tal-Punent.Villa d'Este, Tivoliħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Villa_Deste_park_Rometta_2011_2.jpg|alt=Panoramic view of Villa d'Este with gardens and sculptures|150x150pxBelt Metropolitana ta' Ruma Kapitali2001i, ii, iii, iv, vi (kulturali)Il-ġonna tas-seklu 16 ta' Villa d'Este huma wieħed mill-ewwel u l-aqwa eżempji ta' ġonna Rinaxximantali Taljani. Il-ġonna għandhom konfigurazzjoni ġeometrika f'konformità mal-estetika Rinaxximentali u huma mżejna b'vaski u b'funtani, iddisinjati minn Pirro Ligorio. Kellhom influwenza kbira fuq id-disinn tal-ġonna Ewropej.Irħula tal-Barokk Aħħari ta' Val di Noto (ix-Xlokk ta' Sqallija)ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:CattedraleNoto-1.jpg|alt=A baroque church, front view|150x150pxCatania, Ragusa, Siracusa2002i, ii, iv, v (kulturali)Fl-1693, terremot qawwi heżżeż lil Sqallija, u qered diversi rħula u bliet. Wara dan l-avveniment, l-irħula ta' Caltagirone, Militello Val di Catania, Catania, Modica, Noto, Palazzolo, Ragusa, u Scicli ġew rikostruwiti f'konformità max-xejriet tal-ippjanar urban Barokk. Jirrappreżentaw il-quċċata tal-Barokk Aħħari fl-Ewropa.Għoljiet Sagri ta' Piemonte u ta' Lombardiaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sacro_Monte_di_Domodossola.JPG|alt=A church and surrounding buildings|150x150pxdisa' siti differenti2003ii, iv (kulturali)Il-fenomenu tas-Sacri Monti (Għoljiet Sagri) beda fl-aħħar tas-seklu 15 bl-għan li jinħolqu siti alternattivi tal-pellegrinaġġi u tat-talb minħabba li l-Art Imqaddsa kienet inaċċessibbli. Is-sit jinkludi disa' kumplessi fi Piemonte u fil-Lombardia li nbnew fl-aħħar tas-seklu 16 u fis-seklu 17. Fihom bosta opri tal-arti u huma integrati sew fil-pajsaġġ.Val d'Orciaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Val_D_Orcia_Sunrise_(151505625).jpeg|alt=Hilly grass landscape|150x150pxSiena2004iv, vi (kulturali)Il-pajsaġġ kultural ta' Val d'Orcia fil-periferiji ta' Siena ġie ddisinjat mill-ġdid b'reqqa kbira matul is-sekli 14 u 15 f'konformità mal-ideali estetiċi Rinaxximentali. Il-pajsaġġ jikkonsisti minn villaġġi żgħar-irħula, għelieqi, mergħat, imraġ u rziezet żgħar. Dehret b'mod prominenti fil-pitturi tal-Iskola ta' Siena.Nekropoli Etruski ta' Cerveteri u ta' Tarquiniaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tarquinia_Tomb_of_the_Leopards.jpg|alt=Wall painting depicting people banqueting and two leopards|150x150pxViterbo, Belt Metropolitana ta' Ruma Kapitali2004i, iii, iv (kulturali)Cerveteri u Tarquinia huma żewġ ċimiterji Etruski mis-sekli 9 sa 1 Q.K. Diversi oqbra, li kienu ddisinjati bħala repliki tad-djar Etruski, huma mżejna b'affreski straordinarji b'xeni tal-ħajja ta' kuljum ta' dak iż-żmien.Siracusa u n-Nekropoli ta' Pantalicaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nekropolis_von_Pantalica.jpg|alt=Rock caves on a hillside|150x150pxSiracusa2005ii, iii, iv, vi (kulturali)Siracusa ġiet stabbilita fis-seklu 8 Q.K. mill-Korinzji u saret waħda mill-iżjed bliet importanti tal-Magna Graecia. Monument importanti ta' dak iż-żmien huwa t-Tempju Doriku ta' Apollo. In-Nekropoli ta' Pantalica (fl-istampa) fiha iktar minn 5,000 qabar, il-biċċa l-kbira minnhom imorru lura għas-sekli 13 sa 7 Q.K., u fdalijiet ta' strutturi ta' żmien il-Biżantini.Genova: It-Toroq Ġodda u s-Sistema tal-Palazzi tal-Listiħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Genova-palazzo_Belimbau.jpg|alt=A large palace with a beige facade|150x150pxBelt Metropolitana ta' Genova2006ii, iv (kulturali)Is-sit jinkludi żewġ żviluppi urbani f'Genova mis-sekli 16 u 17, meta r-Repubblika ta' Genova laħqet il-quċċata tal-poter. Is-Strade Nuove (Toroq Ġodda) huma grupp ta' toroq (inkluż Via Giuseppe Garibaldi) li nbnew mill-aristokrazjija ta' Genova. Il-Palazzi dei Rolli (Palazzi tal-Listi) huma grupp ta' palazzi Rinaxximentali u Barokki li kienu assoċjati ma' sistema partikolari ta' abitazzjonijiet pubbliċi f'residenzi privati, u b'hekk il-mistednin notevoli fuq xi żjara Statali kienu jiġu ospitati f'wieħed minn dawn il-palazzi f'isem l-Istat.Il-Linji tal-Kumpanija Ferrovjarja Retika fil-Pajsaġġi ta' Albula / Bernina*ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:55_Tirano,_2014_(02).JPG|alt=A train at a train station|150x150pxSondrio2008ii, iv (kulturali)Il-linji tal-Kumpanija Ferrovjarja Retika fil-pajsaġġi ta' Albula u Bernina huma żewġ linji ferrovjarji storiċi li jaqsmu l-Alpi Żvizzeri. Inbnew fil-bidu tas-seklu 20 biex jipprovdu rottat rapida u faċli lejn bosta insedjamenti Alpini li qabel kienu iżolati. Sabiex il-linji ferrovjarji nbnew, kellhom jingħelbu sfidi tekniċi permezz ta' pontijiet, galleriji u mini. Is-sit huwa kondiviż mal-Iżvizzera.Mantova u Sabbionetaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mantova_-_Profilo_di_Mantova.jpg|alt=Mantua panorama|150x150pxMantova2008ii, iii (kulturali)Dawn iż-żewġ irħula jirrappreżentaw żewġ approċċi tal-ippjanar tal-irħula fir-Rinaxximent. Mantova (fl-istampa), li oriġinat fi żmien ir-Rumani u li ppreservat strutturi mis-seklu 11, ġiet rinnovata fis-sekli 15 u 16. Min-naħa l-oħra, Sabbioneta ġiet stabbilita fit-tieni nofs tas-seklu 16 minn Vespasjanu I Gonzaga u nbniet bi pjanta b'għamla ta' grilja, f'konformità mal-viżjoni ta' belt ideali ta' dak iż-żmien.Id-Dolomitiħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Marmolata.JPG|alt=Mountain scenery|150x150pxdisa' żoni differenti2009vii, viii (naturali)Dan is-sit huwa magħmula minn disa' żoni tad-Dolomiti, katina muntanjuża fit-Tramuntana tal-Alpi Taljani. Hemm 18-il quċċata ta' iktar minn 3,000 metru, b'xenarju muntanjuż li jinkludi rdumijiet tal-blat, ħitan vertikali, u widien twal u dojoq. Mill-perspettiva ġeoloġika, il-blat fih fossili ta' ħlejqiet tal-baħar tat-Triassiku.Monte San Giorgio*ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Lago_di_Lugano3.jpg|alt=A wooded mountain and a lake.|150x150pxVarese2010viii (naturali)Monte San Giorgio, li jħares fuq il-Lag ta' Lugano, jitqies bħala l-aqwa ġabra ta' fossili ta' ħlejqiet tal-baħar mit-Triassiku (245-230 miljun sena ilu). F'dak iż-żmien, iż-żona kienet laguna tropikali mimlija  rettili, ħut, bivalvi, sponoż, ekinodermi, u krustaċji. Ġew ippreservati wkoll fossili ta' annimali terrestri, peress li l-laguna kienet qrib l-art. Il-parti tas-sit fl-Iżvizzera tniżżlet fl-2003 u l-parti Taljana żdiedet fl-2010.Longobardi fl-Italja: Postijiet tal-Poter (568-774 W.K.)ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:CividaledelFriuliDuomo.jpg|alt=Church with a stone facade|150x150pxseba' siti differenti2011ii, iii, vi (kulturali)Dan is-sit huwa magħmul minn seba' gruppi ta' monasteri, knejjes u fortizzi assoċjati mal-Longobardi li kienu jmexxu fl-Italja mis-seklu 6 sa 8. L-arti u l-arkitettura jirriflettu s-sinteżi ta' influwenzi Rumani, Kristjani u Ġermaniċi. Il-monumenti inklużi jinsabu f'Brescia, f'Cividale del Friuli (il-katidral fl-istampa), Castelseprio, Spoleto, Campello sul Clitunno, Benevento u Monte Sant'Angelo. L-arkitettura tas-sit tiġbor fiha sinteżi ta' diversi stili u t-tranżizzjoni lejn il-Medju Evu.Siti Preistoriċi bil-Puntali madwar l-Alpi*ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Palafitte-Lago_di_Ledro.jpg|alt=Pile dwelling house, reconstruction|150x150px111-il sit differenti2011iv, v (kulturali)Dan is-sit transnazzjonali (kondiviż mal-Awstrija, ma' Franza, mal-Ġermanja, mas-Slovenja u mal-Iżvizzera) fih 111-il sit individwali bil-fdalijiet ta' abitazzjonijiet preistoriċi bil-puntali ta' insedjamenti preistoriċi madwar l-Alpi, li nbnew mill-5000 sal-500 Q.K. f'xifer il-lagi, ix-xmajjar jew l-artijiet mistagħdra. Fihom minjiera ta' informazzjoni dwar il-ħajja u l-kummerċ fil-kulturi agrarji Neolitiċi u ta' Żmien il-Bronż fl-Ewropa Alpina. Hemm 19-il sit fl-Italja, u fl-istampa tintwera rikostruzzjoni ta' abitazzjoni f'Ledro.Vilel u Ġonna tal-Familja Medici fit-Toskanaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Villa_medici_di_belcanto,_veduta_00.JPG|alt=A villa on the slope of a hill|150x150pxdiversi siti2013ii, iv, vi (kulturali)Dan is-sit huwa magħmul minn tnax-il villa u żewġ ġonna li nbnew taħt il-patrunaġġ tal-familja Medici fis-sekli 15 sa 17 fit-Toskana. Jirrappreżentaw tip ġdid ta' residenzi aristokratiċi, li jitbiegħdu mill-kastelli militari jew irziezet lussużi. Il-vilel u l-ġonna kienu postijiet ta' divertiment, arti u għarfien, u ġew iddisenjati f'konformità mal-prinċipji tal-umaniżmu Rinaxximentali.Etnaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mt_Etna_and_Catania1.jpg|alt=Mt Etna, covered with snow, with a city in front|150x150pxCatania2013viii (naturali)L-Etna hija l-iżjed stratovulkan attiv fid-dinja, kif ukoll wieħed mill-vulkani l-iktar studjati, bi storja ddokumentata ta' mill-inqas 2,700 sena. Tħaddan diversi fenomeni vulkaniċi tipiċi, fosthom koni tal-ġmamar, flussi tal-lava, u għerien tal-lava. Il-muntanja ssostni wkoll ekosistema partikolari ta' flora u fawna endemiċi.Pajsaġġ tal-Vinji ta' Piemonte: Langhe-Roero u Monferratoħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Langhe.jpg|alt=Hilly area with vineyards|150x150pxAlessandria, Asti, Cuneo2014iii, v (kulturali)It-tkabbir u l-ipproċessar tad-dwieli għall-produzzjoni tal-inbid ta' Piemonte diġà seħħ mill-inqas fis-seklu 5 Q.K. Il-pajsaġġ kulturali fih vinji, villaġġi, kantini, azjendi agrikoli u knejjes Rumaneski. Is-sit jinkludi ħames żoni tal-produzzjoni tal-inbid u l-Kastell ta' Grinzane Cavour.Palermo Għarbija-Normanna u l-Katidrali ta' Cefalù u Monrealeħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Palermo-katedrala-santa-vergine-maria-assunta-w-317.jpg|alt=Church and a palm tree in front|150x150pxBelt Metropolitana ta' Palermo2015ii, iv (kulturali)Dan is-sit jinkludi disa' binjiet, li nbnew fi żmien ir-Renju Normann ta' Sqallija (1130-1194), bi stil li jinkorpora karatteristiċi tal-arti Għarbija, Biżantina u tal-Punent. Żewġ palazzi, tliet knejjes, tliet katidrali (fl-istampa jidher il-Katidral ta' Palermo), u l-Pont tal-Ammirall tniżżlu bħala sit wieħed.Foresti Antiki u Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji u ta' Reġjuni Oħra tal-Ewropa*ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ValleFondillo.jpg|alt=Forest and mountain landscape|150x150pxdiversi siti2017ix (naturali)Il-Foresti Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji jintużaw biex jiġi studjat it-tifrix tas-siġar tal-fagu (Fagus sylvatica) fl-Emisferu tat-Tramuntana f'varjetà ta' ambjenti u l-ambjent fil-foresti. Is-sit tniżżel għall-ewwel darba fl-2007 b'komponenti mis-Slovakkja u mill-Ukrajna. Ġie estiż fl-2011, fl-2017, u fl-2021 biex jiġu inklużi l-foresti f'total ta' 18-il pajjiż. Fl-Italja hemm 13-il foresta li tniżżlu fl-2017 u fl-2021.Opri Venezjani tad-Difiża bejn is-sekli 15 u 17: Stato da Terra – Stato da Mar tal-Punent*ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Palmanova1600.jpg|alt=Map of a star fort|150x150pxBergamo, Udine, Verona2017iii, iv (kulturali)Dan is-sit huwa magħmul minn sitt komponenti ta' opri tad-difiża fl-Italja, fil-Kroazja u fil-Montenegro, tul iktar minn 1,000 kilometru bejn ir-reġjun tal-Lombardia fl-Italja u l-Lvant tal-Kosta Adrijatika. Id-disinn tal-fortifikazzjonijiet (imlaqqmin alla moderna) ħabat mal-introduzzjoni tal-porvli fil-gwerer, li wasslet għal bidliet sinifikanti fit-tekniki u fl-arkitettura militari. Fl-Italja hemm tliet siti: il-fortizza b'għamla ta' stilla ta' Palmanova (fl-istampa) u l-fortifikazzjonijiet ta' Bergamo u ta' Peschiera del Garda.Ivrea, Belt Industrijali tas-Seklu 20ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ivrea_Montenavale_EXMensa_01.JPG|alt=Industrial buildings|150x150pxBelt Metropolitana ta' Torino2018iv (kulturali)Il-Belt Industrijali ta' Ivrea ġiet stabbilita fl-1908 minn Camillo Olivetti, il-kap tal-kumpanija Olivetti S.p.A. li kienet tipproduċi  t-typewriters, il-kalkolaturi mekkaniċi, u l-kompjuters. Fil-biċċa l-kbira bejn is-snin 30 u 60 tas-seklu 20, il-belt ġiet iddisinjata f'konformità mal-ideat politiċi tal-Moviment Komunità. Il-kumpless jinkludi binjiet industrijali, residenzjali u pubbliċi, u jesprimi viżjoni moderna tar-relazzjoni bejn il-produzzjoni industrijali u l-arkitettura. Fl-2021 saret modifika minuri fil-konfini tas-sit.Għoljiet tal-Prosecco ta' Conegliano u Valdobbiadeneħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Panorama_da_Collalbrigo_-_panoramio.jpg|alt=Panorama with vineyards|150x150pxTreviso2019v (kulturali)Il-pajsaġġ kulturali ta' Conegliano u ta' Valdobbiadene huwa kkaratterizzat minn għoljiet partikolari (magħrufa bħala ciglioni) li ġew imtarrġin u kkonvertiti għal vinji mis-seklu 17. Ir-reġjun jipproduċi l-inbid spumanti Prosecco. Il-pajsaġġ jinkludi wkoll foresti, sisien tax-xitel, irziezet u villaġġi.Irħula Kbar bi Spa fl-Ewropa*ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tempio_termale.jpg|alt=Spa in the ancient style with columns|150x150pxPistoia2021ii, iii (kulturali)L-Irħula Kbar bi Spa fl-Ewropa huwa sit magħmul minn 11-il raħal bi spa f'seba' pajjiżi Ewropej fejn l-ilmijiet minerali kienu jintużaw għal skopijiet ta' fejqan u terapewtiċi qabel l-iżvilupp tal-mediċina industrijali fis-seklu 19. Fl-Italja tniżżel ir-raħal ta'  Montecatini Terme.Ċikli ta' affreski tas-seklu 14 ta' Padovaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Padova_Cappella_degli_Scrovegni_Innen_Langhaus_Ost_1.jpg|alt=Interior of a chapel covered by frescos|150x150pxPadova2021ii (kulturali)Is-sit huwa magħmul minn tmien binjiet, kemm reliġjużi kif ukoll lajċi, f'erba' raggruppamenti. Dawn fihom ċikli ta' affreski li ġew impittra bejn l-1302 u l-1397 minn diversi pitturi prominenti: Giotto, Guariento di Arpo, Giusto de' Menabuoi, Altichiero da Zevio, Jacopo d'Avanzi u Jacopo da Verona. L-affreski huma innovattivi fil-mod kif jirrakkontaw ġrajja allegorika u kif jużaw mod ġdid ta' perspettiva.Portiċi ta' Bolognaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Portici-1.jpg|alt=Street with porticoes on both sides|150x150pxBelt Metropolitana ta' Bologna2021iv (kulturali)Il-portiċi jirrappreżentaw wirt kulturali u arkitettoniku importanti tal-belt ta' Bologna. Għal sekli sħaħ, intużaw bħala mogħdijiet imkennija tal-mixi u bħala postijiet ewlenin għall-attivitajiet tal-merkanti. Inbnew bl-injam, bil-brikks u bil-ġebel, u fis-seklu 20 anke bil-konkrit rinfurzat. Xi kultant jinsabu fuq iż-żewġ naħat tat-toroq. B'kollox tniżżlu 12-il kumpless ta' portiċi.Formazzjonijiet u Għerien Karstiċi Evaporitiċi tar-Reġjun ta' Emilia Romagnaħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Calanco-monte-calvo.jpg|alt=Rocky barren landscape with some trees in the background|150x150pxdiversi siti2023viii (naturali)Dan is-sit huwa magħmul minn erba' żoni b'formazzjonijiet karstiċi evaporitiċi, żewġ żoni b'anidriti Triassiċi, u żewġ żoni bil-ġibs Messinjan (pereżempju tal-Park tal-Ġibs ta' Bologna fl-istampa). Hemm iżjed minn 700 għar b'firxa wiesgħa ta' karatteristiċi karstiċi b'minerali rari. Fihom jgħixu wkoll diversi speċijiet ta' pjanti, bosta minnhom fil-periklu ta' estinzjoni.Via Appia. Regina Viarumħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Appian_Way.jpg|alt=Roman road, trees and plants around|150x150pxdiversi siti minn Ruma sa Brindisi2024iii, iv, vi (kulturali)Via Appia kienet waħda mill-ewwel u mill-iżjed toroq Rumani importanti strateġikament. Inbniet fit-312 Q.K., u tikkollega lil Ruma ma' Brindisi. Kienet rivoluzzjonarja fid-disinn tat-toroq, tgħaddi minn għadd ta' rħula, u fiha diversi pontijiet u akkwedotti. Kienet pavimentata b'ċangaturi maħduma tal-bażalt mwaħħlin qrib xulxin, u kienet pubblika u mingħajr nollijiet. Kienet tintuża sal-Medju Evu, u wara għadd ta' rinnovazzjonijiet, kienet tintuża anke f'perjodi li ġew wara. Fl-istampa tidher is-sezzjoni f'Casal Rotondo.Tradizzjoni Funebri fil-Preistorja tas-Sardenja – id-Domus de Janasnofs|bla_tilardiversi siti2025iii, (kulturali)Id-Domus de Janas huma tipi ta' oqbra pre-Nuraġiċi mħaffra fil-blat li jinsabu f'Sardenja. Jikkonsistu f'diversi kompartimenti mħaffrin fil-blat mill-poplu ta' San Ciriaco tul il-kulturi ta' Ozieri u kulturi sussegwenti, b'konfigurazzjoni li tixbaħ dik ta' djar.

 Referenzi 

Kategorija:Italja
Kategorija:Listi ta' Siti ta' Wirt Dinji