Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Montenegro

Is-Siti ta' Wirt Dinji tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura (UNESCO) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972. Il-wirt kulturali jikkonsisti minn monumenti (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, skulturi monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u bijoloġiċi), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' annimali u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-xjenza, tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali. Il-Montenegro, li ddikjara l-indipendenza tiegħu fl-2006 wara x-xoljiment tal-Jugoslavja u s-Serbja u l-Montenegro, iffirma l-Konvenzjoni fit-3 ta' Ġunju 2006.

Mill-2018, il-Montenegro għandu erba' Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. L-ewwel sit fil-Montenegro li żdied mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO kien ir-Reġjun Naturali, Kulturali u Storiku ta' Kotor, li tniżżel fit-tielet Sessjoni tal-UNESCO fl-1979. Il-Park Nazzjonali ta' Durmitor tniżżel fl-1980 u ġie estiż fl-2005. Dawn iż-żewġ siti tniżżlu fil-lista meta l-Montenegro kien għadu parti mill-Jugoslavja. Barra minn hekk, hemm ukoll żewġ siti transnazzjonali. Is-sit taċ-Ċimiterji tal-Oqbra Medjevali magħrufa bħala Stećci, li tniżżel fl-2016, huwa kondiviż mal-Bożnija-Ħerzegovina, mal-Kroazja u mas-Serbja, filwaqt li s-sit tal-Opri Venezjani tad-Difiża bejn is-sekli 15 u 17: Stato da Terra – Stato da Mar tal-Punent huwa kondiviż mal-Kroazja u mal-Italja. Il-Park Nazzjonali ta' Durmitor tniżżel bħala sit naturali filwaqt li t-tliet siti l-oħra tniżżlu bħala siti kulturali.

Meta tniżżel fl-1979, is-sit tar-Reġjun Naturali, Kulturali u Storiku ta' Kotor ġie elenkat minnufih fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji fil-Periklu, minħabba l-ħsarat li ġarrab f'terremot ta' 6.9 Mw li affettwa ż-żona fil-bidu ta' dik is-sena stess. Wara r-restawr, li l-biċċa l-kbira tiegħu ġie ffinanzjat mill-UNESCO, is-sit tneħħa mil-lista tas-siti fil-periklu fl-2003.

 Siti ta' Wirt Dinji 
L-UNESCO tiddeżinja s-siti abbażi ta' għaxar kriterji tal-għażla; kull sit irid jissodisfa mill-inqas wieħed mill-għaxar kriterji. Il-kriterji (i) sa (vi) huma kulturali, filwaqt li l-kriterji (vii) sa (x) huma naturali.

NB: * Siti transnazzjonali (bl-ikħal)
SitRitrattPost (muniċipalità)Sena tad-deżinjazzjoniKriterji tal-għażlaDeskrizzjoniReġjun Naturali, Kulturali u Storiku ta' Kotorħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:20090719_Crkva_Gospa_od_Zdravlja_Kotor_Bay_Montenegro.jpg|alt=Kotor|150x150pxKotor, Herceg Novi, Tivat1979i, ii, iii, iv (kulturali)Il-Bajja ta' Kotor, port naturali strateġiku fil-Lvant tal-Baħar Adrijatiku, kienet ċentru importanti tal-arti u tal-kummerċ matul il-Medju Evu. Il-valur tar-reġjun huwa integrat fil-kwalità tal-arkitettura tal-bliet iffortifikati u miftuħa, tal-insedjamenti, tal-palazzi u tal-kumplessi monastiċi, kif ukoll l-integrazzjoni tagħhom fil-pajsaġġ imtarraġ ikkultivat fuq ix-xaqlibiet tal-għoljiet tal-blat għoljin. Is-sit jinkludi l-bliet ta' Kotor, Perast u Risan, kif ukoll il-fortifikazzjonijiet ta' Kotor. Bejn l-1979 u l-2003, is-sit tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji fil-Periklu minħabba li ħsara li ġarrab mit-terremot tal-1979 tal-Montenegro. Fl-2012 u fl-2015 saru xi modifiki minuri fil-konfini taż-żona ta' lqugħ tas-sit.Park Nazzjonali ta' Durmitorħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Black_Lake_in_Montenegro.jpg|alt=Durmitor|150x150pxŽabljak1980vii, viii, x (naturali)Durmitor hija katina muntanjuża tal-ġebla tal-ġir li tifforma parti mill-Alpi Dinariċi. Issawret permezz tal-glaċieri u mimlija kanjons bix-xmajjar. Il-Kanjon tax-xmara Tara għandhom l-iżjed fniedaq tax-xmajjar fondi fl-Ewropa, ta' madwar 1,300 metru (4,300 pied). Hemm 18-il lag glaċjali fil- park u l-ikbar wieħed huwa l-Lag l-Iswed. Il-Park Nazzjonali ta' Durmitor huwa wkoll post importanti għall-bijodiversità. Wara li s-sit tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1980, il-konfini taż-żona ta' lqugħ tas-sit ġew immodifikati fl-2005 biex ikunu l-istess bħall-konfini tal-park nazzjonali.Ċimiterji tal-Oqbra Medjevali magħrufa bħala Stećci*ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Medieval_tombstones_of_Montenegro.png|150x150pxŽabljak, Plužine2016iii, vi (kulturali)L-iStećci (singular: stećak) huma l-oqbra monolitiċi Medjevali li jinsabu fil-Bożnija-Ħerzegovina kif ukoll f'partijiet tal-Kroazja, tas-Serbja u tal-Montenegro. Tfaċċaw għall-ewwel darba fis-seklu 12 u laħqu l-qofol tagħhom fis-sekli 14 u 15. Fil-Montenegro hemm tliet siti, tnejn f'Žabljak u wieħed f'Plužine.Opri Venezjani tad-Difiża bejn is-sekli 15 u 17: Stato da Terra – Stato da Mar tal-Punent*ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cytadela_w_obr%C4%99bie_mur%C3%B3w_miejskich_w_Kotorze_02.jpg|150x150pxKotor2017iii, iv (kulturali)Dan is-sit huwa magħmul minn sitt komponenti ta' opri tad-difiża fl-Italja, fil-Kroazja u fil-Montenegro, tul iktar minn 1,000 kilometru bejn ir-reġjun tal-Lombardia fl-Italja u l-Lvant tal-Kosta Adrijatika. Id-disinn tal-fortifikazzjonijiet (imlaqqmin alla moderna) ħabat mal-introduzzjoni tal-porvli fil-gwerer, li wasslet għal bidliet sinifikanti fit-tekniki u fl-arkitettura militari. Il-fortifikazzjonijiet ta' Kotor huma parti minn dan is-sit fil-Montenegro.

 Referenzi 

Kategorija:Listi ta' Siti ta' Wirt Dinji
Kategorija:Montenegro