Bratislava

Bratislava (bis-Slovakk: Prešporok; bil-Ġermaniż: Pressburg jew Preßburg; bl-Ungeriż: Pozsony; bil-Kroat: Požun) hija l-belt kapitali tas-Slovakkja, b'popolazzjoni ta' madwar 460,000 ruħ, filwaqt li hija l-akbar belt tal-pajjiż. Bratislava tinsab fil-lbiċ tas-Slovakkja, hi tokkupa ż-żewġ xtut tax-Xmara Danubu u x-xatt tax-xellug Xmara Morava. Il-Belt tmiss mal-Ungerija u l-Awstrija, hija l-unika kapitali nazzjonali li għandha fruntieri ma' żewġ pajjiżi indipendenti.

Bratislava hija ċentru tal-politika, tal-kultura, u tal-ekonomija tas-Slovakkja. Hija s-sedi tal-president Slovakk, tal-parlament, u tal-Eżekuttiv Slovakk. Fiha hemm diversi universitajiet, mużewijiet, teatri, galleriji u istituzzjonijiet kulturali u edukattivi oħra importanti. Ħafna negozji kbar tas-Slovakkja u istituzzjonijiet finanzjarji wkoll għandhom il-kwartieri ewlenin hemmhekk.

Etimoloġija


Il-belt irċeviet l-isem kontemporanju tagħha fis-16 ta’ Marzu 1919. Sa dakinhar, kienet magħrufa prinċipalment bl-Ingliż bħala "Pressburg" (minn isimha Ġermaniża, Preßburg), peress li wara l-1526 kienet iddominata prinċipalment mill-monarkija tal-Habsburgs. u l-belt kellha popolazzjoni Ġermaniża etnika sinifikanti. Dan huwa t-terminu li minnu huma derivati ​​l-ismijiet Slovakki (Prešporok) u Ċeki (Prešpurk) ta' qabel l-1919.

Il-lingwista Ján Stanislav kien jemmen li l-isem Ungeriż għall-belt, Pozsony, kien attribwit għall-kunjom Božan, probabbilment prinċep li kien s-sid tal-kastell qabel is-sena 950. Għalkemm l-isem Latin kien ibbażat ukoll fuq l-istess kunjom, skont riċerka tal-lessikulogu. Milan Makhtan. , il-verżjoni Ungeriża qatt ma saret uffiċjalment fir-rekords uffiċjali taż-żmien li kien jgħix il-prinċep. Madankollu, it-tliet verżjonijiet kollha kienu relatati ma’ dawk misjuba fis-Slovakk, iċ-Ċek, u l-Ġermaniż: Vratislaburgum (905), Braslavespurch, u Preslavaburc (it-tnejn 907).

L-insedjament medjevali Brezalauspurc (lit. Braslav Castle) kultant huwa attribwit lil Bratislava, iżda l-post attwali ta 'Brezalauspurc huwa s-suġġett ta' dibattitu akkademiku. L-isem modern tal-belt huwa attribwit għall-interpretazzjoni ħażina ta' Pavol Jozef Šafárik ta' Braslav bħala Bratislav fl-analiżi tiegħu tas-sorsi medjevali, li wasslitu biex jivvinta t-terminu Břetislaw, li aktar tard sar Bratislav. 

Matul ir-rivoluzzjoni tal-1918-1919, l-isem 'Wilsonov' jew 'Wilsonstadt' (wara l-President tal-Istati Uniti Woodrow Wilson) ġie propost mill-Amerikani Slovakki, peress li kien jappoġġja l-awtodeterminazzjoni nazzjonali. L-isem Bratislava, li kien intuża biss minn ftit patrijotti Slovakki, sar uffiċjali f’Marzu 1919 bil-għan li isem Slavu jkun jista’ jsostni t-talbiet li l-belt tkun parti miċ-Ċekoslovakkja.

Ismijiet alternattivi oħra għall-belt fil-passat jinkludu Grieg: Ιστρόπολις, romanizzat: Istropolis (li tfisser "belt tad-Danubju", użata wkoll bil-Latin), Ċek: Prešpurk, Franċiż: Presbourg, Taljan: Pressburg, Latin: Posonium, Rumen: Pojon, Kroat: Bratislava u Serb: Братислава.

F'dokumenti eqdem, il-forom Latini Bratislavia, Wratislavia, eċċ., li jirreferu għal Wroclaw, il-Polonja, mhux Bratislava, jistgħu jikkawżaw konfużjoni. Il-belt Pollakka għandha etimoloġija simili minkejja d-differenzi fl-ortografija.

Storja

L-ewwel insedjament permanenti magħruf taż-żona beda bil-kultura Linear Pottery, madwar 5000 QK. C. fl-era Neolitika. Madwar is-sena 200 Q.K. C., it-tribù Ċeltiku Boii waqqaf l-ewwel insedjament ewlieni, belt fortifikata magħrufa bħala oppidum. Huma stabbilixxew ukoll zekka, li tipproduċi muniti tal-fidda magħrufa bħala biatecas.


Iż-żona waqgħet taħt l-influwenza Rumana mill-1 sas-seklu 4 wara Kristu. C. u saret parti mid-Danubjan Limes, sistema ta’ difiża tal-fruntieri. Ir-Rumani introduċew il-kultivazzjoni tad-dielja fiż-żona u bdew tradizzjoni tal-produzzjoni tal-inbid, li għadha sal-lum.

L-Islavi waslu mill-Lvant bejn is-sekli 5 u 6 matul il-Perjodu ta 'Migrazzjoni. Bi tweġiba għall-attakki mill-Avari, it-tribujiet Slavi lokali rrivellaw u stabbilixxew l-Imperu ta' Samo (623–658), l-ewwel politika Slavi magħrufa. Fis-seklu 9, il-kastelli ta’ Bratislava (Brezalauspurk) u Devín (Dowina) kienu ċentri importanti tal-istati Slavi: il-Prinċipat ta’ Nitra u l-Gran Moravja. L-istudjużi ddiskutew l-identifikazzjoni taż-żewġ kastelli mibnija fil-Moravja l-Kbira bħala fortizzi, abbażi ta' argumenti lingwistiċi u n-nuqqas ta' evidenza arkeoloġika konvinċenti.

L-ewwel referenza bil-miktub għal settlement imsejjaħ "Brezalauspurc" tmur mill-907 u hija relatata mal-Battalja ta 'Presburg, li matulha armata tal-Bavarja ġiet megħluba mill-Ungeriżi. Hija relatata mal-waqgħa tal-Moravja l-Kbira, diġà mdgħajfa bit-tħassir intern tagħha stess u taħt attakk mill-Ungeriżi. Il-post eżatt tal-battalja għadu mhux magħruf, b'xi interpretazzjonijiet iqiegħduha fil-punent tal-Lag Balaton.

Fis-seklu 10, it-territorju ta' Pressburg (li aktar tard kien se jsir il-Kontea ta' Pozsony) sar parti mill-Ungerija (imsejjaħ ir-"Renju tal-Ungerija" mill-1000). Żviluppa bħala ċentru ekonomiku u amministrattiv ewlieni fuq il-fruntiera tar-renju. Din il-pożizzjoni strateġika kienet iddestinata li l-belt tkun ix-xena ta' attakki u battalji frekwenti, iżda ġabitilha wkoll żvilupp ekonomiku u status politiku għoli. Ingħatat l-ewwel "privileġġi tal-belt" magħrufa tagħha fl-1291 mir-Re Ungeriż Andrija III, u ġiet iddikjarata belt rjali ħielsa fl-1405 mir-Re Siġimund. Fl-1436 huwa awtorizza lill-belt biex tuża l-arma tagħha stess.

Ir-Renju tal-Ungerija ġie megħlub mill-Imperu Ottoman fil-Battalja ta' Mohács fl-1526. L-Ottomani assedjaw u għamlu ħsara lil Pressburg, iżda naqsu milli jirbħuha. Minħabba l-avvanzi Ottomani fit-territorju Ungeriż, il-belt ġiet innominata l-kapitali l-ġdida tal-Ungerija fl-1536, wara li saret parti mill-Monarkija tal-Habsburg u tat bidu għal era ġdida. Il-belt saret belt ta 'inkurunazzjoni u sede ta' rejiet, arċisqfijiet (1543), in-nobbli u l-organizzazzjonijiet u l-uffiċċji ewlenin kollha. Bejn l-1536 u l-1830, ħdax-il re u reġina Ungeriża ġew inkurunati fil-Katidral ta’ San Martin. Is-seklu 17 kien ikkaratterizzat minn rewwixti kontra l-Habsburgs, ġlied mal-Ottomani, għargħar, pesti u diżastri oħra, li naqqsu l-popolazzjoni.

Pressburg iffjorixxiet matul ir-renju tar-Reġina Marija Tereża fis-seklu 18, saret l-akbar u l-aktar belt importanti fl-Ungerija. Il-popolazzjoni ttriplikat; inbnew ħafna palazzi ġodda, monasteri, mansions u toroq, u l-belt kienet iċ-ċentru tal-ħajja soċjali u kulturali fir-reġjun. Wolfgang Amadeus Mozart ta kunċert fl-1762 fil-Palazz Pálffy. Joseph Haydn għamel fl-1784 fil-Palazz Grassalkovich. Ludwig van Beethoven kien mistieden fl-1796 fil-Palazz Keglević.

Il-belt bdiet titlef l-importanza tagħha taħt ir-renju ta’ iben Marija Tereża, Ġużeppi II, speċjalment wara li l-ġojjelli tal-kuruna nġiebu fi Vjenna fl-1783 f’tentattiv biex jissaħħu r-relazzjonijiet bejn l-Awstrija u l-Ungerija. Sussegwentement, ħafna kwartieri ġenerali marru f'Buda, segwiti minn segment kbir tan-nobbli. Hawn ġew ippubblikati l-ewwel gazzetti bl-Ungeriż u s-Slovakk: Magyar hírmondó fl-1780 u Presspurske Nowiny fl-1783. Matul is-seklu 18, il-belt saret ċentru tal-moviment nazzjonali Slovakk.

L-istorja tal-belt fis-seklu 19 kienet marbuta mill-qrib mal-ġrajjiet ewlenin fl-Ewropa. Il-Paċi ta' Pressburg bejn l-Awstrija u Franza ġiet iffirmata hawn fl-1805. Il-Kastell ta' Theben ġie mħassar mit-truppi Franċiżi ta' Napuljun waqt invażjoni tal-1809. Fl-1825, is-Soċjetà Nazzjonali għall-Istudji Ungeriżi (l-Akkademja tax-Xjenzi Ungeriża tal-lum) twaqqfet fi Pressburg grazzi għal donazzjoni minn István Széchenyi. Fl-1843, l-Ungeriż ġie pproklamat il-lingwa uffiċjali fil-leġiżlazzjoni, l-amministrazzjoni pubblika u l-edukazzjoni mid-Dieta tal-Belt.

Bħala reazzjoni għar-Rivoluzzjonijiet tal-1848, Fernando V iffirma l-hekk imsejħa Liġijiet ta’ April fil-Palazz tal-Primati, li kienu jinkludu l-abolizzjoni tas-serva. Il-belt għażlet in-naħa rivoluzzjonarja Ungeriża, iżda nqabdet mill-Awstrijaċi f'Diċembru 1848.

L-industrija żviluppat malajr fis-seklu 19. L-ewwel ferrovija miġbuda miż-żwiemel fir-Renju tal-Ungerija, minn Pressburg sa Szentgyörgy (Svätý Jur), inbniet fl-1840. Fl-1848 infetħet linja ġdida għal Vjenna bl-użu ta' lokomotivi tal-fwar, u linja għal Pest fl-1850. Ġew imwaqqfa ħafna istituzzjonijiet industrijali, finanzjarji u oħrajn ġodda; pereżempju, l-ewwel bank fis-Slovakkja tal-lum twaqqaf fl-1842. L-ewwel pont permanenti tal-belt fuq id-Danubju, Starý most, inbena fl-1891.

Qabel l-Ewwel Gwerra Dinjija, il-belt kellha popolazzjoni li kienet 42% Ġermaniża, 41% Ungeriża, u 15% Slovakka.

(Ċensiment tal-1910, il-popolazzjoni kienet influwenzata minn Magyarization [ċitazzjoni meħtieġa]). L-ewwel ċensiment ta' wara l-gwerra fl-1919 iddikjara li l-kompożizzjoni etnika tal-belt kienet 36% Ġermaniża, 33% Slovakka u 29% Ungeriża, iżda dan seta' rrifletta bidla fl-awto-identifikazzjoni, aktar milli skambju ta' rħula. Ħafna nies kienu bilingwi jew trilingwi u multikulturali. Wara l-Ewwel Gwerra Dinjija u l-formazzjoni taċ-Ċekoslovakkja fit-28 ta 'Ottubru 1918, il-belt ġiet inkorporata fl-istat il-ġdid minkejja r-riluttanza tar-rappreżentanti tagħha. Il-popolazzjoni dominanti Ungeriża u Ġermaniża ppruvat tipprevjeni l-annessjoni tal-belt maċ-Ċekoslovakkja u ddikjaraha belt ħielsa. Madankollu, il-leġjuni Ċekoslovakki okkupaw il-belt fl-1 ta’ Jannar 1919 u għamluha parti miċ-Ċekoslovakkja, kontra x-xewqat tal-popolazzjoni lokali, minħabba l-importanza ekonomika tagħha għall-istat il-ġdid. Il-belt saret is-sede tal-korpi u l-organizzazzjonijiet politiċi tas-Slovakkja u saret il-kapitali tas-Slovakkja fl-4 ta' Frar. Fit-12 ta’ Frar, 1919, il-popolazzjoni Ġermaniża u Ungeriża bdiet protesta kontra l-okkupazzjoni Ċekoslovakka. Skont Marcell Jankovics, avukat, pubbliċist u membru parlamentari Ungeriż, il-leġjuni Ċekoslovaki fetħu n-nar fuq id-dimostranti mhux armati. Is-sorsi Slovakki ma jiċħdux l-isparatura, iżda jżidu li l-leġjunarji kienu qed jiddefendu lilhom infushom kontra l-imġieba vjolenti u aggressiva tad-dimostranti. Gazzetta kontemporanja bil-lingwa Slovakka rrapportat li "folla beżqet fuq is-suldati tagħna, qatgħet il-badges minn fuq il-kpiepel, attakkathom fiżikament u sparathom mit-twieqi."

Fis-27 ta’ Marzu, 1919, l-isem Bratislava ġie adottat uffiċjalment għall-ewwel darba biex jieħu post l-isem Slovakk preċedenti Prešporok. Mingħajr ebda protezzjoni wara l-irtirar tal-armata Ungeriża, ħafna Ungeriżi tkeċċew jew ħarbu. Ċeki u Slovakki ċċaqalqu djarhom lejn Bratislava. L-edukazzjoni bl-Ungeriż u l-Ġermaniż tnaqqset radikalment fil-belt. Saċ-ċensiment Ċekoslovakk tal-1930, il-popolazzjoni Ungeriża ta' Bratislava kienet naqset għal 15.8% (ara l-artiklu tad-Demografija ta' Bratislava għad-dettalji).


Fl-1938, il-Ġermanja Nażista annesset l-Awstrija ġirien fl-Anschluss; aktar tard dik is-sena anness ukoll id-distretti ta’ Petržalka u Devín, li għadhom separati minn Bratislava, għal raġunijiet etniċi, peress li dawn kellhom ħafna Ġermaniżi etniċi. Bratislava ġiet iddikjarata l-kapitali tal-ewwel Repubblika Slovakka indipendenti fl-14 ta' Marzu, 1939, iżda l-istat il-ġdid malajr waqa' taħt l-influwenza Nażista. Fl-1941-1942 u 1944-1945, il-gvern Slovakk il-ġdid ikkoopera fid-deportazzjoni tal-biċċa l-kbira tal-madwar 15,000 Lhudi ta' Bratislava; Ġew trasportati lejn kampijiet ta’ konċentrament, fejn il-biċċa l-kbira nqatlu jew mietu qabel it-tmiem tal-gwerra fl-Olokawst

Bratislava ġiet ibbumbardjata mill-Alleati, okkupata mit-truppi Ġermaniżi fl-1944, u fl-aħħar ittieħdet mit-truppi tat-2 Front Ukrain Sovjetiku fl-4 ta' April, 1945. Sa tmiem it-Tieni Gwerra Dinjija, il-biċċa l-kbira tal-Ġermaniżi etniċi minn Bratislava ġew evakwati mill-awtoritajiet Ġermaniżi. Xi wħud reġgħu lura wara l-gwerra, iżda dalwaqt tkeċċew mingħajr il-proprjetà tagħhom taħt id-digrieti Beneš, parti minn tkeċċija mifruxa ta' Ġermaniżi etniċi mill-Ewropa tal-Lvant.


Wara li l-Partit Komunista ħataf il-poter fiċ-Ċekoslovakkja fi Frar tal-1948, il-belt saret parti mill-Blokk tal-Lvant. Il-belt annesset art ġdida u l-popolazzjoni żdiedet b'mod sinifikanti, u saret 90% Slovakka. Inbnew żoni residenzjali kbar li jikkonsistu f'bini għoli ta' pannelli prefabbrikati, bħal dawk fid-distrett ta' Petržalka. Il-gvern komunista bena wkoll diversi bini kbir ġdid, bħall-pont Most Slovenského národného povstania u l-kwartieri ġenerali tar-Radju Slovakk.

Fl-1968, wara l-attentat Ċekoslovakk fallut biex jilliberalizza r-reġim komunista, il-belt kienet okkupata mit-truppi tal-Patt ta’ Varsavja. Ftit wara, saret il-kapitali tar-Repubblika Soċjalista Slovakka, wieħed miż-żewġ stati taċ-Ċekoslovakkja federalizzata.

Id-dissidenti ta' Bratislava antiċipaw il-waqgħa tal-komuniżmu bir-rally tad-dawl tax-xemgħa ta' Bratislava fl-1988, u l-belt saret waħda miċ-ċentri ewlenin tar-Rivoluzzjoni tal-Blus anti-komunista fl-1989.

Fl-1993, il-belt saret il-kapitali tar-Repubblika Slovakka li għadha kif ġiet iffurmata wara d-Divorzju Velvet.

Ġeografija


Bratislava tinsab fil-Lbiċ tas-Slovakkja, fir-Reġjun ta' Bratislava. Il-pożizzjoni tagħha fuq il-fruntiera mal-Awstrija u l-Ungerija tagħmilha l-unika kapitali nazzjonali li tmiss bejn żewġ pajjiżi. Hija tinsab biss 18-il kilometru (11.2 mi) mill-fruntiera Ungeriża u 60 kilometru biss (37.3 mi) mill-kapitali Awstrijaka, Vjenna.

Il-belt għandha erja totali ta '367.58 kilometri kwadri (141.9 sq mi), li tagħmilha t-tieni l-akbar belt fis-Slovakkja skond iż-żona (wara l-Muniċipalità ta' Vysoké Tatry). Bratislava hija mifruxa max-Xmara Danubju, li tulha r-rotta ewlenija tat-trasport lejn żoni oħra kienet żviluppat u għal sekli sħaħ. Ix-xmara tgħaddi mill-belt mill-punent għax-Xlokk. Il-baċir tad-Danubju Nofsani jibda fil-Bieb ta' Devín fil-punent ta' Bratislava. Xmajjar oħra huma x-Xmara Morava, li tifforma l-fruntiera tal-majjistral tal-belt u tgħaddi fid-Danubju f'Devín, id-Danubju ż-Żgħir, u l-Vydrica, li tgħaddi fid-Danubju fid-distrett ta' Karlova Ves.

Il-firxa tal-muntanji tal-Karpazji tibda fit-territorju tal-belt mal-Karpazji Żgħar (Malé Karpaty). L-artijiet baxxi ta' Záhorie u Danubjan jestendu sa Bratislava. L-iktar punt baxx tal-belt jinsab fuq il-wiċċ tad-Danubju f'126 metru (413 pied) 'l fuq mil-livell medju tal-baħar, u l-ogħla punt huwa Devínska Kobyla f'514 metru (1,686 pied). L-altitudni medja hija 140 metru (460 pied).

Klima

Bratislava tinsab fiż-żona moderata tat-tramuntana u għandha klima moderatament kontinentali ( klassifikazzjoni tal-klima oriġinali Cfb/US Köppen-Geiger Cfb / Dfb , klassifikazzjoni tal-klima Trewartha DCbo , Żona ta’ Hardiness tal-Pjanti USDA 7b ) bi temperatura medja annwali (1990-2009)  ta' madwar 10.5 °C (50.9 °F), temperatura medja ta' 21 °C (70 °F) fl-iktar xahar sħun, u -1 °C (30 °F) f' l-iktar xahar kiesaħ, erba' staġuni distinti, u l-preċipitazzjoni hija mqassma b'mod pjuttost uniformi matul is-sena. Ħafna drabi jkun irjiħat b'varjazzjoni notevoli bejn sjuf sħan u xtiewi kesħin u mxarrbin. Il-belt tinsab f'waħda mill-aktar partijiet sħan u niexfa tas-Slovakkja.

Riċentement, it-tranżizzjonijiet mix-xitwa għas-sajf u mis-sajf għax-xitwa kienu mgħaġġla, b'perjodi qosra ta' waqgħa u rebbiegħa. Il-borra sseħħ inqas ta' spiss minn qabel. Temperaturi estremi (1981–2013): rekord għoli: 39.4 °C (102.9 °F), rekord baxx: −24.6 °C (−12.3 °F). Xi żoni, partikolarment Devín u Devínska Nová Ves, huma vulnerabbli għall-għargħar mix-xmajjar Danubju u Morava. Inbniet protezzjoni ġdida mill-għargħar fuq iż-żewġ banek.

Pajsaġġ urban u arkitettura

Il-pajsaġġ tal-belt ta' Bratislava huwa kkaratterizzat minn torrijiet medjevali u bini grandjuż tas-seklu 20, iżda għadda minn bidliet profondi fi boom tal-bini fil-bidu tas-seklu 21.

Ħafna mill-bini storiku huma kkonċentrati fil-belt il-qadima. Il-Bratislava City Hall hija kumpless ta’ tliet binjiet mibnija fis-sekli 14 u 15 u issa fiha l-Mużew tal-Belt ta’ Bratislava. Michael's Gate huwa l-uniku bieb li baqa' ħaj minn fortifikazzjonijiet medjevali u huwa fost l-eqdem bini fil-belt; l-iktar dar dejqa fl-Ewropa tinsab fil-qrib. Il-bini tal-Librerija tal-Università, mibni fl-1756, intuża mid-Dieta tar-Renju tal-Ungerija mill-1802 sal-1848. Ħafna mil-leġislazzjoni importanti tal-Era tar-Riforma Ungeriża (bħall-abolizzjoni tas-serf u l- fondazzjoni tal-Akkademja tax-Xjenzi Ungeriża) ġiet ippromulgata hemmhekk.

Iċ-ċentru storiku huwa kkaratterizzat minn ħafna palazzi barokk. Il-Palazz Grassalkovich, mibni madwar l-1760, issa huwa r-residenza tal-President Slovakk, u l-gvern Slovakk issa għandu l-kwartieri ġenerali tiegħu fl-eks Palazz tal-Arċisqof. Fl-1805, diplomatiċi tal-Imperaturi Napuljun u Franġisku II iffirmaw ir-raba' Paċi ta' Pressburg fil-Palazz tal-Primat, wara r-rebħa ta' Napuljun fil-Battalja ta' Austerlitz. Xi djar iżgħar huma storikament sinifikanti; Il-kompożitur Johann Nepomuk Hummel twieled f'dar tas-seklu 18 fil-belt il-qadima.


Katidrali u knejjes notevoli jinkludu l-Katidral Gotiku ta’ San Martin mibni fis-seklu 13-16, li serva bħala l-knisja tal-inkurunazzjoni tar-Renju tal-Ungerija bejn l-1563 u l-1830. Il-Knisja Franġiskana, li tmur mis-seklu 13, ġiet post ta’ ċerimonji tal-kavallerija u huwa l-eqdem bini sagru ippreservat fil-belt. Il-Knisja ta’ Santa Eliżabetta, magħrufa aħjar bħala l-Knisja Blu minħabba l-kulur tagħha, hija mibnija kollha kemm hi fl-istil Seċessjonista Ungeriż. Bratislava għandha sinagoga waħda li tiffunzjona, mit-tlieta ewlenin li kienu jeżistu qabel l-Olokawst.

Kurżità hija l-parti restawrata taħt l-art (li qabel kienet il-livell tal-art) taċ-ċimiterju Lhudi fejn jinsab midfun ir-Rabbi Moses Sofer tas-seklu 19, li tinsab fil-qiegħ ta’ Castle Hill ħdejn id-daħla ta’ mina tat-tramm. L-uniku ċimiterju militari fi Bratislava huwa Slavín, li nfetaħ fl-1960 f'ġieħ is-suldati tal-Armata Sovjetika li waqgħu waqt il-ħelsien ta' Bratislava f'April 1945. Joffri veduta eċċellenti tal-belt u l-Karpazji ż-Żgħar.

Strutturi prominenti oħra tas-seklu 20 jinkludu l-Most Slovenského národného povstania (Pont Nazzjonali tar-Rewwixta Slovakka) madwar id-Danubju b’restorant f’forma ta’ UFO, il-kwartieri ġenerali f’forma ta’ piramida maqluba tar-Radju Slovakk, u t-Torri tat-TV Kamzík iddisinjat b’mod uniku b’gverta ta’ osservazzjoni u restorant li jdur. Fil-bidu tas-seklu 21, bini ġdid ittrasforma l-pajsaġġ urban tradizzjonali. Fil-bidu tas-seklu 21, boom tal-bini nissel strutturi pubbliċi ġodda, bħall-Most Apollo u bini ġdid tat-Teatru Nazzjonali Slovakk, kif ukoll żvilupp tal-proprjetà privata.


Kastell ta' Bratislava


Waħda mill-aktar strutturi prominenti tal-belt hija l-Kastell ta' Bratislava (Bratislavský hrad), li jinsab fuq plateau 85 metru (279 pied) 'il fuq mid-Danubju. Is-sit tal-għoljiet tal-kastell ilu abitat mill-perjodu ta’ tranżizzjoni bejn iż-żminijiet tal-Ġebel u tal-Bronż u kien l-akropoli ta’ belt Ċeltika, parti mill-limes Rumani Rumani, qagħda kbira Slava fortifikata, u ċentru politiku, militari u reliġjużi. ċentru tal-Gran Moravja. Kastell tal-ġebel ma nbenax qabel is-seklu 10, meta ż-żona kienet parti mir-Renju tal-Ungerija, madankollu, sas-seklu 9 kienet bażilika tal-ġebel pre-Rumanika fiż-żona tal-kastro.

Il-kastell sar fortizza Gotika Anti-Hussita taħt Siġimund tal-Lussemburgu fl-1430, sar kastell Rinaxximentali fl-1562, u nbena mill-ġdid fl-1649 fl-istil Barokk. Taħt ir-Reġina Marija Tereża, il-kastell sar sede rjali prestiġjuża. Fl-1811, il-kastell inqered min-nar bi żball u baqa’ fdalijiet sas-snin ħamsin tas-seklu l-ieħor, meta nbena l-biċċa l-kbira mill-ġdid fl-istil Tereżjan antik tiegħu. Fl-1940, kien ippjanat li jitwaqqa’ l-fdalijiet tal-kastell u jinbidlu b’kumpless universitarju ġdid. Madankollu, qatt ma ġie realizzat u fis-sittinijiet bdiet ir-rikostruzzjoni. Illum, iservi skopijiet ċerimonjali u bħala mużew storiku tal-Mużew Nazzjonali Slovakk.

Devin Kastell


Il-Kastell ta' Devín mħassra u rinovat reċentement jinsab fid-distrett ta’ Devín, fuq wiċċ ta' blat fejn ix-Xmara Morava, li tifforma l-fruntiera bejn l-Awstrija u s-Slovakkja, tgħaddi fid-Danubju. Huwa wieħed mill-aktar siti arkeoloġiċi Slovakki importanti u fih mużew iddedikat għall-istorja tiegħu. Minħabba l-pożizzjoni strateġika tiegħu, il-Kastell ta' Devín kien kastell tal-fruntiera importanti ħafna tal-Moravja l-Kbira u l-istat ta' qabel Ungeriż. Inqerdet mit-truppi ta' Napuljun fl-1809. Huwa simbolu importanti tal-istorja Slovakka u Slava.

Rusovce


Il-Mansion Rusovce, bil-park bl-Ingliż tagħha, jinsab fid-distrett ta 'Rusovce. Id-dar inbniet oriġinarjament fis-seklu 17 u nbidlet f'mansion tal-Qawmien Gotiku Ingliż bejn l-1841 u l-1844. Il-muniċipalità hija magħrufa wkoll għall-fdalijiet tal-kamp militari Ruman ta' Gerulata, parti mill-limes Romanus, sistema ta' difiża. fruntiera. Gerulata nbniet u ntużat bejn l-1 u r-4 seklu wara Kristu. 

Parks u lagi


Minħabba l-pożizzjoni tagħha fl-għoljiet tal-Karpazji ż-Żgħar u l-veġetazzjoni tax-xatt tagħha fuq il-pjanuri tal-għargħar tad-Danubju, Bratislava għandha foresti qrib iċ-ċentru tal-belt. L-ammont totali ta 'spazju aħdar pubbliku huwa ta' 46.8 kilometri kwadri (18.1 mil kwadri), jew 110 metru kwadru (1,200 pied kwadru) għal kull abitant. L-akbar park fil-belt huwa Horský Park (litteralment, Mountain Park), fil-belt il-qadima. Il-park Bratislavský lesný (Bratislava Forest Park) jinsab fil-Karpazji ż-Żgħar u jinkludi ħafna postijiet popolari mal-viżitaturi, bħal Železná studienka u Koliba.. Il-Park tal-Foresti jkopri erja ta '27.3 kilometri kwadri (10.5 sq mi ), ta' li 96% hija koperta prinċipalment minn foresta tal-ballut u foresta mħallta tal-ballut-karrun, u fiha flora u fawna oriġinali bħal baġers Ewropej, volpijiet ħomor, ħanżir selvaġġ u ċriev. Fuq ix-xatt tal-lemin tad-Danubju, fil-muniċipalità ta’ Petržalka, hemm il-park Janko Kráľ, imwaqqaf fl-1774-1776. Park tal-belt ġdid huwa ppjanat għal Petržalka bejn il-lagi Malý Draždiak u Veľký Draždiak.

Iż-Żoo ta' Bratislava jinsab fuq Mlynská dolina, ħdejn il-kwartieri ġenerali tat-Televiżjoni Slovakka. Iż-zoo, imwaqqfa fl-1960, bħalissa fih 152 speċi ta’ annimal, fosthom l-iljun abjad rari u t-tigra bajda. Il-Ġonna Botaniċi, li jappartjenu għall-Università Comenius, jinsabu fuq ix-xatt tax-Xmara Danubju u huma dar għal aktar minn 120 speċi ta 'oriġini domestika u barranija.

Il-belt għandha numru ta 'lagi naturali u magħmula mill-bniedem, li ħafna minnhom huma użati għar-rikreazzjoni. Eżempji jinkludu l-Lag Štrkovec f'Ružinov, Kuchajda f'Nové Mesto, il-lagi Zlaté Piesky u Vajnory fil-grigal, u l-Lag Rusovce fin-nofsinhar, li huwa popolari man-nudisti.

Demografija


Mill-oriġini tal-belt sas-seklu 19, il-Ġermaniżi kienu l-grupp etniku dominanti. Fi tmiem l-Ewwel Gwerra Dinjija, 42% tal-popolazzjoni ta' Pressburg tkellmu l-Ġermaniż bħala l-lingwa nattiva tagħhom, 40% Ungeriż, u 15% Slovakk.

Wara l-formazzjoni tar-Repubblika Ċekoslovakka fl-1918, Bratislava baqgħet belt multi-etnika, iżda b'xejra demografika differenti. Minħabba s-Slovakkja, il-proporzjon ta' Slovakki u Ċeki żdied fil-belt, filwaqt li l-proporzjon ta' Ġermaniżi u Ungeriżi naqas. Fl-1938, 59% tal-popolazzjoni kienu Slovakki jew Ċeki, filwaqt li l-Ġermaniżi kienu jiffurmaw 22% u l-Ungeriżi 13% tal-popolazzjoni tal-belt. Il-ħolqien tal-ewwel Repubblika Slovakka fl-1939 ġab bidliet oħra, l-aktar it-tkeċċija ta’ ħafna Ċeki u d-deportazzjoni jew il-ħarba ta’ Lhud matul l-Olokawst. Fl-1945, il-biċċa l-kbira tal-Ġermaniżi ġew evakwati. Wara r-restawr taċ-Ċekoslovakkja, id-Digriet Beneš (parzjalment revokati fl-1948) ikkastigaw kollettivament lill-minoranzi etniċi Ġermaniżi u Ungeriżi bl-esproprjazzjoni u d-deportazzjoni lejn il-Ġermanja, l-Awstrija u l-Ungerija għall-allegata kollaborazzjoni tagħhom mal-Ġermanja Nażista u l-Ungerija kontra ċ-Ċekoslovakkja.

Il-belt għalhekk kisbet il-karattru distintament Slovakk tagħha. Mijiet ta’ ċittadini tkeċċew waqt l-oppressjoni komunista tas-snin ħamsin, bil-għan li “reazzjonarji” jiġu sostitwiti bil-klassi proletarja. Sa mis-snin ħamsin, is-Slovakki kienu l-etniċità dominanti fil-belt, li jikkostitwixxu madwar 90% tal-popolazzjoni tal-belt.

Riżultati taċ-Ċensiment tal-2021

Popolazzjoni tad-Distrett Grupp etniku Popolazzjoni
Bratislava I–V 475,577 Slovakki 407,358
Bratislava I 46,432 Ungeriż 11,167
Bratislava II 112,001 Ċek 5,031
Bratislava III 76,694 Ukraini 1524
bratislava iv 105,154 german 750
Bratislava V 122,296 Oħrajn/mhux iddikjarati 47,239

Politika


Bratislava hija s-sede tal-parlament, il-presidenza, il-ministeri, il-qorti suprema (Slovakk: Najvyšší súd) u l-bank ċentrali tas-Slovakkja. Hija s-sede tar-Reġjun ta' Bratislava u, mill-2002, ukoll tar-Reġjun Awtonomu ta' Bratislava. Il-belt għandha wkoll ħafna ambaxxati u konsulati barranin.

L-istruttura attwali tal-gvern lokali (Mestská samospráva) ilha fis-seħħ mill-1990. Hija magħmula minn sindku (primatur), bord muniċipali (Mestská rada), kunsill tal-belt ( Mestské zastupiteľstvo), kummissjonijiet tal-belt (Komisie mestského zastupiteľstva), u uffiċċju tal-maġistrat tal-belt (Magistrát).


Is-sindku, ibbażat fil-Palazz tal-Primati, huwa l-uffiċjal kap eżekuttiv tal-belt u huwa elett għal mandat ta’ erba’ snin. Is-sindku attwali ta’ Bratislava huwa Matúš Vallo, li rebaħ l-elezzjonijiet li saru fid-29 ta’ Ottubru 2022 bħala kandidat indipendenti. Il-kunsill tal-belt huwa l-korp leġiżlattiv tal-belt, responsabbli għal kwistjonijiet bħall-baġit, ordinanzi lokali, ippjanar tal-belt, manutenzjoni tat-toroq, edukazzjoni u kultura.

City hall

Il-Kunsill tal-Belt ta' Bratislava huwa l-leġiżlatura tal-Belt ta' Bratislava. Għandu 45 membru. Il-Kunsill ġeneralment jiltaqa’ darba fix-xahar u jikkonsisti f’45 membru eletti għal mandat ta’ erba’ snin konkorrenti ma’ dak tas-sindku. Ħafna mill-funzjonijiet eżekuttivi tal-kunsill jitwettqu mill-kummissjoni tal-belt taħt id-direzzjoni tal-kunsill. [121] Il-bord tal-belt huwa korp ta' 28 membru magħmul mis-sindku u d-deputati tiegħu, is-sindki tad-distrett, u sa għaxar membri tal-kunsill tal-belt. Il-bord huwa fergħa eżekuttiva u superviżorja tal-kunsill tal-belt u jservi wkoll rwol konsultattiv lis-sindku.

Amministrazzjoni

Amministrattivament, Bratislava hija maqsuma f'ħames distretti: Bratislava I (iċ-ċentru tal-belt), Bratislava II (partijiet tal-Lvant), Bratislava III (partijiet tal-grigal), Bratislava IV (partijiet tal-punent u tat-tramuntana) u Bratislava V (partijiet min-nofsinhar għal-lemin). bank tad-Danubju, inkluż Petržalka, iż-żona residenzjali l-aktar densament popolata fl-Ewropa Ċentrali).


Għal skopijiet ta 'awto-gvern, il-belt hija maqsuma fi 17-il distrett, li kull wieħed minnhom għandu sindku (starosta) u kunsill tiegħu. In-numru ta' kunsilliera f'kull wieħed jiddependi mid-daqs u l-popolazzjoni tal-muniċipalità. Kull wieħed mid-distretti jikkoinċidi mal-20 żona katastali tal-belt, ħlief f'żewġ każijiet: Nové Mesto huwa maqsum fiż-żoni katastali Nové Mesto u Vinohrady u Ružinov huwa maqsum f'Ružinov, Nivy u Trnávka. Barra minn hekk, id-diviżjoni mhux uffiċjali tirrikonoxxi distretti u lokalitajiet addizzjonali.

Diviżjonijiet territorjali ta' Bratislava

+Bratislava's territorial divisions District Borough MapBratislava I14px Staré Mesto400pxBratislava II14px Ružinov14px Vrakuňa14px Podunajské BiskupiceBratislava III14px Nové Mesto14px Rača14px VajnoryBratislava IV14px Dúbravka14px Karlova Ves14px Devín14px Devínska Nová Ves14px Lamač14px Záhorská BystricaBratislava V14px Petržalka14px Jarovce14px Rusovce14px Čunovo

Ekonomija

Ir-Reġjun ta' Bratislava huwa l-aktar reġjun sinjur u ekonomikament prosperu fis-Slovakkja, minkejja li huwa l-iżgħar skond iż-żona u għandu t-tielet l-iżgħar popolazzjoni mit-tmien reġjuni Slovakki. Jirrappreżenta madwar 26 % tal-PGD Slovakk

Is-salarju medju fix-xahar fir-reġjun ta’ Bratislava fl-2022 kien ta’ €1,908.

Abbażi tal-PDG per capita, Bratislava kienet is-sitt l-aktar reġjun sinjur fl-Unjoni Ewropea fl-2016. Madankollu, l-analisti nnutaw li l-klassifikazzjoni tar-reġjun ta’ Bratislava hija esaġerata għal diversi raġunijiet. Il-PGD tar-reġjun ta' Bratislava jqis l-attivitajiet ta' kumpaniji li huma bbażati fil-kapital iżda li għandhom ukoll operazzjonijiet sinifikanti x'imkien ieħor. Barra minn hekk, Volkswagen Slovakia, l-akbar manifattur tal-karozzi fis-Slovakkja, tinsab fir-reġjun ta’ Bratislava iżda hija proprjetà ta’ VW, li tagħti l-impressjoni li ż-żona hija għonja ħafna. Bħala riżultat, kważi 30 fil-mija tal-PGD tas-Slovakkja huwa ġġenerat fi Bratislava.

Ir-rata tal-qgħad fi Bratislava kienet 1.83% f'Diċembru 2007. Ħafna istituzzjonijiet tal-gvern u kumpaniji privati ​​għandhom il-kwartieri ġenerali tagħhom fi Bratislava. Aktar minn 75% tal-popolazzjoni ta' Bratislava taħdem fis-settur tas-servizzi, magħmul prinċipalment minn kummerċ, banek, kompjuters, telekomunikazzjoni u turiżmu. Il-Borża ta’ Bratislava (BSSE), organizzatur tal-Borża pubblika, twaqqfet fil-15 ta’ Marzu, 1991.

Kumpaniji li joperaw b’mod predominanti fi Bratislava bl-ogħla valur miżjud skont il-klassifika Trend Top 200 tal-2018 jinkludu l-Impjant ta’ Bratislava ta’ Volkswagen, ir-Raffineriji Slovnaft (MOL), Eset (iżviluppatur tas-softwer), Asseco (kumpanija tas-softwer), PPC Power (produttur tas-sħana u tal-fwar) u Aġenzija tal-persunal ta' Trenkwalder.

Volkswagen Group ħa f'idejh u espandiet il-fabbrika BAZ fl-1991, u minn dakinhar espandiet ħafna l-produzzjoni lil hinn mill-mudelli oriġinali ta 'Skoda Auto. Bħalissa, 68% tal-produzzjoni hija ffukata fuq SUVs: Audi Q7; Volkswagen Touareg; kif ukoll il-body u l-undercarriage tal-Porsche Cayenne. Mill-2012, il-produzzjoni inkludiet ukoll il-Volkswagen up! , SEAT Mii u Skoda Citigo.

F'dawn l-aħħar snin, negozji ta 'teknoloġija għolja u orjentati lejn is-servizz iffjorixxu fi Bratislava. Ħafna kumpaniji globali, inklużi IBM, Dell, Lenovo, AT&T, SAP, Amazon, Johnson Controls, Swiss Re u Accenture, bnew ċentri ta 'esternalizzazzjoni u servizz hawn jew qed jippjanaw li jagħmlu dan dalwaqt. Ir-raġunijiet għall-influss ta’ korporazzjonijiet multinazzjonali jinkludu l-prossimità tal-Ewropa tal-Punent, ħaddiema tas-sengħa, u d-densità għolja ta’ universitajiet u faċilitajiet ta’ riċerka. Anke kumpaniji Slovakki tal-IT inklużi ESET, Sygic u Pixel Federation huma bbażati fi Bratislava.

Kumpaniji kbar oħra u impjegaturi bbażati fi Bratislava huma Slovak Telekom, Orange Slovensko, Slovenská sporiteľňa, Tatra banka, Doprastav, Hewlett-Packard Slovakkja, Slovnaft, Henkel Slovensko, Slovenský plynárenský priemyselly, Kraský Priemyselpublika, Kraskovo Foods Rep. Repubblika Slovakka.

It-tkabbir qawwi tal-ekonomija Slovakka fis-snin 2000 wassal għal boom fl-industrija tal-kostruzzjoni, u bosta proġetti kbar tlestew jew huma ppjanati fi Bratislava. Iż-żoni li jattiraw l-iżviluppaturi jinkludu x-xmara tad-Danubju, fejn diġà tlestew żewġ proġetti ewlenin: River Park fil-belt il-qadima u Eurovea ħdejn il-pont Apollo. Postijiet oħra li qed jiġu żviluppati jinkludu ż-żoni madwar l-istazzjonijiet ewlenin tal-ferrovija u tal-karozzi tal-linja, iż-żona industrijali preċedenti ħdejn il-Belt il-Qadima, u fid-distretti ta' Petržalka, Nové Mesto, u Ružinov. L-investituri huma mistennija li jonfqu €1.2 biljun fuq proġetti ġodda sal-2010. Fl-2010, il-belt kellha baġit bilanċjat ta' €277 miljun, b'wieħed minn ħamsa użat għall-investiment. Bratislava għandha ishma fi 17-il kumpanija direttament, inkluża l-kumpanija tat-trasport pubbliku tal-belt Dopravný podnik Bratislava, il-kumpanija tal-ġbir u r-rimi tal-iskart bl-isem OLO (Odvoz a likvidácia odpadu) u l-kumpanija tal-utilità tal-ilma. [144] Il-belt tamministra wkoll organizzazzjonijiet muniċipali bħall-pulizija tal-belt (Mestská polícia), il-Mużew tal-Belt ta' Bratislava u ż-ŻOO ta' Bratislava.

Turiżmu

Fl-2006, Bratislava kellha 77 stabbiliment ta' akkomodazzjoni kummerċjali, li minnhom 45 kienu lukandi, b'kapaċità totali ta' 9,940 sodda. B’kollox 986,201 viżitatur, li 754,870 minnhom kienu barranin, qagħdu l-lejl. B'mod ġenerali, il-viżitaturi għamlu 1,338,497 waqfa għal lejl. Madankollu, parti konsiderevoli taż-żjarat isiru minn dawk li jżuru Bratislava għal ġurnata waħda, u n-numru eżatt tagħhom mhux magħruf. L-akbar numru ta’ viżitaturi barranin ġej mir-Repubblika Ċeka, il-Ġermanja, ir-Renju Unit, l-Italja, il-Polonja u l-Awstrija.

Fost fatturi oħra, it-tkabbir tat-titjiriet tal-linji tal-ajru low-cost lejn Bratislava, immexxija minn Ryanair, wassal għal stag parties li jidhru, l-aktar mir-Renju Unit. Filwaqt li dawn huma boom għall-industrija tat-turiżmu tal-belt, id-differenzi kulturali u l-vandaliżmu qajmu tħassib fost l-uffiċjali lokali. B'riflessjoni tal-popolarità tal-partiti rawdy fi Bratislava fil-bidu u f'nofs is-snin 2000, il-belt kienet l-ambjent għall-film tal-kummiedja Eurotrip tal-2004, li fil-fatt kien iffilmjat fil-belt ta' Praga, ir-Repubblika Ċeka.

Xiri

Bratislava għandha tmien ċentri tax-xiri ewlenin: Aupark, Avion Shopping Park, Bory Mall, Central, Eurovea, Nivy Centrum, Vivo! (qabel Polus City Centre) u l-Palazz tax-Xiri.

Xahar qabel il-Milied, il-pjazza ewlenija ta’ Bratislava tinxtegħel b’siġra tal-Milied u l-monti tas-suq tal-Milied jinfetħu uffiċjalment. Madwar 100 stall jinfetħu kull sena. Huwa miftuħ ħafna mill-ġurnata, kif ukoll bil-lejl.

Kultura

Bratislava hija l-qalba kulturali tas-Slovakkja. Minħabba l-karattru multikulturali storiku tagħha, il-kultura lokali hija influwenzata minn diversi gruppi etniċi u reliġjużi, inklużi Ġermaniżi, Slovakki, Ungeriżi u Lhud. Bratislava għandha bosta teatri, mużewijiet, galleriji, swali tal-kunċerti, ċinema, klabbs tal-films u istituzzjonijiet kulturali barranin.

Arti tal-ispettaklu


Bint Bratislava s-kwartieri ġenerali tat-Teatru Nazzjonali Slovakk , ikun f'żewġ bini. L-ewwel huwa bini ta’ teatru Neo-Rinaxximentali li jinsab fil-Belt il-Qadima fit-tarf ta’ Pjazza Hviezdoslav. Il-binja l-ġdida, miftuħa għall-pubbliku fl-2007, tiffaċċja x-xmara. It-teatru għandu tliet ensembles: opra, ballet, u drama. It-teatri iżgħar jinkludu t-Teatru tal-Pupi ta' Bratislava, it-Teatru Astorka Korzo '90, it-Teatru Arena, L+S Studio u t-Teatru Naive f'Radošina.

Il-mużika fi Bratislava iffjorixxiet fis-seklu 18 u kienet marbuta mill-qrib mal-ħajja mużikali ta’ Vjenna. Mozart żar il-belt ta’ sitt snin. Kompożituri notevoli oħra li żaru jew għexu fil-belt kienu jinkludu Haydn, Liszt, Bartók, u Beethoven. Huwa wkoll il-post tat-twelid tal-komposituri Johann Nepomuk Hummel, Ernő Dohnányi u Franz Schmidt. Bratislava hija d-dar tal-Orkestra Filarmonika Slovakka u l-orkestra tal-kamra Capella Istropolitana. Il-belt tospita diversi festivals annwali, bħall-Festival tal-Mużika ta’ Bratislava jew il-Bratislava Jazz Days. Il-Wilsonic Festival, li jsir kull sena fis-snin 2000, iġib għexieren ta' atti mużikali internazzjonali fil-belt kull sena. Matul is-sajf, isiru diversi avvenimenti mużikali bħala parti mis-Sajf Kulturali ta' Bratislava fil-Kastell ta' Bratislava. Barra minn hekk il-festivals mużikali, huwa possibbli li tisma’ mużika li minn taħt l-art sa stelle tal-pop flimkien.

Bratislava hija dar għal tnejn mill-gruppi ta' żfin folkloristiku nazzjonali tas-Slovakkja, Lúčnica u Slovenský ľudový umelecký kolektív (SĽUK).

Mużewijiet u galleriji


Il-Mużew Nazzjonali Slovakk (Slovenské národné múzeum), imwaqqaf fl-1961, huwa bbażat fi Bratislava fuq ix-xatt tax-xmara fil-Belt il-Qadima, flimkien mal-Mużew tal-Istorja Naturali, li huwa wieħed mis-suddiviżjonijiet tiegħu. Hija l-akbar istituzzjoni kulturali fis-Slovakkja u tmexxi 16-il mużew speċjalizzat fi Bratislava u lil hinn. Il-Mużew tal-Belt ta' Bratislava (Múzeum mesta Bratislava), stabbilit fl-1868, huwa l-eqdem mużew li jopera kontinwament fis-Slovakkja. L-għan ewlieni tiegħu huwa li tirrakkonta l-istorja ta’ Bratislava f’diversi forom mill-eqreb perjodi bl-użu ta’ kollezzjonijiet storiċi u arkeoloġiċi. Joffri esebiti permanenti fi tmien mużewijiet speċjalizzati.

Il-Gallerija Nazzjonali Slovakka, imwaqqfa fl-1948, toffri l-aktar netwerk estensiv ta’ galleriji fis-Slovakkja. Żewġ esebiti fi Bratislava jinsabu ħdejn xulxin fil-Palazz Esterházy (Esterházyho palác, Eszterházy palota) u l-Barracks tal-Ilma (Vodné kasárne, Vizikaszárnya) fuq ix-xatt tax-xmara Danubju fil-Belt il-Qadima. Il-Gallerija tal-Belt ta' Bratislava, imwaqqfa fl-1961, hija t-tieni l-akbar gallerija Slovakka tat-tip tagħha. Il-gallerija toffri wirjiet permanenti fil-Palazz Pálffy ( Pálffyho palác , Pálffy palota ) u l-Palazz Mirbach ( Mirbachov palác , Mirbach palota ), fil-Belt il-Qadima. Danubiana Art Museum, wieħed mill-iżgħar mużewijiet tal-arti fl-Ewropa, jinsab qrib ix-xogħlijiet tal-ilma ta' Čunovo.

Midja

Bħala l-kapitali nazzjonali, Bratislava hija d-dar għal ħafna ħwienet tal-midja nazzjonali u lokali. Stazzjonijiet televiżivi notevoli bbażati fil-belt jinkludu t-televiżjoni Slovakka (Slovenská televízia), Markíza, JOJ u TA3. Ir-Radju Slovakk (Slovenský rozhlas) huwa bbażat fiċ-ċentru, u ħafna stazzjonijiet tar-radju kummerċjali Slovakki huma bbażati fil-belt. Il-gazzetti nazzjonali bbażati fi Bratislava jinkludu SME, Pravda, Nový čas, Hospodárske noviny u The Slovak Spectator tal-lingwa Ingliża. Hemm ibbażati żewġ aġenziji tal-aħbarijiet: l-Aġenzija tal-Aħbarijiet tar-Repubblika Slovakka (TASR) u l-Aġenzija tal-Aħbarijiet Slovakka (SITA).

Sport


Diversi timijiet sportivi u sportivi għandhom tradizzjoni twila fi Bratislava, b'ħafna timijiet u individwi jikkompetu f'kampjonati u kompetizzjonijiet Slovakki u internazzjonali.

Bħalissa l-futbol huwa rappreżentat mill-uniku klabb li jilgħab fl-aqwa kampjonat tal-futbol Slovakk, il-Fortuna Liga. ŠK Slovan Bratislava, imwaqqfa fl-1919, għandha l-playing field tagħha fit-Tehelné Polo Stadium. ŠK Slovan huwa l-iktar klabb tal-futbol ta' suċċess fl-istorja tas-Slovakkja, u huwa l-uniku klabb mill-eks Ċekoslovakkja li rebaħ il-kompetizzjoni tal-futbol Ewropea, it-Tazza tar-Rebbieħa tat-Tazza tal-UEFA, fl-1969. FC Petržalka akadémia huwa l-iktar wieħed mill-futbol ta' Bratislava. klabbs, imwaqqfa fl-1898, u hija bbażata fl-FC Petržalka 1898 Stadium fi Petržalka (qabel f'Pasienky f'Nové Mesto u Štadión Petržalka f'Petražalka). Bħalissa huma l-uniku tim Slovakk li rebaħ tal-anqas logħba waħda fil-fażi tal-gruppi tal-UEFA Champions League, l-aktar magħrufa hija r-rebħa ta’ 5–0 fuq Celtic FC fir-rawnd ta’ kwalifikazzjoni, flimkien mat-3–2 fuq FC Porto. . Qabel dan, FC Košice fl-istaġun 1997-1998 tilfu s-sitt logħbiet, minkejja li kien l-ewwel tim Slovakk mill-indipendenza li lagħab fil-kompetizzjoni.

Fl-2010, Artmedia ġew relegati mill-Corgon Liga taħt l-isem il-ġdid tagħhom ta' MFK Petržalka, u spiċċaw fit-12-il post u fil-qiegħ. FC Petržalka akadémia bħalissa jikkompeti fil-5. kampjonat wara falliment fis-sajf tal-2014. Klabb ieħor magħruf mill-belt huwa FK Inter Bratislava. Imwaqqfa fl-1945, għandu l-kamp tal-logħob tiegħu fl-Istadium ŠKP Inter Dúbravka f'Dúbravka (qabel fi Štadión Pasienky) u bħalissa jilgħab fit-3. liga. Hemm [afna aktar klabbs bi tradizzjoni twila u storja ta’ su//ess minkejja n-nuqqas ta’ su//ess f’dawn l-a[[ar snin, pere]empju LP Domino Bratislava b[alissa jilg[ab fil-4. liga; FK Rača Bratislava jikkompeti fit-3. kampjonat kif ukoll Inter; FK ŠKP Inter Dúbravka Bratislava, wara ŠKP Devín (tim ta' suċċess tas-snin 90) u parzjalment wara Inter oriġinali (l-Inter oriġinali falliet fl-2009, biegħet il-liċenzja Corgoň Liga lil FK Senica u ingħaqad legalment ma' FC ŠKP Dúbravka; l-Inter attwali ħadu t-tradizzjoni, isem, kuluri, partitarji, eċċ., iżda mhux legalment is-suċċessur tal-Inter oriġinali); FC Tatran Devín, il-klabb li kellu suċċess prinċipalment fil-livell taż-żgħażagħ u ingħaqad ma’ ŠKP Bratislava fl-1995; MŠK Iskra Petržalka, li jilgħab taħt l-isem ta' ŠK Iskra Matadorfix Bratislava fl-1 League antik (illum it-2) fl-1997/98.

Bratislava hija dar għal tliet grawnds tal-isports tax-xitwa: Ondrej Nepela Winter Sports Stadium, V. Dzurilla Winter Sports Stadium u Dúbravka Winter Sports Stadium. It-tim tal-hockey tas-silġ HC Slovan Bratislava ilu jirrappreżenta lil Bratislava mill-istaġun 2012–13 fil-Kontinental Hockey League. Slovnaft Arena, parti mill-arena ta 'l-isports tax-xitwa Ondrej Nepela, hija d-dar ta' HC Slovan. Il-Kampjonati tad-Dinja tal-Ice Hockey tal-1959 u tal-1992 intlagħbu fi Bratislava, u l-Kampjonat tad-Dinja tal-2011 sar fi Bratislava u Košice, li għalihom inbena grawnd ġdid.[163] Il-belt ospitat ukoll il-Kampjonat tad-Dinja fl-2019.

Iċ-Ċentru tal-Isport tal-Ilma ta' Čunovo huwa żona ta' slalom ta' ilma abjad u rafting, ħdejn id-Diga ta' Gabčíkovo. Kull sena jospita diversi kompetizzjonijiet internazzjonali u nazzjonali tal-kenura u l-kayak.

Fl-1966, Bratislava semmiet l-istadium multi-sportiv ġdid tagħha wara t-tennista Ladislav Hecht. [164] 

Iċ-Ċentru Nazzjonali tat-Tennis, li jinkludi l-Aegon Arena, jospita diversi avvenimenti kulturali, sportivi u soċjali. Hemm intlagħbu diversi logħbiet tat-Tazza Davis, inkluża l-Finali tat-Tazza Davis tal-2005. Il-belt hija rappreżentata fl-aqwa kampjonati Slovakki għall-basketball tan-nisa u l-irġiel, il-handball u l-volleyball tan-nisa, u l-waterpolo tal-irġiel. It-tiġrija nazzjonali Devín-Bratislava hija l-eqdem avveniment atletiku fis-Slovakkja, u l-maratona tal-belt ta' Bratislava ilha ssir kull sena mill-2006. Hemm korsa fi Petržalka, fejn isiru tlielaq taż-żwiemel u avvenimenti. Tlielaq tal-klieb u wirjiet tal-klieb huma miżmuma regolarment.

Bratislava hija wkoll iċ-ċentru tal-unjoni tar-rugby fis-Slovakkja.

Edukazzjoni u xjenza

L-ewwel università fi Bratislava, fir-Renju tal-Ungerija (u wkoll fit-territorju tas-Slovakkja tal-lum) kienet Universitas Istropolitana, imwaqqfa fl-1465 mir-Re Matthias Corvinus. Ingħalaq fl-1490 wara mewtu.

Bratislava hija dar għall-akbar università (Università Comenius, 27,771 student), l-akbar università teknika (Università tat-Teknoloġija Slovakka, 18,473 student), u l-eqdem skejjel tal-arti (l-Akkademja tal-Arti tal-Ispettaklu u l-Akkademja tal-Arti Fine Arts and Design) fis-Slovakkja. Istituzzjonijiet oħra ta 'edukazzjoni terzjarja huma l-Università pubblika tal-Ekonomija u l-ewwel università privata fis-Slovakkja, l-Università tal-Belt ta' Seattle. B'kollox, madwar 56,000 student jattendu l-università fi Bratislava.

Hemm 65 skola primarja pubblika, disa’ skejjel primarji privati, u għaxar skejjel primarji reliġjużi. B'kollox, jirreġistraw 25,821 student. Is-sistema edukattiva sekondarja tal-belt (xi skejjel medji u skejjel sekondarji kollha) tikkonsisti f'39 ġinnasju b'16,048 student, 37 skola sekondarja speċjalizzata b'10,373 student, u 27 skola vokazzjonali bi 8,863 student (dejta minn 2007).

L-Akkademja tax-Xjenzi Slovakka hija bbażata wkoll fi Bratislava. Madankollu, il-belt hija waħda mill-ftit kapitali Ewropej li la għandha osservatorju u lanqas planetarju. L-eqreb osservatorju jinsab f'Modra, 30 kilometru (19-il mi) 'l bogħod, u l-eqreb planetarju jinsab f'Hlohovec, 70 kilometru (43 mi) 'l bogħod.

Trasport

Il-pożizzjoni ġeografika ta' Bratislava fl-Ewropa Ċentrali ilha għamlitha salib it-toroq naturali għat-traffiku tal-kummerċ internazzjonali.

It-trasport pubbliku fi Bratislava huwa mmexxi minn Dopravný podnik Bratislava, kumpanija ta' proprjetà muniċipali. Is-sistema tat-trasport hija magħrufa bħala Mestská hromadná doprava (MHD, transitu tal-massa muniċipali) u timpjega xarabanks, trams, u trolleybuses. Il-biċċa l-kbira tat-trasport pubbliku ta' Bratislava huwa miksi fi skema ta' kuluri tipika ta' aħmar u iswed.

Bratislava hija wkoll parti minn sistema integrata, IDS BK, li tgħaqqad it-trasport pubbliku urban ma' kumpaniji oħra tat-trasport fir-reġjun ta' Bratislava. Huwa possibbli li tivvjaġġa b'biljett wieħed fin-netwerk kollu tas-sistema, kemm fi Bratislava kif ukoll fi bliet u bliet fil-qrib, inklużi 3 distretti oħra ta 'Senec, Malacky u Pezinok.

Bħala ċentru ferrovjarju, il-belt għandha konnessjonijiet diretti mal-Awstrija, l-Ungerija, ir-Repubblika Ċeka, il-Polonja, il-Ġermanja, il-Kroazja, is-Slovenja u l-bqija tas-Slovakkja. L-Istazzjon tal-Ferrovija ta' Bratislava-Petržalka u l-Istazzjon Prinċipali ta' Bratislava huma l-istazzjonijiet ewlenin tal-ferrovija.

L-istazzjon ewlieni tal-karozzi tal-linja (Autobusová stanica Mlynské Nivy jew AS Mlynské Nivy) jinsab f'Mlynské Nivy, fil-lvant taċ-ċentru tal-belt, u joffri konnessjonijiet tal-karozzi tal-linja lejn bliet fis-Slovakkja u linji internazzjonali tal-karozzi tal-linja. Fit-30 ta’ Settembru, 2021, infetaħ stazzjon tal-karozzi tal-linja ġdid imwaħħal ma’ ċentru tax-xiri, ċentru amministrattiv u l-ogħla skajskrejper fi Bratislava, Nivy Tower.

Is-sistema tal-awtostradi tipprovdi aċċess dirett għal Brno fir-Repubblika Ċeka, Vjenna fl-Awstrija, Budapest fl-Ungerija, Trnava u punti oħra fis-Slovakkja. L-awtostrada A6 bejn Bratislava u Vjenna nfetħet f'Novembru 2007.

Il-port ta' Bratislava huwa wieħed miż-żewġ portijiet tax-xmajjar internazzjonali fis-Slovakkja. Il-port jipprovdi aċċess għall-Baħar l-Iswed permezz tad-Danubju u għall-Baħar tat-Tramuntana permezz tal-Kanal Rhine-Main-Danubju. Barra minn hekk, linji turistiċi joperaw mill-port tal-passiġġieri ta 'Bratislava, inklużi rotot lejn Devín, Vjenna, u bnadi oħra. Fi Bratislava bħalissa hemm sitt pontijiet fuq id-Danubju (ordnati skont il-fluss tax-xmara): Most Lafranconi (Lafranconi Bridge), Most SNP (Slovak National Uprising Bridge), Starý most (The Old Bridge), Most Apollo (Apollo Bridge), Prístavný most (Harbour Bridge) u Lužný most (Floodplain Bridge).

L-ajruport ta' Bratislava M. R. Štefánik huwa l-ajruport internazzjonali ewlieni fis-Slovakkja. L-ajruport jinsab 9 kilometri (5.6 mil) fil-grigal taċ-ċentru tal-belt. Huwa jservi titjiriet domestiċi u internazzjonali, skedati u mhux skedati, ċivili u tal-gvern. Ir-runways tal-lum jappoġġjaw l-inżul tat-tipi komuni kollha ta' inġenji tal-ajru. Din serva 2,024,000 passiġġier fl-2007. Bratislava hija moqdija wkoll mill-Ajruport Internazzjonali ta' Vjenna, li jinsab 49 kilometru (30.4 mi) fil-punent taċ-ċentru tal-belt.

Ċittadini Onorarji

(19 ta' Novembru, 2009)/Vaclav Havel (1936-2011)/President taċ-Ċekoslovakkja 1989–1992 u President tar-Repubblika Ċeka 1993–2003
(26 ta' Settembru, 2011)/Maġġur Ġenerali Roy Martin Umbarger/Uffiċjal tal-Armata tal-Stati Uniti

Nies notevoli

 A 
 Christian Attersee (imwieled fl-1940), pittur Awstrijak
 Lajos Aulich (1793–1849), ġenerali Ungeriż u t-tielet Ministru tad-Difiża tal-Ungerija.

 B 
 Fritz Balogh (1920–1951), plejer tal-futbol Ġermaniż
 Kázmér Batthyány (1807–1854), politiku Ungeriż, ministru
 Lajos Batthyány (1807–1849), magnat Ungeriż, l-ewwel prim ministru tal-Ungerija.
 Shlomo Breznitz (imwieled fl-1936), awtur Iżraeljan, psikologu, u president tal-Università ta’ Haifa

C
 Ján Čapkovič (imwieled fl-1948), plejer tal-futbol Slovakk
 Ján Čarnogurský (imwieled fl-1944), politiku Slovakk

D
 Herta Däubler-Gmelin (imwielda fl-1943), politikant Ġermaniż
 Árpád Degen (1866–1934), bijologu Ungeriż, membru tal-Akkademja tax-Xjenzi Ungeriża
 Ernő Dohnányi (1877–1960), pjanista u kompożitur Ungeriż
 Marek Dolezaj (imwieled fl-1998), plejer tal-basketball professjonali Slovakk
 Jana Dukátová (imwielda fl-1983), canoeist tas-slalom Slovakk
 Bucura Dumbravă (1868–1926), kittieb u esoteriku Rumen

 E 
 Stephan Ladislaus Endlicher (1804–1849), botaniku Awstrijak.
 Yvette Estermann (imwielda fl-1967), politikant Żvizzera
 Elizabeth tal-Ungerija (1207-1231), Qaddisa Kattolika.

F
 János Fadrusz (1858–1903), skultur Ungeriż
 Martin Fehérváry (imwieled fl-1999), plejer tal-hockey fuq is-silġ
 Gisi Fleischmann (1894–1944), mexxej tal-Grupp ta' Ħidma ta' Bratislava
 Flora Frangepán (fl. 1743), kittieba Ungeriża
 Ľubomír Ftáčnik (imwieled fl-1957), kaptan taċ-ċess Slovakk
 Ferdinand Udvardy (1895-1945), Ewwel Gwerra Dinjija ass tat-titjir tal-Imperu Awstro-Ungeriż

 G 
 Jozef Golonka (imwieled fl-1938), plejer u kowċ tal-hockey tas-silġ Slovakk
 Edita Gruberová (1946–2021), sopran Slovakka
 Berthold Grünfeld (1932–2007), psikjatra u professur Norveġiż

H
 Jaroslav Halák (imwieled fl-1985), plejer tal-hockey tas-silġ Slovakk
 Erzsébet Házy (1929–1982), kantant tal-opra Ungeriż
 Ludwig von Höhnel (1857–1942), esploratur Awstrijak
 Olga Horak (imwielda fl-1926), superstiti Awstraljana mill-Olokawst; awtur
 Katarina Horáková (imwielda fl-1934), professur tal-bijoloġija universitarja
 Dominik Hrbatý (imwieled fl-1978), tennista Slovakk
 Johann Nepomuk Hummel (1778–1837), kompożitur u pjanista Awstrijak.
 Gustáv Husák (1913–1991), politiku Slovakk
 Michal Hvorecký (imwieled fl-1976), awtur Slovakk

J

 Miroslava Jánošíková (imwielda fl-1969), Judoka Olimpika Ċeka
 Arċiduka Ġużeppi Karl tal-Awstrija (1833–1905), arċiduka Awstrijak

 K 
 Wolfgang von Kempelen (1734–1804), inventur Ungeriż
 József Kiss de Elemér et Ittebe (1896-1918) Ewwel Gwerra Dinjija ass tat-titjir tal-Imperu Awstro-Ungeriż
 Ignác Kolisch (1837–1889), bankier u kaptan taċ-ċess Ungeriż
 Roman Kratochvíl (imwieled fl-1974), plejer tal-futbol Slovakk
 Ján Kubiš (imwieled fl-1952), politiku Slovakk
 Karol Kučera (imwieled fl-1974), tennista Slovakka
 Kristína Kučová (imwielda fl-1990), tennista Slovakka
 Jana Kulan (imwielda fl-1987), plejer tal-volleyball Ażerbajġani mwielda fis-Slovakkja

 L 
 Rudolf Laban (1879–1958), artist taż-żfin u teoriku Ungeriż
 Yehoshua Lakner (1924–2003), kompożitur Iżraeljan
 Philipp Lenard (1862–1947), fiżiku Ungeriż, rebbieħ tal-Premju Nobel għall-Fiżika fl-1905, membru tal-Akkademja tax-Xjenzi Ungeriża.
 Ľuba Lesná (imwieled fl-1954), kittieb Slovakk kontemporanju
 Imi Lichtenfeld (1910–1998), artist marzjali Iżraeljan; waqqaf is-sistema ta’ awto-difiża tal-Krav Maga.
 Zuzana Licko (imwielda fl-1960), disinjatur tat-tipa Amerikana
 Johanna Loisinger (1865–1951), kantanta tal-opra Awstrijaka
 Viliam Loviska (imwieled fl-1964), skultur
 Malte Ludin (imwieled fl-1942), produttur tal-films Ġermaniż

 M 
 Peter Machajdík (imwieled fl-1961), kompożitur
 Róbert Mak (imwieled fl-1991), futboler professjonali
 Ján Markoš (imwieled fl-1985), awtur u plejer taċ-ċess
 Herbert Thomas Mandl (1926–2007), awtur Ċekoslovakk-Ġermaniż-Lhudi, vjolinista tal-kunċert, filosfu u inventur
 Johann Kaspar Mertz (1806–1856), kompożitur Awstrijak
 Roman Mikulec (imwieled fl-1972), politiku Slovakk u eks suldat, Ministru tal-Intern tas-Slovakkja minn Marzu 2020

 N 
 Ondrej Nepela (1951–1989), figure skater Slovakka

 O 
 Adam Friedrich Oeser (1717–1799), pittur u skultur Ġermaniż
 Juraj Okoličány (1943–2008), referee tal-hockey tas-silġ Ċekoslovakk u amministratur tal-hockey tas-silġ Slovakk
 Vladimir Oravsky (1947), awtur u direttur tal-films Slovakk-Svediż

 P 
 Peter Podhradský (imwieled fl-1979), plejer tal-hockey tas-silġ Slovakk
 Julius Podlipny (1898–1991), pittur Slovakk u Rumen
 Zuzana Pramuková (imwielda fl-1981), plejer tal-futbol Slovakk

 R 
 Yossele Rosenblatt (1882–1933), chazzan u kompożitur imwieled mill-Ukrajna
 Milan Rufus (1928–2009), poeta, esejist, kittieb għat-tfal u akkademiku
 Adam Ružička (imwieled fl-1999), plejer tal-hockey fuq is-silġ
 Jakub Rybárik (imwieled fl-1986), attur

 S 
 Jozef Sabovčík (imwieled fl-1963), figure skater Slovakk
 Július Satinský (1941–2002), awtur u attur Slovakk
 Franz Schmidt (1874–1939), kompożitur Awstrijak
 Carl Franz Anton Ritter von Schreibers (1775–1852), naturalist Awstrijak
 Johann Andreas Segner (1704–1777), fiżiku Ġermaniż
 Radovan Sloboda (imwieled fl-1982), plejer professjonali Slovakk tal-hockey fuq is-silġ
 Samuel Benjamin Sofer (1815–1871), Rabbi ta’ Bratislava
 Shimon Sofer (1820–1883), Rabbi Lhudi Ortodoss Awstrijak
 Majk Spirit (imwieled fl-1984), Slovakk rapper
 Anton Šťastný (imwieled fl-1959), plejer tal-hockey tas-silġ Slovakk
 Peter Šťastný (imwieled fl-1956), plejer u politiku tal-hockey tas-silġ Slovakk
Pavol Steiner (1908–1969), plejer Olimpiku tal-waterpolo, għawwiem, u kirurgu tal-qalb
 Ludwig Straus (1835–1899) vjolinista Awstrijak.
 Martin Suchý (imwieled fl-1982), plejer tal-futbol Slovakk

 T 
 Alfred Tauber (1866–1942), matematiku Awstrijak
Yvonne Tobis (imwielda fl-1948), għawwiema Olimpika Iżraeljana
 Vojtech Tuka (1880–1946), prim ministru u ministru tal-affarijiet barranin tar-Repubblika Slovakka (1939–1945), kriminali tal-gwerra

U
 Jenő Uhlyárik (1893–1974), kaptan tal-fencing Ungeriż

 V 
 Alexander Vencel (imwieled fl-1967), plejer tal-futbol Slovakk
 Ingrid Veninger (imwielda fl-1968), attriċi, kittieba, direttur, produttur, u professur tal-films li aktar tard emigrat lejn il-Kanada
 Jan Vilcek (imwieled fl-1933), professur fid-Dipartiment tal-Mikrobijoloġija fl-Iskola tal-Mediċina NYU
 Róbert Vittek (imwieled fl-1982), plejer tal-futbol Slovakk

 Z 
 Hanna Zemer (1925–2003), ġurnalista Iżraeljana
 Veronika Zuzulová (imwielda fl-1984), skier alpin Slovakk

Gallerija

Relazzjonijiet internazzjonali

Bratislava hija ġemellata ma':

 Brno, ir-Repubblika Ċeka
 Székesfehérvár, l-Ungerija
 Krakow, il-Polonja
 Varsavja, il-Polonja
 Perugia, l-Italja (1962)
 Ljubljana, is-Slovenja (1967)
 Yerevan, l-Armenja (2001)
 Larnaca, Ċipru (1989)
 Turku, il-Finlandja (1976)
 Bremen, il-Ġermanja (1989)
 Alexandria, l-Eġittu
 Kyiv, l-Ukrajna
 Cleveland, l-Stati Uniti

In-numri fil-parentesi jelenkaw is-sena tal-ġemellaġġ. L-ewwel ftehim ġie ffirmat mal-belt ta' Perugia fl-Italja fit-18 ta’ Lulju 1962.

 Referenzi 


Kategorija:Bliet kapitali fl-Ewropa