Kosta tal-Avorju

Il-Kosta tal-Avorju, magħrufa uffiċjalment bħala r-Repubblika tal-Kosta tal-Avorju (bil-Franċiż: République de Côte d'Ivoire), huwa pajjiż fl-Afrika tal-Punent. Dan il-pajjiż jinsab fruntiera mal-Liberja, il-Gwinea, il-Mali, il-Burkina Faso, u l-Gana; il-konfini tan-Nofsinhar tiegħu huwa tul il-Golf tal-Gwinea. Il-popolazzjoni tal-pajjiż laħqet il-15,366,672 fl-1998 u kienet stmata li kienet 20,617,068 fl-2009. L-ewwel ċensiment nazzjonali tal-Kosta tal-Avorju fl-1975 wera li kien hemm jgħixu 6.7 miljun ruħ.Ivory Coast – Popolazzjoni, US Library of Congress

 Ismijiet tal-postijiet 
L-isem ingħata mill-settlers Franċiżi, minħabba li fir-reġjun kien ipprattikat kummerċ intens fl-avorju estratt mit-tuks tal-iljunfant Afrikan. Fl-1985, il-gvern tal-pajjiż talab lin-NU biex tuża l-isem Franċiż, Côte d'Ivoire, fil-lingwi kollha, biex tiġi evitata konfużjoni kkawżata mid-diversità tal-eżonimi (Kosta tal-Avorju, Ivory Coast, Costa de Ivory, Costa do Marfim, Elfenbeinküste, Ivoorkust, Costa d'Avorio, Boli Kosta, Norsunluurannikko, Elefántcsontpart, eċċ.).

 Storja 
It-territorju li jikkostitwixxi l-Kosta tal-Avorju kien abitat minn popli agrikoli meta waslu negozjanti Portugiżi fis-seklu 15 biex jinnegozjaw l-avorju u l-iskjavi.

Fis-seklu 17, inħolqu xi Stati Bantu.

L-istorja tal-Kosta tal-Avorju nnifisha hija prattikament mhux magħrufa, għalkemm huwa maħsub li hemm kultura Neolitika teżisti. Sa mis-seklu 18, il-pajjiż kien invadat minn żewġ gruppi relatati mal-gruppi Akan. Fl-1843 u fl-1844, l-Ammirall Louis-Édouard Bouet-Willaumez iffirma trattati mar-rejiet tar-reġjuni Greater Bassam u Assinie, u poġġa t-territorji tagħhom taħt protettorat Franċiż.

 Perjodu prekolonjali 
It-territorju ilu abitat mill-Paleolitiku ta' fuq, kif ippruvat minn xi fdalijiet misjuba, minkejja d-diffikultajiet għall-arkeoloġija minħabba l-kundizzjonijiet tat-terren u n-nuqqas ta' tradizzjoni ta 'skavi fil-pajjiż. Fl-antik, popli Saħarjani stabbilixxew fit-tramuntana u l-Kru, li ġew mil-Liberja, stabbilixxew fin-nofsinhar. Il-bliet differenti ġew organizzati fi bliet-stati mingħajr konfini preċiżi, li baqgħu ħajjin grazzi għar-rotot tal-kummerċ.

 Perjodu Franċiż 
Franza kellha l-ewwel kuntatt tagħha mal-Kosta tal-Avorju fl-1637, meta waslu missjunarji f’Assinie, ħdejn il-fruntiera tal-Kosta tad-Deheb – illum il-Ghana – u din saret uffiċjalment kolonja fl-10 ta' Marzu, 1893. Il-Kaptan Binger, li kien esplora l-Kosta tad-Deheb fruntiera, inħatar l-ewwel gvernatur. Huwa nnegozja trattati tal-fruntiera mal-Liberja u r-Renju Unit—tul il-Kosta tad-Deheb, l-esploraturi Franċiżi, il-missjunarji, il-kumpaniji tal-kummerċ, u s-suldati estendaw iż-żona taħt il-kontroll Franċiż ġewwa mir-reġjun tal-laguna. Madankollu, il-paċifikazzjoni ma tlestietx qabel l-1915.

Mill-1904 sal-1958 kienet unità kostitwenti tal-federazzjoni Franċiża tal-Afrika tal-Punent, amministrata minn Pariġi. Kien kolonja u territorju barra mill-baħar taħt it-Tielet Repubblika.

Matul it-Tieni Gwerra Dinjija, Franza Vichy baqgħet fil-kontroll sal-1943. Wara l-ġlied, iċ-ċittadinanza Franċiża ngħatat lis-“suġġetti” Afrikani kollha, id-dritt li jorganizzaw politikament ġie rikonoxxut, u diversi forom ta’ xogħol furzat ġew aboliti.

Intlaħaq punt ta' svolta fir-relazzjonijiet ma' Franza bl-Att ta' Riforma Barranija (Loi Cadre) tal-1956, li ttrasferixxa għadd ta' setgħat minn Pariġi għal gvernijiet territorjali eletti fl-Afrika tal-Punent Franċiża u neħħiet ukoll l-inugwaljanzi li kien fadal fil-votazzjoni.

 Indipendenza 
F'Diċembru 1958, il-Kosta ta' l-Avorju saret repubblika awtonoma fi ħdan il-Komunità Franċiża bħala riżultat ta' referendum li ġab status ta' komunità lill-membri kollha ta' l-ex federazzjoni Franċiża ta' l-Afrika tal-Punent ħlief il-Guinea, li kienet ivvutat kontra l-assoċjazzjoni. Il-Kosta tal-Avorju saret indipendenti fis-7 ta’ Awwissu, 1960, u ħalliet is-sħubija tagħha fil-komunità tiskadi. Huwa stabbilixxa l-belt kummerċjali ta 'Abidjan bħala l-kapitali tiegħu.

L-istorja politika kontemporanja tal-Kosta tal-Avorju hija assoċjata mill-qrib mal-karriera ta' Félix Houphouët-Boigny, president tar-repubblika u mexxej tal-Parti Démocratique de la Côte d'Ivoire (PDCI) sal-mewt tiegħu fis-7 ta' Diċembru, 1993. Huwa kien wieħed mill-fundaturi tar-Rassemblement Démocratique Africain (RDA), il-partit politiku interterritorjali ewlieni ta' qabel l-indipendenza għat-territorji kollha tal-Afrika tal-Punent Franċiżi ħlief il-Mawritanja.

Houphouët-Boigny l-ewwel daħal għall-prominenza politika fl-1944 bħala fundatur tas-Syndicat Agricole Africain, organizzazzjoni li rebħet kundizzjonijiet imtejba għall-bdiewa Afrikani u ffurmat nukleu għall-PDCI. Wara t-Tieni Gwerra Dinjija, ġie elett b'mod dejjaq fl-ewwel Assemblea Kostitwenti. Irrappreżenta lill-Kosta tal-Avorju fl-Assemblea Nazzjonali Franċiża mill-1946 sal-1959, iddedika ħafna mill-isforz tiegħu għall-organizzazzjoni politika interterritorjali u t-titjib sussegwenti tal-kundizzjonijiet tax-xogħol. Wara tlettax-il sena ta' servizz fl-Assemblea Nazzjonali Franċiża, inklużi kważi tliet snin bħala ministru fil-Gvern Franċiż, huwa sar Prim Ministru tal-Kosta tal-Avorju f’April 1958, u s-sena ta' wara ġie elett l-ewwel president tagħha.

F'Mejju 1959, Houphouët-Boigny saħħaħ il-pożizzjoni tiegħu bħala figura dominanti fl-Afrika tal-Punent billi ġab lill-Kosta tal-Avorju, in-Niġer, il-Volta ta' Fuq (Burkina Faso), u Dahomey (Benin) lill-Kunsill tal-Entente, organizzazzjoni reġjonali li ppromwoviet l-iżvilupp ekonomiku. . Huwa sostna li t-triq għas-solidarjetà Afrikana kienet permezz ta’ kooperazzjoni ekonomika u politika pass pass, filwaqt li rrikonoxxa l-prinċipju ta’ non-intervent fl-affarijiet ta’ stati Afrikani oħra.

L-ewwel elezzjonijiet multipartiti saru f'Ottubru 1990 u Houphouët-Boigny rebaħ b'mod konvinċenti b'aktar minn 85% tal-voti.

 Wara l-mewt ta' Houphouët-Boigny 
Houphouët-Boigny miet fis-7 ta' Diċembru, 1993, u warajh id-deputat tiegħu Henri Konan Bédié, li kien President tal-Parlament.


Huwa kien imwaqqa’ fl-24 ta' Diċembru, 1999 mill-Ġeneral Robert Guéï, eks kmandant tal-armata mneħħi minn Bédié. Dan kien l-ewwel kolp ta' stat fl-istorja tal-Kosta tal-Avorju. Segwa tnaqqis fl-attività ekonomika u l-ġunta wiegħdet li tirritorna l-pajjiż għall-ħakma demokratika fl-2000.

Guéï ppermetta li jsiru l-elezzjonijiet is-sena ta' wara, iżda meta dawn intrebħu minn Laurent Gbagbo, inizjalment irrifjuta li jaċċetta t-telfa tiegħu. Iżda protesti fit-toroq ġiegħlu jirriżenja u Gbagbo ġie elett president fis-26 ta' Ottubru, 2000.

Bejn id-19 ta' Settembru, 2002 u l-4 ta' Marzu, 2007 (4 snin, 5 xhur, ġimgħa u 6 ijiem) il-Gwerra Ċivili seħħet fil-Kosta tal-Avorju.

Fid-19 ta' Settembru, 2002, ħarġet ribelljoni fit-tramuntana u l-punent u l-pajjiż kien maqsum fi tliet partijiet. Qtil tal-massa seħħ, notevolment f'Abidjan mill-25 sas-27 ta' Marzu, meta l-forzi tal-gvern qatlu aktar minn mitejn persuna, u fl-20 u l-21 ta' Ġunju f'Bouaké u Korhogo, fejn il-purges wasslu għall-eżekuzzjoni ta' aktar minn mitt persuna. Proċess ta' rikonċiljazzjoni taħt l-awspiċji internazzjonali beda fl-2003. Diversi eluf ta' truppi Franċiżi u ta' l-Afrika tal-Punent baqgħu fil-Kosta ta' l-Avorju biex iżommu l-paċi u jgħinu fl-implimentazzjoni tal-ftehimiet ta' paċi.

Diżarm suppost kellu jsir fil-15 ta' Ottubru, 2004, iżda kien falliment.

It-tensjonijiet bejn il-Kosta tal-Avorju u Franza żdiedu fis-6 ta' Novembru, 2004, wara li attakki mill-ajru tal-Ivorjan qatlu disa’ suldati Franċiżi u ħaddiem tal-għajnuna. B'reazzjoni, il-forzi Franċiżi attakkaw l-ajruport ta' Yamoussoukro, u qerdu l-ajruplani kollha tal-forza tal-ajru Ivorjana. Faqqgħu protesti vjolenti f’Abidjan u Yamoussoukro, u kienu kkaratterizzati minn vjolenza bejn l-Ivorjani u s-suldati Franċiżi. Eluf ta' barranin, speċjalment ċittadini Franċiżi, evakwaw iż-żewġt ibliet.


Is-sitwazzjoni żviluppat sal-elezzjonijiet demokratiċi li saru f'Diċembru 2010, li fihom, jumejn wara li spiċċaw, iż-żewġ kandidati ġew iddikjarati rebbieħa. Bidu t-tieni Gwerra Ċivili fil-Kosta tal-Avorju mit-28 ta' Novembru, 2010 sal-11 ta' April, 2011 (4 xhur u ġimagħtejn), li spiċċat b’rebħa għan-naħa tal-FNCI.

Wara t-tmiem tat-Tieni Gwerra Ċivili, il-Kosta tal-Avorju kienet f'paċi relattiva.

 Gvern u politika 
Mill-1983, il-kapitali uffiċjali tal-Kosta tal-Avorju hija Yamoussoukro; Abidjan, madankollu, jibqa' l-kapital ekonomiku u l-kwartieri ġenerali tad-delegazzjonijiet diplomatiċi kollha. Organizzazzjonijiet internazzjonali tad-drittijiet tal-bniedem ġibdu l-attenzjoni għall-problemi bit-trattament ta' mhux-kombattenti fil-magħluq miż-żewġ naħat u t-tfaċċar mill-ġdid tal-iskjavitù tat-tfal fost il-ħaddiema fil-produzzjoni tal-kawkaw.

Fid-19 ta' Settembru, 2002, faqqgħet gwerra ċivili, u n-naħa ta' fuq tal-pajjiż ittieħdet mir-ribelli, l-FN (Forces Nouvelles). F'Ottubru 2005 kienet mistennija li ssir elezzjoni presidenzjali ġdida. Madankollu, din l-elezzjoni ġdida ma setgħetx issir fil-ħin minħabba dewmien fit-tħejjijiet u ġiet posposta l-ewwel għal Ottubru 2006, u mbagħad għal Ottubru 2007, wara li ntlaħaq ftehim bejn il-partiti rivali.


Fid-29 ta' Ġunju, 2007, il-Prim Ministru Guillaume Soro baqa' ħaj minn attakk fl-Ajruport Internazzjonali ta' Bouaké.

Mill-elezzjonijiet ta' Novembru 2010, kien hemm sitwazzjoni ta' tensjoni simili għal dik tal-2002. Il-Kunsill Elettorali Nazzjonali pproklama president lil Alassane Ouattara, u r-rebħa tiegħu ġiet rikonoxxuta mill-Gvernijiet tal-Istati Uniti u Franza, kif ukoll mill-Istati Uniti. In-Nazzjonijiet u l-Unjoni Ewropea Madankollu, il-Qorti Kostituzzjonali pproklamat ir-rebbie lil Laurent Gbagbo, li kien reba' l-ewwel rawnd.

In-NU u l-organizzazzjonijiet reġjonali rrikonoxxew bil-għaġla r-rebħa ta' Ouatara għall-partitarji ta' Gbagbo. Il-Prim Ministru ta' Gbagbo, Guillermo Soro, mexxej tar-ribelli li wettqu l-gwerra ċivili tal-2002-2004, u laħaq ftehim ta' paċi mal-president, bidel naħat u ngħaqad mal-gradi ta' Ouatarra, u tah il-kollaborazzjoni armata tiegħu. Il-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU ordna miżuri biex jitneħħa Gbagbo. Forzi Franċiżi, bħal fl-2004, intervjenew fil-pajjiż Afrikan bl-armi tagħhom. Nhar it-Tnejn, 11 ta' April, 2011, Gbagbo kien arrestat minn forzi leali lejn il-president elett, Alassane Ouattara.

Taħt il-presidenza ta' Alassane Ouattara, il-ġustizzja hija manipulata biex tinnewtralizza lill-avversarji politiċi tiegħu. Il-Kummissjoni Elettorali Indipendenti (IEC), inkarigata mill-elezzjonijiet, hija kkontestata ħafna mill-oppożizzjoni minħabba l-kontroll li l-Gvern jeżerċita fuqha. Fl-2016, il-Qorti Afrikana tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Poplu rrikonoxxiet li l-IEC la kienet imparzjali u lanqas indipendenti u li l-Istat tal-Kosta tal-Avorju kiser, fost affarijiet oħra, il-Karta Afrikana dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Poplu.


F'rapport kunfidenzjali li sar pubbliku mill-istampa, l-ambaxxaturi Ewropej jevokaw awtoritajiet li "huma ermetiċi għall-kritika interna jew esterna u politikament dgħajfa wisq biex jaċċettaw il-logħba demokratika." Eluf ta' avversarji jinsabu l-ħabs mir-reġim tiegħu.

 Partiti Politiċi 
Ftit qabel l-indipendenza tal-Kosta tal-Avorju, l-ewwel elezzjonijiet pluralisti ġew organizzati fl-1956/1957 biex jiġu eletti l-Assemblea Territorjali u l-kunsilliera lokali. Is-siġġijiet kollha ntrebħu mill-Parti Démocratique de Côte d'Ivoire, sotto-moviment tar-Rassemblement Démocratique Africain. Ftit wara dawn l-elezzjonijiet, il-kompetituri politiċi kollha ddeċidew li jissubordinaw ruħhom għall-PDCI-RDA bħala parti minn kunsens nazzjonali.


Il-PDCI-RDA għalhekk sar l-uniku partit fil-pajjiż. Din is-sistema ta’ partit wieħed inżammet prattikament sal-1990, għalkemm xi drabi ttieħdu passi kawti biex tiġi ffurmata oppożizzjoni jew kriżijiet individwali heżżew lill-pajjiż (bħall-affari Sanwi fl-1959-1966, l-allegat pjan kontra l-president fl-1963/64, il- l-affari Guébié fl-1970 jew il-kolp ta' stat fallut tal-1973).

Din is-sistema spiċċat bid-dimostrazzjonijiet massivi tal-1990 u r-ritorn għall-multipartitiżmu, kif imnaqqax fil-Kostituzzjoni tar-Repubblika sa mill-1960. F’dik l-istess sena, twaqqfu bosta partiti ġodda Il-partiti li bħalissa għandhom influwenza politika huma l-Front Populaire Ivoirien soċjalista (. FPI) ta' Pascal Affi N'Guessan, il-lemin Parti Démocratique de Côte d'Ivoire - Rassemblement démocratique africain (PDCI-RDA) ta' Henri Konan Bédié u l-liberali Rassemblement des Républicains (RDR) ta' Alassane Ouattara. L-Unjoni għad-Demokrazija u l-Paċi fil-Kosta tal-Avorju (UDPCI) ta' Albert Mabri Toikeusse u l-Partit tal-Ħaddiema Soċjalisti tal-Kosta tal-Avorju (PIT) ta' Francis Wodié huma wkoll denji li jissemmew, għalkemm għandhom inqas piż politiku.

 Korpi ta' konsulenza u medjazzjoni 
Il-Kunsill Ekonomiku u Soċjali (Conseil économique et social) huwa korp konsultattiv previst mill-Kostituzzjoni tal-Kosta tal-Avorju, maħluq biex jirrappreżenta l-aktar attivitajiet ekonomiċi u soċjali importanti, itejjeb il-kooperazzjoni bejn is-setturi ekonomiċi differenti u l-politika ekonomika u soċjali tal-Gvern. Il-President tar-Repubblika jista’ jikkonsulta lil din l-istituzzjoni dwar il-kwistjonijiet ekonomiċi u soċjali kollha.​

Il-membri ta' din l-istituzzjoni jinħatru għal ħames snin. Il-kriterju tal-għażla huwa kemm kull wieħed ikkontribwixxa għall-iżvilupp tal-pajjiż. Il-Conseil économique et social bħalissa għandu 125 membru u ilu ppresedut minn Marcel Zady Kessy mid-19 ta' Mejju, 2011.


Il-Médiateur de la République (Medjatur tar-Repubblika) huwa wkoll korp kostituzzjonali. Hija istituzzjoni amministrattiva indipendenti li taġixxi bħala ombudsman għall-poplu.33 Il-president ta' dan il-korp jinħatar mill-President tar-Repubblika fuq proposta tal-President tal-Assemblea Nazzjonali; It-terminu tiegħu jdum sitt snin u mhux jiġġedded. Ma jistax jitneħħa qabel it-tmiem tal-mandat tiegħu; Huwa jista' jitneħħa biss mill-Kunsill Kostituzzjonali (Conseil constitutionnel). Huwa immuni fl-eżerċizzju tal-pożizzjoni tiegħu. Ma' tistax tokkupa xi kariga politika oħra jew funzjoni pubblika fl-istess ħin ma' din il-funzjoni, u lanqas xi funzjoni professjonali oħra. Il-funzjoni ta' Médiateur de la République bħalissa titwettaq minn N'Golo Coulibaly.

 Ġudikatura 
Qabel l-indipendenza tal-Kosta tal-Avorju, kienu jeżistu flimkien żewġ ordnijiet ġurisdizzjonali: qrati Franċiżi li applikaw il-liġi Franċiża u organizzazzjoni ġudizzjarja bbażata fuq il-liġi konswetudinarja jew lokali. Din id-duwalità kienet ir-riżultat tad-duwalità tal-leġiżlazzjoni, li min-naħa tagħha kienet ibbażata fuq distinzjoni fl-istatuti li jirregolaw l-istrat differenti tal-popolazzjoni. Fil-fatt, Franza “toffri” liċ-ċittadini Ivorjani l-possibbiltà li jżommu status personali speċjali, meta mqabbel mal-istatus ta' common law mogħti liċ-ċittadini Franċiżi u dawk assimilati.


Wara l-indipendenza, is-sistema ġudizzjarja li ntirtet mill-era kolonjali ġiet riveduta. L-għan kien li tiġi stabbilita sistema ġudizzjarja moderna adattata għall-bżonnijiet tal-pajjiż. Ir-riorganizzazzjoni affettwat il-kiri u t-taħriġ ta' maġistrati u uffiċjali ġudizzjarji (imħallfin, segretarji tal-qorti, avukati, marixxalli, nutara, eċċ.), kif ukoll l-istrutturi. Tliet prinċipji jirregolaw din il-modernizzazzjoni: il-ġustizzja tiġi amministrata f’isem il-poplu; Fl-eżerċizzju tal-funzjonijiet tagħhom, l-imħallfin huma suġġetti biss għall-awtorità tal-liġi, bl-indipendenza tagħhom tkun garantita mill-President tar-Repubblika; u l-awtorità ġudizzjarja hija l-gwardjan tal-libertajiet individwali.

Il-qrati u l-amministrazzjoni tal-ħabs għaddew minn sensiela ta' bidliet mill-1960 ‘il quddiem Madankollu, bħal f'ħafna oqsma, is-sistema ġudizzjarja tal-Ivorja għadha influwenzata mil-liġi Franċiża.36 Is-setgħa ġudizzjarja hija attwalment eżerċitata mill-ewwel u t-tieni istanza, taħt is-superviżjoni tal-Qorti Suprema (Cour suprême). Flimkien mal-Qorti Għolja tal-Ġustizzja (Haute Cour de justice), il-Kunsill Kostituzzjonali (Conseil constitutionnel) jikkostitwixxi qorti speċjali.

 Politika Barranija 
Fl-Afrika, id-diplomazija Ivorjana ffavoriet approċċ gradwali għall-kooperazzjoni. Fl-1959, huwa fforma l-Conseil de l'Entente ma' Dahomey (Benin), Upper Volta (Burkina Faso), in-Niġer u t-Togo; fl-1965, l-Organisation commune africaine et malgasy (OCAM); fl-1972, il-Communauté économique de l'Afrique de l'Ouest (CEAO); u fl-1975, il-Communauté économique des États de l'Afrique de l'Ouest (ECOWAS). Membru fundatur tal-Organizzazzjoni tal-Unità Afrikana (OUA) fl-1963 u tal-Unjoni Afrikana fl-2000, il-Kosta tal-Avorju tiddefendi r-rispett għas-sovranità tal-Istati u t-tisħiħ tal-kooperazzjoni u l-paċi fost il-pajjiżi Afrikani.

Fix-xena internazzjonali, id-diplomazija Ivorjana tħeġġeġ relazzjonijiet ekonomiċi u kummerċjali ġusti, inkluża remunerazzjoni ġusta għall-produzzjoni agrikola u l-promozzjoni ta' relazzjonijiet paċifiċi mal-pajjiżi kollha. Għal din ir-raġuni, il-Kosta tal-Avorju żżomm relazzjonijiet diplomatiċi ma' bosta pajjiżi fl-Afrika u fid-dinja. B'mod partikolari, iffirmat il-Konvenzjoni dwar l-Istatus tar-Refuġjati u l-Protokoll tagħha tal-1967, kif ukoll il-Konvenzjoni tal-1969 li tirregola l-aspetti speċifiċi. tal-problemi tar-refuġjati fl-Afrika. Ir-rappreżentazzjonijiet diplomatiċi tagħha barra l-pajjiż jinsabu fil-kontinenti kollha u, bħala membru tan-NU, iżżomm relazzjonijiet bejn wieħed u ieħor mill-qrib ma' diversi nazzjonijiet.


Il-Kosta tal-Avorju ssieħbet ma' pajjiżi fir-reġjun sub-Saħarjan biex issaħħaħ l-infrastruttura tal-ilma u tas-sanità. Dan sar primarjament bl-għajnuna ta' organizzazzjonijiet bħall-UNICEF u kumpaniji bħal Nestlé.

Fl-2015, in-Nazzjonijiet Uniti fasslet l-Għanijiet ta' Żvilupp Sostenibbli (li jissostitwixxu l-Għanijiet ta' Żvilupp tal-Millenju). Jiffukaw fuq is-saħħa, l-edukazzjoni, il-faqar, il-ġuħ, it-tibdil fil-klima, is-sanità tal-ilma u l-iġjene. Wieħed mill-punti ewlenin ta 'attenzjoni kien l-ilma tax-xorb u s-salinizzazzjoni. Esperti li jaħdmu f'dawn l-oqsma fasslu l-kunċett WASH. WASH jiffoka fuq ilma nadif, iġjene u sanità xierqa. Il-grupp kellu impatt kbir fir-reġjun sub-Saħarjan tal-Afrika, speċjalment fil-Kosta tal-Avorju. Sal-2030, huma jippjanaw li jkollhom aċċess universali u ugwali għal ilma tax-xorb sikur u affordabbli.

 Organizzazzjoni territorjali 
Mill-2011, il-Kosta tal-Avorju hija maqsuma f'erbatax-il distrett li minnhom tnejn huma awtonomi, li huma suddiviżi f'31 reġjun u dawn imbagħad f'31 dipartimenti.

L-Organizzazzjoni Territorjali tal-Kosta tal-Avorju żżomm diversi attributi li ġew stabbiliti matul il-perjodu tal-kolonizzazzjoni Franċiża, għalhekk id-diviżjoni kienet ċentralizzata ħafna għall-ewwel. In-numru ta 'dipartimenti żdied gradwalment sakemm laħaq ħamsa u ħamsin fl-1987. F'Awwissu 2009, il-pajjiż kien organizzat f'dsatax-il reġjun u żewġ distretti; Ir-reġjuni kienu suddiviżi f'total ta 'wieħed u tmenin dipartiment, li kienu magħmula minn sottoprefetturi li jammontaw għal 390 madwar il-pajjiż.

Il-pajjiż ġie organizzat fi dsatax-il reġjun mit-12 ta' Lulju, 2000 sat-28 ta' Settembru, 2011, meta bid-Digriet Nru 2011-264 ġie riorganizzat f’erbatax-il distrett (distretti), tnejn minnhom imsejħa distretti awtonomi (distretti autonomes );​ Id-distretti min-naħa tagħhom kienu suddiviżi f’reġjuni (reġjuni), li kienu komposti minn dipartimenti (dipartimenti), kull wieħed minnhom organizzat f’sub-prefetturi (sous-préfectures). Sorsi differenti ma jaqblux dwar id-dettalji tad-diviżjonijiet li jirriżultaw.

Fost il-bidliet li rriżultaw mir-riorganizzazzjoni tal-2011 hemm il-formazzjoni taż-żewġ distretti awtonomi: Abidjan u Yamoussoukro, li kienu separati mir-reġjuni tagħhom (Lagunes u Lacs, rispettivament). Ir-reġjuni ta' Denguélé, Savanes, Vallée du Bandama, u Zanzan saru distretti mingħajr ebda bidla fit-territorju. Ir-reġjuni ta 'qabel ta' Agnéby u Lagunes (eskluż id-distrett awtonomu ta 'Abidjan), ġew magħquda biex jiffurmaw id-distrett ta' Lagunes. Ir-reġjuni ta' Bafing u Worodougou ġew magħquda biex jiffurmaw id-distrett ta' Woroba. Id-dipartiment ta' Fresco ġie mċaqlaq mir-reġjun ta' Sud-Bandama għar-reġjun ta' Bas-Sassandra biex jifforma d-distrett ta' Bas-Sassandra, filwaqt li l-bqija tar-reġjun ta' Sud-Bandama ingħaqad mar-reġjun ta' Fromager biex jifforma d-distrett ta' Goh-Djiboua. Ir-reġjuni ta' Dix-Huit Montagnes u Moyen-Cavally ingħaqdu biex jiffurmaw id-distrett ta’ Montagnes. Ir-reġjuni ta' Haut-Sassandra u Marahoué ingħaqdu biex jiffurmaw id-distrett ta' Sassandra-Marahoué. Ir-reġjuni ta' N'zi-Comoé u Lacs (eskluż id-distrett awtonomu ta' Yamoussoukro) ingħaqdu biex jiffurmaw id-distrett ta' Lacs. Ir-reġjuni Moyen-Comoé u Sud-Comoé ingħaqdu biex jiffurmaw id-distrett tal-Comoé.

 Ġeografija 
L-ogħla punt tal-Kosta tal-Avorju hija l-Muntanja Nimba (1,752 m) u tinsab fil-punent tal-pajjiż.


Il-Kosta tal-Avorju toffri firxa varjata ta' pajsaġġi, minn savanna tad-deżert fit-tramuntana sal-ġungla verġni. Il-limitu tan-Nofsinhar huwa mmarkat minn bajjiet estensivi. Din iż-żona aktar xita hija kkaratterizzata minn pjantaġġuni kbar ta' prodotti għall-esportazzjoni: kafè, kawkaw u banana. Fit-tramuntana l-pajsaġġ huwa magħmul minn plateau tal-granit miksi bis-savanni. F'din iż-żona, sidien żgħar tal-art jikbru sorgu, qamħirrum u karawett.

 Topografija 
It-territorju tal-Kosta tal-Avorju għandu d-dehra ta' kwadrilaterali li t-tarf t'isfel tiegħu jikkorrispondi għal kosta ta' 515-il kilometru fin-Nofsinhar tal-Oċean Atlantiku, fil-parti tal-punent tal-Golf tal-Guinea. Ir-reġjun muntanjuż tal-punent, madankollu, għandu xi eżenzjonijiet akbar minn elf metru (Mount Nimba, l-ogħla elevazzjoni fil-pajjiż, jilħaq 1,752 m a.s.l.).8​


Il-pajjiż għandu eżenzjoni baxxa. Ħafna mit-territorju huwa magħmul minn plateaus u pjanuri. Il-parti tal-punent tal-pajjiż, reġjun muntanjuż, għandha xi qċaċet 'il fuq minn 1,000 metru (il-Muntanja Nimba tilħaq 1,752 m19). Barra minn dan ir-reġjun, l-altitudni tipikament ivarjaw bejn 100 u 500 metru, u l-biċċa l-kbira tal-plateaux huma bejn 200 u 350 metru.

Dawn il-plateaux għandhom aspetti differenti. L-ogħla huma riġidi fil-forma u l-materjal; dawk f'livelli intermedji għandhom it-tendenza li jkollhom forma ċatta; Dawk ta 'isfel huma kemmxejn riġidi, iżda magħmula minn materjal maħlul. Estensjonijiet vertikali enormi, rigorożament tabulari u orizzontali, xi drabi jinstabu fir-reġjuni tas-savana, iżda wkoll taħt irqajja żgħar ta' savana inklużi fil-foresta densa. Il-karatteristika dominanti ta 'dawn il-plateaux hija armatura ferruginous viżibbli fuq il-wiċċ fil-forma ta' ċangaturi kulur is-sadid, iżda xi drabi mgħottija minn ramel, żrar jew prodotti ifjen.

 Kosta u xmajjar 
L-ilmijiet, li jkopru madwar 4,462 kilometru kwadru, jiġifieri, 1.38% tal-erja totali tal-pajjiż, huma ffurmati fin-Nofsinhar mill-oċean (Atlantiku), il-laguni, l-aktar famużi minnhom huma l-kumplessi (mill-lvant sal-punent) Aby-Tendo-Ehy, laguna Ebrié, Grand-Lahou-lagune Tadio-Makey-lagune Tagba, kif ukoll ilmijiet kalmi.


In-nefħa kbira tan-nofsinhar li tolqot il-bajja tagħmel l-aċċess bil-baħar diffiċli ħafna.

Il-kosta tal-Kosta tal-Avorju hija suċċessjoni twila ta' bajjiet li huma interrotti biss fil-bokka tax-xmajjar, meta jeżistu (matul l-istaġun tal-għargħar).

Bosta xmajjar, ħafna drabi bi flussi estremi, ixxotta l-pajjiż kollu. Fosthom hemm erba’ xmajjar61 kbar: il-Cavally (700 km), is-Sassandra (650 km), il-Bandama (1,050 km) u l-Comoé (1,160 km). Xmajjar importanti oħra, bħal Tabou, Néro, San-Pedro, Bolo, Niouniourou, Boubo, Agnéby, Mé u Bia, huma tributarji ta' dawn ix-xmajjar jew jiffurmaw baċiri indipendenti bħala xmajjar kostali. Barra minn hekk, hemm diversi nixxigħat u swamps.

 Ekoloġija 
Skont il-WWF, it-territorju tal-Kosta tal-Avorju huwa maqsum bejn sitt ekoreġjuni:
 Savana tas-Sudan tal-Punent, fit-tramuntana.
 Savana tal-Ginea u mużajk tal-ġungla, fiċ-ċentru.
 Foresti tal-Ginea tal-Lvant, fix-Xlokk.
 Foresti tal-Ginea tal-punent tal-pjanura, fil-Lbiċ.
 Foresti montani tal-Ginea, fil-muntanji tal-punent.
 Mangrovja tal-Ginea, f'xi partijiet tal-kosta.

 Klima 
Il-Kosta tal-Avorju tinsab bejn 4º u 10º latitudni tat-tramuntana; Id-distanza għall-ekwatur hija madwar 400 kilometru mill-kosta tan-nofsinhar tal-pajjiż, u għat-Tropiku tal-Kankru madwar 1,400 kilometru mill-fruntiera tat-tramuntana. Għalhekk, il-kosti tal-Kosta tal-Avorju huma kkaratterizzati minn klima tropikali dejjem umda, li tinbidel għal klima niexfa fit-Tramuntana estrema.62 It-temperatura medja annwali hija ta’ 28 °C, iżda l-abitanti jesperjenzaw differenzi notevoli fit-temperatura bejn it-Tramuntana u t-Tramuntana. reġjuni tan-Nofsinhar tal-pajjiż u bejn l-istaġuni differenti. Il-klima hija kkaratterizzata mis-sistemi tar-riħ tal-kummerċ tal-grigal u l-monsoon tal-Lbiċ: il-kummerċ tal-grigal (Harmattan) iġib arja sħuna, niexfa, mgħobbija bit-trab mis-Saħara fix-xitwa u tnixxef il-pajjiż. Il-monsoon tal-Afrika tal-Punent joriġina fil-Golf tal-Guinea, u jġib arja sħuna u umda. Jiddetermina l-klima fin-nofsinhar tal-Kosta tal-Avorju matul is-sena kollha, filwaqt li fit-tramuntana ġġib ix-xita tas-sajf. Għalhekk, fil-Kosta tal-Avorju hemm tliet żoni klimatiċi.


Il-klima ekwatorjali (magħrufa wkoll bħala klima Attié) tan-nofsinhar hija kkaratterizzata minn varjazzjonijiet termali baxxi (ġeneralment bejn 25 °C u 30 °C), livelli għoljin ħafna ta' umdità (bejn 80% u 90%) u xita abbundanti, li jilħqu 1766 mm fis-sena f'Abidjan u 2129 mm f'Tabou. Hemm żewġ staġuni niexfa u żewġ staġuni tax-xita hawn. L-istaġun twil niexef idum minn Diċembru sa April u huwa kkaratterizzat minn sħana qawwija u xita sporadika. L-istaġun qasir niexef jaqa' f'Awwissu u Settembru. L-istaġun tax-xita twil idum minn Mejju sa Lulju, filwaqt li l-istaġun tax-xita qasir huwa f'Ottubru u Novembru. Il-klima umda tas-savanna (magħrufa wkoll bħala klima Baoulé) tiddetermina ż-żona tal-foresti tropikali tat-tramuntana u s-savana tan-Nofsinhar u tibda madwar 200 kilometru fit-tramuntana tal-kosta. It-temperaturi jvarjaw ħafna, bejn 14°C u 33°C, u l-umdità ġeneralment tkun bejn 60% u 70%. Xita annwali hija ta' madwar 1,200 mm f'Bouaké. Hemm ukoll erba’ staġuni: tnejn niexfa, minn Novembru sa Marzu u minn Lulju sa Awissu, u tnejn tax-xita, minn Ġunju sa Ottubru u minn Marzu sa Mejju.


Il-klima niexfa tas-savana (magħrufa wkoll bħala klima tas-Sudan t'Isfel) tippredomina fir-reġjuni tas-savana tat-Tramuntana. Jippreżenta varjazzjonijiet ta' kuljum relattivament qawwija ta' 20 °C. L-umdità hija ferm aktar baxxa milli fin-nofsinhar tal-pajjiż u hija bejn 40% u 50%. Harmattan iseħħ ukoll f'dawn ir-reġjuni, fil-forma ta' riħ frisk u niexef, bejn Diċembru u Frar. Il-Kosta ta' l-Avorju tat-Tramuntana għandha biss żewġ staġuni: l-istaġun xott, bejn Novembru u Ġunju, b'xita okkażjonali f’April, u staġun tax-xita, bejn Lulju u Ottubru. Ix-xita annwali mkejla f'dan ir-reġjun hija 1203 mm f'Korhogo, pereżempju.

Il-klima ta' Odienné, belt li tinsab fil-majjistral, hija kkaratterizzata mill-prossimità tal-muntanji u, għalhekk, għandha valuri ta' xita ogħla (1491 mm) u temperaturi aktar baxxi mir-reġjuni li jinsabu fil-Lvant. Fil-Bniedem (saħansitra ogħla fil-muntanji), il-valuri tax-xita saħansitra jilħqu 1897 mm fis-sena.

 Ġeoloġija 
Il-ħamrija tidher simili għal dik tal-biċċa l-kbira tal-Afrika tal-Punent. Ġeneralment huma maħlula, kultant indurati, u l-kulur tal-materjal huwa ġeneralment aħmar, minn okra sa sadid skur. Madankollu, l-impronta tal-ambjenti ekwatorjali fuq il-ħamrija Ivorjana hija proporzjonalment aktar immarkata milli fi kważi ż-żoni kollha li jinsabu fit-tramuntana tal-Golf tal-Ginea.

Bħall-eżenzjoni, il-kompożizzjoni tal-blat normalment għandha influwenza deċiżiva fuq il-ħamrija. Il-blat tal-Kosta tal-Avorju huwa varjat u kważi inviżibbli, ħlief għall-koppli kristallini. Huwa ffurmat kważi kompletament minn blat bażali kristallin jew phyllites, bi gradi varji ta 'metamorfiżmu.

Il-formazzjonijiet kristallini jkopru madwar żewġ terzi tal-pajjiż u l-ġeoloġi jaqsmuhom f'ħames familji kbar: migmatites u gneisses (blat plutoniku, vulkaniku jew sedimentarju metamorfosat tal-qedem), charnockites (graniti iperesteniċi) u norites, il-"graniti Baoulé", li Huma wkoll jinkludu varjetajiet varji ta 'blat, il-kategorija ta' blat rikk f'minerali suwed (diorites jew granodiorites) u l-"Bondoukou granites" (spiss granodioritic, iżda xi drabi wkoll alkalin).

Blat Phyllite huma essenzjalment komposti minn schists, li jvarjaw skond il-karatteristiċi tas-sedimenti oriġinali li ffurmawhom u l-grad ta 'metamorfiżmu li jkunu għaddew minnhom. Huma jinkludu wkoll xi kwarżiti u ġebel ramli tal-kwarżit. Blat magħruf komunement bħala "blat aħdar" fil-Kosta tal-Avorju (ta' oriġini metamorfika iżda mhux sedimentarja) huwa inkluż f'din il-familja. Il-kantina Ivorjana hija mdawwar b'għata sedimentarja ċkejkna magħmula prinċipalment minn ramel tafal ta 'oriġini kontinentali, u tafal, ramel u tajn ta' oriġini tal-baħar.


Il-ħamrija feralitika tkopri l-biċċa l-kbira tal-Kosta tal-Avorju. Jinstabu prinċipalment fil-lvant, fil-punent, fin-nofsinhar, żoni tal-foresti u ta' qabel il-foresti, żoni tas-savana Sudaniżi jew sub-Sudaniżi, żoni tat-Tramuntana, eċċ. Il-ħamrija ferruġinuża tropikali li tinsab fuq il-blat granitojde hija l-aktar mifruxa fil-Grigal tal-pajjiż, madwar il-belt ta’ Bouna u fl-interfluve bejn in-naħa ta' fuq tan-N'Zi u n-naħa ta' fuq tal-Comoé. L-aħħar tliet klassijiet imsemmija huma ħafna aktar lokalizzati; Jinsabu f'topografija imħatteb u jseħħu fir-reġjuni tal-għoljiet ta' Yaouré u Bondoukou, f'Comoé ta' fuq u fil-ktajjen ta' bliet li jmorru minn Sifié, Oumé għal Fetékro.

 Flora 
Il-veġetazzjoni tista' tinqasam f'żewġ żoni: Żona tan-Nofsinhar, tal-Ginea, u żona tat-tramuntana, Sudaniż. Il-fruntiera bejn dawn iż-żewġ żoni hija parallela mal-kosta, bejn wieħed u ieħor fit-8 parallel. Iż-żona tan-Nofsinhar hija kkaratterizzata minn foresti tropikali u mangrovji (mangrovi tal-Ginea), li waħda minnhom tinsab fil-punent ta' Abidjan, fil-bokka tax-Xmara Bia, u oħra saħansitra aktar fil-punent, fil-bokka tax-Xmara Boubo.

Iż-żona tat-Tramuntana hija kkaratterizzata minn foresti niexfa (b'bidliet perjodiċi għal jwaqqgħu l-weraq) u savannahs (is-savana tas-Sudan, li tkopri terz tat-territorju, u s-savana tal-Guinea), għalhekk il-foresta niexfa tista' titqies bħala tranżizzjoni mill-foresta tropikali għal is-savana Fil-parti ċentrali tal-Kosta ta' l-Avorju hemm il-mużajk tal-foresti-savana tal-Ginea, iffurmat minn żoni magħquda ta' mergħat, savana u foresti umdi densi u foresta tal-galleriji tul il-korsijiet tax-xmajjar.

Fost il-flora tal-Kosta tal-Avorju jispikkaw siġar bħall-baobab, l-iroko, it-tali, l-amazakoue, it-tiama u l-movingui, uħud ta' importanza kbira għall-esportazzjoni tal-injam. Epiphytes u orkidej jikbru fil-foresti, filwaqt li l-fenek, il-manniophyton, is-siġra tat-tewm, il-milne redhead u l-belluci huma importanti bħala pjanti mediċinali tradizzjonali.


Il-veġetazzjoni tal-Kosta tal-Avorju inbidlet b'mod fundamentali f'dawn l-aħħar deċennji bħala konsegwenza tal-attività umana. Oriġinarjament, terz tal-pajjiż, fin-nofsinhar u l-punent, kien kompletament miksi minn foresti densi67 b’savanni bis-siġar fiċ-ċentru u fit-tramuntana u mangrovji żgħar fuq il-kosta. Minn żminijiet kolonjali, il-kopertura tal-foresti tnaqqset ħafna, parzjalment minħabba t-twaqqif ta' pjantaġġuni u parzjalment minħabba d-deforestazzjoni. Fl-2007, il-kopertura naturali tal-foresti kienet stmata għal 6 miljun ettaru.

 Fawna 
Il-fawna hija speċjalment rikka fl-ispeċi. Fost il-mammiferi, l-iljunfant huwa l-annimal li n-nejbiet tiegħu, kummerċjati bħala avorju, taw ismu lill-pajjiż. Il-popolazzjoni tagħha, li darba kienet għolja fil-ġungla u s-savana, naqset bil-kbir bil-kaċċa u l-kaċċa, tant li llum tinsab biss fir-riservi. Hemm ukoll ippopotami, ħnieżer ġganti tal-foresti, duikers, primati, annimali gerriema, pangolini, qtates tal-priża bħal leopardi u mongooses; Fl-isteppi tista 'ssib hyenas u jackals. L-ippopotamu pigmeu rari għandu wieħed mill-aktar postijiet importanti ta' preżenza tiegħu fil-Park Nazzjonali ta' Taï, fil-Lbiċ tal-pajjiż.

Jgħixu hemm ukoll mijiet ta' speċi ta' għasafar (herons, ċikonji bħaċ-ċikonja b’għonq is-suf u l-marabou, papri u wiżż, kif ukoll għasafar tal-priża).Il-kukkudrill korazzat tal-Afrika tal-Punent jgħix fi u tul ix-xmajjar tas-savana, u Il-kukkudrill tat-tronk. jgħix fix-xmajjar tal-foresti tropikali.


Tista' ssib ukoll sriep bħal cobras, mambas, puff vipers, Gabon vipers u rhinoceros vipers, rock pythons u royal pythons, kif ukoll termites, li jżejnu l-pajsaġġ b'ħafna termite mounds, u ħanfus bħall-pill bug.The xmajjar Huma dar għal bosta speċi ta' ħut, inklużi ċiklidi u multispeċi Afrikani, filwaqt li l-ilmijiet kostali huma dar għal gambli, tigra tar-ramel u klieb il-baħar oħra, ħut tal-pipe, raġġi, ħut taż-żrinġijiet, ħut ċatt u l-fekruna rari loggerhead. Ħafna speċi, bħaċ-chimpanzees, diġà huma rari ħafna jew mhedda bl-estinzjoni.

 Ekonomija 
Iż-żamma ta' rabtiet mill-qrib ma' Franza mill-indipendenza fl-1960, id-diversifikazzjoni tal-agrikoltura għall-esportazzjoni, u l-inkoraġġiment tal-investiment barrani, għamlu lill-Kosta tal-Avorju wieħed mill-aktar pajjiżi tropikali Afrikani sinjuri. Madankollu, f'dawn l-aħħar snin il-Kosta tal-Avorju kienet soġġetta għal kompetizzjoni akbar u tnaqqis fil-prezzijiet fis-suq globali għall-uċuħ agrikoli ewlenin tagħha: il-kafè u l-kawkaw. Dan, flimkien ma' korruzzjoni interna għolja, jagħmel il-ħajja diffiċli għal dawk li jkabbru u dawk li jesportaw lejn swieq barranin.


L-għedewwa għal ħafna snin, il-Kosta tal-Avorju u l-Gana qablu fl-2019 li jimponu prezz minimu għall-kawkaw fuq kumpaniji multinazzjonali, sabiex jipproteġu lill-produtturi, li jirċievu bejn 4 u 6 fil-mija tal-profitti tas-settur: il-11 ta' Ġunju, ħabbru li se ser tissospendi l-bejgħ tal-kawkaw għall-kampanja 2020-2021 jekk ma jkunx stabbilit prezz minimu ta' 2,300 ewro kull tunnellata.

Skont l-Indiċi tal-Innovazzjoni Globali, imwettaq mill-Organizzazzjoni Dinjija tal-Proprjetà Intellettwali, fl-2022, il-Kosta tal-Avorju kienet ikklassifikata fil-109 post fl-innovazzjoni fost 132 pajjiż fid-dinja;7 filwaqt li fl-2023 kienet ikklassifikata fil-112.

 Demografija 
Fl-2007, il-Kosta tal-Avorju kellha popolazzjoni ta' 18,000,000 abitant. L-istennija tal-ħajja hija 49 sena. In-numru medju ta’ tfal għal kull mara huwa 4.43. 50.9% tal-popolazzjoni hija litterata. Huwa stmat li 7% tal-popolazzjoni hija infettata bil-virus tal-HIV (li jikkawża l-AIDS).
77% tal-popolazzjoni jqisu lilhom infushom Ivorjani: jirrappreżentaw diversi popli u gruppi lingwistiċi differenti. Madwar 65 lingwa huma mitkellma fil-pajjiż. Waħda mill-aktar komuni hija d-dioula, użata fil-kummerċ, kif ukoll il-popolazzjoni Musulmana. Il-Franċiż, użat minn 70% tal-popolazzjoni (99% f'Abidjan), huwa l-lingwa uffiċjali, mgħallma fl-iskejjel u jservi bħala lingua franca fiż-żoni urbani (partikolarment f'Abidjan). In-numru ta' kelliema Franċiżi huwa għoli ħafna meta mqabbel mal-biċċa l-kbira tal-pajjiżi li jitkellmu bil-Franċiż fl-Afrika, minħabba l-użu tiegħu bħala lingwa inter-etnika.

Peress li l-Kosta tal-Avorju stabbiliet ruħha bħala wieħed mill-aktar pajjiżi sinjuri fl-Afrika tal-Punent, madwar 20 % tal-popolazzjoni tikkonsisti minn ħaddiema mill-Liberja, il-Burkina Faso u l-Guinea ġirien. Dan il-fatt ħoloq tensjoni li dejjem qed tiżdied f'dawn l-aħħar snin, speċjalment peress li l-maġġoranza ta' dawn il-ħaddiema huma Musulmani, filwaqt li l-popolazzjoni ta' oriġini indiġena hija fil-biċċa l-kbira Kristjana (prinċipalment Kattolika) u animista. 0.4% tal-popolazzjoni hija ta' dixxendenza mhux Afrikana. Xi 50,000 huma ċittadini Franċiżi, 40,000 Libaniż u, sa ċertu punt, Vjetnamiżi, Lhud u Spanjoli, kif ukoll missjunarji Protestanti mill-Istati Uniti u l-Kanada. F'Novembru 2004, madwar 10,000 ċittadin Franċiż u barranin oħra evakwaw il-Kosta tal-Avorju minħabba attakki minn milizzji żgħażagħ favur il-gvern.

 Evoluzzjoni demografika 

 1900 1.5 miljun
 1950 2.7 miljun
 1970 5.3 miljun
 1975 (ċensiment) 6.7 miljun
 1988 (ċensiment) 10.9 miljun
 2000 16.73 miljun
 2010 19.09 miljun
 2020 22.65 miljun
 2030 26.08 miljun (stmat)
 2040 29.35 miljun (stmat)

 Reliġjon 
Fil-Kosta tal-Avorju hemm diversità reliġjuża kbira. L-aktar reliġjonijiet mifruxa huma l-Iżlam (38.6%) u l-Kristjaneżmu (32.8%); it-tramuntana hija aktar Iżlamika, filwaqt li n-nofsinhar u fuq il-kosta hija l-aktar Kristjana. 11.9% tal-popolazzjoni jipprattika r-reliġjonijiet tradizzjonali tal-Afrika tal-Punent - speċjalment ir-reliġjon Akan -, li sa ċertu punt jinfluwenzaw ukoll il-prattika ta 'reliġjonijiet oħra l-Izlam bdiet tinfirex fit-tramuntana estrema tal-Kosta tal-Avorju. Il-Kristjaneżmu ġie introdott fil-kosta minn missjunarji Ewropej fis-seklu 17.

L-evoluzzjoni attwali hija kkaratterizzata minn Iżlamizzazzjoni dejjem tikber, speċjalment fit-tramuntana. Ftit qabel il-bidu tal-millennju, 40% tal-popolazzjoni kienet tistqarr ir-reliġjonijiet tradizzjonali tal-Afrika tal-Punent. L-Iżlam, li kien jirrappreżenta biss madwar 24% tal-popolazzjoni totali f’nofs is-snin tmenin, minn dak iż-żmien sar l-iktar komunità reliġjuża li kibret b'rata mgħaġġla, prinċipalment permezz ta’ xogħol missjunarju fost is-segwaċi tar-reliġjonijiet tradizzjonali mill-Afrika tal-Punent (speċjalment is-Senufo). Fl-2004, 35% tal-popolazzjoni kienet diġà Musulmana Sunni.


Skont iċ-ċensiment tal-2021, 42.5% tal-popolazzjoni jistqarru Izlam, filwaqt li l-fidili tal-Kristjaneżmu (prinċipalment Kattoliċi u Evanġeliċi) jirrappreżentaw 39.8% tal-popolazzjoni Barra minn hekk, 12.6% tal-Ivorjani ddikjaraw lilhom infushom irreliġjużi u 2.2% qalu li jsegwu l-animiżmu. Il-Kunsill Nazzjonali Iżlamiku (Conseil national islamique; CNI), imwaqqaf fl-1993, jiġbor flimkien organizzazzjonijiet Musulmani fil-Kosta tal-Avorju L-organizzazzjoni tal-istudenti Musulmani Association des élèves et étudiants musulmans de Côte d'Ivoire (AEEMCI) għandha rwol importanti fi ħdan dan. organizzazzjoni.​ Il-pellegrinaġġ annwali lejn Mekka huwa organizzat mill-Assoċjazzjoni musulmane pour l'organisation du pèlerinage à la Mecque (AMOP).​ Il-Yacoubists, segwaċi ta' Yacouba Sylla, huma sottogrupp importanti fi ħdan il-Musulmani ta' Costa of Ivory.

Il-Kristjaneżmu ma kienx verament introdott fir-reġjun sa żminijiet kolonjali, u ilu reliġjon ewlenija tal-pajjiż. L-influwenza tagħha kienet u għadha kbira, peress li kienet, fil-verżjoni Kattolika tagħha, l-ewwel reliġjon moderna tal-pajjiż u dik tal-mexxejja ewlenin Ivorjani. F’dan il-kuntest, ftit qabel mewtu, il-President Félix Houphouët-Boigny kellu bażilika monumentali mibnija f’Yamossoukro, belt twelidu.

Il-Federazzjoni Evanġelika tal-Kosta tal-Avorju twaqqfet fl-1960 f'Bouaké.82 L-Unjoni tal-Knejjes Battisti Missjunarji tal-Kosta tal-Avorju twaqqfet uffiċjalment fl-1979, taħt l-isem ta' Knejjes Battisti Missjunarji tal-Kosta tal-Avorju Fl-2020, hija se jkollu 300 knisja u 15,000 membru.

B'mod ġenerali, it-tolleranza reliġjuża u l-koeżistenza paċifika jipprevalu fil-Kosta tal-Avorju. Il-festi reliġjużi huma ċċelebrati liberament minn dawk li jemmnu rispettivi u huma aċċettati minn kulħadd. Il-Kosta tal-Avorju hija uffiċjalment stat sekulari, għalkemm rappreżentanti tal-istat jintbagħtu għal ċerimonji reliġjużi u skejjel denominazzjonali speċjali jirċievu għajnuna finanzjarja mill-istat.

 Edukazzjoni 
Is-sistema edukattiva Ivorjana, ibbażata fuq il-mudell li wiret minn Franza, introduċiet skola b'xejn u obbligatorja wara l-indipendenza biex tinkoraġġixxi l-iskola tat-tfal fl-età tal-iskola. Minbarra ċ-ċikli tas-soltu tal-edukazzjoni primarja, sekondarja u għolja, din is-sistema kienet tinkludi livell ta' qabel l-iskola li jkopri tliet sezzjonijiet (sezzjoni żgħira, sezzjoni medju u sezzjoni kbira). Fl-2001-2002, qabel il-kriżi politika u militari, 391 ċentru tal-kura matul il-jum, kemm privati ​​kif ukoll pubbliċi, operaw madwar il-pajjiż208. Fl-2005, biss fiż-żona kkontrollata mill-forzi repubblikani, kien hemm 600 daycare centre b'2,109 għalliem u 41,556 student.


Hemm sitt livelli ta' edukazzjoni primarja (klassijiet preparatorji għall-1 u t-2 kors, klassijiet elementari għall-1 kors, klassijiet elementari għat-2 kors, klassijiet intermedji għall-1 kors u klassijiet intermedji għat-2 kors), li jilħqu l-qofol tagħhom bit-tieni kors. Certificat d'Etudes Primaires Elémentaires (Ċertifikat tal-Istudji Primarji Elementari) u eżami tad-dħul għas-sitt sena tas-sekondarja. Fl-2001, il-Ministeru tal-Edukazzjoni kellu 8,050 skola primarja tal-istat b'43,562 għalliem jgħallmu 1,872,856 student, u 925 skola pubblika b'7,406 għalliem jgħallmu 240,980 student.

Fl-2005, kien hemm 6,519-il skola primarja, li minnhom 86.8% kienu pubbliċi, bi 38,116 għalliem u 1,661,901 student.

55% tal-popolazzjoni ta' bejn is-6 u s-17-il sena u 61% tal-bniet f'dan il-grupp ta' età mhumiex mill-iskola. Ir-rata baxxa ta' reġistrazzjoni tal-bniet fl-iskejjel wasslet lill-gvern biex jiżviluppa politika speċifika għall-edukazzjoni tal-bniet żgħażagħ fis-snin 90 F’Marzu 1993, b'kollaborazzjoni mal-Ministeru tal-Edukazzjoni Nazzjonali, il-Bank Afrikan tal-Iżvilupp nieda proġett imsejjaħ “BAD Education IV. Proġett” biex titjieb il-kwalità tal-edukazzjoni u tiżdied ir-rata ta' reġistrazzjoni fl-iskejjel b'mod ġenerali u dik tal-bniet b'mod partikolari.


L-edukazzjoni sekondarja hija maqsuma f'żewġ ċikli, b'erba' klassijiet għall-ewwel ċiklu u tlieta għat-tieni. Dan il-livell ta' edukazzjoni "huwa kkaratterizzat minn dominanza ċara tas-settur privat." Fl-2005, 370 mill-522 skola sekondarja tal-pajjiż kienu fis-settur privat. Il-Ministeru tal-Edukazzjoni Nazzjonali tal-Ivorjan irreġistra total ta' 660,152 student u 19,892 għalliem fl-2005, kemm fis-settur privat kif ukoll pubbliku, meta mqabbel ma' 682,461 student u 22,536 għalliem fl-2001-2002, qabel ma faqqgħet il-gwerra. Ir-rata ta' reġistrazzjoni fl-iskola sekondarja fil-Kosta tal-Avorju hija ta' 20 %. L-ewwel ċiklu tal-edukazzjoni sekondarja jwassal għall-Brevet d'études du premier cycle (BEPC) u t-tieni għall-baccalauréat.

Qabel l-1992, l-edukazzjoni ogħla kienet kważi kollha kemm hi r-responsabbiltà tal-Istat, b'rata ta' reġistrazzjoni ta' 24%. F'dawn l-aħħar snin, ħarġu diversi universitajiet privati ​​u skejjel tekniċi ogħla. Fl-1997-1998, kien hemm tliet universitajiet pubbliċi,90 erba 'skejjel pubbliċi kbar, seba' universitajiet privati, 47 ċentru privat u 31 ċentru ta' edukazzjoni ogħla postgraduate dipendenti fuq ministeri tekniċi minbarra edukazzjoni ogħla.


Il-kwistjoni tal-kompetenza u l-livell ta' kwalifika tal-għalliema responsabbli mit-taħriġ u s-superviżjoni tal-istudenti li jattendu dawn l-iskejjel pubbliċi tqajmet kemm-il darba. Madankollu, għandu jiġi nnutat li dawn jikkostitwixxu appoġġ essenzjali għall-Istat, peress li l-faċilitajiet tal-edukazzjoni pubblika bħalissa mhumiex biżżejjed u kultant inadegwati biex ikopru l-bżonnijiet kollha. Liġi approvata fl-1995 tirregola s-settur privat tal-edukazzjoni għolja u tintroduċi miżuri biex isaħħu l-istituzzjonijiet korrispondenti. Ir-riformi jaffettwaw ċerti strutturi eżistenti, bħall-Istitut Nazzjonali Pedagoġiku għall-Edukazzjoni Teknika u Vokazzjonali (IPNETP), l-Iskola Normali Għolja (ENS), l-Aġenzija Nazzjonali għat-Taħriġ Vokazzjonali (Agefop) u l-Fond għall-Iżvilupp tat-Taħriġ Vokazzjonali (FDFP). .


Il-programm ta' deċentralizzazzjoni universitarja nbeda mill-gvern Ivorjan fl-2011 bil-għan li jirrinovaw, jespandu u jibnu mill-inqas università waħda f'kull wieħed mill-erbatax-il distrett tal-pajjiż. Diversi universitajiet ġodda raw id-dawl grazzi għal dan il-programm, inklużi dawn li ġejjin: Korhogo, Man, San-Pédro, l-università virtwali u Bondoukou (kunsinna skedata għal Ottubru 2023).

Universitajiet oħra huma ppjanati f'Abengourou, Adiaké, Dabou, Daoukro u Odienné.

 Saħħa 
F'termini ta' infrastruttura, il-Kosta tal-Avorju għandha livell relattivament għoli ta' kopertura tas-saħħa meta mqabbla ma' pajjiżi oħra fis-subreġjun tal-Afrika tal-Punent. Madankollu, tnejn biss mid-dsatax-il reġjun amministrattiv tal-pajjiż għandhom ċentri tal-isptarijiet universitarji (CHU). Dawn huma ċ-CHUs ta' Cocody, Treichville u Yopougon f'Abidjan (reġjun ta' Lagunes) u ċ-CHU ta' Bouaké (reġjun ta' Wied Bandama). Ir-reġjuni l-oħra għandhom ċentri ta' sptar reġjonali (RHC), filwaqt li l-agglomerazzjonijiet l-oħra għandhom ċentri tas-saħħa urbani jew, fil-każ ta’ komunitajiet ta' rħula, ċentri tas-saħħa rurali.


Ma' dawn jiżdiedu faċilitajiet speċifiċi, li l-aktar magħrufa minnhom huma l-isptarijiet militari ta' Bouaké u Abidjan, l-isptar tal-ħaddiema taċ-ċivil fil-qalba tal-Plateau, il-kliniċi tal-lebbra ta' Manikro (Bouaké), Daloa u Man u l-isptar psikjatriku ta' Bingerville. Dawn iċ-ċentri tas-saħħa pubblika, li huma appoġġjati minn firxa pjuttost wiesgħa ta' sptarijiet u kliniċi privati, madankollu jiffaċċjaw problemi serji ta' tagħmir u persunal mediku, li għadu skars: tabib għal kull 9,908 abitant, infermier wieħed għal kull 2,416 abitant u qabla waħda għal kull 2,416 abitant. kull 2,118 mara f’età li jista' jkollhom it-tfal. Kull sena, maniġers tas-saħħa ġodda mħarrġa fl-universitajiet ta' Bouaké u Abidjan u aġenti ġodda tas-saħħa mill-Instituts de formation des agents de la santé (INFAS) jitqiegħdu għad-dispożizzjoni taċ-ċentri tas-saħħa tal-pajjiż. Madankollu, is-sitwazzjoni tas-saħħa tal-pajjiż hija meqjusa bħala inkwetanti u l-aċċess għall-kura tas-saħħa huwa diffiċli.


Il-faqar mar għall-agħar mill-1999, bil-bidu tal-kriżijiet politiċi u militari Fil-Kosta tal-Avorju, l-indiċi tal-faqar uman - proporzjon ta' nies taħt il-limitu aċċettat tal-iżvilupp uman - laħaq 40.3% fl-2004, u poġġa lill-pajjiż fit-92 post ta' 108 pajjiż li qed jiżviluppaw.98 Din is-sitwazzjoni għandha impatt negattiv fuq is-saħħa tal-popolazzjoni: in-numru ta' pazjenti mar minn 17,242 fl-2001 għal 19,944 fl-2005. Is-sitwazzjoni epidemjoloġika hija kkaratterizzata minn preponderanza ta' mard infettiv, responsabbli għal morbożità. rata akbar minn 50-60% u rata ta 'mortalità għolja stmata għal 14.2 għal kull 1,000; Dawn huma essenzjalment infezzjoni bl-HIV/AIDS, tuberkulożi u malarja. Il-malarja għadha l-kawża ewlenija tal-konsultazzjonijiet fost l-adulti u tal-mortalità fost dawk taħt il-522 sena.

L-isforzi li saru mill-Istat mill-1996 fil-qafas tal-programm nazzjonali tas-saħħa, immirati biex itejbu s-saħħa tal-popolazzjoni billi jqabblu l-provvista u d-domanda tas-servizzi tas-saħħa, ġew ikkanċellati mill-gwerra; u, bħala konsegwenza ta' dan, ir-riżorsi tal-Istat naqsu, u llimitaw dawk allokati għas-saħħa għal 7% biss tal-baġit nazzjonali. Madankollu, il-kopertura tat-tilqim għadha tajba u ppermettiet li jinqered diversi mard endemiku.


Madankollu, is-sitwazzjoni għadha pjuttost allarmanti fejn jidħlu STIs u STDs, li jaffettwaw il-maġġoranza tan-nisa. Instab li 7% tal-popolazzjoni Ivorjana kienet infettata fl-2003, jiġifieri, 570,000 nies HIV-pożittivi, b'47,000 mewt fis-sena Dawn iċ-ċifri qed jiżdiedu u jkomplu jinkwetaw il-Ministeru tal-Ġlieda kontra l-AIDS, maħluqa speċjalment biex jagħmlu kontra din il-pesta. L-ispiża tal-kura tas-saħħa u l-mediċini, in-nuqqas jew l-obsolexxenza ta' tagħmir mediku, u xi kultant in-nuqqas ta' persunal tas-saħħa, iwasslu lill-foqra biex jirrikorru għal terapiji naturali u mediċina tradizzjonali bbażata fuq il-pjanti. Dawn l-istess raġunijiet jispjegaw il-fenomenu dejjem aktar inkwetanti ta' "ispiżeriji tat-toroq", magħmulin minn bejjiegħa tat-triq li spiss ibigħu mediċini pprojbiti.

Fl-2008, ir-rata tat-tkabbir tal-popolazzjoni kienet stmata għal 1.96%, ir-rata tat-twelid għal 34.26 għal kull 1,000, ir-rata ta' mortalità għal 14.65 għal kull 1,000, u l-istennija tal-ħajja ta' 49.18 snin li 46.63 sena għall-irġiel u 51.82 sena għan-nisa.

 Kultura 
Id-diversità kulturali kbira tal-Kosta ta' l-Avorju, pajjiż ta' l-Afrika tal-Punent imdawwar mal-Gana, il-Liberja, il-Mali, il-Burkina Faso u l-Guinea, hija eżempju ta' għadd kbir ta' gruppi etniċi, avvenimenti, festivals, mużika u arti. Hemm aktar minn sittin grupp etniku indiġenu, għalkemm jistgħu jitnaqqsu għal seba' gruppi etniċi kbar, ibbażati fuq karatteristiċi kulturali u storiċi komuni.

Kull grupp etniku għandu l-lingwa tiegħu, li tagħti lill-pajjiż varjetà lingwistika kbira: għal din ir-raġuni, il-Franċiż, il-lingwa uffiċjali tal-pajjiż, huwa mifrux ħafna (70% tal-popolazzjoni titkellimha b'mod fluwenti), peress li tintuża bħala lingwa interetnika.

 Letteratura 
Il-Kosta tal-Avorju għandha letteratura abbundanti, rikka f'diversità stilistika u proverbji, appoġġjata minn infrastruttura ta' pubblikazzjoni relattivament soda u awturi ta' reputazzjoni differenti. L-aktar awturi famużi huma Bernard Dadié, ġurnalist, kittieb ta' stejjer qosra, drammaturgu, rumanzier u poeta li ddomina l-letteratura Ivorjana mis-snin tletin 'il quddiem, Aké Loba (Kocoumbo, l'étudiant noir, 1960) u Ahmadou Kourouma (Les Soleils des indépendances, 1968). ), ingħata l-Prix du Livre Inter fl-1998 għax-xogħol tiegħu En attendant le vote des bêtes sauvages, li sar klassiku kbir fil-kontinent Afrikan.

Magħhom jingħaqdu t-tieni ġenerazzjoni ta' awturi li qed jinqraw dejjem aktar, bħal Véronique Tadjo, Tanella Boni, Isaie Biton Koulibaly, Maurice Bandaman u Camara Nangala. It-tielet ġenerazzjoni diġà qed tħalli l-marka tagħha, b’awturi bħal Sylvain Kean Zoh (La voie de ma rue, 2002),108 (Le printemps de la fleur fanée, 2009), (Des loups et des agneaux, 2017) u (Le fils de la nuit, 2023) jew Josué Guébo (L'or n'a jamais été un métal, 2009)109 u (Mon pays, ce soir, 2011).

Id-disa' arti Ivorjana hija kkaratterizzata minn diversi ġeneri: realistiċi, semi-realistiċi, umoristiċi, fantaxjenza, eċċ. L-umoriżmu huwa l-aktar popolari. L-umoriżmu huwa l-aktar popolari fost l-Ivorjani. Is-suġġetti indirizzati mill-awturi huma relatati mal-ħajja tagħhom ta' kuljum. Fatti bħall-qgħad, il-banditiżmu, il-faqar, is-sistema D (għerf) u l-infedeltà huma ttrattati b'ton ħafif.

Hemm ħafna awturi li jagħtu l-ħajja lil dan l-univers kulturali Ivorjan: Gilbert G. Groud, Marguerite Abouet (skriptist), Benjamin Kouadio, Lassane Zohoré, Lacombe, Bertin Amanvi, Hilary Simplice, Kan Souffle, Jess Sah Bi, Atsin Désiré... Karattri tal-komiks Ivorjani jinkludu Cauphy Gombo, John Koutoukou, Tommy Lapoasse, Zézé, Dago, Sergent Deutogo, Jo Bleck, Les sorcières, Petit Papou... Il-gazzetta satirika Gbich, imwaqqfa mill-kartunist Zohoré Lassane, kellha rwol ewlieni fil- popolarizzazzjoni tal-mezz komiku fil-Kosta tal-Avorju.

 Arti 
L-arti Ivorjana hija kkaratterizzata minn bosta oġġetti ta' kuljum jew kulturali (utensili, statwi, maskri, eċċ.) prodotti f'materjali differenti u f’partijiet differenti tal-pajjiż minn kull wieħed mill-gruppi kulturali, li kull wieħed minnhom juri l-mod ta' ħajja tiegħu permezz tal-kreazzjonijiet tiegħu . Materjali bħall-injam, il-bronż, ir-rafja, ir-rattan u l-bambu jintużaw biex isiru basktijiet, skulturi, għamara artistika, statwi u maskri.

Il-maskri Dan, Baoule, Gouro, Guéré u Bétés huma l-aktar magħrufa. L-arti ta' l-insiġ hija wkoll kondiviża mill-poplu Baoule u Senoufo, li huma wkoll famużi għall-pittura tagħhom fuq id-drapp. Figurini tar-ram, li darba kienu jintużaw biex jiżnu deheb, issa jintużaw bħala ornamenti, speċjalment fiż-żona kulturali Akan.

Iżda ż-żfin, appoġġjat minn diversi strumenti mużikali (tam-tams, balafons), jibqa’ prattika kondiviża ħafna mill-popli tradizzjonali Ivorjani kollha. Xi żfin kisbu fama nazzjonali: it-Temate of Facobly, iż-żfin stilt ta' Gouessesso u Danané, il-Boloye tal-pajjiż Senoufo, iż-Zaouli tal-pajjiż Gouro. Hemm ukoll fuħħar artistiku magħmul kompletament bl-idejn, speċjalment min-nisa. Iċ-ċeramika Katiola hija l-aktar famuża fil-pajjiż. Dan il-wirt kulturali huwa abbundanti u disponibbli. Ħafna xogħlijiet tradizzjonali (speċjalment skulturi) jinbiegħu lit-turisti li jżuru bliet kostali bħal Grand-Bassam u Assinie. Oħrajn huma esebiti fil-galleriji tal-arti jew fil-Mużew taċ-Ċiviltà f’Abidjan.

 Arkitettura 
Il-Kosta tal-Avorju għandha varjetà wiesgħa ta' monumenti storiċi: Grand-Bassam, l-ewwel kapitali tal-Kosta tal-Avorju, fiha l-Palazz tal-Gvernatur, sede tal-ewwel gvern tal-kolonja Franċiża tar-Repubblika tal-Kosta tal-Avorju, li kienet prefabbrikata fi Franza qabel inbniet mill-ġdid. u mtejba fil-Kosta tal-Avorju fl-1893. Fost il-bini pittoresk ta' stil kolonjali tal-belt, jispikkaw ukoll il-Maison Varlet u l-Maison Ganamet, li kienu jappartjenu għal negozjanti għonja ta' dak iż-żmien u li l-arkitettura tagħhom tinkorpora materjali tal-kostruzzjoni lokali .

F’Abidjan, il-Katidral ta' San Pawl għandu arkitettura distintiva ħafna u fih żewġ taqsimiet sħaħ ta' ħġieġ imtebba’ li juru l-wasla tal-missjunarji fl-Afrika.

F'Yamossoukro, il-Bażilika tal-Madonna tal-Paċi, inawgurata u kkonsagrata mill-Papa Ġwanni Pawlu II fl-1990, hija replika tal-Bażilika ta' San Pietru f'Ruma. Il-parti ċentrali għandha kapaċità għal 18,000 ruħ, 7,000 minnhom bilqiegħda, 30,000 bilwieqfa fuq l-isplanade tagħha u aktar minn 150,000 wieqfa fl-ispazju bejn il-kolonni tal-isplanade tagħha hija wkoll meqjusa bħala waħda mill-aktar bini reliġjuż u għoli fid-dinja , f'termini ta' għoli u erja tal-wiċċ rispettivament, u l-kostruzzjoni tagħha tiswa madwar 300 miljun dollaru. Iżda jispikka wkoll il-bini tal-Fondazzjoni Félix Houphouët-Boigny għar-Riċerka għall-Paċi.


Fit-Tramuntana tal-pajjiż jispikka wkoll bini reliġjuż Musulman fl-istil Sudaniż, ikkaratterizzat minn tip ta' arkitettura introdotta fl-Imperu Maljan fis-seklu 14. L-aktar sinifikanti huma l-moskea ta' Kaouara (dipartiment ta' Ouangolodougou), il-moskea ta' Tengréla, il-moskea ta' Kouto u l-moskea ta' Nambira (sottoprefettura ta' M'Bengué); Iż-żewġ moskej ta' Kong għandhom, skont speċjalisti, valur triplu arkitettoniku, storiku u ta' wirt.

 Sport 
Dan l-aħħar, aktar minn ftit Ivorjani eċċellaw fil-futbol internazzjonali, kif ukoll fit-tim nazzjonali tagħhom.

Fl-2006, il-Kosta tal-Avorju pparteċipat għall-ewwel darba fl-istorja tagħha fit-Tazza tad-Dinja tal-FIFA, u ħalliet lill-Kamerun, wieħed mill-aqwa timijiet fl-Afrika, fir-rawnd ta' kwalifikazzjoni Afrikan. Diġà fit-tournament li sar fil-Ġermanja, tilfu kontra l-Arġentina 2-1, u mbagħad ġew eliminati meta tilfu kontra l-Olanda 2-1. Huma kisbu l-ewwel tliet punti tagħhom billi għelbu lis-Serbja u Montenegro bl-iskor ta' 3-2 fl-aħħar partita, li fiha l-ebda wieħed minnhom ma kellu xejn f'riskju. Huwa pparteċipa mill-ġdid fit-Tazza tad-Dinja tal-FIFA 2010, iżda ma għaddax mill-ewwel fażi. Fil-parteċipazzjoni tagħhom fit-Tazza tad-Dinja 2014 fil-Brażil, reġgħu ġew eliminati fil-fażi tal-gruppi.

Fit-Tazza tan-Nazzjonijiet Afrikani, irnexxielhom jirbħu l-edizzjonijiet tal-1992 u tal-2015, din tal-aħħar kontra l-Ghana, minbarra li kisbu t-tieni post fl-2006, it-tielet post f’erba’ okkażjonijiet (1965, 1968, 1986, 1994). fi tnejn oħra (1970 u 2008).

Huwa mfakkar li kellu wħud mill-aqwa plejers tal-futbol fl-Afrika fl-istorja tagħha bħal Didier Drogba, Yaya Touré, Kolo Touré, Gervinho, Salomon Kalou, fost oħrajn li spikkaw fi klabbs fl-Ewropa, ġeneralment fl-Ingilterra.

Il-pajjiż ospita bosta avvenimenti ewlenin fil-livell kontinentali, uħud minnhom kienu l-edizzjonijiet tal-1985 u l-2013 tal-kampjonat kontinentali tal-basketball, fejn it-tim lokali ħa l-ħames u l-ewwel post, rispettivament. Fil-futbol, ​​ospitat it-Tazza tan-Nazzjonijiet Afrikani tal-1984 u dik li se ssir fl-2023. Bl-istess mod, it-tim tiegħu rebaħ it-tournament fl-edizzjonijiet tal-1992 u l-2015, u t-tieni post fl-2006 u l-2012. Fl-aħħarnett fl-2017, it-tmien edizzjoni tal-Logħob tal-Frankofonija saret f'Abidjan.


Sport ieħor li spikka l-pajjiż huwa t-Taekwondo, li tah tlieta mill-erba' midalji Olimpiċi fl-edizzjonijiet tas-sajf, żewġ midalji tal-bronż, miksuba minn Ruth Gbagbi f’Rio 2016 u Tokyo 2020, u l-unika midalja tad-deheb mirbuħa minn Ivorjan, Cheick Sallah Cissé, ukoll f'Rio 2016. Firmin Zokou rebaħ ukoll diversi midalji f'avvenimenti bħal kampjonati tad-dinja, kampjonati kontinentali u l-Logħob Pan-Afrikan.

Il-midalja li fadal, u l-ewwel li nkisbet, kienet grazzi għal Gabriel Tiacoh, li rebaħ il-fidda fl-400 metru sing f’Los Angeles 1984. F’dan l-isport, huma rikonoxxuti wkoll Marie-Josée Ta Lou u Murielle Ahouré.

Il-Kosta tal-Avorju qatt ma pparteċipat fil-Logħob Olimpiku tax-Xitwa.

Ir-rugby huwa popolari wkoll u kiseb suċċess. It-tim nazzjonali tiegħu ħa sehem fit-Tazza tad-Dinja tar-Rugby tal-1995, li saret fl-Afrika t'Isfel, u ġie eliminat fil-fażi tal-gruppi. Filwaqt li, fit-tournament kontinentali, waslu sas-semifinali fl-edizzjonijiet tal-2007 u l-2008-2009.

 Belt 

 Referenzi 

Kategorija:Pajjiżi tal-Afrika