Monumenti Storiċi ta' Kjoto Antika (Bliet ta' Kjoto, Uji u Ōtsu)

Il-Monumenti Storiċi ta' Kjoto Antika (Bliet ta' Kjoto, Uji u Ōtsu) huma Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO magħmula minn 17-il komponent differenti fil-Ġappun, fi ħdan il-belt ta' Kjoto u l-inħawi tal-madwar. Fis-794, il-familja imperjali Ġappuniża ttrasferiet il-belt kapitali lejn Heian-kyō. Dawn il-komponenti fl-imgħoddi kienu jinsabu fil-belt ta' Kjoto Antika, filwaqt li issa jinsabu fi tliet bliet: Kjoto u Uji fil-Prefettura ta' Kjoto; u Ōtsu fil-Prefettura ta' Shiga; Uji u Ōtsu jmissu ma' Kjoto lejn in-Nofsinhar u t-Tramuntana, rispettivament. Mill-monumenti, 13 huma tempji Buddisti, tlieta huma santwarji Xintoisti, u wieħed huwa kastell. Il-komponenti jinkludu 38 binja ddeżinjati mill-gvern Ġappuniż bħala Teżori Nazzjonali, 160 proprjetà ddeżinjati bħala Proprjetajiet Kulturali Importanti, tmien ġonna ddeżinjati bħala Postijiet Speċjali ta' Sbuħija Xenika, u erba' ddeżinjati bħala Postijiet ta' Sbuħija Xenika. L-UNESCO elenkat is-sit bħala Sit ta' Wirt Dinji fl-1994.

 Sit ta' Wirt Dinji 
Kjoto għandha għadd sostanzjali ta' binjiet storiċi, għad-differenza ta' bliet Ġappuniżi oħra li tilfu l-binjiet storiċi tagħhom minħabba l-invażjonijiet u l-gwerer; u għandha l-ikbar konċentrazzjoni ta' Proprjetajiet Kulturali ddeżinjati fil-Ġappun. Għalkemm mifnija mill-gwerer, min-nirien, u mit-terremoti matul il-ħdax-il seklu li kienet il-belt kapitali imperjali, Kjoto ħelsitha ħafif mill-biċċa l-kbira tal-qerda u tal-perikli tat-Tieni Gwerra Dinjija. Ma ġietx attakkata bil-bombi bħall-kumplament tal-bliet il-kbar fil-Ġappun parzjalment biex tiġi ppreservata bħala l-bersall primarju tal-bomba atomika. Iktar 'il quddiem tneħħiet mil-lista ta' bersalli tal-bomba atomika bis-saħħa tal-intervent personali tas-Segretarju għall-Gwerra Henry L. Stimson, peress li Stimson ried isalva dan iċ-ċentru kulturali li kien żar għall-qamar il-għasel tiegħu u iktar 'il quddiem fi żjarat diplomatiċi. B'riżultat ta' dan, Nagasaki ddaħħlet bħala bersall.

Is-17-il komponent tas-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO joriġinaw mill-perjodu bejn is-seklu 10 u s-seklu 19, u kull wieħed huwa rappreżentattiv tal-perjodu li nbena fih. L-importanza storika tar-reġjun ta' Kjoto tqieset mill-UNESCO fil-proċess tal-għażla. Il-Monumenti Storiċi ta' Kjoto Antika (Bliet ta' Kjoto, Uji u Ōtsu) ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1994.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".

 Lista tal-komponenti 
It-tabella tagħti informazzjoni dwar kull wieħed mis-17-il komponent ta' dan is-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO:

 Isem: bil-Malti u bil-Ġappuniż
 Ritratt: stampa tal-komponent
 Tip: kif jintuża l-komponent. Il-lista tinkludi 13-il tempju Buddista ("-ji"), 3 santwarji Xintoisti ("-jinja"), u kastell ("-jo").
 Perjodu: perjodu ta' żmien ta' importanza, tipikament tal-kostruzzjoni
 Post: il-post fejn jinsab il-komponent u l-koordinati ġeografiċi
 Deskrizzjoni: deskrizzjoni fil-qosor tal-komponent

IsemRitrattTipPerjoduPostDeskrizzjoniSantwarju ta Kamowakeikazuchi (賀茂別雷神社), magħruf ukoll bħala s-Santwarju ta' Kamigamo (上賀茂神社)ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kamo-wakeikazuchi-jinja31ss4272.jpg|150x150px|CAPTIONSantwarju Xintoistais-seklu 7 - il-perjodu Heian bikriKita-ku, Kjoto, Wieħed mill-eqdem santwarji  Xintoisti fil-Ġappun, wieħed miż-żewġ Kamo-jinja, is-santwarji Kamo ta' Kjoto b'rabta tradizzjonali. Il-Kamo-jinja għandhom il-funzjoni li jipproteġu lil Kjoto mill-influwenzi ħżiena. Is-santwarju huwa ddedikat lill-qima ta' Kamo Wake-ikazuchi, il-kami tar-ragħad.Santwarju ta' Kamomioya (賀茂御祖神社), magħruf ukoll bħala s-Santwarju ta' Shimogamo (下鴨神社)ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Shimogamo_01.jpg|150x150px|CAPTIONSantwarju Xintoistais-seklu 6 - il-perjodu Heian bikriSakyō-ku, Kjoto, It-tieni wieħed miż-żewġ Kamo-jinja, is-santwarji Kamo ta' Kjoto b'rabta tradizzjonali li għandhom il-funzjoni li jipproteġu lil Kjoto mill-influwenzi ħżiena. Is-santwarju huwa ddedikat għall-qima ta' Tamayori-hime (玉依姫; litteralment, it-tfajla li tistieden l-ispirti) u ta' missierha, Kamo Taketsunomi (賀茂建角身).Kyōōgokoku-ji (教王護国寺),
magħruf ukoll bħala Tō-ji (東寺)ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Japan_2006_-_Kyoto_-_Toji_Pagoda.JPG|150x150px|CAPTIONTempju Buddista (Shingon)is-seklu 8 - il-perjodu HeianSakyō-ku, Kjoto, Tempju Buddista tas-setta ta' Shingon. Fl-imgħoddi kien hemm tempju ieħor imsejjaħ Sai-ji (it-Tempju tal-Punent) u flimkien kienu nbnew maġenb id-daħla ta' Rashomon tal-belt kapitali Heian. Formalment kien magħruf bħala Kyō-ō-gokoku-ji (教王護国寺 jew it-Tempju għad-Difiża tan-Nazzjon Permezz tar-Re tad-Duttrini), li jindika li qabel kien jintuża bħala tempju li jipprovdi protezzjoni għan-nazzjon. It-tempju jmur lura għas-796, sentejn wara t-trasferiment tal-belt kapitali lejn Heian-kyō. Flimkien ma' Sai-ji, u t-tempju Shingon-in (li jinsab fil-Palazz Heian), kien wieħed mit-tliet tempji Buddisti permessi dak iż-żmien fil-belt kapitali, u huwa l-unika wieħed minnhom it-tlieta li baqa' jeżisti.Kiyomizu-dera (清水寺)ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kiyomizudera_sakra01.jpg|150x150px|KiyomizuderaTempju Buddista (Independent)is-seklu 8 - il-perjodu HeianHigashiyama-ku, Kjoto Oriġinarjament imlesti fis-780, Kiyomizudera sar tempju imperjali fit-805. Ħa n-nar u ġie rikostruwit disa' darbiet, u l-biċċa l-kbira tal-istrutturi jmorru lura għas-snin 30 tas-seklu 17. Is-sala prinċipali (Hondo) inbniet fuq ix-xaqliba ta' għolja, mirfuda minn pilastri enormi tal-injam u mibnija mingħajr l-użu tal-imsiemer. Il-Hondo ġiet iddeżinjata bħala Teżor Nazzjonali Ġappuniż; il-kumpless fih ukoll 18-il Proprjetà Kulturali Importanti tal-Ġappun.Enryaku-ji (延暦寺)ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Enryakuji_Konponchudo04n4272.jpg|150x150px|EnryakujiTempju Buddista (Tendai)is-seklu 8 - il-perjodu HeianŌtsu, Shiga  It-tempju ġie stabbilit fis-788 minn Saicho, li daħħal is-setta Tendai tal-Buddiżmu Mahayana fil-Ġappun miċ-Ċina. Fl-aqwa tiegħu fis-seklu 10, Enryaku-ji kien kumpless enormi ta' saħansitra 3,000 sottotempju u kellu armata b'saħħitha ta' patrijiet ġellieda. Is-sinjur tal-gwerra Oda Nobunaga temm din il-militanza Buddista fl- 1571 billi attakka lil Enryaku-ji, u qered il-binjiet u qatel il-patrijiet. L-istrutturi attwali jmorru lura għall-aħħar tas-seklu 16 sal-bidu tas-seklu 17 u jirriflettu d-dettalji tal-perjodu Edo, iżda l-binja prinċipali (il-Konponchudo, Teżor Nazzjonali) inbniet fit-887.Daigo-ji (醍醐寺)ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daigoji_Kyoto01s5s4110.jpg|150x150px|Daigo-jiTempju Buddista (Shingon)is-seklu 9 - il-perjodu HeianFushimi-ku, Kjoto, Daigo-ji fih żewġ żoni prinċipali: il-parti ta' fuq (fuq l-Għolja Daigo) u l-parti t'isfel (fuq ix-xaqliba tal-Punent). Sitta mill-istrutturi, inkluż is-sala prinċipali (Kondō) u l-pagoda ta' ħames sulari tagħha (Gojūnotō, li tlestiet fid-952) huma Teżori Nazzjonali. It-tempju fih 12-il Teżor Nazzjonali ieħor, u fih diversi għexieren ta' assi kulturali. Is-Sanbō-in Teien (ġnien), immudellat mill-ġdid minn Toyotomi Hideyoshi fl-1598, huwa Post Speċjali ta' Sbuħija Xenika.Ninna-ji (仁和寺)ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ninnaji_Kyoto07n4500.jpg|150x150px|Ninna-jiTempju Buddista (Shingon) - il-perjodu HeianUkyō-ku, Kjoto, Il-kostruzzjoni tan-Ninna-ji nbdiet mill-Imperatur Kōkō fit-886, u tlestiet fit-888 mill-Imperatur Uda, li sar patri Buddist u għex fih wara li abdika fit-897. Minn dak iż-żmien sar-restawr ta' Meiji, il-patri ewlieni tat-tempju dejjem kellu dixxendenza imperjali. It-tempju nqered matul il-Gwerra ta' Ōnin fl-1467, u l-binjiet attwali jmorru lura għar-rikostruzzjoni li saret fl-1641-1644. Il-Kondō (magħrufa bħala s-"Sala tad-Deheb") ġiet ittrasferita hawnhekk mill-Palazz Imperjali u hija Teżor Nazzjonali.Byōdō-in (平等院)ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Byodoin_Phoenix_Hall_Uji_2009.jpg|150x150px|Byodoin Phoenix HallTempju Buddista (b'sjieda konġunta ta' Jōdo shū u Tendai)is-seklu 11 - il-perjodu HeianUji, Kjoto, Oriġinarjament villa aristokratika fil-belt fil-qrib ta' Uji, Kjoto, Byodoin sar Tempju Buddista fl-1052. Is-sala prinċipali (l-Amida-dō, magħrufa popolarment bħala Hōō-dō, jew is-"Sala tal-Feniċju") hija l-unika binja oriġinali li għad fadal; l-oħrajn inħarqu matul gwerra ċivili fl-1331. Is-Sala tal-Feniċju u l-ġnien tagħha, bl-influwenza Ċiniża tagħha, kienu maħsuba biex jirrappreżentaw lil Saiko-Gokurado-Jōdo (il-Ġenna tal-Art Pura fil-Punent).Santwarju ta' Ujigami (宇治上神社)ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ujigami_jinja08s3s4500.jpg|150x150px|Ujigami-jinjaSantwarju Xintoistais-seklu 11 - il-perjodu HeianUji, Kjoto, Is-santwarju gwardjan ta'  Byōdō-in fil-qrib u tas-Santwarju ta' Uji, Ujigami-jinja, inbena oriġinarjament għall-ħabta tal-1060, u b'hekk huwa l-eqdem santwarju Xintoista oriġinali fil-Ġappun. Huwa l-eqdem eżempju tal-istil nagare-zukuri tal-arkitettura tas-santwarji fil-Ġappun, fejn it-tliet strutturi ta' ġewwa tas-santwarju kienu jinbnew maġenb xulxin, u l-istruttura fin-nofs tkun ikbar minn dawk ta' maġenbha.Kōzan-ji (高山寺)ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kozanji_Kyoto_Kyoto11s5s4592.jpg|150x150px|Kozan-jiTempju Buddista (Shingon)is-seklu 13 - perjodu ta' KamakuraUkyō-ku, Kjoto, Kōzan-ji, li jinsab fil-muntanji fil-Majjistral tal-belt ta' Kjoto, jinsab f'post ideali għall-axxetiċiżmu fil-muntanji. Skont xi rapporti t-tempju ġie stabbilit fis-774, iżda l-1206 huwa verifikabbli; it-tempju nqered bosta drabi min-nirien u mill-gwerra. L-eqdem binja eżistenti hija s-Sekisui-in (石水院), li tmur lura għall-perjodu ta' Kamakura (1185-1333), filwaqt li l-oħrajn inbnew mill-ġdid fl-1634.Saihō-ji (西芳寺), magħruf ukoll bħala t-"Tempju tal-Ħażiż" (苔寺, Koke-dera)ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Saihouji-kokedera01.jpg|150x150px|Saihō-jiTempju Buddista (Rinzai Zen)is-seklu 8 - il-perjodu HeianNishikyō-ku, Kjoto, It-tempju nbena primarjament bħala ġieħ għal Amitabha, u huwa famuż għall-ġnien tal-ħażiż tiegħu. Fih iktar minn 120 tip ta' ħażiż fil-ġnien fuq żewġ saffi, li qisu tapit aħdar sabiħ b'bosta sfumaturi sottili. Saihō-ji nqered min-nirien matul il-Gwerra ta'  Ōnin u darbtejn ġarrab għargħar matul il-perjodu Edo, iżda mbagħad ġie rikostruwit.Rokuon-ji|鹿苑寺|, magħruf ukoll bħala t-Tempju tal-Paviljun tad-Deheb (金閣寺, Kinkaku-ji)ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kinkaku-ji_the_Golden_Temple_in_Kyoto_overlooking_the_lake_-_high_rez.JPG|150x150px|Kinkaku-jiTempju Buddista (Rinzai Zen)is-seklu 15 - perjodu MuromachiKita-ku, Kjoto, Rokuon-ji, li nbena oriġinarjament fil-perjodu ta' Kamakura bħala villa aristokratika fil-kampanja, sar tempju Buddista fl-1422. Huwa magħruf speċjalment għall-Kinkaku-ji (jew il-"Paviljun tad-Deheb"), indurat bid-deheb fit-tieni u t-tielet sulari tiegħu, epitoma tal-hekk imsejħa "kultura Kitayama" tal-perjodu. Il-binja nħarqet fl-1950 minn patri li kellu mard mentali, u ġie rikostruwit fl-1955. It-tempju huwa magħruf għall-ġonna u għall-għadira sbieħ tiegħu, iddisinjati biex jinkorporaw fihom ix-xenarju tal-Għolja Kinugasayama fil-qrib.Ryōan-ji (竜安寺、龍安寺, magħruf ukoll bħala t-Tempju tad-Dragun Paċifiku)ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kare-sansui zen garden, Ryōan-ji, Kyoto 20190416 1.jpg|150x150px|Ryōan-jiTempju Buddista (Rinzai Zen tal-iskola Myōshinji)is-seklu 15 - il-perjodu MuromachiUkyō-ku, Kjoto, Il-ġnien ta' Ryōan-ji jitqies bħala wieħed mill-ifjen eżempji eżistenti ta' kare-sansui ("pajsaġġ niexef"), tip raffinat ta' disinn ta' ġnien Żen Ġappuniż tat-tempji li ġeneralment ikun fih formazzjonijiet kbar tal-blat irranġati fuq bosta ċagħaq illixxati bix-xatba f'mudelli lineari li jiffaċilitaw il-meditazzjoni. Rjoan-ji, li oriġinarjament kien villa aristokratika fil-kampanja, sar tempju Żen fl-1450. Meta l-binjiet tiegħu nqerdu min-nirien fl-1797, il-Hojo ta' Seigen-in, li nbniet fl-1606, ġiet rilokata lejn Ryoan-ji u saret is-sala prinċipali tat-tempju.Nishi Hongan-ji (西本願寺)ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:170216 Nishi Honganji Kyoto Japan03s4.jpg|150x150px|Nishi Hongan-jiTempju Buddista (Jodo Shinshu )is-seklu 16 - il-perjodu Azuchi-MomoyamaShimogyō-ku, Kjoto, Wieħed minn żewġ tempji fiċ-ċentru ta' Kjoto, Nishi Hongan-ji huwa t-tempju ewlieni tas-setta Jodo Shinshu tal-Buddiżmu tal-Art Pura.　Inizjalment ġie stabbilit fiż-żona ta' Higashiyama ta' Kjoto fis-seklu 13, u mbagħad Hongwan-ji ġie ttrasferit f'sensiela ta' postijiet, u finalment ġie rilokat fl-1591 fis-sit attwali meta Toyotomi Hideyoshi ta l-art lit-tempju. Id-daħla tiegħu magħrufa bħala Karamon (唐門) hija ddeżinjata bħala Teżor Nazzjonali tal-Ġappun.Kastell ta' Nijō (二条城, Nijō-jō)ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nijo-jo_Ninomaru-goten_2009.jpg|150x150px|Nijō CastleKastellis-seklu 17 - il-perjodu EdoNakagyō-ku, Kjoto, Il-Kastell ta' Nijō ġie ordnat biex jinbena fl-1601 mix-xogun Tokugawa Ieyasu u tlesta matul ir-renju ta' Tokugawa Iemitsu fl-1626. Il-kumpless imżejjen b'mod rikk kien jintuża bħala r-residenza fi Kjoto u s-sala ta' riċeviment għax-xogun Tokugawa sal-1867, meta l-aħħar xogun, Tokugawa Yoshinobu, uża l-Palazz ta' Ninomaru biex jiddikjara t-tmiem tax-xogunat u jirritorna l-awtorità lill-Qorti Imperjali. Il-kastell sar palazz imperjali sa ma ngħata b'donazzjoni lill-belt ta' Kjoto fl-1939.

 Referenzi 

Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji Kulturali
Kategorija:Ġappun
Kategorija:Monumenti
Kategorija:Tempji
Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġappun