Tupaja

Tupaji huma mammiferi omnivori ta' daqs żgħir mifruxa mal-foresti tropikali fix-Xlokk tal-Asja. It-tupaji jiffurmaw żewġt familji Tupaiidae u Ptilocercidae u l-ordni kollu Scandentia. Hemm 20 speċi mifruxa ma' 5 ġeneri. It-tupaji għandhom l-għola rata ta' massa ċelebrali meta imqabbla ma' dik ta' ġisimhom, saħansitra akbar minn dik tal-bniedem.

Għalkemm imsejħa ġrieden tas-siġar, dawn m'humiex ġrieden ta' veru (għalkemm darba kienu klassifikati magħhom fl-ordni Insectivora) u mhux kollha jqattgħu ħajjithom fis-siġar. Fost affarijiet oħra t-tupaji huma uħud mill-ftit annimali li jieklu l-frotta tar-Rafflesia.

 Klassifikazjoni 

 Ordni Scandentia
 Familja Tupaiidae
 Ġeneru Anathana
 Tupaja ta' Madras, Anathana ellioti
 Ġeneru Dendrogale
 Tupaja ta' denbu lixx ta' Bornejo, Dendrogale melanura
 Tupaja ta' denbu lixx tat-Tramuntana, Dendrogale murina
 Ġeneru Tupaia
 Sottoġeneru Tupaia
 Tupaja tat-Tramuntana, Tupaia belangeri
 Tupaja ta' żaqqu dehebi, Tupaia chrysogaster
 Tupaja strixxat, Tupaia dorsalis
 Tupaja komuni, Tupaia glis]]
 Tupaja rqiq, Tupaia gracilis
 Tupaja ta' Horsfield, Tupaia javanica
 Tupaja ta' saqajh twal, Tupaia longipes
 Tupaja ta' Nikobar, Tupaia nicobarica
 Tupaja mpitter, Tupaia picta
 Tupaja ħamrani, Tupaia splendidula
 Sottoġeneru Lyonogale
 Tupaja ż-żgħir, Tupaia minor
 Tupaja Kalamjan, Tupaia moellendorffi
 Tupaja tal-muntanji, Tupaia montana
 Tupaja ta' Palaw, Tupaia palawanensis
 Tupaja l-kbir, Tupaia tana
 Ġeneru Urogale
 Tupaja tal-Filippini, Urogale everetti
 Familja Ptilocercidae
 Ġeneru Ptilocercus
 Tupaja ta' denbu pinna, Ptilocercus lowii

It-tupaji darba kienu jagħmlu parti mal-ordni Insectivora u wara, minħabba ċertu similaritajiet interni, mal-ordni Primates, ma' dan tal-aħħar kienu klassifikati bħala proxximji primittivi. Madanakollu, l-aħħar studji tal-filoġenija molekulari wrew li t-tupaja għandhom jiġu klassifikati f'ordni għalihom Scandentia u flimkien mal-ordnijiet Primates u Dermoptera, jiffurmaw il-klad Euarchonta. Il-klad Euarchonta tiġi oħt il-klad Glires u din hi ffurmata mill-ordnijiet Lagomorpha u Rodentia, u ż-żewġ gruppi jiffurmaw l-Euarchontoglires.

 Referenzi 
 Helgen, Kristofer M. (November 16, 2005). in Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds): Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, 104-109. ISBN 0-8018-8221-4..
 Corbet, G.B. and J.E. Hill, 1992, The Mammals of the Indomalayan Region: a systematic review. Nat. Hist. Mus. Publ. and Oxford Univ. Press. 
 Payne, J., C.M. Francis, K. Phillipps, dan S.N. Kartikasari. 2000. Panduan Lapangan Mamalia di Kalimantan, Sabah, Sarawak & Brunei Darussalam. The Sabah Society, Wildlife Conservation Society-Indonesia Programme dan WWF Malaysia. ISBN 979-95964-0-8

 Links Esterni 
 https://web.archive.org/web/20060217205854/http://mbgnet.mobot.org/sets/rforest/animals/shrew.htm
 https://web.archive.org/web/20090425105628/http://nationalzoo.si.edu/Animals/SmallMammals/fact-lessertreeshrew.cfm
 https://web.archive.org/web/20071009082712/http://www.hoglezoo.org/animals/view.php?id=183