Ġeroglifiċi Eġizzjani

Ġeroglifiku hu karattru tal-eqdem kitba Eġizzjana. 

Il-kitba ġeroglifika Eġizzjana hi figurattiva: il-karattri li jagħmluha jirrappreżentaw oġġetti varji, — naturali jew magħmulin mill-bniedem — bħal pjanti, xbihat ta' allat, bnedmin u annimali .... L-eġittoloġi tradizzjonalment jiddistingwu tliet kategoriji ta' karattri: Il-karattri-kliem (jew ideogrammi), li jfissru oġġett jew, permezz tal-metonimija Il-metonimija, mill-Grieg μετα, li tfissser trasferiment, u ονομα, "isem") hi figura retorika li tikkonsisti f'sostituzzjoni ta' kelma b'oħra li tappartieni għall-istess qasam semantiku, li għandha mal-ewwel waħda relazzjoni ta' kontigwità logika jew materjali, pereżempju: "illum irrid nistudja Dun Karm / ix-xogħlijiet ta' dun Karm"., azzjoni, il-karattri fonetiċi (jew fonogrammi), li jikkorrispondu għal konsonanti waħda jew sensiela ta' konsonanti  Fl-Eġizzjan ġeroglifiku il-vokali ma jinkitbux. ; id-determinattivi, karattri "siekta" li jindikaw il-qasam lessikali li tappartieni għalih il-kelma. 

Il-kitba ġeroglifika dehret fl-aħħar tar-raba' millenju qabel l-epoka tagħna fl-Eġittu l-Għoli (fin-nofsinhar tal-pajjiż) u ntużat sal-epoka Rumana, jiġifieri għal aktar minn tlett elef sena. L-għarfien tal-ġeroglifiċi ntilef meta l-imperatur Teodożju I għalaq il-postijiet ta' qima pagana madwar it-380, u kien meħtieġ il-ġenju ta' Jean-François Champollion wara l-iskoperta tal-iStele ta' RosettaMichel Dewachter, Champollion – Un scribe pour l'Egypte, Gallimard, Pariġi, 1990 biex jikser, wara erbatax-il seklu, dak li kien qiesu "siġill fuq fomm id-deżert"  "Il-lingwi mqaddsa ħallewna naqraw il-vokabularju tagħhom mitluf, meta fuq il-granit ta' Meżrajim, Champollion iddeċifra dawn il-ġeroglifiċi li kienu qieshom siġill imqiegħed fuq fomm id-deżert, u li wieġbu mis-skiet etern tagħhom ... "(François-René de Chateaubriand, Les Memoires d'Outre-Tombe, IV, XII, Kap. 9) . 

 Etimoloġija 

Il-kelma ġeroglifiku ġejja mill-Grieg ἱερογλύφος / jeroglufos, iffurmata minn ἱερός/ jeros ("imqaddes") u γλύφειν/ glufein" ("tnaqqix"). 

Fl-epoka Greko-Ruman, kienet tfisser "wieħed li jonqox il-ġeroglifiċi" u mhux il-ġeroglifiċi nfushom, li huma τὰ ἱερογλυφικά (γράμματα)/ tà jeroglyfiká (grámmata), jiġifieri "il-karattri mqaddsa imnaqqxin" fuq il-monumenti (stele, tempji u oqbra). Fl-aħħar, saret bidla fit-tifsira, il-kelma ġeroglifiċi spiċċat biex tfisser il-karattri ġeroglifiċi stess. 

L-Eġizzjani nfushom kienu jsejħu l-kitba medu-netjer ("kelma divina") li fit-traskrizzjoni hi mdw nṯr : R8-S43-Z3 

It-terminu ġeroglifiċi illum twessa' fit-tifsira tiegħu u sar jintuża għal kitba oħra li tuża l-istess prinċipju logografiku bħall-Eġizzjan. Hekk, wieħed jgħid ġeroglifiċi Ħittiti jew ġeroglifiċi Maja. Min-naħa l-oħra ma nistgħux insejħu l-karattri Ċiniżi ġeroglifiċi (dawn huma sinogrammi). Ġeroglifiċi bħas-sinogrammmi jappartienu għal-grupp iżjed vast ta' logogrammi (li m'għandniex inħalltuh ma l-logotipi, simboli speċifiċi għal intrapriża jew prodott.)

 Storja u evoluzzjoni 

Il-kitba ġeroglifika insibuha mir-raba' millenju QK: l-iskrizzjoni l-aktar antika ġiet skoperta fl-1992 fuq qabar fis-sit antik ta' Abydos, u tmur lura għas-snin 3250/3200 QK Günter Dreyer, Recent Discoveries at Abydos Cemetery U, f' "The Nile Delta in Transition : 4th-3th Millenium BC", edit. M.Van Den Brink, Tel Aviv, 1992, p. 293-1299 , jiġifieri fl-istess ħin meta dehru l-karattri kunejformi fil- Mesopotamja. Kienet tintuża għal aktar minn 3000 sena: l-aħħar iskrizzjoni magħrufa s'issa għandha d-data tal-24 ta' Awissu 394, u tinsab fil-tempju ta' Philae  L-aħħar isem ta' sovran miktub bil-ġeroglifiċi – li hu tal-imperatur Ruman Deċju (249 sal-251) – jinsab fit-tempju ta' Esna. 

Mill-Imperu Antik Eġizzjan 'l hawn E. Edel p. 13 (Ara l-Bibljografija), l-Eġizzjan ġeroglifiku kien sistema ta' kitba li fiha kien hemm imħallta l-ideogrammi, karattri tal-konsonanti (unilitteri, bilitteri u anki trilitteri) u d-determinattivi (ara iżed 'l isfel). Mit-tmintax id-dinastija Eġizzjana 'l hawn, l-iskribi kienu jużaw ċertu numru ta' karattri bilitterali bħala sillabarji (sȝ, bȝ, kȝ eċċ. ) biex jittraskrivu l-ismijiet semitiċi jew ta' nisel semitiku, iżda l-kitba msejħa sillabika ma ġietx minn dan il-qasam. 

Kienet x'kienet il-funzjoni tagħhom, il-karattri kienu dejjem figurattivi: kienu jirrappreżentaw xi ħaġa tanġibbli, ta' spiss tingħaraf faċilment, anke minn xi ħadd li ma jkunx jaf it-tifsira tal-karattru. Fil-fatt, fid-disinn tal-ġeroglifiċi, l-Eġizzjani ħadu l-ispirazzjonu minn madwarhom: oġġetti ta' ħajja ta' kuljum, annimali, pjanti, partijiet tal-ġisem. Matul l-epoka tal-Imperu Antik, l-Imperu Nofsani u l-Imperu l-Ġdid kien hemm madwar seba' mitt karattru ġeroglifiku, waqt li fl-epoka Greko-Rumana, kien hemm aktar minn sitt elef. 

Il ġeroglifiċi kienu minquxin fuq il-ġebel jew fil-każ tal-kitba jeratika, imħażżin bil-kalamipinen magħmulin mill-qasab u l-linka fuq materjal inqas durevoli. 

L-użu ta' ġeroglifiċi minquxin deher qabel il-Ċiviltà Fargħunija, u hekk m'għandux x'jaqsam mal-ħtiġijiet amministrattivi ta' stat fil-formazzjoni tiegħu. Kien limitat għal oqsma fejn l-estetika u/jew il-valur ta' kliem maġiku kienu importanti: formoli ta' offerti, affreski funerarji, testi reliġjużi, iskrizzjonijiet uffiċjali. Il-kitba kienet għall-ewwel tikkonsisti f’isktrizzjonijiet qosra – titli li jirreferu għal sovran, battalja, kwantità, imbagħad madwar l-2700 QK, matul il-renju tal-Fargħun Netjerikhet notevoli għall-iżvilupp tal-funzjonijiet reliġjużi u r-riti funerarji, bdew jiżviluppaw frażi mibnija li nsibu l-iżjed fil-piramidi. 

xellug|thumb|Ħajt tat-Tempju ta' Ombo Kom 

Wara ż-żmien li ħadet is-sistema ta' kitba tat-tip ġeroglifiku biex tiżviluppa, nistgħu niddistingwu erba' fażijiet ta' evoluzzjoni (u ta' semplifikazzjoni progressiva) ta' din il-kitba: wara l-fażi ġeroglifika, tiġi l-fażi tal-ġeroglifiċi linjari, imbagħad tiġi dik tal-kitba jeratika, imbagħad tmiss dik tal- kitba demotika, u fl-aħħar jiġi l-Koptiku, bħala l-aħħar pass tal-proċess ta' astrazzjoni u semplifikazzjoni. 

L-ewwel semplifikazzjoni tas-sistema ta' kitba Eġizzjana li jiddistingwu l-Eġittoloġi, hi dik tal-ġeroglifiċi linjari. Dawn żammew l-aspett figurattiv tal-ġeroglifiċi minquxin, iżda huma mpinġijin b'inqas reqqa minn dawk tal-aħħar. Il-ġeroglifiċi linjari huma l-ewwel pass lejn l-astrazzjoni ta' din is-sistema ta' rappreżentazzjoni. Kienu jpinġuhom fuq is-sarkofagi tal-injam u l-papiri tal-"kotba tal-mejtin". 

Il-kitba jeratika jew saċerdotali, it-tielet stadju tal-evoluzzjoni tas-sistema ta' kitba Eġizzjana, hi l-forma kursiva tagħha u kienet ristretta għal dokumenti amministrattivi u dokumenti privati. Kienu jiktbuha bil-pinzell fuq l-ostraka (biċċiet tal-fuħħar jew ġebla tal-franka), twavel żgħar tal-injam jew, aktar rari fuq il-papiru u l-parċmina, li kienu jqumu ħafna iżjed. 

Mill-epoka Sajitika (is-sittax-il dinastija Eġizzjana), il-jerartika kienet parzjalment sostitwita minn kursiva ġdida, id-demotika jew tal-poplu. Din hi semplifikazzjoni estrema tal-jeratika, riżervata għall-atti amministrattivi u dokumenti tal-ħajja ta' kuljum u għalhekk issemiet "popolari". Il-jeratika ma baqgħitx tintuża ħlief biex jinkitbu xi testi saċerdotali jew reliġjużi, flimkien mal-ġeroglafiċi u għalhekk ħadet l-isem "saċerdotali." Fl-epoka Tolemajka, il-Grieg beda aktar u aktar jintuża bħala l-lingwa amministrattiva: minn 146 QK il-kuntratti miktubin biss bid-demotika kienu tilfu kull valur legali[Referenza meħtieġa]. 

Finalment, il-Koptiku kien l-aħħar fażi tal-lingwa u tal-kitba Eġizzjana. Dan għadu jintuża sal-lum, imma biss bħala lingwa liturgika. Jinkiteb permezz tal-alfabett Grieg li ġew miżjudin miegħu seba' karattri demotiċi għall-ħsejjes li mhumiex fil-Grieg. 

Il-kitba Eġizzjana m'għadhiex tintuża illum biex tinkiteb xi lingwa. Madankollu, skont xi riċerkaturi, kienet hi, permezz tal-proto-Sinajitiku, li welldet l-alfabett Feniċju, li minn naħa tiegħu nissel l-alfabett Lhudi, Aramajk u Grieg, u minn tal-aħħar ħargu l-karattri Latini u ĊirilliċiW. V. Davies, p.129 u wara; J. F. Healy, p.197 u wara. (Ara l-Bibljografija).

 Is-sistema ta' kitba 
Il-ġeroglifiċi huma kollha, jew kważi kollha, figurattivi: dawn jirrappreżentaw elementi veri jew immaġinarji, xi kultant stilizzati u semplifikati, iżda fil-parti l-kbira, jintgħarfu perfettament. 

Jean-François Champollion, id-deċifratur tal-ġeroglafiċi, meqjus bħala missier l-Eġittoloġija ddefinixxa s-sistema ġeroglifika hekk: 


Fil-fatt, l-istess karattru jista' jiġi interpretat b'modi differenti skont il-kuntest: bħala fonogrammakarattru li jirrappreżenta ħoss jew fonema (qari fonetiku), bħala ideogramma jew bħala determinattiv (qari semantiku). Se naraw iktar tard li l-karattri determinattivi, li ma jinqarawx, jgħinu fil-qari billi "jiddeterminaw" il-qasam lessikali li l-kelma tappartieni għalih. Għalhekk, il-karattru determinattiv ta' "raġel bilqiegħda" (A1 fil-lista totali tal-ġeroglifiċi skond il-klassifikazzjoni ta' Gardiner) jakkumpanja l-kliem li juru l-funzjoni ("viżier", "qassis"), il-professjoni ("bennej"), l-etniċità ("Ażjatiku", "Eġizzjan", "Libjan", "Nubjan ") jew rabta tal-familja ("missier", "iben", "ħu"). 

Fis-sezzjonijiet li ġejjin, il-ġeroglafiċi se jiġu traslitterati, jiġifieri jerġgħu jiġu traskritti permezz ta' simboli ta' sistema oħra. 

 Qari fonetiku 

Fil-qari fonetiku wieħed jaqra l-karattru independentament mit-tifsira tiegħu, skont il-prinċipju ta' rebus. Il-fonogrammi huma ffurmati jew minn konsonanti (karattri msejħin "mono-" jew unilitteri"), żewġ karattri (karattri "bilitteri") jew tlieta (karattri "trilitteri"). L-erbgħa u għoxrin karattru unilitteru jagħmlu il-psewdo-alfabett ġeroglifiku (ara hawn taħt). 

Il-kitba ġeroglifika tixbaħ lil abġadAbġad hu alfabett li juri biss il-konsonanti bħal fl-Għarbi, fil-Lhudi u Aramajk. L-isem "abġad" ġej mill-ewwel erba' ittri tal-alfabett Għarbi storiku: ʾalif, bāʼ, ǧīm u dāl.: il-vokali ma jinkitbux, differenti mill-kunejformi pereżempju. Hi kitba difettuża (scriptio defectiva). 

Mela, il-ġeroglifiku li jirrappreżenta papra jinqara "sȝ", għax dawn kienu l-konsonanti tal-kelma għal dan l-annimal. Fl-istess ħin wieħed juża l-karattru ta' papra mingħajr l-ebda konnessjoni mal-annimal biex jirrappreżenta l-fonemi "s" u "ȝ" wara xulxin (independament mill-vokali li jistgħu jakkumpanjaw dawn il-konsonanti) u  hekk jikteb kliem bħal "sȝ",  (iben) jew, b'żieda ta' karattri li nagħtu dettalji dawrhom iktar tard, "sȝw", (għases), "sȝṯ.w" (terra ferma). 

 G38   : il-karattru sȝ ;

  G38-Z1s    : l-istess karattru użat waħdu (is-sens tal-linja vertikali żgħira jiġi spjegat aktar tard) li jfisser "papra" jew ma' determinattiv addattat, "iben", żewġ kelmiet bl-istess konsonanti;

  z:G38-A-A47-D54   : Il-karattru sȝ ġewwa l-kelam sȝw, (għases) u fi 

  z:G38-A-t-w-N23:Z2s    : sȝṯ.w, (terra ferma).

 L-"alfabett" ġeroglifiku 
Għal xi karattri, il-prinċipju ta' rebus sar dak ta' akrostika: tinqara biss l-ewwel konsonanti tal-kelma. 

+ Eżempji tal-użu ta' ideogrammi għall-valur unilitteru tagħhom.Alan H. Gardiner, pġ. 507 (Ara l-Bibljografija). Ideogramma Oġġett rappreżentat Użu bħala ideogramma Valur fonetiku tal-ideogramma Valur unilitteru D21:Z1s  ħalq  "ħalq"  /rȝ/  /r/  D58-Z1s  sieq  "post (fejn wieħed iqiegħed siequ) »  /bw/  /b/ I10:Z1  kobra  "kobra"  /ḏt/  /ḏ /

Hekk, nistgħu niġbru fi gruppi l-erbgħa u għoxrin karattru unilitteru f'xorta ta' "alfabett" ġeroglifiku, li, però qatt ma ntuża biex jieħu post il-ġeroglifiċi l-oħra, għalkemm dan seta' jsir. Infatti il-kliem Eġizzjan kollu setgħu jinkitbu permezz ta' dawn il-karattri, iżda l-Eġizzjani qatt ma ħadu dan il-pass u ssemplifikaw il-kitba kumplessa tagħhom f’alfabett. Il-psewdo alfabett Eġizzjan huwa magħmul minn karattri li jindikaw konsonanti waħda biss, għalkemm xi wħud minnhom jindikaw aktar minn waħda meta jintużaw bħala ideogrammi. 

+ Psewdo-alfabett ġeroglifika, fl-ordni konvenzjonali tad-dizzjunarji u l-grammatki Karattru   Trażlitterazzjoni Oġġett rappreżentat Valur fonetiku  Kodiċi ta' Gardiner A  ȝ  avultun  alef Lhudija  G 1 i  ỉ  qasba twarrad  jod Lhudija  M 17 i-i  y  qasba twarrad  jod Lhudija  - a  ˁ  driegħ quddimija  għajin Lhudija  D 36 w  w  ferħ tas-summien  [u]  G 43 b  b  sieq  [b] D 58 p  p  siġġu  [p]  Q 3 f  f  serp bil-qrun  [f]  I 9 m  m  kokka  [m]  G 17 n  n  ilma  [n]  N 35 r  r  ħalq  [r]  D 21 h  h  pjan jew bitħa ta' dar  [h]  O 4 H  ḥ  merilla tal-ħajt tal-għażel  [h] emfatiku  V 28 x  ḫ  kobba spag (?)  [x]  Aa 1 X  ẖ  denb ta' barri  [ç]  F 32 z  s  firrol  [z]  O 34 s  ś  għażel mitwi  [s]  S 29 S  š  għadira  [ʃ]  N 37 q  ḳ  żurżieqa  [kw]  N 29 k  k  qoffa  [k]  V 31 g  g  buqar  [g]  W 11 t  t  ħobża  [t]  X 1 T  ṯ  xikel għall-annimali  tj  V 13 d  d  id  [d]  D 46 D  ḏ  kobra  [d͡ʒ]  I 10

 Kumplamenti fonetiċi 


Il-kitba Eġizzjana hi spiss superfluwa: fil-fatt, jiġri spiss ħafna li kelma tkun segwita minn karattri diversi li jindikaw l-istess ħsejjes biex jiggwidaw il-qarrej. Pereżempju, il-kelma nfr, "sabieħ, tajjeb, perfett" tista' tinkiteb bit-trilitteru nfr biss, iżda ħafna aktar spiss ma' dan it-trilitteru kienu jiġu miżdudin l-unilitteri f u r. Allura tinkiteb nfr + f +r, imma tinqara nfr.

Il-karattri superfluwi li jakkumpanjaw il-karattri bilitteri jew trilitteri jissejħu "kumplamenti fonetiċi". Dawn ġeneralment jitqegħdu wara l-karattru li jikikumplamentaw, u b'hekk iservu ta' għajnuna għall-qari. Però xi minn daqqiet l-iskriba jaqleb l-ordni għal raġunijiet ta' kalligrafija u jqegħdhom warajh jew jinkwadrawh (ara hawn isfel):

 S43-d-w   mdw +d +w (il-kumplamenti huma mqegħdin wara) → tinqara mdw, "kliem, ilsien" ;

 x:p-xpr:r-i-A40 ḫ +p +ḫpr +r +j (il-kumplamenti jinkwadraw) → tinqara ḫpr.j, "Khepri".

Il-kumplamenti fonetiċi jgħinu biex wieħed jista' jiddistingwi bejn kliem omofoni, jiġifieri li għandhom l-istess pronunzja imma tifsira differenti. Fil-fatt, il-karattri mhux dejjem jinqraw l-istess: 
 Q1   pereżempju s-siġġu jista jinqara st, ws u ḥtm, skont il-kuntest li jkun qiegħed fih

Il-preżenza tal-kumplamenti fonetiċi - u determinattiv addatat – tgħin fil-qari ta' dak li jkun ġej: 

 st :
 Q1-t:pr   st (miktuba st+t ; l-aħħar karattru hu d-determinattiv tad-dar jew li għandu xjaqsam magħha), "siġġu, tron, inħawi" ;
 Q1-t:H8 st (miktuba st+t ; l-aħħar karattru hu l-bajda, determinattiv tal-isem tal-alla mara Iside), "Iside".

 ws :
Q1-ir-A40 wsjr (miktua ws+jr, bil-kumplament fonetiku l-għajn,  li jinqara jr, segwit mid-determinattiv ta' alla), "Ożiride".
 ḥtm :
 H-Q1-m:t-E17    | ḥtm.t (miktuba ḥ+ḥtm+m+t, bid-determinattiv tax-xakall), tip ta' annimal salvaġġ, forsi ors ;
 H-Q1-t-G41 ḥtm (miktuba ḥ+ḥtm+t, bid-determinattiv tal-għasfur itir), "għosfor".
Fl-aħħarnett, xi kultant ġara li xi kliem inbidlu fil-pronunzja tagħhom fl-Eġizzjani antik: f'dan il-każ, mhux rari li l-kitba adottat kompromess fin-notazzjoni, iż-żewġ modi ta' qari kienu indikati flimkien. Dan hu partikolarment il-każ għall-aġettiv bnrj, "ħelu" (jiġifieri ta' togħma tajba), li sar bnj, u għall-verb swri, "xorob", li sar swj. Fl-Eġizzjan nofsani jinkitbu bnrj u swri,
 b-n:r-i-M30-   u   -s-wr:r-i-mw-A2, li jinqara fl-istess ħin  bnj u swj, ir-r ma tneħħietx biex tinżamm rabta tal-kitba mal-kelma antika.

 Qari semantiku 

Barra l-interpretazzjoni fonetika, il-karattri  jistgħu jinqraw għat-tifsira tagħhom: f'dan il-każ nitkellmu dwar logogrammi (aktar preċiżament dwar ideogrammi) u determinattivi (jew semagrammi)Antonio Loprieno (Ara l-Bibljografija).

 Logogrammi 

Ġeroglifiku użat bħala logogramma jindika l-oġġett li hu l-xbieha tiegħu. Il-logogrammi għalhekk huma l-aktar spiss nomi komuni; huma ġeneralment akkumpanjati b'linja wieqfa li turi l-valur tal-logogramma (l-użu tal-linja wieqfa hi spjegata iżjed 'l isfel) Antonio Loprieno (Ara l-Bibljografija) fit-teorija, kull ġeroglifiku seta' jservi bħala logogramma. Il-logogrammi jistgħu ikunu akkumpanjati minn kumplamenti fonetiċi. F'xi każijiet, ir-relazzjoni semantika hija indiretta, metonimika jew metaforika. 

+ Eżempji ta' ġeroglifiċi użati bħala logogrammi. Fl-aħħar tliet eżempji, ir-relazzjoni semantika hi metonimika jew metaforika. 
|-
! scope="col" | Ġeroglifiċi
! scope="col" | Pronunzja
! scope="col" | Oġġett rappreżentat
! scope="col" | Tifsira
|--
|ra:Z1
| rˁ| colspan="2" | xemx
|--
|pr:Z1
| pr| colspan="2" | dar 
|--
|sw-t:Z1
| swt| colspan="2" | qasba (t hi l-kumplament fonetiku)
|--
|Dw:Z1
| ḏw| colspan="2" | muntanja
|--
| nTr-Z1
| nṯr| standard tat-tempju
| Alla
|--
|G53-Z1
| bȝ| għasfur b'ras ta' bniedem (rappreżentazzjoni tradizzjonali tal-Ba)
| ruħ, "Ba" 
|--
|G27-Z1
| dšr| colspan="2" | "fenikottru" – il-fonogramma li tikkorrispondi miegħu tfisser "aħmar", u l-għasfur hu assoċjat permezz ta' metonimija ma' dan il-kulur.
|}

 Determinattivi 

Id-determinattivi jew semagrammi jitqegħdu fl-aħħar tal-kelma. Dawn huma karattri siekta li jservu biex juru l-qasam lessikali tal-kelma. Billi l-każijiet ta' omografi huma spissi ħafna (speċjalment peress li konsonanti biss jinkitbu), l-għajnuna tad-determinattivi hi importanti ħafna. Kieku l-istess proċedura kienet teżisti fil-Malti, konna niktbu wara l-kliem omografi indiċi li ma jinqarax, iżda li jiċċara t-tifsira: pereżempju hekk nistgħu niddistingwu bejn "bies [imħabba]" u "bies [għasfur]". 

Hemm ħafna determinattivi: allat, bnedmin, partijiet tal-ġisem tal-bniedem, annimali, pjanti eċċ. Ċerti determinattivi għandhom tifsira proprja u tifsira figurattiva. Pereżempju r-roll tal-papiru,
Y1    iservi biex jindika l-kitba jew l-idejat astratti. 

Hawn nagħtu xi eżempji tal-użu tad-determinattivimeħudin minn Je lis les hiéroglyphes ta' Jean Capart biex nuru l-importanza tagħhom: 
+ Eżempji ta' determinattivi ġeroglifiċi li jneħħu l-ambigwità bejn l-omofoni nfr. Kelma nfr-w-A17-Z3 nfr-f:r:t-B1 nfr-nfr-nfr-pr nfr-f:r-S28 nfr-W22:Z2 Pronunzja nfr.w nfr.t nfr.w nfr nfr Piktogramma determinattiva tifel jagħmel idejh ma' ħalqu  mara bilqiegħda dar strixxa drapp bil-frenża buqar bis-sinjal tal-plural Qasam lessikali indikat Determinative Signs In Egyptian Jim Loy tifel jew tifla, żagħżugħ jew żagħżugħa mara dar, binja drap, ilbies buqar, platti tal-fuħħar, xorb Tifsira tal-kelma rekluti militari xebba pedamenti ilbies inbid, birraNota: 
 Z2    Dan id-determinattiv juri li l-kelma tiġri tliet darbiet, jiġifieri l-plural (billi l-lingwa Eġizzjana kellha plural imtenni kultant indikat b'żewġ linji).
Dawn il-kliem kollha għandhom konnotazzjoni tajba "tajjeb, sabieħ, perfett". Ta' minn jinnnota li dizzjunarju reċenti Raymond O. Faulkner, A Concise Dictionary of Middle Egyptian jagħti xi għoxrin kelma li jinqraw "nfr" jew jibdew b'din il-kelma – prova tar-rikkezza straordinarja tal-lingwa Eġizzjana.

 Id-direzzjoni tal-kitba 

Il-ġeroglifiċi jinkitbu mil-lemin għax-xellug, mix-xellug għal-lemin, jew minn fuq għal isfel, imma d-direzzjoni tas-soltu hi mil-lemin għax-xellug. Il-qarrej, biex ikun jaf id-direzzjoni tal-kitba, irid iħares lejn id-direzzjoni li fiha huma mdawrin il-ġeroglifiċi asimmetriċi. Pereżempju, meta l-figuri tal-bniedem u l-annimali, li jistgħu jingħarfu  faċilment, iħarsu lejn ix-xellug, il-kitba trid tinqara mix-xellug għal-lemin u viċeversa. 

Il-kliem mhumiex separati bi spazji jew punteġġjatura. Madankollu, xi karattri jidhru l-iżjed fl-aħħar tal-kelma, u għalhekk xi drabi hu possibbli li wieħed jagħraf il-kliem b'dan il-mod. Però huwa ċar li l-qsim ta' test fi kliem jista' jsir biss b'għarfien sod tal-lingwa u s-sintassi tagħha.

 Il-kwadrat 

Il-ġeroglifiċi ma jitqegħdux sempliċement f'linja wieħed wara l-ieħor: fil-fatt, dawn jitqassmu b'mod armonjuż f'kwadri jew kaxex virtwali (jiġifieri, mhux impinġijin), jew kwadrati, bl-istess mod bħas-sinogrammi. Bid-differenza li s-sinogrammi jimlew il-kwadrat sħiħ waqt li ċerti ġeroglifiċi jimlew nofs biss, orizzontalment jew vertikalment, u x'uħud kwart biss. 

{| class="wikitable" style="width: 100%; text-align: center"
|+ Eżempji ta' ġeroglifiċi li jokkupaw kwadrat, nofs kwadrat u kwart ta' kwadrat  Kwadrat Nofs kwadrat orizontali Nofs kwadrat vertikali Kwart ta' kwadrat A22-G18-W17-N15U7:r-A2 A1 V13:N35U7:r-A2 A1 V13:G43 D40-R4 D58-R8 Q3-V1-V34-N5-V20
L-ordni tal-kitba tal-elementi rranġati f'kwadrat hi indipendenti mid-direzzjoni tal-kitba ġlobali li tista' tkun minduda (kwadrati rranġati f'ringieli) jew wieqfa (kwadrati rranġati f'kolonni). Il-karattri li jokkupaw kwadrat jinqraw mix-xellug għal-lemin u mbagħad minn fuq għal isfel jew minn fuq għal isfel u mbagħad mix-xellug għal-lemin.

 Karatteristiċi kalligrafiċi u restrizzjonijiet 

Hemm bosta karatteristiċi kalligrafiċi. L-ewlenin fosthom huma dawn: 
 il-karattri huma maqsumin f'kwadrati (ara hawn fuq); 
 biex jiġi żgurat li kwadrat ikun komplut, kultant il-karattri jinqalbu biex is-sett jiġi iżjed kumpatt. Bl-istess mod, il-kumplamenti fonetiċi jintgħażlu b'mod li joqgħodu tajjeb fil-kwadrat anki akkost li xi ftit minnhom ikunu superfluwi; 
 xi karattri jistgħu jitħallew barra, speċjalment dawk li jindikaw il-fonemi ȝ u j; 
 il-karattri li jindikaw l-allat jitqegħdu fir-ras ta' dikjarazzjoni, frażi jew kelma komposta,  bħala antepożizzjoni onorifika (inverżjoni rispettuża). 

Madankollu, anki jekk il-ġeroglifiċi jkunu maqlubin dan ma jagħmilx differenza fit-trażlitterazzjoni u l-qari.

 Karattri miżjudin 

 Sostituzzjoni b'linja mżerżqa 


Il-karattri offensivi, ta' gwaj, tabù, rari jew kumplessi jistgħu jiġu mibdulin f'linja mżerżqa:
 F31-s-B3 ms(j), verb li jfisser "welled", jista' jinkiteb:

 F31-s-Z5    id-determinattivi ta' mara qiegħda teħles (l-aħħar karattru) kien kultant meqjus offensiv (jew sempliċiment diffiċli wisq biex jitpinġa);

 m-t-A14 m(w)t, "mewt", tinkiteb ukoll:

 m-t-Z5 biex jiġi evitat id-determinattiv tal-għadu fuq l-art (l-aħħar karattru), karattru ta' gwaj.
 Cartouche Cartouche, li jfisser skartoċċ bil-Franċiż, għandu din il-forma: 
Stampa:Hiero_Ca1.svg Hawn jitqegħdu l-ġeroglifiċi  Stampa:Hiero_Ca2.svg     

Jitqegħdu fil-cartouches'' l-ismijiet ta' allat (eċċezzjonalment) u l-aħħar żewġ ismijiet,  re tal-Eġittu l-Għoli u l-Baxx u iben Re, tat-titli tal-faragħuni (dejjem): 

 Stampa:Hiero_Ca1.svg i-t:n-N5-A40  Stampa:Hiero_Ca2.svg      Stampa:Hiero_Ca1.svg i-Y5:n-N5:Z1-A40  Stampa:Hiero_Ca2.svg      Stampa:Hiero_Ca1.svg q:E23-i-V4-p:d:r-A-t:H8  Stampa:Hiero_Ca2.svg      jtn, "Aton" jmn-rˁ, "Amon-Re" qljwpȝdrȝ.t, "Kleopatra"

 Karattri biex jimlew 

Jintużaw xi karattri biex jimtlew il-kwadrati li ma jkunux kompluti. 

 Karattri magħqudin 

Hemm xi karattri li huma magħmulin minn diversi oħra magħqudin flimkien. Dawn il-karattri, però jeżistu indipendentament u jservu bħala karattri ġodda: pereżempju, driegħ quddimija żżom xettru sservi bħala determinattiv għall-kliem li jfissru "mexxa, iggverna, ikkmanda" u d-derivati tagħhom.

 Repetizzjoni 

Jekk karattru ta' nom jidher darbtejn wara xulxin dan jindika li hu mtenni, waqt li jekk jidher tliet darbiet juri li hu fil-plural.

 Karattri mhux figurattivi 

Dawn huma: 
 Linja wieqfa li tindika li l-karattru hu ideogramma (fil-każi ta' ambigwità fejn l-istess karattru jista' jservi bħala ideogramma jew karattru fonetiku); 
 Żewġ linji mżerżqin li juru li nom huwa mtenni jew tliet linji weqfin li juru li nom hu fil-plural; 
 U, misluf mill-kitba jeratika, is-suffiss tal-formazzjoni tal-plural: W.

 L-ortografija 

Il-kunċett ta' ortografija "korretta" fl-Eġizzjan ġeroglifiku ma nistgħux inħarsu lejh bħal fil-lingwi moderni. Tabilħaqq, għal kważi kull kelma, kien hemm varjant wieħed jew aktar. Għalhekk, wieħed jiddubita jekk il-kunċett ta' ortografija kienx jeżisti fil-lingwa Eġizzjana. Fil-fatt, insibu: 
 Karattri żejda; 
 Ommissjoniet ta' grafemi, li ma nafux kinux apposta jew le; 
 Bdil ta' grafema b'oħra, li jagħmilha impossibbli li ssir distinzjoni bejn "żball" jew ortografija "alternattiva"; 
 Żbalji u ommissjonijiet fil-kitba tal-karattrii, l-aktar problematiċi meta l-kitba tkun kursiva: kitba jeratika imma l-iżjed demotika fejn l-skematizzazzjoni tal-karattri hi estrema.

 Referenzi 

 Eżempji ta' ġeroglifiċi 

Ġeroglifiċi meħudin mill-Ġrammatka Eġizzjana ta' Jean-François Champollion
Stampa: bande_construction.png 
Stampa: bande_geometrie.png 
Stampa: bande_insecte.png 
Stampa: bande_instrument.png 
Stampa: bande_membre.png 
Stampa: bande_meuble.png 
Stampa: bande_monstre.png 
Stampa: bande_oiseau.png 
Stampa: bande_plante.png 
Stampa: bande_poisson.png 
Stampa: bande_reptile.png 
Stampa: bande_ustensile.png 
Stampa: bande_vetement.png<noinclude>

 Bibljografija 
 Dwar l-etimoloġija,  l-istorja u l-evoluzzjoni : 













 .
 Dwar il-kitba "sillabika"  :






 Dwar is-sistema ta' kitba : 

 .
 Dwar il-valur fonetiku tal-karattri "alfabetiċi"  :



 Ħoloq esterni 



Kategorija:Eġittu l-Antik