Agnatha

Agnatha (   ) atau ikan tanpa rahang ialah infrafilum parafiletik  haiwan dalam subfilum Vertebrata daripada filum Chordatayang dicirikan oleh ketiadaan rahang .Di samping itu, kumpulan ini terdiri daripada kedua-dua hidup (siklostom seperti hagfish dan lamprey) dan klad yang telah pupus (contohnya conodont dan cephalaspidomorphs, antara lain).Mereka adalah saudara kepada vertebrata dengan rahang yang dikenali sebagai gnathostomes,yang berevolusi daripada nenek moyang tanpa rahang semasa Silurian awal dengan mengembangkan artikulasi lipatan pada pasangan pertama lengkungan insang .

Seterusnya,terdapat banyak agnathan Ordovician,Silurian dan Devonian berperisai dengan plat berduri bertulang yang berat. Agnathan berperisai pertama— ostracoderm, prekursor kepada ikan bertulang dan seterusnya kepada tetrapod (termasuk manusia)—diketahui dari Ordovician pertengahan, dan menjelang Silurian Akhir,agnathan telah mencapai kemuncak evolusi mereka.Kebanyakan ostracoderm,seperti thelodont,osteostracans,dan galeaspids,lebih berkait rapat dengan gnathostome berbanding agnathan yang masih hidup,yang dikenali sebagai siklostome. Siklostom nampaknya berpisah daripada agnathan lain sebelum evolusi dentin dan tulang,yang terdapat dalam banyak agnathan fosil, termasuk konodont .  Agnathan merosot di Devonian dan tidak pernah pulih    

Selain itu,dalam agnathan moden,badannya diliputi kulit tanpa sisik dermal atau epidermis.Kulit hagfish mempunyai kelenjar lendir yang banyak,lendir tersebut membentuk mekanisme pertahanan mereka.Lendir kadangkala boleh menyumbat insang ikan musuh,menyebabkan mereka mati. Sebaliknya, banyak agnathan yang telah pupus mempunyai eksoskeleton yang luas yang terdiri daripada perisai dermal yang besar dan berat atau sisik mineral kecil.

 Pembiakan 
Persenyawaan pada lamprey adalah luaran.Cara persenyawaan pada hagfish tidak diketahui.Perkembangan dalam kedua-dua kumpulan mungkin luaran.Tiada penjagaan ibu bapa yang diketahui.Tidak banyak yang diketahui tentang proses pembiakan hagfish.Adalah dipercayai bahawa hagfish hanya mempunyai 30 biji telur sepanjang hayat.  Terdapat sangat sedikit peringkat larva yang mencirikan lamprey. Lamprey hanya mampu membiak sekali.Lamprey membiak di dasar sungai air tawar,bekerja secara berpasangan untuk membina sarang dan menanam telur mereka kira-kira satu inci di bawah sedimen.Anak-anak yang menetas melalui empat tahun perkembangan larva sebelum menjadi dewasa.                

 Filogeni 

 Rujukan