Itagaki Taisuke

Count Itagaki Taisuke (板垣 退助, 21 Mei 1837 – 16 Julai 1919) merupakan seorang samurai Jepun, ahli politik, serta pemimpin Gerakan Kebebasan dan Hak Rakyat (自由民権運動, Jiyū Minken Undō), yang kemudiannya berkembang menjadi parti politik pertama Jepun, iaitu Parti Liberal (Jiyūtō). Aktivisme beliau dalam memperjuangkan demokrasi berparlimen memberikan pengaruh yang amat besar terhadap perkembangan politik Jepun pada era Meiji.

Sebagai anak jati Domain Tosa, Itagaki merupakan tokoh utama dalam Pemulihan Meiji dan memegang beberapa jawatan penting dalam kerajaan baharu, termasuk sebagai Ahli Majlis Negara (参議, sangi). Pada tahun 1873, beliau meletakkan jawatan daripada kerajaan selepas cadangannya untuk melancarkan ekspedisi ketenteraan ke Korea (dasar yang dikenali sebagai Seikanron) ditolak oleh pemerintah oligarki.

Selepas pengundurannya, Itagaki menubuhkan Aikoku Kōtō (Parti Awam Patriotik), iaitu pertubuhan politik pertama di Jepun, dan melancarkan satu gerakan politik yang bertujuan menubuhkan sebuah dewan perwakilan. Pada tahun 1874, beliau mengemukakan satu memorandum kepada kerajaan yang menuntut penubuhan sebuah perhimpunan kebangsaan. Walaupun tuntutan tersebut pada awalnya ditolak, ia telah mencetuskan perdebatan di seluruh negara dan dianggap sebagai peristiwa asas kepada Gerakan Kebebasan dan Hak Rakyat.

Itagaki seterusnya menyusun para penyokong politiknya di Tosa melalui penubuhan Risshisha, dan pada tahun 1881 beliau menubuhkan Parti Liberal, yang secara meluas dianggap sebagai parti politik moden pertama Jepun. Beliau terselamat daripada satu cubaan pembunuhan pada tahun 1882 dan pada tahun yang sama, beliau mengembara ke Eropah, sekali gus memperluaskan pendedahannya terhadap pemikiran politik Barat.

Selepas Perlembagaan Meiji diisytiharkan pada tahun 1889, Itagaki meneruskan kerjaya politiknya dengan berkhidmat sebagai Menteri Dalam Negeri Jepun dalam kabinet yang dipimpin oleh Itō Hirobumi dan Ōkuma Shigenobu.

 Kehidupan awal 
Itagaki dilahirkan dalam sebuah keluarga samurai peringkat pertengahan di Domain Tosa (kini Wilayah Kōchi). Selepas Pemulihan Meiji pada tahun 1868, beliau dilantik ke beberapa jawatan dalam kerajaan Meiji yang baharu, dan pada tahun 1869 menjadi Ahli Majlis Negara (参議, sangi). Beliau merupakan sebahagian daripada gabungan yang menggulingkan keshogunan Tokugawa dan terlibat secara langsung dalam pembentukan awal rejim baharu tersebut.

 Perjuangan tuntutan kerajaan perwakilan 
Pada tahun 1873, perpecahan besar pertama dalam oligarki Meiji berlaku berhubung cadangan menyerang Korea, yang dikenali sebagai Seikanron. Itagaki, bersama tokoh lain seperti Saigō Takamori dan Etō Shimpei, menyokong ekspedisi ketenteraan sebagai saluran untuk menenangkan golongan samurai yang kecewa selepas Pemulihan Meiji dan meningkatkan prestij antarabangsa Jepun. Bagaimanapun, cadangan itu ditentang oleh pemimpin reformis seperti Ōkubo Toshimichi dan Ōkuma Shigenobu, yang menekankan kepentingan reformasi dalaman dan pemodenan sebelum penglibatan ketenteraan luar negara. Setelah cadangan menyerang Korea ditolak pada Oktober 1873, Itagaki dan beberapa penasihat lain meletakkan jawatan. Berbeza dengan Saigō yang memilih pemberontakan bersenjata, Itagaki menumpukan perjuangannya melalui saluran politik dan menegaskan matlamatnya untuk memperjuangkan hak rakyat secara aman.

Pada Januari 1874, Itagaki menubuhkan Aikoku Kōtō (Parti Awam Patriotik), pertubuhan politik pertama di Jepun, yang menuntut penubuhan dewan perwakilan rakyat. Beliau dan sekutunya mengemukakan Memorandum Penubuhan Dewan Pilihan Raya pada 17 Januari 1874, yang mengkritik kuasa mutlak oligarki dan menegaskan bahawa kuasa pemerintahan sepatutnya dikongsi melalui wakil rakyat. Walaupun pada mulanya memorandum itu dipandang remeh oleh kerajaan, penerbitannya mencetuskan perbincangan di peringkat kebangsaan tentang pemerintahan dan menjadi titik permulaan Gerakan Kebebasan dan Hak Rakyat (Jiyū Minken Undō).

Itagaki kemudian kembali ke Tosa untuk menubuhkan Risshisha (Persatuan Mandiri) pada April 1874, yang pada awalnya memberi tumpuan kepada pendidikan dan pekerjaan untuk samurai tempatan, tetapi berkembang menjadi organisasi politik yang memperjuangkan hak rakyat dan penubuhan dewan negara. Pada 1875, beliau membantu menubuhkan pertubuhan persatuan tempatan yang serupa, Aikokusha (Persatuan Patriotik), yang selepas beberapa kali percubaan, menjadi asas gerakan politik yang lebih tersusun dan meluas.

Dalam Persidangan Osaka 1875, kerajaan cuba menyatukan tokoh-tokoh pembangkang termasuk Itagaki dengan janji bergerak secara beransur ke arah pemerintahan berperlembagaan. Itagaki kembali sebagai sangi (Ahli Majlis Negara), tetapi perbezaan pandangan dengan rakan-rakan konservatif dan had kuasa institusi baharu menyebabkan beliau meletakkan jawatan pada Oktober 1875, menyedari bahawa matlamatnya untuk memperjuangkan kerajaan perwakilan tidak dapat dicapai dari dalam oligarki.

 Pemimpin Parti Liberal 
Selepas Titah Imperial 1881 yang menjanjikan penubuhan dewan perwakilan pada 1890, gerakan demokrasi Jepun memasuki fasa baru yang menumpukan kepada pembentukan parti politik. Itagaki dan pengikutnya mengubah Liga Penubuhan Dewan Kebangsaan menjadi Parti Liberal (Jiyūtō), yang secara rasmi ditubuhkan pada 29 Oktober 1881 dengan Itagaki sebagai presidennya. Jiyūtō merupakan parti politik moden pertama Jepun dan terdiri daripada rangkaian longgar pertubuhan politik luar bandar. Parti ini mendapat sokongan utama daripada pemilik tanah luar bandar yang tidak berpuas hati dengan dasar fiskal kerajaan, terutama cukai tanah yang tinggi.

Pada 6 April 1882, semasa berucap di Gifu, Itagaki diserang dan ditikam oleh seorang guru sekolah rendah, Naobumi Aihara yang menganggapnya pengkhianat. Beliau terselamat, dan insiden ini mengukuhkan reputasinya sebagai pemimpin heroik bagi perjuangan demokrasi, dengan kata-kata terkenalnya: "Itagaki mungkin mati, tetapi kebebasan tidak akan mati!"

Semasa dalam proses pemulihan, Itagaki dan Gotō Shōjirō digalakkan oleh kerajaan untuk mengadakan lawatan ke Eropah dari November 1882 hingga Jun 1883 bagi mempelajari sistem perlembagaan. Lawatan ini turut menimbulkan kontroversi kerana dibiayai oleh syarikat Mitsui, yang menimbulkan tuduhan bahawa Itagaki telah "dibeli" dan menjejaskan hubungan Jiyūtō dengan parti pesaing, Rikken Kaishintō.

Semasa ketiadaan Itagaki, Jiyūtō menghadapi perpecahan dalaman dan radikalisasi ahli. Kemelesetan ekonomi pada awal 1880-an menyebabkan ramai penyokong luar bandar menjadi miskin, yang membawa kepada pemberontakan petani seperti Peristiwa Fukushima 1882 dan Peristiwa Chichibu 1884, di mana beberapa ahli radikal Jiyūtō terlibat. Ketegangan antara kepimpinan pemilik tanah dan ahli akar umbi yang miskin, bersama dengan penindasan kerajaan, menyebabkan parti itu dibubarkan pada 29 Oktober 1884.

 Penghujung karier 
Selepas Perlembagaan Meiji digazetkan pada 1889 dan Diet Jepun dibuka pada 1890, Itagaki terus menjadi tokoh utama dalam politik Jepun. Parti Liberal yang dipimpin oleh Itagaki telah ditubuhkan semula pada 1890 sebagai Rikken Jiyūtō, kemudian kembali dinamakan Jiyūtō.

Dalam kabinet Itō Hirobumi kedua pada 1896, Itagaki dilantik sebagai Menteri Dalam Negeri. Pelantikannya adalah hasil gabungan politik antara Itō dan Jiyūtō bagi meluluskan belanjawan dan undang-undang kerajaan. Sebagai syarat menyertai kabinet, Itagaki perlu meninggalkan parti secara formal, walaupun beliau masih mengekalkan pengaruh ke atasnya. Bagaimanapun, tempoh perkhidmatannya singkat kerana beliau meletakkan jawatan pada akhir 1896 akibat perselisihan dengan Itō mengenai pelantikan kabinet dan strategi politik.

Pada Jun 1898, Parti Liberal Itagaki bergabung dengan Parti Progresif Ōkuma (Shimpotō) membentuk Parti Perlembagaan (Kenseitō). Apabila menghadapi kebuntuan di parlimen kerana tidak diberikan jawatan kabinet dalam kerajaan ketiga Itō, Perdana Menteri Itō Hirobumi meletakkan jawatan dan mencadangkan agar Ōkuma dan Itagaki membentuk kerajaan seterusnya. Pada 30 Jun 1898, Kabinet Ōkuma–Itagaki dibentuk, menjadi kerajaan berasaskan parti pertama Jepun, dengan Ōkuma sebagai Perdana Menteri Jepun dan Menteri Luar Negeri, manakala Itagaki sebagai Menteri Dalam Negeri.

Kabinet ini berusia singkat. Kawalan terhadap ahli parti sendiri lemah, konflik dalaman timbul, terutama berhubung ucapan kontroversi Menteri Pendidikan Ozaki Yukio yang menyentuh kemungkinan republik Jepun. Tekanan daripada golongan konservatif dan tentera memaksa Itagaki mengecam Ozaki kepada maharaja. Apabila Ōkuma mempertahankan Ozaki dan melantik pengganti tanpa merujuk kepada puak Jiyūtō, Itagaki meletakkan jawatan pada 27 Oktober 1898, diikuti oleh penyokongnya, sekali gus menyebabkan kejatuhan kabinet.

Selepas kejatuhan kabinet, Kenseitō berpecah: kelompok Itagaki mengekalkan nama Kenseitō, manakala kelompok Ōkuma membentuk Kensei Hontō. Kenseitō Itagaki kemudian menjadi asas kepada penubuhan Rikken Seiyūkai oleh Itō Hirobumi pada 1900. Itagaki bersara dari kehidupan awam pada 1900 dan meninggal dunia pada 16 Julai 1919.

 Pandangan politik dan legasi 
Kerjaya politik Itagaki Taisuke mencerminkan kerumitan dan kontradiksi dalam gerakan awal demokrasi di Jepun. Walaupun beliau terkenal sebagai juara kebebasan dan kerajaan perwakilan, pemikiran politiknya berkembang dari semasa ke semasa dan tidak sentiasa konsisten sebagai seorang liberal. Pada awalnya, wawasan Itagaki untuk dewan perwakilan bersifat elit, dengan cadangan 1874 membatasi hak mengundi kepada samurai serta petani dan pedagang kaya, yang dianggapnya sebagai "penghasil pemimpin Revolusi 1868."

Bagaimanapun, apabila gerakan itu berkembang dan memperoleh sokongan daripada golongan tani dan rakyat biasa, pandangan Itagaki menjadi lebih populis. Penubuhan Jiyūtō sebagai parti nasional dengan platform luas menjadi titik penting dalam sejarah politik Jepun. Popularitinya dalam kalangan rakyat biasa sebahagiannya didorong oleh keberaniannya berucap di platform yang sama dengan mereka, satu kelaziman yang jarang dilakukan oleh bekas samurai. Pada masa sama, beliau sering dikritik sebagai oportunis politik yang sanggup berkompromi dengan oligarki, seperti yang berlaku pada 1875 apabila beliau menyertai kerajaan.

Walaupun begitu, legasi utama Itagaki ialah peranannya sebagai tokoh pusat Gerakan Kebebasan dan Hak Rakyat (Jiyū Minken Undō). Dengan menyalurkan ketidakpuasan hati pelbagai kumpulan ke dalam gerakan politik yang menuntut perlembagaan dan dewan kebangsaan, beliau memaksa oligarki Meiji bergerak ke arah kerajaan berperlembagaan. Keputusannya menumpukan perjuangan melalui organisasi politik dan hasutan aman, bukannya pemberontakan bersenjata, menetapkan laras bagi penentangan tanpa kekerasan di Jepun moden dan meletakkan asas sistem parti negara itu.

 Catatan 

 Pautan luar 

 Draft letter of resignation from the Cabinet by Itagaki in 1898 
 National Diet Library biography & photo

Category:Kelahiran 1837
Category:Kematian 1919
Category:Tokoh Pemulihan Meiji
Category:Samurai
Category:Ahli politik Jepun
Category:Kazoku
Kategori:Perang Boshin