Abad penghinaan

Abad penghinaan () merupakan satu tempoh dalam sejarah China yang bermula dengan Perang Candu Pertama (1839–1842) dan berakhir pada tahun 1945 apabila China (ketika itu Republik China) muncul selepas Perang Dunia Kedua sebagai salah satu daripada Empat Kuasa Besar dan ditetapkan sebagai anggota tetap Majlis Keselamatan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu; atau secara alternatifnya, berakhir pada tahun 1949 dengan penubuhan Republik Rakyat China. Tempoh selama satu abad ini dicirikan oleh kemerosotan, kekalahan dan perpecahan politik Dinasti Qing serta Republik China selepasnya, yang membawa kepada campur tangan asing, pengilhakan, dan penguasaan China oleh kuasa Barat, Rusia dan Jepun.

Gambaran tempoh ini sebagai satu penghinaan muncul dalam suasana nasionalisme China selepas kekalahan China dalam Perang China–Jepun Pertama pada tahun 1894–1895 dan peristiwa-peristiwa berikutnya termasuk perebutan konsesi pada akhir 1890-an. Sejak itu, idea penghinaan negara menjadi fokus perbincangan dalam kalangan ramai penulis dan sarjana China, walaupun mereka berbeza dari segi kefahaman mereka tentang penghinaan negara; sarjana biasa dan golongan konstitusionalis mempunyai pemahaman yang berbeza tentang tanah air mereka berbanding para revolusioner anti-Qing pada penghujung Dinasti Qing. Idea penghinaan negara turut disebut dalam buku teks akhir Qing.

Selepas penubuhan Republik China, idea penghinaan negara semakin berkembang sebagai reaksi terhadap Dua Puluh Satu Tuntutan oleh kerajaan Jepun pada tahun 1915, serta protes terhadap layanan buruk China dalam Perjanjian Versailles pada tahun 1919. Baik Parti Kuomintang mahupun Parti Komunis China mempopularkan gambaran ini pada 1920-an, dengan memprotes perjanjian tidak adil dan kehilangan wilayah China kepada kuasa kolonial asing. Pada 1930-an dan 1940-an, istilah ini menjadi lumrah susulan pencerobohan Jepun ke atas wilayah China sebenar. Walaupun peruntukan perjanjian rasmi telah ditamatkan, era ini kekal penting dalam konsep nasionalisme China, dan istilah tersebut masih digunakan secara meluas dalam retorik politik dan budaya popular.

 Sejarah 
Para nasionalis China pada 1920-an dan 1930-an meletakkan permulaan "abad penghinaan" pada pertengahan abad ke-19, iaitu menjelang Perang Candu Pertama ketika perpecahan politik Dinasti Qing semakin ketara selepasnya.

Kekalahan oleh kuasa asing yang sering dirujuk sebagai sebahagian daripada abad penghinaan termasuklah:
 Perdagangan candu oleh negara Barat dan Jepun ke China (1800-an–1940-an).
 Kekalahan dalam Perang Candu Pertama (1839–1842) oleh British dan pendudukan Hong Kong.
 Perjanjian tidak adil (terutama Perjanjian Nanjing, Whampoa, Aigun dan Shimonoseki).
 Kekalahan dalam Perang Candu Kedua (1856–1860) serta pemusnahan dan penjarahan Istana Musim Panas Lama oleh angkatan British-Perancis.* Penandatanganan perjanjian tidak adil Aigun (1858) dan Beijing (1860) semasa Perang Candu Kedua, yang menyerahkan Manchuria Luar kepada Rusia
 Kekalahan sebahagian dalam Perang China–Perancis (1884–1885), yang menyebabkan kehilangan pengawasan ke atas Vietnam dan pengaruh di Semenanjung Indochina.
 Ekspedisi British ke Sikkim (1888).
 Kekalahan dalam Perang China–Jepun Pertama (1894–1895) oleh Jepun, yang mengakibatkan penjajahan Taiwan oleh Jepun serta pengaruh Jepun ke atas Korea.
 Perjanjian Pavlov yang membawa kepada pendudukan Rusia di Liaodong (1898).
 Pencerobohan Pakatan Lapan Negara untuk menumpaskan Kebangkitan Boxer (1899–1901) serta Protokol Boxer yang mengenakan pampasan melebihi hasil cukai tahunan kerajaan, oleh Austria–Hungary, United Kingdom, Perancis, Jerman, Itali, Jepun, Rusia dan Amerika Syarikat.
 Pencerobohan Rusia ke Manchuria (1900), yang membawa kepada pogrom anti-Cina serta pengusiran atau pembunuhan semua rakyat Qing di Enam Puluh Empat Kampung di Timur Sungai.
 Pencerobohan Jepun ke Liaodong semasa Perang Rusia–Jepun (1905).
 Ekspedisi British ke Tibet (1903–1904)."China Seizes on a Dark Chapter for Tibet", by Edward Wong, The New York Times, August 9, 2010 (August 10, 2010 p. A6 of NY ed.). Retrieved 2010-08-10.
 Dua Puluh Satu Tuntutan (1915) oleh Jepun, yang bakal memberikan kawalan Jepun yang lebih besar ke atas China.
 Perjanjian Versailles (1919), di mana wilayah Jerman di China diserahkan kepada Jepun, mencetuskan Gerakan 4 Mei yang bersifat anti-imperialis.
 Pencerobohan Jepun ke Manchuria (1931–1932).
 Pencerobohan Soviet ke Xinjiang (Januari–April 1934).
 Perang China–Jepun Kedua (1937–1945), ketika pelbagai jenayah perang besar-besaran dilakukan oleh tentera Jepun, termasuk Pembantaian Nanjing dan eksperimen manusia oleh Unit 731.

Dalam tempoh tersebut, China mengalami perpecahan dalaman yang besar, tewas dalam hampir semua peperangan yang disertainya, dan sering dipaksa memberikan konsesi besar kepada kuasa-kuasa besar melalui perjanjian tak setaraf. Dalam banyak keadaan, China dipaksa membayar sejumlah besar pampasan, membuka pelabuhan untuk perdagangan, memajak atau menyerahkan wilayah (seperti Manchuria Luar, sebahagian Manchuria (China Timur Laut) dan Sakhalin kepada Empayar Rusia; Teluk Jiaozhou kepada Empayar Jerman; Hong Kong dan Weihai kepada Empayar British; Macau kepada Empayar Portugis; Zhanjiang kepada Perancis; serta Taiwan dan Dalian kepada Jepun), serta membuat pelbagai konsesi kedaulatan lain kepada lingkungan pengaruh asing selepas kekalahan ketenteraan.

Akhir penghinaan
Semasa Protokol Boxer selesai pada tahun 1901, sesetengah kuasa Barat berpendapat bahawa mereka telah bertindak secara berlebihan dan merasakan bahawa protokol tersebut terlalu menghina. Akibatnya, Setiausaha Negara Amerika Syarikat, John Hay merumuskan Dasar Pintu Terbuka, yang menghalang kuasa-kuasa kolonial daripada membahagikan China secara langsung menjadi jajahan de jure, serta menjamin akses perdagangan sejagat ke pasaran China. Dasar ini bertujuan untuk melemahkan Jerman, Jepun dan Rusia, namun pelaksanaannya hanya separa dan secara beransur-ansur dilanggar oleh zaman panglima perang serta campur tangan Jepun selepas itu. Sifat Dasar Pintu Terbuka yang sebahagiannya bercanggah telah pun dikenal pasti sejak awal lagi. Walaupun dasar tersebut mengekalkan keutuhan wilayah China daripada kuasa asing, ia juga membawa kepada eksploitasi perdagangan oleh negara-negara yang sama. Dengan terlaksananya Perjanjian Root–Takahira pada tahun 1908, Amerika Syarikat dan Jepun mengekalkan Dasar Pintu Terbuka, tetapi faktor lain (seperti sekatan imigresen, serta penggunaan Pampasan Boxer bagi mengurus Biasiswa Pampasan Boxer dan bukannya dipulangkan terus kepada kerajaan Qing) menyebabkan penghinaan terhadap China berterusan dari sudut pandang China.

Dalam era Republik China di tanah besar, Perjanjian Sembilan Kuasa pada tahun 1922 juga merupakan percubaan besar untuk mengetengahkan semula kedaulatan China, namun ia gagal menyekat peluasan kuasa Jepun dan hanya memberi kesan terhad terhadap isu hak wilayah asingan. Dasar Pintu Terbuka akhirnya dibubarkan ketika Perang Dunia Kedua apabila Jepun menyerang China.

Bidang kuasa hak wilayah asingan dan keistimewaan lain ditinggalkan oleh United Kingdom dan Amerika Syarikat pada tahun 1943. Semasa Perang Dunia Kedua, Perancis Vichy mengekalkan kawalannya ke atas konsesi Perancis di China tetapi dipaksa menyerahkannya kepada rejim Wang Jingwei. Perjanjian China–Perancis pascaperang pada Februari 1946 mengakui kedaulatan China ke atas konsesi tersebut.

Chiang Kai-shek mengisytiharkan pengakhiran Abad Penghinaan pada tahun 1943 dengan pemansuhan semua perjanjian tidak setara serta melalui usaha beliau menentang pemerintahan Jepun semasa perang dan kedudukan China sebagai salah satu Empat Kuasa Besar dalam Pihak Berikat yang menang pada tahun 1945. Mao Zedong turut mengisytiharkan pengakhirannya dengan penubuhan Republik Rakyat China pada tahun 1949.

Bagaimanapun, ahli politik dan penulis China terus menggambarkan peristiwa-peristiwa kemudian sebagai pengakhiran sebenar kepada penghinaan tersebut. Pengakhirannya telah diisytiharkan melalui kejayaan menangkis tentera Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu semasa Perang Korea, penyatuan semula dengan Hong Kong pada tahun 1997, penyatuan semula dengan Macau pada tahun 1999, dan bahkan penganjuran Sukan Olimpik Musim Panas 2008 di Beijing. Sesetengah nasionalis China mendakwa bahawa penghinaan itu tidak akan berakhir sehingga Republik Rakyat China menguasai Taiwan.

Pada tahun 2021, bertepatan dengan rundingan Amerika Syarikat–China di Alaska, kerajaan China mula merujuk tempoh tersebut sebagai "120 tahun penghinaan", merujuk kepada Protokol Boxer 1901 di mana Dinasti Qing dipaksa membayar pampasan besar kepada ahli-ahli Pakatan Lapan Negara.

 Kritikan 
Ahli sejarah menilai bahawa kelemahan Dinasti Qing terhadap imperialisme asing pada abad ke-19 berpunca daripada kelemahan maritim dan angkatan lautnya, walaupun China mencapai kejayaan ketenteraan menentang kuasa Barat di darat. Ahli sejarah Edward L. Dreyer menyatakan, "Penghinaan China pada abad ke-19 sangat berkait rapat dengan kelemahannya dan kegagalannya di laut. Pada permulaan Perang Candu Pertama, China tidak mempunyai angkatan laut bersatu dan tidak menyedari betapa mudahnya ia diserang dari laut. Angkatan laut British berlayar dan bergerak sesuka hati mereka. Dalam Perang Candu Kedua (1856–1860), China tidak mempunyai cara untuk menghalang ekspedisi angkatan laut Inggeris–Perancis tahun 1860 daripada memasuki Teluk Zhili dan mendarat sedekat mungkin dengan Beijing. Sementara itu, tentera China yang baru tetapi tidak sepenuhnya moden menumpaskan pemberontakan pertengahan abad, menggertak Rusia hingga mencapai penyelesaian aman terhadap pertikaian sempadan di Asia Tengah, dan mengalahkan tentera Perancis di darat dalam Perang China–Perancis (1884–85). Bagaimanapun kekalahan di laut, dan ancaman terhadap laluan kapal wap ke Taiwan, memaksa China memeterai perdamaian dengan syarat yang tidak menguntungkan."Edward L. Dreyer, Zheng He: China and the Ocean in the Early Ming Dynasty, 1405–1433 (New York:
Pearson Education Inc., 2007), p. 180

Sejarawan Jane E. Elliott pula mengkritik dakwaan bahawa China enggan memodenkan diri atau tidak mampu menewaskan tentera Barat sebagai terlalu mudah. Beliau menekankan bahawa China telah memulakan pemodenan ketenteraan besar-besaran pada akhir 1800-an selepas beberapa kekalahan, membeli senjata dari negara Barat, dan turut menghasilkannya sendiri di gudang senjata seperti gudang senjata Hanyang sepanjang Pemberontakan Boxer. Selain itu, Elliott mempersoalkan dakwaan bahawa masyarakat China mengalami trauma akibat kemenangan Barat, kerana ramai petani China (yang ketika itu merangkumi 90% populasi) hidup di luar kawasan konsesi asing dan meneruskan kehidupan seharian tanpa gangguan serta tanpa sebarang rasa "penghinaan".

 Catatan 

 Pautan luar 

Staying On: Japanese Soldiers and Civilians in China, 1945–1949
The Japanese Occupation: "The Cultural Campaign"

Category:Sejarah China
Category:Imperialisme
Category:Nasionalisme Cina
Category:Dinasti Qing