Konoe Fumimaro

ialah seorang ahli politik Jepun yang berkhidmat sebagai Perdana Menteri Jepun dari 1937 hingga 1939 dan dari 1940 hingga 1941. Beliau memainkan peranan utama dalam pencerobohan Jepun ke atas China pada 1937 dan kemerosotan hubungan dengan Amerika Syarikat, yang akhirnya membawa kepada peluasan Perang Dunia Kedua ke Asia-Pasifik. Konoe juga membantu menukar Jepun menjadi negara totalitarian dengan memperkenalkan Akta Mobilisasi Umum Negara dan menubuhkan Persatuan Bantuan Pemerintahan Imperial.

Dilahirkan di Tokyo dalam keluarga bangsawan, Konoe menamatkan pengajian di Universiti Kyoto dan mengambil tempat ayahnya di Dewan Bangsawan pada 1916. Beliau turut terlibat dalam Persidangan Keamanan Paris selepas Perang Dunia Pertama dan memegang jawatan Presiden Dewan Bangsawan sebelum dilantik sebagai perdana menteri pada 1937. Semasa pemerintahannya, beliau mengawasi pelbagai kejayaan tentera Jepun di China, namun juga bersekongkol dengan pelbagai jenayah perang.

Konoe kembali menjadi perdana menteri pada 1940, menubuhkan Persatuan Bantuan Pemerintahan Imperial, memeterai Pakatan Tiga Pihak dengan Jerman dan Itali, serta menguruskan pencerobohan Jepun ke atas Indochina Perancis dan pengiktirafan kerajaan boneka Wang Jingwei di Nanjing. Beliau meletak jawatan pada Oktober 1941, beberapa minggu sebelum Perang Pasifik meletus. Konoe terus menjadi penasihat rapat Maharaja Hirohito dan, beliau membunuh diri pada 16 Disember 1945 selepas tamat Perang Dunia Kedua, untuk mengelak ditahan atas tuduhan jenayah perang.

 Kehidupan awal 
Konoe Fumimaro dilahirkan pada 12 Oktober 1891 di Tokyo dalam keluarga bangsawan Konoe, salah satu cabang utama puak Fujiwara yang berpengaruh. Beliau mewarisi gelaran kōshaku (duke) daripada bapanya pada 1912 dan menerima sokongan kewangan daripada zaibatsu Sumitomo untuk menstabilkan kewangan keluarga. Konoe mendapat pendidikan di Gakushuin, Sekolah Tinggi Pertama, Universiti Imperial Tokyo dan Universiti Imperial Kyoto, di mana beliau dipengaruhi oleh pemikiran sosialis dan profesor Marxis, Hajime Kawakami.

Semasa menjadi pelajar, Konoe menjadi protégé genrō Saionji Kinmochi, dan mengikuti mentor itu dalam delegasi Jepun ke Persidangan Keamanan Paris selepas Perang Dunia Pertama. Beliau menulis esei menentang imperialisme Barat dan mengkritik Liga Bangsa-Bangsa, serta mencadangkan Klausa Kesamarataan Kaum, yang ditolak oleh Presiden Woodrow Wilson. Pengalaman ini membentuk pandangan politik Konoe mengenai diskriminasi terhadap Jepun dan persaingan geopolitik dengan China dan Amerika Syarikat, serta meletakkan asas bagi kerjaya politiknya kelak.Macmillan, Margaret Paris 1919: Six Months That Changed the World, New York: Random House, 2007, p. 317

 Dewan Bangsawan 
Pada tahun 1916, ketika masih di universiti, Konoe Fumimaro mengambil alih kerusi bapanya dalam Dewan Bangsawan, iaitu dewan tertinggi Diet Imperial Jepun. Selepas pulang dari Eropah, beliau direkrut oleh kenkyūkai, satu puak konservatif dan protentera yang menentang pembaharuan demokrasi. Walaupun begitu, Konoe percaya Dewan Bangsawan perlu kekal berkecuali dalam politik kepartian bagi melindungi kedudukan golongan bangsawan. Oleh itu, beliau menyokong kerajaan Seiyūkai pimpinan Hara Takashi, dan kemudian menyokong hak mengundi sejagat lelaki sebagai cara meredakan ketidakpuasan hati rakyat dan mengelakkan revolusi.

Konoe juga berpendapat Maharaja Jepun tidak wajar terlibat secara langsung dalam politik kerana ia boleh menjejaskan kewibawaan takhta dan kestabilan negara. Dalam suasana Jepun yang sedang pesat berindustri dan berdepan ancaman gerakan kiri, beliau melihat golongan bangsawan sebagai benteng kestabilan yang berperanan mengekalkan keharmonian dan mengawal keterlaluan kerajaan terpilih, walaupun kuasa itu perlu digunakan secara berhati-hati.

 Bekerjasama dengan Kementerian Dalam Negeri 
Kementerian Dalam Negeri Jepun merupakan institusi yang sangat berkuasa kerana mengawal polis, pilihan raya, kerja awam, kuil Shinto dan pembangunan tanah. Walaupun sebelum ini Konoe menganggap campur tangan dalam urusan kementerian sebagai tidak sesuai bagi seorang bangsawan, beliau akhirnya membentuk pakatan dengan beberapa pegawai penting kementerian tersebut, khususnya Yoshiharu Tazawa. Mereka melihat pengaruh ketua politik tempatan (meiboka) sebagai ancaman kepada kestabilan negara kerana golongan ini memanipulasi pengundi luar bandar melalui politik ganjaran selepas pengenalan hak mengundi sejagat.

Konoe menekankan kepentingan mendidik rakyat agar mempunyai kebijaksanaan dan moral politik, lalu terlibat dalam penubuhan Kor Pemuda (Seinendan) untuk memupuk rasa tanggungjawab sivik dan melemahkan sistem meiboka. Pada tahun 1925, beliau menubuhkan Pakatan untuk Jepun Baharu (Shin Nippon Dōmei) yang menyokong sistem wakil rakyat tetapi menolak dominasi parti dan ketua kampung. Bagaimanapun, parti yang ditubuhkan hasil pakatan ini gagal mendapat sokongan rakyat dan dibubarkan pada tahun 1928.

 Perjalanan politik 
Pada awal 1920-an, dasar luar Jepun masih selari dengan kuasa Inggeris-Amerika dan perjanjian antarabangsa seperti Perjanjian Versailles serta Persidangan Tentera Laut Washington. Bagaimanapun, kemelesetan ekonomi dunia pada 1930-an, kebangkitan kuasa ketenteraan Soviet, sekatan terhadap armada Jepun, dan penentangan China terhadap pencerobohan Jepun menyebabkan Jepun meninggalkan kerjasama dengan Barat. Kerajaan mula menekankan dasar luar yang lebih bebas, serta mengutamakan perpaduan dan mobilisasi negara.

Konoe menjadi Naib Presiden Dewan Bangsawan pada 1931 dan Presiden pada 1933. Dalam tempoh ini, parti politik kehilangan kawalan terhadap kabinet, yang kini dikuasai oleh pakatan elit dan tentera. Konoe memainkan peranan sebagai perantara antara puak elit politik demi mencapai kestabilan dan kesepakatan nasional ketika Jepun semakin menuju ke arah negara berperang.

Pada masa yang sama, Konoe menghantar anak sulungnya ke Amerika Syarikat untuk belajar, tetapi lawatan beliau ke sana pada 1934 mendedahkan sentimen anti-Jepun yang kuat. Pengalaman ini menguatkan rasa tidak percaya beliau terhadap Amerika, yang dianggap mementingkan diri dan bersikap perkauman. Dalam ucapannya pada 1935, Konoe menyeru agar penguasaan sumber dunia oleh kuasa Inggeris-Amerika ditamatkan dan digantikan dengan susunan ekonomi antarabangsa yang lebih adil.

Pandangan Konoe ini sejajar dengan fikirannya sejak Persidangan Versailles: beliau percaya Jepun adalah setaraf dengan kuasa Barat, berhak berkembang di China demi kelangsungan hidup, dan melihat kuasa Inggeris-Amerika sebagai hipokrit yang cuba mengekalkan dominasi ekonomi dunia.

 Perdana Menteri 
Tempoh pertama
Walaupun dididik oleh Saionji Kinmochi yang cenderung liberal dan pernah mempelajari sosialisme, Konoe menunjukkan minat yang bercanggah terhadap fahaman fasis. Hal ini membimbangkan golongan genrō, namun Saionji tetap mencalonkan beliau kepada Maharaja Hirohito. Pada Jun 1937, Konoe dilantik sebagai Perdana Menteri Jepun.

Sebaik memegang jawatan, Konoe mengekalkan menteri tentera dan undang-undang daripada kabinet sebelumnya serta menolak penglibatan parti politik. Tidak lama kemudian, tercetus Peristiwa Jambatan Marco Polo yang membawa kepada perang besar-besaran dengan China. Walaupun pada awalnya ada usaha gencatan senjata, Konoe memilih untuk meningkatkan penglibatan tentera Jepun, sekali gus mencetuskan Perang China–Jepun Kedua. Beliau juga menubuhkan sistem persidangan perhubungan antara kerajaan awam dan tentera, yang akhirnya memberi kelebihan besar kepada pihak tentera dalam membuat dasar.

Selepas penawanan Nanjing, Konoe menolak usaha damai dan memilih untuk meneruskan perang dengan syarat-syarat yang sengaja menghina pihak China. Pada 1938, beliau mengumumkan Jepun tidak lagi mengiktiraf Chiang Kai-shek dan berhasrat membentuk "order baharu Asia Timur" yang diketuai Jepun. Dalam masa yang sama, Konoe meluluskan Akta Mobilisasi Umum Negara, yang memberi kerajaan kuasa besar ke atas tenaga kerja, bahan mentah dan ekonomi demi persediaan perang.

Walaupun Jepun mencatat beberapa kemenangan ketenteraan, penentangan oleh China tetap berterusan. Keadaan ekonomi Jepun semakin merosot dan rakyat mula keliru kerana propaganda kemenangan tidak seiring dengan realiti perang. Pada Januari 1939, Konoe meletakkan jawatan sebagai perdana menteri dan dilantik sebagai Pengerusi Majlis Penasihat, meninggalkan perang yang banyak tercetus akibat dasar beliau sendiri.

Tempoh kedua
Pada tahun 1940, akibat ketidakpuasan hati tentera terhadap dasar Perdana Menteri Mitsumasa Yonai yang enggan bekerjasama dengan Jerman Nazi, Konoe dipanggil semula untuk memimpin negara. Dengan sokongan terakhir genrō Saionji Kinmochi, Konoe dilantik semula sebagai Perdana Menteri pada Julai 1940. Walaupun beliau ingin menamatkan perang di China, Konoe menganggap parti politik terlalu memecahbelahkan dan cenderung membantu golongan properang dalam tentera. 

Dalam penggal keduanya, Konoe menubuhkan Persatuan Bantuan Pemerintahan Imperial (PBRI) sebagai alat mobilisasi perang dan menyatukan semua parti politik di bawah satu organisasi. Langkah ini mengukuhkan ciri-ciri pemerintahan totalitarian Jepun. Pada masa yang sama, Jepun menceroboh Indochina Perancis untuk mendapatkan sumber dan kedudukan strategik, menyebabkan Amerika Syarikat bertindak balas dengan mengenakan sekatan ekonomi. Walaupun terdapat tentangan dalam kabinet, Jepun menandatangani Pakatan Tiga Pihak dengan Jerman dan Itali pada September 1940.

Konoe juga terlibat dalam usaha diplomatik untuk meredakan ketegangan dengan Amerika Syarikat. Beliau melantik Laksamana Kichisaburō Nomura sebagai duta ke Washington dan menyokong rundingan damai. Bagaimanapun, Menteri Luar Yōsuke Matsuoka menentang sebarang kompromi, lebih cenderung kepada pakatan dengan Jerman Nazi dan konfrontasi dengan Barat. Pertentangan ini melemahkan usaha Konoe untuk mencapai persetujuan dengan Amerika.

Apabila rundingan gagal dan Jepun meneruskan pendudukan Indochina Selatan, tekanan antarabangsa semakin meningkat. Konflik dalaman kabinet memuncak apabila Matsuoka bertindak tanpa persetujuan penuh kerajaan. Akhirnya, Konoe dan seluruh kabinet meletak jawatan pada Julai 1941 dan membentuk kerajaan baharu tanpa Matsuoka. Bagaimanapun, jalan ke arah perang dengan Amerika Syarikat sudah hampir tidak dapat dielakkan.

Kerajaan ketiga
Kabinet Ketiga Konoe dibentuk pada Julai 1941 dengan Laksamana Teijirō Toyoda sebagai Menteri Luar. Walaupun Amerika Syarikat berharap pemecatan Matsuoka menandakan Jepun akan mengendurkan dasar agresifnya, Jepun tetap menduduki Indochina Perancis sepenuhnya. Tindakan ini menyebabkan Amerika, Britain dan Belanda membekukan aset Jepun serta mengenakan embargo minyak, yang amat mengancam ekonomi dan ketenteraan negara. Konoe cuba mengelakkan perang dengan menghidupkan semula rundingan dengan Presiden Franklin D. Roosevelt dan bahkan mencadangkan sidang kemuncak secara langsung, namun tentera yang diketuai Hideki Tōjō menganggap pengunduran Jepun sebagai mustahil.

Walaupun Maharaja Hirohito lebih cenderung kepada diplomasi, tekanan daripada pihak tentera semakin kuat. Pada September 1941, kerajaan memutuskan bahawa jika rundingan gagal menjelang pertengahan Oktober, Jepun akan memilih jalan perang. Konoe masih berusaha mengekalkan rundingan, termasuk secara rahsia bertemu duta Amerika, Cordell Hull tetapi gagal mengawal golongan militan dalam kerajaan. Percanggahan antara usaha damai Konoe dan pendirian keras tentera akhirnya melemahkan kedudukannya sebagai Perdana Menteri, sekali gus membuka jalan ke arah konflik dengan Amerika Syarikat.

Pada Oktober 1941, Konoe masih berusaha mengelakkan peperangan dengan Amerika Syarikat melalui rundingan diplomatik. Beliau memperoleh sokongan Menteri Tentera Laut, Laksamana Koshirō Oikawa yang menyedari peluang kemenangan Jepun dalam perang menentang Amerika amat tipis. Namun demikian, Amerika meletakkan syarat jelas bahawa Jepun mesti berundur dari China dan Indochina Perancis. Dalam mesyuarat-mesyuarat penting kerajaan, tentera darat dan laut semakin berpecah dalam menyatakan pendirian masing-masing, manakala Konoe gagal memaksa kepimpinan tentera menerima pengunduran sebagai pilihan utama.

Konoe beberapa kali bertemu Menteri Perang Hideki Tōjō secara peribadi bagi memujuknya menggugurkan pilihan perang, namun Tōjō bertegas bahawa pengunduran tentera adalah mustahil dan resolusi persidangan diraja tidak boleh dibatalkan. Dalam Persidangan Tekigaisō pada 12 Oktober, Konoe secara terbuka menyatakan beliau tidak yakin dengan perang yang bakal dihadapi, tetapi beliau dan Oikawa enggan memimpin tentangan terbuka terhadap pihak tentera. Keadaan ini menyebabkan kedudukan Konoe semakin terasing dalam kabinetnya sendiri.

Menjelang pertengahan Oktober, tekanan terhadap Konoe memuncak. Tōjō secara terbuka mendesak peletakan jawatannya, manakala penahanan penasihat rapat Konoe, Hotsumi Ozaki sebagai perisik Soviet turut melemahkan kedudukan politiknya. Pada 16 Oktober 1941, Konoe meletak jawatan sebagai Perdana Menteri selepas mencadangkan Putera Naruhiko Higashikuni sebagai pengganti. Walau bagaimanapun, Maharaja Hirohito akhirnya melantik Hideki Tōjō sebagai Perdana Menteri, satu keputusan yang membuka laluan langsung kepada perang dengan Amerika Syarikat dan serangan ke atas Pearl Harbor enam minggu kemudian.

 Tahun-tahun akhir 
Pada 29 November 1941, dalam satu jamuan makan tengah hari bersama Maharaja Hirohito yang turut dihadiri semua bekas Perdana Menteri yang masih hidup, Konoe secara terbuka menyatakan bantahannya terhadap perang. Kemudian, selepas mendengar berita serangan ke atas Pearl Harbor, beliau berkata dengan nada pesimis bahawa kejayaan tentera Jepun itu hanya akan bertahan "dua atau tiga bulan sahaja" dan akhirnya akan membawa kepada kekalahan besar.

Konoe turut memainkan peranan dalam kejatuhan Kabinet Tōjō pada tahun 1944 selepas kekalahan Jepun di Saipan. Pada Februari 1945, dalam satu penghadapan peribadi pertamanya dengan maharaja setelah tiga tahun,Herbert Bix, Hirohito and the Making of Modern Japan, Perennial, 2001, p. 756 Konoe menasihatkan Hirohito supaya segera memulakan rundingan damai untuk menamatkan Perang Dunia Kedua. Namun demikian, maharaja menolak cadangan tersebut kerana masih mengharapkan satu "kemenangan penentu" (tennōzan).Fujita Hisanori, Jijûchô no kaisô, Chûô Kôronsha, 1987, pp. 66–67, Bix, ibid., p. 489

Pada 14 Februari 1945, Konoe menyerahkan satu memorandum kepada maharaja bertajuk "Memorial Konoe", yang menggesa penyerahan diri Jepun kepada Pihak Berikat bagi mengelakkan berlakunya revolusi komunis di dalam negara. Dalam laporan itu, beliau memberi amaran tentang ancaman unsur komunis, pengaruh Soviet, dan gerakan pro-Soviet dalam kerajaan Jepun sendiri.

Selepas penyerahan kalah Jepun dan bermulanya pendudukan Pihak Berikat, Konoe menyertai kerajaan pascaperang di bawah Perdana Menteri Putera Higashikuni. Bagaimanapun, beliau kemudian disyaki terlibat dalam jenayah perang selepas enggan bekerjasama dengan pegawai tentera Amerika, Bonner Fellers, dalam Operation Blacklist yang bertujuan membebaskan maharaja dan keluarga diraja daripada tanggungjawab jenayah perang. 

Bunuh diri
Konoe memilih kematian daripada menanggung kehinaan dibicarakan sebagai penjenayah perang. Pada malam sebelum beliau dijadualkan dibawa ke Penjara Sugamo pada 15 Disember 1945, anaknya Michitaka memeriksa biliknya bagi mencari senjata atau racun. Malam itu mereka berbincang panjang tentang pencerobohan ke China, rundingan dengan Amerika Syarikat, serta tanggungjawab besar yang Konoe rasakan terhadap maharaja dan rakyat Jepun. Konoe turut menulis perasaannya dalam bentuk catatan terakhir. Menjelang subuh, beliau ditemui meninggal dunia dengan tenang di dalam bilik, setelah menamatkan hayatnya dengan meminum kalium sianida. Makamnya terletak di tanah perkuburan keluarga Konoe di Kuil Daitoku-ji, Kyoto.

Warisan politik keluarganya berterusan apabila cucunya, Morihiro Hosokawa menjadi Perdana Menteri Jepun pada 9 Ogos 1993, kira-kira lima puluh tahun kemudian.

 Catatan 

 Pautan luar 
Konoe biography from Spartacus Educational
Annotated bibliography for Fumimaro Konoe from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues
 Fumimaro Konoe and Asian Pacific War




















Category:Kelahiran 1891
Category:Kematian 1945
Category:Orang dari Tokyo
Category:Perdana Menteri Jepun
Category:Menteri Kerajaan Jepun
Category:Ahli politik Jepun
Category:Kokkashugi
Category:Kazoku
Category:Alumni Universiti Kyoto
Category:Alumni Universiti Tokyo
Category:Ahli Dewan Bangsawan Jepun
Category:Jenayah perang Jepun