Dialek Melayu

Bahasa Melayu mempunyai banyak dialek. Dialek ini berbeza antara satu sama lain, sebahagian besarnya dari segi bunyinya. Perbezaan dari segi kata juga ketara tetapi tidak besar seperti perbezaan bunyi.  Walaupun padanya terdapat perbezaan-perbezaan tetapi antara dialek-dialek itu terdapat sifat saling memahami.  Oleh sebab itu penutur Bahasa Melayu dari kawasan dialek yang berbeza masih boleh memahami satu sama lain setelah mereka menyesuaikan padanan bunyi antara dialek mereka. Bagaimanapun, darjah perbezaan atau sifat saling memahami itu bergantung kepada kedudukan dialek-dialek tersebut. 

Dialek tidak dapat dipisahkan dari kawasan. Oleh itu tidak hairanlah jika satu-satu dialek itu dikenali dengan nama satu-satu kawasan seperti dialek Johor dan dialek Riau. Di Semenanjung Malaysia, ada kecenderungan mengenalpasti dialek dengan negeri misalnya dialek Kelantan, dialek Terengganu dan dialek Melaka. Di samping itu, ada dialek yang melangkau sempadan beberapa negeri. Seperti contoh, dialek Kedah bukan sahaja terdapat di negeri Kedah tetapi juga di negeri Perlis, Pulau Pinang, dan bahagian utara negeri Perak sehingga ke daerah Taiping. Namun begitu, terdapat juga negeri yang mempunyai lebih daripada satu dialek. Contohnya ialah negeri Perak yang mempunyai dialek Kedah, dialek Parit dan dialek Selangor. Tetapi yang secara am dikenali sebagai dialek Perak ialah dialek Parit (dialek Perak Tengah). 

Di Semenanjung Malaysia juga, dialek kawasan boleh dibahagikan kepada dua golongan berdasarkan 'keaslian' dialek itu iaitu dialek asli Semenanjung dan dialek 'pendatang'. Ini bermakna ada dialek yang sudah jauh lebih dahulu bermastautin di Semenanjung dibandingkan dengan dialek yang lain. Dialek yang dikenal dengan nama negeri boleh digolongkan sebagai dialek asli Semenanjung (kecuali dialek Negeri Sembilan). Dialek Negeri Sembilan merupakan dialek yang dibawa kemudian ke negeri tersebut oleh orang Minangkabau yang berhijrah pada abad ke-19 dari Sumatera. Contoh dialek 'pendatang' yang lainnya ialah dialek Rawa di Perak, dialek Patani di Kedah, Perak dan Kelantan, serta dialek Kerinci dan dialek Minang di Selangor.  

Di Sarawak, terdapat dialek yang dikenal sebagai dialek Sarawak yang sebahagian besarnya dituturkan di Bahagian Pertama Sarawak. Demikian juga terdapat dialek Brunei di Brunei. Di Sabah dan Brunei terdapat dialek yang secara amnya dikenal sebagai bahasa Kedayan, iaitu dialek Melayu yang dituturkan oleh orang Kedayan. 

 Senarai dialek Melayu 

Dialek-dialek Melayu jumlahnya sangat banyak. Bahkan dalam satu-satu dialek terdapat subdialek-subdialek, dan pada subdialek wujud pula subdialek lain. Justeru, dialek-dialek Melayu boleh digolongkan mengikut daerah Bahasa Melayu, iaitu daerah induk bahasa Melayu ataupun luar daerah induk bahasa Melayu. Daerah induk bahasa Melayu pula boleh dibahagikan kepada kawasan Semenanjung Tanah Melayu, kawasan Pulau Sumatera dan kawasan Kalimantan dan Pulau Borneo. 

Dialek Melayu di Semenanjung Tanah Melayu
 Dialek Melayu Kelantan
 Dialek Melayu Pulai Condong
 Dialek Melayu Terengganu
 Dialek Melayu Hulu Terengganu
 Dialek Melayu Pattani
 Dialek Melayu Kedah
 Dialek Melayu Sungai Perak
 Dialek Melayu Pulau Sayang
 Dialek Melayu Perak Tengah
 Dialek Melayu Selangor
 Dialek Melayu Negeri Sembilan
 Dialek Melayu Melaka
 Dialek Melayu Lenga
 Dialek Melayu Johor
 Dialek Melayu Pahang 
 Dialek Melayu Tioman

Dialek Melayu di Pulau Sumatera
 Dialek Melayu Temiang
 Dialek Melayu Langkat
 Dialek Melayu Deli
 Dialek Melayu Serdang
 Dialek Melayu Panai
 Dialek Melayu Jambi
 Dialek Melayu Palembang
 Dialek Melayu Belitung
 Dialek Melayu Bangka
 Dialek Melayu Bengkulu
 Dialek Melayu Asahan

Dialek Melayu di kawasan Kalimantan dan Pulau Borneo 
 ⁠Dialek Melayu Brunei
 ⁠Dialek Melayu Sarawak
 Dialek Melayu Sambas
⁠ Dialek Melayu Pontianak
 Dialek Melayu Banjar
 ⁠Dialek Melayu Berau
 ⁠Dialek Melayu Kutai
 ⁠Dialek atau bahasa Bukit
 Dialek Melayu Kota Waringin

Dialek Melayu di luar daerah induk Bahasa Melayu
 ⁠Dialek Melayu Jakarta
 ⁠Dialek Melayu Bali
 ⁠Dialek Melayu Ambon
 Dialek Melayu Bacan
 ⁠Dialek Melayu Manado 
 ⁠Dialek Melayu Makassar
 ⁠Dialek Melayu Kupang
 ⁠Dialek Melayu Maluku
 ⁠Dialek Melayu Larantuka
 Dialek Melayu Lombok

Rujukan