Gerakan Kebebasan dan Hak Rakyat

Gerakan Kebebasan dan Hak Rakyat () merupakan satu gerakan politik dan sosial yang memperjuangkan demokrasi di Jepun semasa zaman Meiji. Gerakan ini menuntut penubuhan sebuah badan perundangan yang dipilih oleh rakyat, penyemakan semula perjanjian berat sebelah dengan Amerika Syarikat dan negara-negara Eropah, pengiktirafan hak sivil, serta pengurangan sistem percukaian berpusat. Gerakan ini mendorong kerajaan Meiji untuk menggubal perlembagaan pada tahun 1889 dan menubuhkan Dewan Perwakilan (Diet) pada tahun 1890. Namun begitu, ia gagal meletakkan kerajaan sepenuhnya di bawah kawalan parlimen dan akhirnya ditekan oleh golongan oligarki Meiji.

Gerakan ini bermula pada tahun 1874 dengan penyerahan Memorial Tosa, iaitu satu petisyen yang menuntut penubuhan perhimpunan perwakilan, oleh sekumpulan bekas penasihat kerajaan termasuk Itagaki Taisuke, Gotō Shōjirō dan Etō Shimpei. Gerakan ini berkembang dengan pesat, daripada pertubuhan politik tempatan yang dianggotai oleh samurai yang tidak berpuas hati kepada satu gerakan nasional yang mendapat sokongan tuan tanah luar bandar, petani kaya dan golongan intelektual liberal. Kerajaan bertindak balas melalui gabungan konsesi, seperti Persidangan Osaka 1875 dan penubuhan perhimpunan wilayah, serta tindakan penindasan, termasuk penggubalan undang-undang ketat terhadap akhbar dan perhimpunan awam.

Krisis Politik 1881 membawa kepada pengeluaran Reskrip Imperial yang menjanjikan penubuhan sebuah perhimpunan kebangsaan menjelang tahun 1890, satu kejayaan besar bagi gerakan ini. Perkembangan tersebut mendorong penubuhan parti-parti politik pertama Jepun, iaitu Jiyūtō yang dipimpin oleh Itagaki dan Rikken Kaishintō yang diterajui oleh Ōkuma Shigenobu. Bagaimanapun, kemelesetan ekonomi yang teruk pada awal tahun 1880-an, akibat dasar deflasi kerajaan di bawah Matsukata Masayoshi, menyebabkan perpecahan dalaman dan radikalisasi dalam gerakan ini. Beberapa siri pemberontakan petani, yang dikenali sebagai gekka jiken (事件激化, "insiden kemuncak"), telah menjauhkan kepimpinan gerakan yang terdiri daripada golongan pemilik tanah. Digabungkan dengan penindasan kerajaan yang semakin keras, keadaan ini membawa kepada pembubaran Jiyūtō pada tahun 1884 dan kemerosotan gerakan ini sebagai satu kuasa nasional yang bersatu.

Walaupun gagal menubuhkan sebuah kerajaan berasaskan parti politik, Gerakan Kebebasan dan Hak Rakyat memberi kesan yang mendalam dan berkekalan terhadap perkembangan politik Jepun moden. Gerakan ini secara langsung bertanggungjawab terhadap penggubalan Perlembagaan Meiji dan penubuhan Diet Imperial, serta menanamkan konsep kedaulatan rakyat dan hak sivil dalam wacana politik Jepun.

 Latar belakang 
Asal-usul Gerakan Kebebasan dan Hak Rakyat berpunca daripada rasa tidak puas hati kalangan golongan samurai selepas Pemulihan Meiji 1868. Samurai yang sebelum ini merupakan kelas pemerintah di bawah Tokugawa, kehilangan stipend secara warisan dan keistimewaan sosial, menyebabkan tekanan ekonomi dan kehilangan status. Ramai bekas samurai mahu meluahkan kekecewaan mereka melalui dasar luar yang lebih agresif, termasuk cadangan ekspedisi ketenteraan ke Korea (perdebatan Seikanron), yang disokong oleh pemimpin seperti Saigō Takamori dan Itagaki Taisuke.

Cadangan ini ditentang oleh oligarki utama seperti Ōkubo Toshimichi dan Iwakura Tomomi, yang menekankan bahawa Jepun perlu menumpukan pada pemodenan dalaman daripada pengembaraan ketenteraan luar. Pada Oktober 1873, pihak "pendamai" menang, dan rancangan menyerang Korea ditolak. Sebagai protes, Itagaki, Saigō, Etō Shimpei, Gotō Shōjirō dan penasihat properang lain meletakkan jawatan. Saigō kembali ke Satsuma dan kemudian memimpin Pemberontakan Satsuma, manakala Itagaki memilih pendekatan politik, menekankan perjuangan melalui hak rakyat (minken).

Pada 17 Januari 1874, Itagaki bersama Gotō, Etō dan enam rakan lain menyerahkan Memorial Tosa, satu dokumen yang menuntut penubuhan perhimpunan nasional yang dipilih oleh rakyat. Memorial ini mengecam monopoli kuasa oligarki Meiji, menegaskan bahawa kuasa pemerintah terletak hanya pada pegawai kerajaan, dan mencadangkan agar dewan perwakilan dipilih oleh rakyat untuk membincangkan hal ehwal awam secara terbuka. Dokumen ini menekankan bahawa sistem sedemikian dapat mengukuhkan perpaduan nasional dan membolehkan Jepun menyaingi kuasa asing, sambil mempelajari pengalaman negara Barat untuk membangunkan kerajaan berperlembagaan dengan cepat.

Memorial Tosa menjadi asas gerakan ini, mencetuskan perdebatan nasional mengenai kerajaan perwakilan, hak rakyat, dan perlembagaan. Walaupun cadangan awalnya menghadkan hak mengundi kepada samurai dan petani kaya, idea demokrasi yang terkandung di dalamnya diiktiraf secara meluas.

 Pembentukan 
Menjelang lima hari sebelum menyerahkan Memorial Tosa, kumpulan Itagaki menubuhkan masyarakat politik pertama Jepun, Aikokukōtō (Parti Patriotik Awam), di Tokyo. Bagaimanapun, para pemimpin segera menyedari bahawa pembentukan parti nasional masih belum praktikal, lalu kembali ke wilayah asal mereka untuk membina organisasi tempatan. Di Tosa, Itagaki menubuhkan Risshisha (Persatuan Mandiri) pada April 1874, diinspirasikan daripada buku Self-Help karya Samuel Smiles yang menekankan kejayaan peribadi dan nasional melalui usaha dan ketabahan. Pada mulanya, Risshisha memberi tumpuan kepada bantuan ekonomi dan pekerjaan untuk samurai yang kecewa, tetapi dengan pantas ia berkembang menjadi organisasi politik yang menuntut hak rakyat dan penubuhan perhimpunan nasional, menjadi model kepada persatuan serupa di seluruh Jepun.

Pada 1875, Itagaki memimpin penyatuan kumpulan tempatan ini ke dalam organisasi nasional Aikokusha (Persatuan Patriotik) untuk menyelaraskan gerakan petisyen di peringkat seluruh negara. Percubaan awal ini gagal kerana masalah kewangan dan kepulangan sementara Itagaki ke kerajaan selepas Persidangan Osaka 1875. Namun demikian, Aikokusha berjaya dihidupkan semula pada September 1878 selepas kegagalan Pemberontakan Satsuma, dengan asas gerakan diperluas kepada petani kaya dan samurai luar bandar, terutama di kawasan timur Jepun. Pada konvensyen kebangsaan kedua pada November 1880, orang biasa membentuk 53% perwakilan dan menjadi elemen terbesar gerakan. Pada konvensyen kebangsaan keempat pada Mac 1880, Aikokusha menukar nama kepada Perikatan untuk Penubuhan Perhimpunan Kebangsaan (Kokkai Kisei Dōmei). Dalam setahun berikutnya, perikatan dan persatuan berkaitannya mengumpulkan lebih 250,000 tandatangan dari 39 wilayah menuntut penubuhan perhimpunan kebangsaan.

Tindak balas kerajaan terhadap gerakan ini bersifat dua hala: tawar-menawar dan penindasan. Dari segi konsesi, kerajaan cuba memujuk pemimpin gerakan; Persidangan Osaka 1875 membawa kepada kepulangan sementara Itagaki ke kerajaan dan penubuhan institusi baru seperti Genrōin (Dewan Tetua) dan Majlis Gabenor Wilayah untuk memberi gambaran peralihan ke arah kerajaan berperlembagaan. Pada 1878, kerajaan juga menubuhkan perhimpunan wilayah terpilih (Fu-Ken Kai), walaupun kuasanya terhad, ia menjadi platform latihan untuk ahli parlimen masa depan dan menyatukan petani kaya ke dalam sistem kerajaan.

Sebaliknya, kerajaan juga menekan gerakan melalui undang-undang penindasan. Akta akhbar dan fitnah diluluskan pada 1875 untuk mengekang kritikan terhadap kerajaan, manakala Peraturan Perhimpunan dan Persatuan Awam April 1880 mengawal ketat pertemuan politik, memerlukan kelulusan polis, melarang guru dan pelajar menjadi ahli, serta menghalang persatuan daripada bergabung atau berkomunikasi antara satu sama lain.

 Pembentukan parti politik 
Gerakan ini mencapai titik pusingan pada tahun 1881 akibat krisis politik berkaitan dengan dua isu utama: reformasi perlembagaan dan penjualan aset kerajaan di Hokkaido. Dalam isu perlembagaan, Ōkuma Shigenobu mencadangkan sistem parlimen gaya British dengan kabinet bertanggungjawab kepada legislatif. Cadangan ini dianggap terlalu radikal oleh rakan sejawatnya, terutama Itō Hirobumi, yang mengesyaki Ōkuma cuba mendapatkan sokongan rakyat untuk kedudukan masa depan. Pada masa sama, berlaku skandal umum mengenai rancangan kerajaan menjual aset Suruhanjaya Penempatan Hokkaido kepada pedagang berpengaruh dengan harga rendah, yang memicu kemarahan rakyat. Krisis ini bersama tekanan berterusan dari gerakan demokrasi, memaksa kerajaan membuat konsesi penting. Pada 12 Oktober 1881, kerajaan mengeluarkan Reskrip Imperial yang menjanjikan penubuhan perhimpunan kebangsaan pada 1890 dan membatalkan penjualan aset Hokkaido, menjadikan ini kemenangan besar bagi gerakan tersebut.

Janji akan penubuhan perhimpunan kebangsaan mendorong pemimpin gerakan menubuhkan parti politik. Pada Oktober 1881, Itagaki dan pengikutnya mengubah Kokkai Kisei Dōmei menjadi Jiyūtō, yang berpegang pada idea pemikiran politik Perancis, terutama karya Jean-Jacques Rousseau, dan mendapat sokongan utama daripada pemilik tanah luar bandar. Pada Mac 1882, Ōkuma Shigenobu menubuhkan parti saingan, Rikken Kaishintō (Parti Progresif Perlembagaan), yang lebih sederhana dan menyokong raja berperlembagaan gaya British, disokong oleh golongan intelektual dan perniagaan bandar. Persaingan kedua-dua parti ini sering sengit, dipengaruhi oleh perbezaan ideologi dan persaingan tempatan.

Tahun-tahun awal 1880-an dicirikan oleh kemelesetan ekonomi teruk akibat dasar deflasi Menteri Kewangan Matsukata Masayoshi, yang menurunkan harga beras dan sutera serta menyebabkan kesusahan luar bandar. Kesulitan ekonomi ini memacu radikalisasi gerakan, dengan siri pemberontakan petani dikenali sebagai gekka jiken, termasuk Peristiwa Chichibu 1884, yang menuntut pengurangan hutang dan menyerang tuan tanah serta pejabat kerajaan. Pemberontakan ini memisahkan sokongan golongan pemilik tanah dalam Jiyūtō dan memberi kerajaan alasan untuk menekan gerakan dengan keras; ribuan pemberontak ditumpaskan oleh tentera, pemimpin dihukum mati, dan lebih 4,000 orang lain didakwa.

 Kemerosotan dan pembubaran 
Dengan menghadapi penindasan kerajaan yang semakin meningkat, perpecahan dalaman antara pimpinan sederhana dan pengikut radikal, serta kehilangan sokongan kewangan akibat kemelesetan ekonomi, pimpinan Jiyūtō memutuskan untuk membubarkan parti pada 29 Oktober 1884. Keputusan ini dipercepatkan oleh skandal rasuah kerajaan: perjalanan Itagaki ke Eropah pada 1882 yang dibiayai oleh kerajaan telah didedahkan melalui zaibatsu Mitsui, yang menimbulkan keraguan terhadap komitmennya tentang perjuangan. Parti Kaishintō juga mengalami perselisihan dalaman dan peletakan jawatan Ōkuma, menyebabkan kehilangan pengaruh nasional. Pembubaran kedua-dua parti utama ini menandakan kemerosotan Gerakan Kebebasan dan Hak Rakyat sebagai kuasa nasional yang tersusun, walaupun perdebatan politik dan aktivisme tempatan masih berterusan.

 Legasi 
Gerakan Kebebasan dan Hak Rakyat merupakan bab penting dalam sejarah Jepun moden. Walaupun gagal mencapai matlamat segera untuk menubuhkan kerajaan bertanggungjawab kepada badan perundangan yang dipilih, kesannya sangat mendalam dan berkekalan.

Pencapaian paling signifikan gerakan ini ialah memaksa oligarki Meiji menggubal Perlembagaan Meiji dan menubuhkan Dewan Perundangan Imperial pertama pada 1889 dan 1890. Walaupun perlembagaan ini bersifat konservatif, mengekalkan kedaulatan Maharaja Jepun dan kuasa oligarki, ia menyediakan rangka undang-undang bagi penyertaan politik serta menegakkan hak-hak sivil tertentu, yang dianggap oleh Itagaki dan pengikutnya sebagai "pintu masuk" ke kuasa awam.

Gerakan ini juga meletakkan asas bagi sistem parti moden Jepun. Parti Jiyūtō dan Kaishintō, walaupun wujud seketika pada 1880-an, ia menubuhkan tradisi penentangan dan politik parlimen yang berterusan sehingga era sebelum perang. Pengalaman dalam menubuhkan persatuan politik, merangka petisyen, dan bertanding pilihan raya melahirkan generasi politikus mahir dalam strategi parlimen.

Selain itu, gerakan ini memainkan peranan penting dalam memperkenalkan dan mempopularkan konsep politik Barat seperti kebebasan, kesaksamaan, kedaulatan rakyat, dan hak asasi di Jepun. Melalui terjemahan karya pemikir seperti John Stuart Mill, Jean-Jacques Rousseau dan Herbert Spencer, serta usaha berterusan para pemimpin dan intelektualnya, gerakan ini mencetuskan perdebatan awam meluas mengenai prinsip-prinsip kerajaan. Penemuan draf perlembagaan pada 1881 di kampung terpencil Itsukaichi menunjukkan bahawa pencarian bentuk pemerintahan baru ini melibatkan bukan sahaja bekas samurai tetapi juga rakyat biasa yang rapat dengan komuniti luar bandar. Idea-idea ini kemudiannya tertanam dalam wacana politik Jepun dan terus mempengaruhi pemikiran serta tindakan politik selama beberapa dekad.

 Tokoh penting 
 Chiba Takusaburō
 Etō Shinpei
 Fukuda Hideko
 Gotō Shōjirō
 Ido Reizan
 Inoue Kaoru
 Itagaki Taisuke
 Kōno Hironaka
 Nakae Chōmin
 Saionji Kinmochi
 Shimizu Shikin
 Soeda Azenbō
 Soejima Taneomi
 Tokutomi Sohō
 Toshiko Kishida
 Ueki Emori
 Yamaji Motoharu
 Yamamoto Yae
 Ōkuma Shigenobu

 Catatan 

 Bacaan tambahan 





Category:Empayar Jepun
Kategori:Politik Empayar Jepun
Category:Gerakan demokrasi