Bahasa Võro

Võro ( , ) merupakan bahasa Estonia Selatan. 
Ia mempunyai piawai kesusasteraan tersendiri dan usaha telah dijalankan untuk mendapatkan pengiktirafan rasmi sebagai bahasa daerah di Estonia. Võro mempunyai kira-kira 75,000 penutur (orang Võro), kebanyakannya di tenggara Estonia di lapan paroki di sempadan Daerah Võru yang terdahulu: Karula, Hargla, Urvaste, Rõuge, Kanepi, Põlva, Räpina dan Vahtseliina. Paroki-paroki ini kini berpusat (disebabkan oleh pembahagian semula daerah) di daerah Võru dan Põlva, dengan sebahagiannya memanjang ke daerah Valga dan Tartu. Penutur bahasa ini juga boleh ditemui di bandar-bandar Tallinn Tallinn, Tartu serta di seluruh Estonia.

Sejarah

Võro merupakan turunan daripada bahasa daerah Estonia Selatan kuno dan paling kurang dipengaruhi oleh bahasa Estonia Piawai (yang berdasarkan dialek Estonia Utara). Võro pernah dituturkan lebih jauh ke selatan dan timur daripada sempadan Võromaa yang terdahulu dalam enklaf-enklaf penutur bahasa Estonia Selatan iaitu Lutsi (Ludza), Leivu dan Kraasna yang kini merupakan sebahagian dari Latvia dan Russia. Selain Võro, bahasa Estonia Selatan lain yang masih wujud lagi pada masa kini ialah Mulgi, Tartu dan Seto.

Salah satu bukti bertulis terawal bahasa Estonia Selatan ialah terjemahan Perjanjian Baru (Wastne Testament) yang diterbitkan pada tahun 1686. Walaupun status bahasa Estonia Selatan mula berkurangan selepas tahun 1880-an, bahasa tersebut mula mengalami kebangkitan semula semula pada akhir 1980-an.

Situasi semasa
Kini, bahasa Võro digunakan dalam karya-karya segelintir penulis drama, penyair, dan penulis terkenal di Estonia seperti Madis Kõiv, Ülle Kauksi, Jaan Kaplinski dan Ain Kaalep. Akhbar dalam bahasa Võro: Uma Leht (secara literalnya Akhbar Kita Sendiri) dicetak setiap dua minggu. Malahan, terdapat 26 sekolah awam menawarkan kelas khas mingguan (kebanyakannya sebagai kegiatan kokurikulum) dalam bahasa Võro moden.

Estonia turut serta dalam Pertandingan Lagu Eurovision 2004 melalui lagu "Tii" yang dipersembahkan oleh Neiokõsõ dalam bahasa Võro.

Bahasa ini dalam keadaan yang terancam; menurut Kadri Koreinik, ini disebabkan oleh kekurangan kesungguhan dari segi undang-undang daripada pihak kerajaan untuk melindungi bahasa tersebut.

Contoh-contoh

Penulisan

Perkara 1 daripada Perisytiharan Hak Asasi Manusia Sejagat dalam bahasa Võro:

Sebagai perbandingan, ayat yang sama dalam bahasa Estonia Piawai:

Dalam bahasa Finland:

Dalam bahasa Melayu:
 Semua manusia dilahirkan bebas dan samarata dari segi kemuliaan dan hak-hak. Mereka mempunyai pemikiran dan perasaan hati dan hendaklah bertindak di antara satu sama lain dengan semangat persaudaraan.

Rakaman video

Rujukan

Bacaan Lanjut



 Iva, Sulev; Pajusalu, Karl (2004): "The Võro Language: Historical Development and Present Situation". In: Language Policy and Sociolinguistics I: "Regional Languages in the New Europe" International Scientific Conference; Rēzeknes Augstskola, Latvija; 20–23 May 2004. Rezekne: Rezekne Augstskolas Izdevnieceba, 2004, 58 – 63.
 Iva, Sulev (2007): Võru kirjakeele sõnamuutmissüsteem (Inflectional Morphology in the Võro Literary Language). Dissertationes Philologiae Estonicae Universitatis Tartuensis 20, Tartu: Tartu Ülikooli Kirjastus (online: English summary pp 144–146) (PDF)
 Iva, Sulev (pen name Jüvä Sullõv), (2002): Võro-eesti synaraamat (Võro-Estonian dictionary). Publications of Võro Institute 12. Tarto-Võro.
 Keem, Hella (1997): Võru keel (Võro language). Võro Instituut ja Eesti teaduste akadeemia Emakeele selts. Tallinn.

 Koreinik, Kadri; Pajusalu, Karl (2007): "Language naming practices and linguistic identity in South-Eastern Estonia". Language and Identity in the Finno-Ugric World. Proceedings of the Fourth International Symposium at the University of Groningen, May 17–19, 2006. R. Blokland and C. Hasselblatt (eds). (Studia Fenno-Ugrica Groningana 4). Maastricht: Shaker.

Pautan luar

 Bahasa dan abjad Võro di Omniglot
 Kamus Võro-Estonia (Institut Võro) 
 Institut Võro 
 Akhbar bahasa Võro "Uma Leht" 
 Contoh audio bahasa Võro
 Suara sintetik bahasa Võro 
 Oahpa – sebuah atur cara internet untuk belajar bahasa Võro 
 "Dialek-dialek dan lapisan bahasa Estonia" di http://www.estonica.org 
 Pendokumenan untuk pengecam ISO 639: vro
 Laman utama atur cara komputer dalam bahasa Võro  
 Kamus istilah komputer Bahasa Inggeris-Võro  
 Eurominority
 Bahasa-bahasa Ural (Salminen 2003)
 Permainan atas talian 
 Koleksi kartun dalam bahasa Võro  

Voro