Fatafehi Fakafānua

Fatafehi Fakafānua, Lord Fakafānua ke-8 (nama kelahirannya Fatafehi Kinikinilau Lolomana'ia Fakafānua; 20 Mac 1985) ialah seorang ahli politik Tonga dan golongan bangsawan yang berkhidmat sebagai perdana menteri Tonga sejak 18 Disember 2025. Beliau adalah salah sebuah ahli keluarga diraja Tonga.

Fakafānua dilantik ke Dewan Undangan sebagai ahli golongan bangsawan pada tahun 2008. Beliau berkhidmat sebagai Speaker Dewan Undangan Tonga dari tahun 2012 hingga 2014 dan dari tahun 2017 hingga 2025.

 Biografi 
Fakafānua iadalah anak kepada Puteri Sinaitakala ʻOfeina ʻe he Langi dan Kinikinilau Tūtoatasi, yang merupakan Tuan Fakafānua ke-7 dan pemegang estet Maʻufanga. Dia mempunyai seorang abang, Fakaola mei Langi ʻItafuaʻatonga Tūtoatasi Fakafānua dan seorang kakak, Sinaitakala Tu'imatamoana 'i Fanakavakilangi Fakafānua, yang berkahwin dengan Putera Mahkota Tupoutoʻa ʻUlukalala.

Beliau dianugerahkan gelaran Fakafānua, salah satu daripada tiga puluh tiga gelaran turun-temurun golongan bangsawan Tonga, pada April 2006, berikutan kematian bapanya pada tahun sebelumnya.   Gelaran ini diberikan estet Maʻufanga (di Tongatapu ), Ngaʻakau (di Vavaʻu ) dan Faleloa (di Haʻapai ) membolehkan pemegangnya dipilih ke Dewan Undangan Negeri sebagai wakil golongan bangsawan. Pada pilihan raya kecil 2008, beliau telah dipilih sebagai wakil untuk Haʻapai, menjadikannya ahli Parlimen Tonga yang paling muda. Beliau telah dipilih semula dalam pilihan raya umum November 2010. 

Pada 19 Julai 2012, Fakafānua telah dipilih sebagai Speaker Dewan Undangan Tonga berikutan pemecatan Lord Lasike daripada jawatannya.  Beliau menjadi Speaker termuda di Tonga.  Sebagai Speaker, beliau mengadakan "parlimen amalan" bagi menggalakkan wanita menyertai politik.  Beliau tamat kerusinya pada pilihan raya 2014. "Lord Fakafānua", Parliament of Tonga Pada pilihan raya 2017, beliau mendapat semula kerusinya dan dipilih semula sebagai Speaker.   Berikutan pilihan raya 2021, beliau dipilih semula sebagai Speaker untuk penggal ketiga. 

Berikutan pilihan raya 2025, Fakafānua dipilih sebagai perdana menteri pada 15 Disember dengan 16 undi bagi beliau. Beliau telah mengalahkan penyandang jawatan perdana menteri, ʻAisake Eke, yang mendapat sokongan 10 Ahli Parlimen. Fakafānua menjadi wakil bangsawan kedua yang dipilih sebagai ketua kerajaan sejak pendemokrasian negara tesebut.  Raja Tupou VI secara rasmi melantik Fakafānua sebagai perdana menteri pada 18 Disember.  Beliau merupakan perdana menteri termuda dengan umurnya 40 tahun.  Fakafānua mengumumkan bahawa beliau akan mengekalkan Putera Mahkota Tupoutoʻa ʻUlukalala sebagai menteri luar. 

 Kehidupan peribadi 
Fakafānua berkahwin dengan Lady Krystal Fane Kite, anak perempuan kepada Sione Kite yang sebelum ini berkhidmat sebagai Pesuruhjaya Tinggi Tonga ke United Kingdom dan kemudian sebagai Duta Besar ke Amerika Syarikat, pada 15 Oktober 2014. 

 Penghargaan 

 50x50px Panglima Kesatria Darjah Ratu Sālote Tupou III (31 Julai 2008) 

 Rujukan 

Kategori:Orang hidup
Kategori:Kelahiran 1985