Ober Ost

Kawasan Panglima Tertingi di Timur (), juga dikenali dalam singkatan Jerman sebagai , merupakan sebuah wilayah pendudukan yang merangkumi kawasan di bawah kawalan Jerman di Barisan Timur semasa Perang Dunia Pertama (1914–1918). Wilayah ini dipimpin oleh Panglima Tertinggi Seluruh Angkatan Tentera Jerman di Timur (bahasa Jerman: Oberbefehlshaber der gesamten Deutschen Streitkräfte im Osten), iaitu salah satu jawatan tertinggi dalam angkatan tentera Empayar Jerman.

Perkembangan institusi dan perubahan wilayah Ober Ost berubah-ubah sepanjang tahun, bergantung kepada keputusan politik dan ketenteraan berkaitan pentadbiran kawasan yang diduduki. Selepas penubuhan Kerajaan Am Warsaw pada Oktober 1915, Ober Ost merangkumi bekas wilayah (kegabenoran) Empayar Rusia iaitu Courland, Grodno, Kovno, Suwałki dan Vilna.

Pada tahun 1917–1918, wilayah ini diperluaskan lagi ke arah kegabenoran Minsk, Livonia, Estonia serta kawasan lain di timur dan utara yang diduduki buat sementara waktu. Pentadbiran Ober Ost diterajui oleh Paul von Hindenburg dan Putera Leopold dari Bavaria. Wilayah ini ditinggalkan selepas berakhirnya Perang Dunia Pertama.

 Peluasan 
Ober Ost ditubuhkan oleh Maharaja Wilhelm II pada November 1914. Pada mulanya, di bawah pimpinan Paul von Hindenburg, seorang jeneral Prusia yang telah kembali daripada persaraan dan mencapai kemenangan Jerman dalam Pertempuran Tannenberg pada Ogos 1914, sekali gus menjadi wira negara. Apabila Ketua Turus Am, Erich von Falkenhayn disingkirkan daripada jawatannya oleh Maharaja Jerman pada Ogos 1916, Hindenburg mengambil alih kepimpinan Staf Am, manakala Putera Leopold dari Bavaria mengambil alih kawalan ke atas Ober Ost.

Menjelang Oktober 1915, Tentera Darat Empayar Jerman telah mara begitu jauh ke arah timur sehingga Poland tengah dapat diletakkan di bawah pentadbiran awam. Sehubungan itu, Empayar Jerman menubuhkan Kerajaan Am Warsaw, manakala Empayar Austria-Hungary menubuhkan Kerajaan Am Lublin. Sejak itu, pentadbiran ketenteraan Ober Ost hanya menguasai kawasan yang ditakluki di timur dan utara Poland tengah.

Selepas termeterainya Perjanjian Brest-Litovsk pada Mac 1918, wilayah Ober Ost pada dasarnya merangkumi Lithuania, Latvia dan Belarus masa kini, sebahagian Poland, serta Courland, yang kesemuanya sebelum ini merupakan sebahagian daripada Empayar Rusia.

 Polisi 
Ober Ost diperintah dengan cara yang sangat ketat dan sering kali kejam. Dasar pergerakan (Verkehrspolitik) membahagikan wilayah tanpa mengambil kira struktur sosial dan corak etnik sedia ada. Pergerakan antara daerah dilarang, yang memusnahkan mata pencarian ramai pedagang serta menghalang orang ramai daripada melawat saudara-mara dan rakan di daerah bersebelahan. Pihak Jerman juga cuba untuk "memodenkan" penduduk di wilayah yang dikuasai Ober Ost dengan usaha menggabungkan nilai dan institusi Jerman ke dalam budaya tempatan. Mereka membina landasan kereta api, namun hanya orang Jerman dibenarkan menggunakannya, serta menubuhkan sekolah yang dikendalikan oleh tenaga pengajar dari Jerman.

Pada tahun 1915, apabila wilayah yang luas berada di bawah pentadbiran Ober Ost hasil kejayaan ketenteraan di Barisan Timur, Erich Ludendorff, timbalan kepada von Hindenburg, mewujudkan satu sistem pentadbiran bagi mengurus kawasan besar tersebut. Walaupun von Hindenburg secara rasmi merupakan ketua, Ludendorff sebenarnya memegang kawalan sebenar terhadap pentadbiran. Terdapat sepuluh orang pegawai staf, masing-masing bertanggungjawab dalam bidang khusus seperti kewangan dan pertanian. Wilayah tersebut dibahagikan kepada Daerah Courland, Daerah Lithuania dan Daerah Białystok–Grodno, yang masing-masing diawasi oleh seorang komander daerah.

Rancangan Ludendorff adalah untuk menjadikan Ober Ost sebagai wilayah jajahan bagi penempatan tenteranya selepas perang, serta sebagai tempat perlindungan bagi pelarian Jerman dari Rusia. Beliau dengan cepat mengatur Ober Ost supaya menjadi wilayah yang berdikari, mampu menghasilkan makanan sendiri dan malah mengeksport lebihan hasil ke Berlin. Namun demikian, sumber terbesar yang gagal dimanfaatkan oleh Ludendorff ialah penduduk tempatan, yang tidak berminat membantu mencapai kemenangan Jerman kerana mereka tidak mempunyai suara dalam pentadbiran serta dibebani dengan peningkatan rampasan hasil dan cukai.

Komunikasi
Terdapat banyak masalah komunikasi dengan penduduk tempatan di wilayah Ober Ost. Dalam kalangan golongan atasan tempatan, para askar masih boleh berkomunikasi menggunakan bahasa Perancis atau Jerman, manakala di kampung-kampung besar, penduduk Yahudi bertutur dalam bahasa Jerman atau Yiddish, "yang entah bagaimana dapat difahami oleh pihak Jerman".

Di kawasan luar bandar dan dalam kalangan petani, para askar terpaksa bergantung kepada jurubahasa yang bertutur dalam bahasa Lithuania, Latvia atau Poland. Masalah bahasa ini menjadi lebih sukar kerana pentadbiran yang terlalu kecil dan kekurangan kakitangan, yang kadangkala hanya berjumlah sekitar 100 orang untuk kawasan sebesar Luxembourg.

Golongan paderi pula kadangkala terpaksa digunakan untuk menyampaikan arahan kepada orang ramai, kerana mereka merupakan saluran yang berkesan untuk menyampaikan mesej kepada penduduk yang bertutur dalam bahasa yang berbeza. Seorang pegawai pentadbir muda bernama Vagts menceritakan bahawa beliau mendengar (melalui seorang penterjemah) satu khutbah oleh seorang paderi yang memberitahu jemaahnya supaya tidak menggunakan lebuh raya selepas waktu malam, menyerahkan semua senjata api, dan tidak berurusan dengan ejen Bolshevik — tepat seperti yang telah diarahkan oleh Vagts kepada paderi tersebut sebelum itu.

 Negara dirancang 
Sifat sementara pentadbiran Ober Ost di wilayah-wilayah yang diduduki tidak bermaksud pengilhakan atau pemisahan, dan kerajaan Jerman juga tidak secara rasmi melaksanakan penyelesaian sedemikian sehingga tercetusnya Revolusi Rusia pada Mac 1917. Sejak Persidangan Berlin Kuasa Tengah pada Ogos 1917, pihak berkuasa Jerman memperhebatkan pelbagai langkah dan inisiatif politik yang bertujuan membentuk realiti geopolitik baharu, berasaskan rancangan penubuhan negara-negara klien dalam lingkungan Mitteleuropa yang didominasi Jerman.

Rancangan sedemikian telah pun dilaksanakan di Poland, dan usaha yang sama dipertingkatkan di wilayah Ober Ost selepas tercetusnya Revolusi Bolshevik pada November 1917. Dengan bergantung kepada golongan bangsawan Jerman Baltik tempatan serta pelbagai kumpulan konservatif daripada etnik lain di wilayah yang diduduki, Jerman membenarkan pengisytiharan sebuah negara Lithuania, dan terus menekan kerajaan Rusia Soviet baharu untuk menerima realiti politik yang sedang terbentuk. Menjelang Februari 1918, Jerman melancarkan serangan yang berjaya dan menawan seluruh Livonia dan Estonia, serta sebahagian besar Belarus dan Ukraine, sekali gus meluaskan Ober Ost ke arah utara dan timur.

Pada 3 Mac 1918, melalui Perjanjian Brest-Litovsk, Soviet Rusia dipaksa menerima kehilangan semua wilayah di sebelah barat garis persempadanan yang dipersetujui, sekali gus melepaskan semua tuntutan ke atas Poland, Lithuania dan Courland. Soviet Rusia juga menerima bahawa beberapa wilayah lain di sebelah timur garis tersebut (seluruh Estonia dan Livonia, serta bahagian barat Belarus dan Ukraine) akan kekal di bawah pendudukan sementara Jerman sehingga termeterainya keamanan umum di Eropah.

Dengan itu, realiti geopolitik baharu terbentuk, membolehkan pemimpin politik Jerman Baltik mengisytiharkan Perdemangan Courland sebagai sebuah negara merdeka pada 8 Mac 1918, yang diiktiraf secara rasmi oleh Jerman pada 15 Mac. Mengikuti contoh tersebut, pemimpin Jerman tempatan dan kumpulan konservatif lain di Latvia dan Estonia memutuskan pada 12 April 1918 untuk mengisytiharkan Perdemangan Baltik. Kedua-dua negara baharu ini sepenuhnya bergantung kepada Jerman, dan oleh itu hanya "merdeka" pada nama sahaja, kerana kuasa sebenar di wilayah tersebut masih dijalankan melalui pentadbiran Ober Ost.

Menjelang September 1918, Perdemangan Baltik (Estonia dan Livonia) digabungkan dengan Perdemangan Courland untuk membentuk Perdemangan Baltik Bersatu. Bagaimanapun, entiti ini runtuh pada November tahun yang sama apabila kerajaan Jerman di Berlin serta para pemimpin pro-Jerman di wilayah timur terpaksa menerima kemunculan negara-negara kebangsaan baharu yang merdeka, iaitu Poland, Lithuania, Latvia dan Estonia.

 Kesan 
Dengan berakhirnya perang dan runtuhnya Empayar Jerman, pihak Jerman mula berundur dari wilayah Ober Ost sekitar akhir tahun 1918 hingga awal 1919, secara berperingkat dan tidak teratur. Kekosongan kuasa yang ditinggalkan oleh pengunduran ini mencetuskan pelbagai konflik apabila negara-negara yang sebelum ini diduduki mengisytiharkan kemerdekaan. Mereka kemudiannya bertembung dengan pelbagai puak dalam Revolusi Rusia dan Perang Saudara Rusia yang menyusul, serta saling bertempur antara satu sama lain. Konflik-konflik utama yang tercetus dalam tempoh ini termasuk serangan Soviet ke arah barat pada tahun 1918–1919 sebagai sebahagian daripada Perang Poland–Soviet (yang merupakan konflik terbesar), Perang Ukraine–Soviet, Perang Poland–Ukraine, Perang Kemerdekaan Estonia, Perang Kemerdekaan Latvia, serta Perang Kemerdekaan Lithuania.

 Selari dengan polisi Nazi 
Sejarawan Lithuania, Vėjas Gabrielius Liulevičius, dalam bukunya War Land on the Eastern Front: Culture, National Identity, and German Occupation in World War I, mengemukakan hipotesis bahawa terdapat satu kesinambungan antara dasar dan tanggapan Ober Ost dengan rancangan serta sikap Jerman Nazi terhadap Eropah Timur. Hujahnya yang utama ialah "tentera Jerman mengembangkan rasa jijik terhadap 'Timur' dan mula menganggapnya sebagai wilayah yang kekal dalam keadaan kacau, dijangkiti penyakit dan kejam," berbeza dengan hakikatnya sebagai kawasan yang sedang menanggung akibat kehancuran perang.

Beliau mendakwa bahawa pertemuan dengan Timur membentuk konsep mengenai "ruang dan kaum", yang perlu "dikosongkan dan dibersihkan". Walaupun Liulevičius menyediakan banyak bukti bagi tesisnya termasuk dokumen kerajaan, surat-menyurat dan diari dalam bahasa Jerman dan Lithuania, masih terdapat beberapa kelemahan dalam kajiannya. Sebagai contoh, beliau tidak banyak membincangkan penerimaan dasar Jerman oleh penduduk tempatan. Selain itu, beliau "hampir tidak cuba mengaitkan dasar dan amalan pendudukan semasa perang di Ober Ost dengan dasar di wilayah jajahan Jerman di luar negara".

 Catatan 

 Sumber 










Category:Sejarah Latvia
Category:Empayar Jerman
Category:Penubuhan 1914
Category:Pembubaran 1919
Kategori:Perang Dunia Pertama