Ahmad Zarruq

Pengenalan 
Sheikh Ahmad Zarruq merupakan seorang ulama besar, ahli tasawuf dan pengasas cabang Zarruqiyyah dalam Tariqat Shadhiliyyah. Dilahirkan pada 7 Jun 1442 (22 Muharram 846H) di kampung Tiliwan, kawasan pergunungan di Maghribi, beliau dikenali dengan nama penuh: Shihab ud-Din Abu al-Abbas Ahmad bin Ahmad bin Muhammad bin Isa al-Barnusi al-Fasi.

Beliau menguasai pelbagai disiplin ilmu Islam tradisional seperti fiqh, bahasa Arab, hadis, dan tafsir. Karya-karya beliau yang paling terkenal ialah syarah terhadap Hikam Ibn ‘Ata Allah dan komentar dalam fiqh Maliki.

 Zaman Kanak-Kanak dan Asuhan Rohani 
Dilahirkan dalam suasana subuh yang indah, Sheikh Zarruq menjadi yatim piatu ketika berusia seminggu akibat wabak ‘Azzunah. Beliau dibesarkan oleh neneknya, Umm al-Baneen, seorang wanita solehah yang hafal al-Qur’an dan mendalami ilmu Islam. Beliau digambarkan sebagai seorang zahid dan mendidik cucunya dengan penuh kasih sayang dan disiplin rohani.

Sheikh Zarruq menulis tentang neneknya:“Beliau mengajar saya solat pada usia lima tahun, menghantar saya ke kuttaab, dan mengajar saya tentang tauhid, tawakkul, iman dan agama dengan cara yang unik…”Neneknya juga menggalakkan solat dengan meletakkan dirham di bawah bantal sebagai motivasi untuk bangun solat Subuh. Beliau juga menanam nilai kesederhanaan dan kebergantungan kepada Allah sejak kecil.

 Pendidikan dan Guru-Guru 
Pada usia 16 tahun, beliau melanjutkan pelajaran ke pusat ilmu Islam terkemuka seperti Universiti Qarawiyyin dan Kolej ‘Inaaniyyah. Di sana beliau mempelajari fiqh Maliki, hadis, usul fiqh dan nahwu di bawah lebih 35 ulama terkenal, antaranya:

 Imam Abdur-Rahman Ath-Tha’labi
 Muhammad ibn Husain As-Siraaj As-Saghir
 Muhammad ibn ‘Ali Al-Bisti Al-Qalsaadi
 Abdur-Rahman Al-Qawri

Pengembaraan Ilmu dan Dakwah

Pada tahun 873H, beliau menunaikan haji dan menetap di Madinah selama 2–3 tahun sebelum meneruskan pengajian di Kaherah. Di sana beliau berguru dengan:

 Imam Muhammad As-Sakhaawi (murid kepada Al-Hafiz Ibn Hajar al-‘Asqalani)
 Nur-ud-Deen As-Sanhoori
 Abdur-Rahman Al-Qabbani
 Shams-ud-Deen Al-Jawjari
 Ahmad ibn ‘Uqbah Al-Hadrami (guru tasawuf beliau)

Beliau mempelajari kitab-kitab besar seperti Sahih al-Bukhari, Bulugh al-Maram, Ihya’ Ulum al-Din, Ar-Risalah al-Qushayri, dan karya Ibn ‘Ata Allah.

 Pengaruh di Mesir dan Misurata 
Di Mesir, beliau mengajar di Al-Azhar dan menjadi ketua mazhab Maliki. Lebih 6,000 orang menghadiri kuliahnya. Beliau dihormati oleh para ulama dan pemimpin Mesir. Kemudian beliau menetap di Misurata, Libya—kota pelabuhan penting yang menjadi laluan jemaah haji dari Afrika Barat.

Ketika ditanya mengapa memilih Misurata, beliau menjawab:

“Ini adalah perkara di luar fikiran, bukan hasil keputusan atau niat tertentu. Ia hanyalah ketentuan yang muncul dan menjadi nyata, menurut kehendak Allah.”

Beliau terus berdakwah, memberi kuliah dan berzikir. Pada tahun 894H, beliau menunaikan haji buat kali ketiga. Beliau wafat pada 18 Safar 899H (1493M) dalam keadaan khalwah pada usia 54 tahun. Murid-murid beliau membina sebuah zawiyah besar dan menubuhkan cabang Zarruqiyyah dalam Tariqat Shadhiliyyah.

 Karya-Karya Penting 
Sheikh Zarruq meninggalkan lebih 50 karya dalam pelbagai bidang:

Fiqh

 Syarah Risaalat al-Qayrawani
 Manaasik al-Hajj
 Syarah Al-Ghaafiqiyyah, At-Tirmithi, Al-Irshaad, Qawa’id ‘Iyaad, Al-Qurtubiyyah

Surat dan Wasiat

 Rasaa’il lis-Saalikeen, Wasiyah, Risalah ila Abdullah Al-Maghrawi

Doa dan Zikir

 Al-Watheefah, Sharh Asma’ullah al-Husna, Al-Hafeetha, Fat-h al-Maqaam al-Asmaa’, Sharh Dala’il al-Khayraat

Aqidah

 Syarah ‘Aqidatu Ghazzaali, Al-Murshida

Hadis

 Haashiyah Sahih Muslim, Juz’ fi ‘Ilm al-Hadith, Sharh Arba’in Hadeethan, Ta’liq ‘ala al-Bukhari

Tasawuf

 Qawa’id at-Tasawwuf, Al-Jaami’, An-Nasaa’ih, An-Nasihah al-Kaafiyah, Risaalah fi Radd ‘ala Ahlul Bida’ah, Sharh Al-Haqaa’iq wa Daqaa’iq, I’aanatul-Mutawajjih al-Miskeen

“Jangan harapkan apa-apa daripada makhluk Allah, tetapi harapkanlah segala sesuatu daripada Pencipta, Allah!” — I’aanah

Tafsir

 Sharh Surah al-Fatihah, Tafsir al-Qur’an

Catatan Perjalanan

 Al-Kunnaash, Ar-Rihlah