The Commentaries of the Great Afonso de Albuquerque

The Commentaries of the Great Afonso Dalboquerque () ialah koleksi surat, laporan, dan catatan sejarah yang disusun oleh Afonso de Albuquerque, Laksamana Portugis dan Gabenor India Portugis yang terkenal dengan penaklukan Melaka pada tahun 1511. Karya ini kemudiannya disunting dan diterbitkan oleh anaknya, Brás de Albuquerque, pada tahun 1557.The Commentaries of the Great Afonso Dalboquerque, Google Books

 Latar belakang 
Afonso de Albuquerque (1453–1515) merupakan salah satu tokoh terpenting dalam pembentukan Empayar Portugis di Asia. Sebagai Laksamana, beliau memimpin operasi ketenteraan Portugis untuk menguasai laluan perdagangan utama di Lautan Hindi, termasuk Goa, Ormuz, dan Melaka. Catatan beliau dalam Commentaries menggambarkan bukan sahaja kejayaan ketenteraan Portugis, tetapi juga strategi diplomasi dan hubungan mereka dengan kuasa-kuasa tempatan di Asia Tenggara.Muhammed Fauzi Othman (2022). A Reconstruction Study on the 30 Wheeler: A Comparative Maritime Source Analysis. Universiti Teknologi Malaysia Repository.

 Kandungan berkaitan Melaka 
Dalam bahagian mengenai Melaka, Albuquerque menulis secara terperinci tentang penaklukan kota itu pada tahun 1511, termasuk:

 pertahanan kubu Melaka, senjata api, dan susun atur pelabuhan;
 keadaan politik dalam kesultanan sebelum serangan;
 laporan mengenai tokoh-tokoh utama dalam istana Melaka.

Satu catatan penting dalam Commentaries menyebut tentang kehadiran dua buah kapal dari Ryukyu (disebut “Lequea”) yang tiba di pintu masuk Singapura dalam perjalanan ke Melaka. Kapal-kapal ini tidak meneruskan perjalanan setelah diberi amaran oleh seorang “Lassamane”, iaitu Laksamana Melaka yang dikatakan mengetahui bahawa Melaka telah jatuh ke tangan Portugis.Hashim Musa (2018). Catatan Okinawa dan Vijayanagara. Seminar Bahan Sejarah Melayu, DBP.

Laksamana tersebut digambarkan sebagai seorang lelaki tua berumur sekitar 80 tahun, berani, berilmu dan dihormati oleh orang asing. Albuquerque mencatat bahawa “Lassamane” ini mempunyai pengetahuan mendalam tentang dunia Timur dan perdagangan antara Melayu, Cina dan Jepun.

 Hubungan dengan Hang Tuah 
Beberapa sarjana tempatan dan antarabangsa berpendapat bahawa tokoh “Lassamane” yang disebut dalam Commentaries mungkin merujuk kepada Hang Tuah, atau sekurang-kurangnya berdasarkan figura legenda tersebut.A. M. Fauzi (2015). Historiografi Melayu dan Penjajahan Portugis: Analisis Perbandingan antara Sulalatus Salatin dan Catatan Albuquerque. Ulumuna Journal of Islamic Studies.

Persamaan yang sering dikemukakan termasuk:

 gelaran “Laksamana” yang sepadan dengan jawatan Hang Tuah dalam Kesultanan Melayu Melaka;
 umur lanjut dan kedudukan sebagai penasihat tertinggi kepada Sultan;
 reputasi sebagai wira laut dan diplomat Melaka;
 kisah kehilangan Hang Tuah menjelang kejatuhan Melaka, seperti disebut dalam Hikayat Hang Tuah dan Sulalatus Salatin.

Walau bagaimanapun, tiada nama “Hang Tuah” disebut secara langsung dalam Commentaries. Hubungan ini muncul melalui tafsiran semula sumber-sumber Melayu dan Portugis oleh sarjana moden seperti Hashim Musa dan ahli sejarah Asia Tenggara.Hang Tuah, Wikipedia Bahasa Melayu

 Kepentingan sejarah 
The Commentaries of the Great Afonso Dalboquerque merupakan sumber bukan Melayu yang paling awal dan lengkap mengenai kejatuhan Kesultanan Melayu Melaka. Ia memberikan perspektif Portugis terhadap:

 kehebatan Melaka sebagai pusat perdagangan antarabangsa;
 struktur pertahanan dan pentadbiran tempatan;
 hubungan diplomatik antara Melaka dengan China, Ryukyu dan Jepun.

Karya ini menjadi rujukan penting dalam penyelidikan moden mengenai interaksi awal antara dunia Barat dan dunia Melayu, serta membantu menilai semula dimensi sejarah dan legenda tokoh seperti Hang Tuah.Commentarios do Grande Afonso Dalboquerque, Scribd (terbitan asal, 1557)

 Kritikan dan had 
Seperti kebanyakan sumber kolonial, Commentaries ditulis daripada perspektif Portugis yang sarat dengan kepentingan politik dan keagamaan. Terdapat perbezaan ketara antara catatan Albuquerque dan tradisi lisan Melayu yang dirakam dalam Sejarah Melayu dan Hikayat Hang Tuah. Beberapa fakta seperti umur, peranan, dan identiti “Lassamane” masih menjadi bahan perdebatan akademik sehingga kini.Muhammed Fauzi Othman (2022). A Reconstruction Study on the 30 Wheeler. Universiti Teknologi Malaysia Repository.

 Lihat juga 

 Afonso de Albuquerque
 Penaklukan Melaka (1511)
 Hang Tuah
 Kesultanan Melayu Melaka
 Hikayat Hang Tuah
 Sejarah Melayu

 Rujukan 

 Pautan luar 

 The Commentaries of the Great Afonso Dalboquerque (Edisi penuh, Archive.org)
 Google Books: Commentaries of the Great Afonso Dalboquerque
 Makalah Prof. Hashim Musa (2018): Catatan Okinawa dan Vijayanagara