Ratna Kemala

Puteri Ratna Kemala (juga dikenali sebagai Putri Ratna Kemala atau Princess Ratna Kemala) ialah seorang puteri dari Kesultanan Samudera Pasai di pantai utara Sumatra. Beliau merupakan anak perempuan kepada Sultan Zainal Abidin I, penguasa kelima kesultanan tersebut. Puteri Ratna Kemala terkenal kerana perkahwinannya dengan Parameswara, pengasas Kesultanan Melaka, yang membawa kepada kemasukan Parameswara kepada Islam dan tertubuhnya Empayar Melayu Islam di Melaka.

 Latar Belakang  
Puteri Ratna Kemala dilahirkan pada awal abad ke-14 di wilayah Samudera Pasai, sebuah kesultanan Islam terawal yang menjadi pusat perdagangan dan penyebaran Islam di Nusantara. Sebagai anak kepada Sultan Zainal Abidin I, beliau mempunyai adik perempuan yang kemudiannya menjadi Sultanah Nahrasyiyah, penguasa wanita kesultanan tersebut.

 Perkahwinan dan Penukaran Islam  
Pada sekitar tahun 1409 hingga 1411, Puteri Ratna Kemala dikahwinkan kepada Parameswara, seorang keturunan raja Srivijaya yang mengundurkan diri ke Semenanjung Melayu dan mendirikan Kesultanan Melaka. Perkahwinan ini dianggap sebagai faktor utama dalam kemasukan Parameswara kepada Islam, di mana beliau mengambil nama Megat Iskandar Shah atau Sultan Iskandar Shah. Beberapa sumber menganggarkan pengislaman berlaku pada sekitar tahun 1406 hingga 1414, tetapi kesepakatan yang dicapai adalah perkahwinan ini telah mempercepatkan proses Islamisasi di Melaka.

Pasangan tersebut mempunyai seorang anak lelaki, Sultan Megat Iskandar Shah, yang menjadi penerus Parameswara sebagai sultan kedua Melaka. Pada tahun 1411, Puteri Ratna Kemala mengiringi suami dan anaknya dalam lawatan rasmi ke China semasa pentadbiran Emperor Yongle daripada Dinasti Ming. Dalam rekod Ming Shilu, beliau disebut sebagai Bā-ér-mí-sū-lǐ (八兒迷蘇里), yang ditafsirkan sebagai gelaran "Parameswari" (Permaisuri Tertinggi), bukannya nama sebenar.

Perkahwinan ini bukan sahaja mengukuhkan hubungan diplomatik antara Kesultanan Samudera Pasai dan Kesultanan Melaka tetapi juga memainkan peranan penting dalam penyebaran Islam di rantau Nusantara, menjadikan Melaka sebagai pusat perdagangan dan keilmuan Islam yang berpengaruh.

 Kematian dan Warisan  
Tiada rekod tepat mengenai tarikh kematian Puteri Ratna Kemala, tetapi warisannya kekal sebagai simbol perpaduan antara tradisi Melayu pra-Islam dan pengaruh Islam dari Sumatra, yang menjadi asas kepada pengaruh Kesultanan Melaka.

 Rujukan