Fereydun

Fereydun (; Parsi Baru: فریدون, Fereydūn/Farīdūn), yang juga dikenali sebagai Thraētaona (), ialah seorang raja mitos dan pahlawan Iran daripada dinasti Pishdad. Beliau dikenali sebagai lambang kemenangan, keadilan, dan kemurahan hati dalam kesusasteraan Parsi.

Menurut Abolala Soudavar, Fereydun sebahagiannya merupakan cerminan Kurush Agung (memerintah 550 – 530 SM), Raja Segala Raja pertama daripada dinasti Hakhamanish.

Etimologi
Segala bentuk nama yang ditunjukkan di atas berasal, menurut hukum bunyi yang tetap, daripada Iran Purba *Θraitauna- (Avestan: Θraētaona-) dan India-Iran Purba *Traitaunas.

Traitaunas ialah suatu terbitan (dengan akhiran agam -una/-auna) daripada Tritas, nama bagi seorang dewa atau pahlawan yang tercermin dalam Veda sebagai Trita dan dalam Avestan sebagai Θrita. Kedua-dua nama ini sama dengan kata adjektif yang bermaksud “yang ketiga”, suatu istilah yang digunakan bagi dewa kecil yang dikaitkan dengan dua dewa lain untuk membentuk sebuah tiga serangkai. Dalam Veda India, Trita dikaitkan dengan dewa guruh dan dewa angin. Trita juga digelar Āptya, suatu nama yang barangkali seakar dengan Āθβiya, iaitu nama bapa Thraetaona dalam Avesta, teks Majusi yang dihimpunkan pada abad ketiga. Oleh itu, Traitaunas boleh ditafsirkan sebagai “anak agung Tritas”. Nama ini telah dipinjam daripada bahasa Parthava ke dalam bahasa Armenia Klasik sebagai Hrudēn.

Dalam sastera Majusi
Dalam Avesta, Thraetaona ialah anak kepada Aθβiya, dan oleh itu digelar Āθβiyāni, yang bermaksud “daripada keluarga Aθβiya”. Beliau dicatatkan sebagai pembunuh naga Zahhak (Aži Dahāk). Dalam teks Parsi Pertengahan, Dahāka/Dahāg sebaliknya telah dipenjarakan di Gunung Damavand di Amol.

Dalam Shahnameh
Menurut Shahnameh karya Firdausi, Fereydun ialah putera kepada Ābtin, salah seorang keturunan Jamshid. Fereydun bersama-sama dengan Kaveh telah bangkit menentang raja zalim, Zahāk, lalu menewaskan serta menangkapnya di Pergunungan Alborz. Selepas itu, Fereydun menjadi raja, berkahwin dengan Arnavāz dan menurut mitos, memerintah negeri selama kira-kira 500 tahun. Pada akhir hayatnya, beliau membahagikan kerajaannya kepada tiga orang puteranya, iaitu Salm, Tur, dan Iraj.

Iraj ialah putera bongsu Fereydun yang paling disayangi, dan mewarisi bahagian terbaik kerajaan, iaitu Iran. Salm mewarisi Anatolia (“Rum”, yang secara umum bermaksud Empayar Rom, dunia Yunani-Rom, atau sekadar “Barat”), manakala Tur mewarisi Asia Tengah ("Turan”, yakni segala tanah di utara dan timur Sungai Amu Darya hingga ke China). Pembahagian ini menimbulkan rasa iri hati saudara-saudara Iraj, lalu mendorong mereka untuk membunuhnya. Selepas pembunuhan Iraj, Fereydun menaikkan takhta cucu Iraj, iaitu Manučehr. Usaha Manučehr untuk membalas dendam atas kematian datuknya telah mencetuskan peperangan Iran-Turān.

Lihat juga
 Mitologi Parsi
 Sastera Parsi
 Triton (mitologi)

 Rujukan 

 Sumber 




Pautan luar
Stuart Cary Welch A king's book of kings: the Shah-nameh of Shah Tahmasp, 1972, Metropolitan Museum of Art (New York, N.Y.), , catalog from an exhibition May 4-July 4, 1972 (open access), 201 pp, 49MB, contains material on 'Faridun' PDF pages 104, 112, 116, 120, 124
 First Iranian Legendary Heroes and Heroines: A Research Note by Manouchehr Saadat Noury

Category:Mitos umur panjang
Category:Raja mitologi
Category:Dinasti Pishdad
Category:Kurush Agung
Category:Pembunuh naga
Category:Watak Shahnameh
Category:Mitologi Parsi
Category:Orang Iran legenda
Category:Cerita rakyat Iran