Svetasvatara Upanishad

Upaniṣad Śvetāśvatara (Sanskrit: श्वेताश्वतरोपनिषद्, IAST: Śvetāśvataropaniṣad) ialah sebuah teks kuno dalam bahasa Sanskrit yang tergolong dalam kumpulan Yajurveda. Ia disenaraikan sebagai Upanishad ke-14 dalam kanun Muktika yang merangkumi 108 buah Upanishad.

Meskipun bukan sebahagian daripada sepuluh Upaniṣad utama yang sering dirujuk, Upaniṣad ini diberikan kedudukan yang sangat tinggi dan sering ditempatkan di tangga kesebelas. Dari segi usia dan kandungan, ia setaraf dengan Mundaka Upanishad dan Katha Upanishad.Swami Harshananda, A Concise Encyclopaedia of Hinduism

Teks ini berasal daripada Kṛṣṇa Yajurveda dan mengandungi 113 mantra yang dibahagikan kepada enam bab.Robert Hume (1921), Shvetashvatara Upanishad, The Thirteen Principal Upanishads, Oxford University Press, pages 394–411 with footnotes Nama Śvetāśvatara merujuk kepada resi yang dipercayai telah menyampaikan ajaran-ajaran dalam Upaniṣad ini.

Beberapa mantranya (6.9; 4.5; 5.8) turut dibincangkan dalam karya penting Brahmasutra (1.4.11; 1.4.8; 2.3.22), menunjukkan pengaruh ajaran Upaniṣad ini dalam perkembangan pemikiran Vedanta.

 Kandungan 
Svetasvatara Upanishad bermula dengan perbincangan sekumpulan resi mengenai jagatkāraṇa—iaitu sebab utama atau punca mutlak kepada alam semesta ini. Dalam bab pertamanya, mereka mencapai kesimpulan bahawa Devātmaśakti atau Paramātman (Tuhan) bersama kuasa-Nya yang tersendiri, merupakan punca tersebut. Kebenaran ini disingkap melalui amalan dhyānayoga, yakni meditasi yang mendalam. Selepas itu, Upaniṣad ini menyampaikan huraian tentang jīvātman (jiwa individu) dan Paramātman (Tuhan) dengan ungkapan-ungkapan yang indah dan halus.Swami Harshananda, A Concise Encyclopaedia of Hinduism

Bab kedua membicarakan tentang yoga dalam bentuk meditasi, termasuk pelbagai kaedah yang membantu amalan tersebut seperti pengawalan dan penumpuan minda, kedudukan badan yang betul (āsana), prāṇāyāma (pengawalan tenaga hidup melalui pernafasan), serta beberapa hasil rohani yang terhasil daripada amalan yoga ini.

Bab ketiga mengandungi sejumlah mantra yang turut terdapat dalam bahagian-bahagian Veda lain, seperti Rudrādhyāya dan Puruṣasūkta. Di sini juga, tumpuan terus diberikan kepada hubungan antara jīvātman dan Paramātman.

Bab keempat melanjutkan tema yang sama dan menyatakan bahawa mereka yang merealisasikan kebenaran tertinggi, yakni Brahman, akan mencapai keabadian.

Bab kelima membahas kemunculan Hiraṇyagarbha (Telur Emas atau Makhluk Kosmik), yang disebut sebagai 'Kapila' dalam teks ini, daripada Parameśvara, Tuhan Yang Maha Tinggi. Turut dijelaskan ialah pelbagai aspek penciptaan. Ditekankan juga bahawa Atman (Brahman) hanya boleh dikenal melalui bahagian rahsia dalam Veda, dan mereka yang mengetahuinya akan mencapai keabadian.

Bab keenam dan terakhir menegaskan bahawa Parameśvara, Tuhan Yang Maha Tinggi, ialah penguasa terhadap segala karma jiwa-jiwa individu. Ia turut memuji kebesaran-Nya. Satu ajaran penting dalam bab ini ialah bahawa kebenaran-kebenaran dalam Upaniṣad ini hanya akan terbuka kepada mereka yang memiliki pengabdian bukan sahaja kepada Parameśvara, tetapi juga kepada guru atau guru rohani.

 Kepentingan 
Terdapat beberapa ciri istimewa yang membezakan Upaniṣad ini:

Ia menyebut Tuhan Tertinggi atau Paramātman dengan nama-nama seperti Hara (1.10), Rudra (3.2, 3.4, 4.12, 4.21–22) dan Siva (3.14, 4.10). Walau bagaimanapun, para sarjana berpendapat bahawa nama-nama ini digunakan dalam maksud umum sebagai gelaran bagi Tuhan dan tidak menjadikan teks ini secara eksklusif sebagai Upaniṣad beraliran Śaiva.

Ia menekankan aspek bhakti atau pengabdian kepada Tuhan sebagai satu bentuk amalan rohani (sādhana) yang penting.

Ia memberikan gambaran yang lebih konkrit tentang Tuhan, memperlihatkan-Nya sebagai suatu peribadi yang boleh dikenali dan disembah.

Ia juga menggunakan istilah-istilah seperti Sankhya, Yoga, dan Kapila, walaupun istilah ini tidak merujuk kepada falsafah Sāṅkhya yang lebih sistematik seperti yang muncul kemudian dalam sejarah pemikiran India.

Ajaran-ajaran umum yang terkandung dalam Upaniṣad lain turut kelihatan dalam teks ini, menjadikannya sebahagian daripada warisan falsafah yang lebih luas dalam tradisi Vedik.

 Pengaruh 
Upaniṣad ini telah menerima perhatian daripada ramai sarjana dan ahli rohani yang menulis ulasan mengenainya. Antara pengulas terkenal ialah Sankara (788–820 M), Vijñānātman (abad ke-13), Śaṅkarānanda (abad ke-14), Nārāyaṇatīrtha dan Upaniṣad Brahmayogin (kedua-duanya dari abad ke-18).

 Rujukan 
Kategori:Teks Hindu
Kategori:Teks Sanskrit
Kategori:Hinduisme