Patih (psikologi)

Patih atau kelakuan rangsangan diri (juga dikenali sebagai stimming, stims, rangsangan diri, stereotipi, dan kecelaruan pergerakan stereotipik) ialah perbuatan mengulang pergerakan fizikal, bunyi, perkataan, menggerakkan objek, atau kelakuan lain. Patih ialah sejenis kelakuan yang bersifat terhad dan berulang.American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). Washington, DC: Author Kelakuan sebegini berlaku pada semua orang, namun lebih kuat dan kerap dalam individu yang mengalami kecacatan perkembangan, gangguan kurang daya tumpuan dan hiperaktif (ADHD), gangguan pemprosesan deria, atau autisme.

Patih telah ditafsirkan sebagai respons pelindung terhadap bebanan deria, yang mana individu menenangkan diri mereka dengan menyekat rangsangan persekitaran yang tidak menentu, kerana mereka mempunyai kepekaan pemprosesan deria yang tinggi. Patih juga boleh menjadi cara untuk melegakan keresahan dan emosi negatif atau kuat yang lain.


Walaupun beberapa bentuk patih telah terbukti sihat dan bermanfaat—kerana ia membantu mengawal pengalaman deria yang kuat, melegakan emosi yang mendalam seperti keresahan, boleh memudahkan pemahaman dan interaksi sosial dengan individu autistik lain, memupuk emosi yang menyenangkan, dan memberikan rasa keselamatan— patih sering menerima stigma sosial. Mereka yang neurodivergen sering rasa bahawa mereka perlu menyembunyikan atau mengurangkan kelakuan berulang mereka kerana ia nampak tidak boleh diterima masyarakat dan sering mendapat reaksi negatif daripada mereka yang tidak memahami puncanya. Walaupun mengurangkan kelakuan berulang yang mengganggu atau berbahaya boleh membawa manfaat, memendam atau menyembunyikan beberapa patih autistik yang tidak berbahaya atau sebenarnya bersifat adaptif juga boleh mendatangkan risiko kepada kesihatan dan kesejahteraan mental.

Kelakuan patih boleh melibatkan rangsangan sentuhan, visual, bunyi, vokal, propriosepsi (yang berkaitan dengan kepekaan pergerakan anggota), bau, dan sistem vestibular (yang berkaitan dengan keseimbangan). Beberapa contoh lazim patih termasuk mengepakkan tangan, bertepuk, menghayun, berkelip, mundar-mandir, menghentak kepala, mengulang bunyi atau perkataan, memetik jari, berjalan berjengket, dan memusing objek. Dalam sesetengah kes, patih boleh berbahaya dan mendatangkan mudarat fizikal; contohnya, individu mungkin mencederakan diri sendiri dengan menghentak anggota badan mereka ke dinding dengan kuat. Satu lagi masalah ialah kelakuan berulang boleh mengganggu pembelajaran dan komunikasi sosial untuk sesetengah individu autistik dalam situasi tertentu.
 Autisme 
Tingkah laku patih hampir selalu hadir pada orang autistik, tetapi tidak semestinya menandakan diagnosis itu sendiri. Perbezaan terbesar antara patih autistik dan bukan autistik ialah jenis patih dan kuantiti patih. Dalam Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, diterbitkan oleh Persatuan Psikiatri Amerika, tingkah laku patih digambarkan sebagai "pergerakan motor stereotaip atau berulang" dan disenaraikan sebagai salah satu daripada lima kriteria diagnostik utama gangguan spektrum autisme.

Perspektif berbeza mencadangkan bahawa patih melibatkan kedua-dua fungsi deria dan motor. Kekurangan perkembangan fungsi sensorimotor ini boleh mengakibatkan tingkah laku patih yang dihasilkan oleh orang itu sebagai tindak balas yang boleh dikawal. Satu kajian yang menemu bual tiga puluh dua orang dewasa autistik mendapati bahawa persekitaran yang tidak boleh diramal dan tidak tertahan menyebabkan patih.

Patih kadangkala boleh mencederakan diri sendiri, seperti apabila ia melibatkan hentakan kepala, menggigit tangan, menggosok diri dengan berlebihan, dan menggaru kulit.

Oleh sebab ia berfungsi sebagai regulasi diri dan kebanyakannya dilakukan secara bawah sedar, patih sukar untuk dipendamkan. Mengurus persekitaran deria dan emosi sambil meningkatkan jumlah senaman harian boleh meningkatkan tahap keselesaan untuk orang itu, yang mungkin mengurangkan jumlah perlunya patih. Memendam patih secara sedar atau bawah sedar untuk nampak seolah-olah neurotipikal atau "normal" adalah satu jenis topeng autistik. Ia biasanya memerlukan begitu banyak usaha dan boleh menjejaskan kesihatan dan kesejahteraan mental.

 ADHD 
Patih diamalkan oleh sesetengah, tetapi bukan semua, orang dengan ADHD. Puncanya tidak difahami sepenuhnya tetapi ahli pakar percaya patih mungkin berkaitan dengan kesan ketidakseimbangan dopamina dalam otak orang dengan ADHD. Beberapa sebab orang dengan ADHD mungkin melakukan patih termasuk untuk membantu mereka fokus, memproses dan mengurus emosi mereka, membantu mengatasi kebosanan, meluahkan kegembiraan, mengatasi rasa kewalahan dengan persekitaran mereka, dan membantu mereka menumpukan perhatian apabila mereka tidak berminat dengan sesuatu topik atau tugas.

Ciri tingkah laku yang berkaitan dengan patih ADHD adalah ia berulang dan boleh dilakukan secara sedar atau tidak sedar. Ramai orang neurotipikal atau "normal" mungkin menunjukkan tingkah laku patih yang sama (dipanggil fidgeting yakni mengutik-ngutik) seperti seseorang dengan ADHD. Walau bagaimanapun, bagi orang dengan ADHD, tingkah laku ini lebih teruk, lebih kerap, dan boleh menjejaskan kehidupan harian mereka. Beberapa tingkah laku patih yang lebih negatif atau berbahaya termasuk menggerit gigi, menggigit kuku dan bibir, menggaru kulit dan kudis, makan berlebihan, tindakan impulsif, dan mengunyah belah dalam pipi.

Bagi orang dengan ADHD, patih boleh berubah dari masa ke masa. Sesetengah patih mungkin berkurangan atau hilang lama-kelamaan, manakala patih lain boleh muncul akibat tekanan lain. Gejala ADHD boleh diperburuk oleh persekitaran, situasi, dan emosi tertentu, yang akan mencetuskan tingkah laku patih. Beberapa pencetus ini termasuk situasi yang melibatkan emosi tertentu seperti konflik dan patah hati, gangguan yang disebabkan oleh televisyen dan telefon, persekitaran yang bersepah atau sibuk, bau yang kuat atau mengganggu, dan pencahayaan yang terang.
 Mainan 
Barang-barang kecil yang dikenali sebagai mainan patih/stim atau mainan deria boleh digunakan untuk menenangkan tingkah laku patih seseorang. Mainan patih mungkin direka khas untuk tingkah laku patih tertentu, seperti gasing tangan, ataupun objek biasa yang boleh dimanipulasi oleh seseorang untuk melakukan tingkah laku patih yang diingini. Banyak mainan patih popular dipegang di tangan; ia juga boleh memberikan rangsangan mulut.
 Lihat juga 

 ASMR
 Gasing tangan
 Gerenyet

 Rujukan 

Kategori:Autisme
Kategori:Simptom dan tanda kecelaruan mental
Kategori:Keresahan