Bentuk bilangan tatabahasa

Dalam bidang linguistik, bentuk bilangan tatabahasa merupakan sesuatu ciri kesepakatan pada kata nama, kata ganti nama, kata sifat dan kata kerja yang mengungkap perbezaan kiraan (seperti "satu", "dua" atau "tiga atau lebih").. Bahasa Inggeris dan banyak bahasa lain menunjukkan golongan bilangan berbentuk mufrad atau jamak. Sesetengah bahasa juga mempunyai bentuk bilangan duaan, tigaan, beberapaan (bahasa Inggeris: paucal) dan lain-lain tetapan bentuk bilangan.

Perkataan "bilangan" juga digunakan dalam bidang linguistik untuk menerangkan perbezaan antara aspek tatabahasa tertentu yang menunjukkan berapa kali sesuatu peristiwa itu berlaku, seperti aspek segera (semelfaktif), aspek ulangan (iteratif), dsb. Untuk penggunaan istilah-istilah berkaitan, sila lihat "Aspek tatabahasa".

 Jenis bentuk bilangan 

 Bentuk mufrad dan jamak 
Salah satu pembezaan bentuk bilangan yang paling ringkas boleh dibuat dalam sesuatu bahasa ialah pembezaan bentuk mufrad-jamak. Bentuk mufrad menandakan bilangan rerujuk tepat satu sahaja, manakala bentuk jamak menunjukkan lebih daripada satu rerujuk. Contohnya, dalam bahasa Inggeris:

 dog (mufrad, satu)
 dogs (jamak, dua atau lebih)
Bahasa Inggeris menandakan bentuk tunggal dan bentuk jamak berbeza-beza untuk kedua-dua kata nama dan kata kerja (berkaitan kata ganti nama ketiga), contohnya: "my dog watches television" (mufrad) dan "my dogs watch television" (jamak). Penggunaan bentuk bilangan pada kata nama dan kata kerja yang ditunjukkan pada bahasa Inggeris ini tidak semestinya berlaku secara universal dan boleh jadi berbeza mengikut bahasa. Contohnya, bahasa Wambaya menandakan bentuk bilangan pada kata nama bukannya pada kata kerja, manakala bahasa Onondaga menandakan bentuk bilangan pada kata kerja bukannya pada kata nama. Bahasa Latin mempunyai bentuk mufrad dan bentuk jamak yang berbeza untuk kata nama, kata kerja dan kata sifat, dan perbezaannya dengan bahasa Inggeris adalah apabila kata sifat tidak mengalami perubahan bentuk bilangan. Bahasa Tundra Nenets berupaya untuk menandakan bentuk mufrad dan bentuk jamak pada kata nama, kata kerja, kata sifat, kata keterangan, dan kata sendi. 

Walau bagaimanapun, pembezaan bentuk mufrad-jamak secara umumnya paling kerap ditemui pada kata ganti nama merentasi bahasa. Contohnya seperti sistem kata ganti nama diri yang membezakan bentuk mufrad dan bentuk jamak berlaku pada bahasa Wayoró:
+Kata ganti nama diri bahasa WayoróMufradJamakPertama (eksklusif)Pertama (inklusif) -KeduaKetiga

 Bentuk duaan 
Seperti bentuk mufrad yang menandakan tepat bilangan satu benda, bentuk duaan menandakan tepat bilangan dua benda. Contohnya, dalam bahasa Camsá:

  - "seekor anjing" (mufrad)
  - "dua ekor anjing" (duaan)
  - "banyak ekor anjing" (jamak)

Dalam bahasa-bahasa dengan paradigma mufrad/duaan/jamak, makna bentuk bilangan jamak yang tepat bergantung pada sama ada bentuk duaan itu wajib atau fakultatif (pilihan). Berbeza dengan bahasa Inggeris serta bahasa dengan bentuk bilangan mufrad/jamak lain dengan bentuk jamak itu bermaksud bilangan dua atau lebih benda, dalam bahasa dengan bentuk duaan wajib, bentuk jamak bermaksud tiga atau lebih benda. Hal ini terpakai untuk bahasa Sanskrit, bahasa Mansi Utara, dan bahasa Alutiiq. Dalam bahasa dengan bentuk duaan fakultatif, dua daripada sesuatu itu boleh dirujuk menggunakan sama ada bentuk duaan atau bentuk jamak, dan bentuk jamak boleh bermaksud bilangan dua atau lebih. Hal ini terpakai untuk dialek-dialek Arab moden, sekurang-kurangnya beberapa dialek Inuktitut, dan bahasa Yandruwandha. Dalam sesetengah bahasa lain pula, bentuk duaan adalah wajib dalam perkara tertentu tetapi bersifat fakultatif dalam yang lain. Dalam bahasa Slovenia, bentuk duaan adalah wajib untuk kata ganti nama tetapi fakultatif untuk kata nama. Dalam bahasa Comanche, bentuk duaan adalah wajib apabila merujuk kepada manusia, fakultatif untuk kata nama bernyawa lain, dan jarang digunakan untuk kata nama tidak bernyawa.

Terdapat juga bahasa dengan penggunaan bentuk bilangan duaan adalah lebih terhad berbanding bentuk mufrad dan bentuk jamak. Dalam bentuk kata nama milik pada bahasa Sámi Utara, kata nama pemilik boleh berada dalam bentuk bilangan duaan, tetapi kata nama milikan hanya boleh berbentuk mufrad atau jamak. Kata ganti nama adalah satu-satunya golongan kata yang mempunyai bentuk duaan dalam beberapa rumpun bahasa Polinesia, termasuk bahasa Samoa, bahasa Tuvalu, dan bahasa Māori. Dalam bahasa Malta, bentuk duaan hanya wujud untuk kira-kira 30 kata nama khusus, dengan di antaranya hanya wajib untuk 8 kata (jam, hari, minggu, bulan, tahun, sekali, ratus, dan ribu). Perkataan yang boleh menggunakan bentuk duaan fakultatif dalam bahasa Malta termasuk telur, dahan, koyak dan bakul rotan. Dalam bahasa Mezquital Otomi, bentuk duaan hanya boleh digunakan oleh lelaki dewasa yang bercakap dengan lelaki dewasa lain.
+Kata ganti nama diri bahasa MāoriMufradDuaanJamakPertama (eksklusif)Pertama (inklusif) -KeduaKetiga
Bentuk duaan wujud dalam semua kata nama dan kata sifat bahasa Indo-Eropah Purba sekitar 4000 SM, dan diwarisi dalam beberapa bentuk dalam kebanyakan bahasa turunan pada zaman prasejarah, zaman protosejarah, zaman purba serta zaman pertengahan. Jarang sekali bentuk duaan ini berterusan dalam kalangan bahasa-bahasa Indo-Eropah hingga ke zaman moden. Bentuk duaan kekal wujud dalam bahasa Jermanik Purba pada kata ganti nama diri pertama dan kedua, dan kemudiannya diwarisi oleh bahasa Inggeris Kuno, bahasa Jerman Tanah Tinggi Kuno, bahasa Jerman Tanah Rendah Kuno, bahasa Sweden Kuno Awal, bahasa Norway Kuno, bahasa Iceland Kuno dan bahasa Goth. Bentuk duaan ini juga diturunkan kepada bahasa Iceland hingga 1700-an, beberapa dialek bahasa Faroe sehingga sekurang-kurangnya lewat 1800-an, dan beberapa dialek bahasa Frisia Utara hingga 1900-an. Dari bahasa Yunani Purba bentuk bilangan ini memasuki bahasa Yunani Kuno, dan dari bahasa Indo-Iran Purba ia memasuki Sanskrit. Dari bahasa Slav Purba, ia masih wujud hari ini dalam bahasa Slovene dan bahasa-bahasa Sorbi. Bahasa-bahasa Indo-Eropah yang telah lama kehilangan bentuk duaan itu kadangkala masih mempunyai kesan sisa, contoh seperti perbezaan perkataan bahasa Inggeris both lwn. all, either lwn. any, dan neither lwn. none. Perkataan bahasa Norway iaitu  berkognat dengan perkataan bahasa Inggeris both, telah berevolusi lebih jauh untuk boleh merujuk kepada lebih daripada dua benda, seperti dalam , secara harfiah bermaksud "kedua-dua epal, pear dan anggur."

 Bentuk tigaan 
Bentuk bilangan tigaan menunjukkan tepat tiga item. Contohnya, dalam bahasa Awa:

  - "seekor anjing" (mufrad)
  - "dua ekor anjing" (duaan)
  - "tiga ekor anjing" (tigaan)
  - "dogs" (jamak)

Jarang sekali untuk sesebuah bahasa menandakan bentuk tigaan pada kata nama, dan beberapa sumber juga mendakwa bahawa penandaan bentuk tigaan pada kata nama tidak wujud. Walau bagaimanapun, hal ini telah direkodkan untuk beberapa bahasa tertentu; termasuklah juga bahasa Awa; bahasa Arabana, bahasa Urama, dan bahasa Angaataha turut mempunyai bentuk tigaan. Bentuk tigaan juga adalah lebih kerap ditemui pada kata ganti nama sesebuah bahasa, contohnya seperti pada anggota bawah rumpun bahasa Austronesia seperti bahasa Larike, bahasa Tolai, bahasa Raga, dan bahasa Wamesa. Salah satu contoh minimum adalah seperti bahasa Nukna, yang hanya mempunyai satu kata ganti nama berbentuk tigaan, , yang boleh menjadi kata ganti nama kedua atau ketiga. Bentuk tigaan juga boleh ditandakan pada kata kerja, seperti pada bahasa Lenakel.
+Kata ganti nama bahasa LarikeMufradDuaanTigaanJamakPertama (eksklusif)Pertama (inklusif) -KeduaKetiga
Walaupun bentuk duaan boleh jadi sama ada wajib atau fakultatif, menurut Greville Corbett tidak ada bahasa yang diketahui yang ada bentuk bilangan tigaan wajib, maka bentuk tigaan mungkin sentiasa fakultatif. Walau bagaimanapun, terdapat bahasa yang mungkin mempunyai satu bentuk duaan fakultatif atau satu lagi bentuk tigaan fakultatif, contohnya seperti pada bahasa Larike; ataupun satu bentuk duaan wajib dengan satu lagi bentuk tigaan fakultatif, contohnya seperti pada bahasa Ngan'gi.

Kebanyakan bahasa dengan bentuk tigaan adalah dalam keluarga bahasa Austronesia, dan kebanyakan bahasa yang bukan di bawah keluarga bahasa Austronesia dengan bentuk tigaan adalah terletak berdekatan di Oceania. Kategori terkemudian itu termasuk bahasa-bahasa kreol Inggeris yang dipengaruhi oleh bahasa-bahasa Austronesia seperti bahasa Tok Pisin, bahasa Bislama, dan bahasa Pijin. Di Australia, bentuk bilangan tigaan juga boleh didapati dalam bahasa-bahasa Orang Asli Australia dari banyak keluarga bahasa yang berbeza. Di Indonesia, kata ganti nama berbentuk tigaan adalah biasa dalam penceritaan bahasa Abun yang berkemungkinan merupakan sebuah bahasa pencilan. Di Kepulauan Solomon, kata ganti nama berbentuk tigaan digunakan sangat kerap dalam bahasa Touo yang sama ada dikelaskan di bawah bahasa-bahasa Solomon Tengah atau bahasa pencilan. Akibatnya, penutur dwibahasa untuk bahasa Touo dan bahasa Pijin akan menggunakan kata ganti nama berbentuk tigaan dengan lebih kerap dalam bahasa Pijin berbanding penutur lain yang bentuk tigaan itu kurang biasa digunakan berbanding bentuk duaan. Satu contoh bahasa pertuturan dengan bentuk tigaan (dalam kata ganti nama dan kata kerja) yang sangat jarang berlaku di luar Oceania ialah bahasa Muklom Tangsa, yang dituturkan di timur laut India.

 Bentuk beberapaan (paukal) 
Bentuk bilangan beberapaan atau bentuk paukal mewakili bilangan 'beberapa' atau 'sebilangan', yakni sekumpulan kecil item yang tidak tepat bilangannya. Contohnya, dalam bahasa Motuna:

  - "seekor anjing" (mufrad)
  - "dua ekor anjing" (duaan)
  - "sebilangan anjing" (beberapaan)
  - "banyak ekor anjing" (jamak)

Hampir semua bahasa dengan bentuk beberapaan juga mempunyai bentuk duaan. Namun, hal tersebut tidak berlaku secara universal. Kata nama dalam bahasa Mocoví hanya mempunyai bentuk mufrad, beberapaan, dan jamak. Sebaliknya, kata ganti nama dalam bahasa Mussau dan bahasa Lihir mempunyai bentuk duaan, tigaan, dan beberapaan.
+Kata ganti nama bahasa LihirMufradDuaanTigaanBeberapaanJamakPertama (eksklusif)Pertama (inklusif) -KeduaKetiga
Sempadan bawah bentuk beberapaan biasanya ditakrifkan oleh kategori bilangan lain yang wujud dalam sesebuah bahasa itu. Dalam paradigma mufrad/beberapaan/jamak, penggunaan bentuk beberapaan bermula daripada bilangan dua, tetapi apabila wujudnya bentuk duaan, bentuk beberapaan bermula daripada bilangan tiga. Biasanya tiada sempadan atas yang tepat untuk bentuk beberapaan yang dirujuk, dan julat anggarannya bergantung pada kedua-dua bahasa dan konteks. Sempadan atas bentuk beberapaan telah direkodkan sebanyak kira-kira 5 dalam bahasa Warndarrang, kira-kira 6 dalam bahasa Baiso, 10 dalam bahasa-bahasa Arab, dan kira-kira 10 atau 15 dalam bahasa Murrinh-patha. Dalam bahasa Manam, faktor utama untuk menggunakan bentuk beberapaan bukanlah disebabkan oleh julat nombor tertentu, tetapi disebabkan oleh rerujuk yang dianggap sebagai satu kumpulan; walaupun kebiasaannya nombor bilangan bentuk beberapaan adalah antara 3 dan 5, namun untuk bahasa Manam ia telah digunakan untuk lebih daripada 20 item. Dalam bahasa Paam, faktor utama penggunaan bentuk beberapaan ialah saiz kumpulan relatif berbanding dengan bentuk jamak, sehinggakan walaupun bentuk beberapaan umumnya untuk kiraan 12 atau ke bawah, sekumpulan 2,000 orang boleh dirujuk dalam bentuk beberapaan apabila dibezakan dengan sekumpulan 100,000 orang yang dirujuk dalam bentuk jamak.

Sama seperti bentuk duaan, bentuk bilangan beberapaan adalah berbeza-beza merentasi bahasa dengan beberapa jenis perkataan dan golongan kata berkaitan boleh ditandakan dengan bentuk beberapaan. Bahasa Baiso mempunyai bentuk beberapaan hanya untuk kata nama tetapi bukan untuk kata ganti nama, manakala bahasa Yimas mempunyai bentuk beberapaan hanya untuk kata ganti nama tetapi bukannya untuk kata nama. Dalam bahasa Meryam Mir, bentuk beberapaan ini kebanyakannya ditandakan pada kata kerja. Bahasa Avar mempunyai bentuk beberapaan untuk hanya kira-kira 90 kata nama tertentu, termasuk perkataan yang dengan makna berus, spade, ular dan menantu perempuan (satu-satunya istilah kekerabatan yang boleh menggunakan bentuk beberapaan dalam bahasa Avar). Bahasa Bunun Takivata mempunyai bentuk beberapaan hanya pada kata demonstratif distal yang digunakan untuk merujuk orang.

Bentuk tigaan seringkali berubah maknanya untuk  menjadi bentuk beberapaan, dan banyak bahasa Austronesia mempunyai penanda beberapaan yang secara etimologi berasal daripada angka tiga, yang menunjukkan penggunaan lamanya. Hal sedemikian lebih jarang berlaku pada bentuk duaan untuk berkembang menjadi bentuk beberapaan, namun masih boleh diperhatikan dalam beberapa dialek Arab. Bentuk beberapaan yang secara etimologi berasal daripada bentuk tigaan kadangkala dihuraikan secara salah sebagai bentuk tigaan. Contohnya, kata ganti nama berbentuk tigaan itu pernah dihuraikan terdapat dalam kesemua bahasa-bahasa Kiwai, tetapi kini diakui bahawa ramai sebenarnya mempunyai paucal sebaliknya. Ahli bahasa Michael Cysouw telah mencadangkan bahawa kebanyakan bahasa yang dilaporkan mempunyai bentuk tigaan itu sebenarnya mempunyai kesalahan pelabelan bentuk empatan, dengan bentuk tigaan sebenar sangat jarang berlaku. Sebaliknya, Luise Hercus menyatakan pada tatabahasa bahasa Arabana yang diterbitkannya bahawa bentuk tigaan bahasa tersebut (yang boleh ditandakan pada kata nama) merupakaan bentuk tigaan benar yang tidak boleh bertindak sebagai bentuk beberapaan. Perkara yang sama telah dikatakan tentang kata ganti nama berbentuk tigaan yang wujud dalam bahasa Larike dan bahasa Anejom̃.

Bahasa Rusia mempunyai apa yang sering dipanggil sebagai angka beberapaan, bentuk kiraan, bentuk adnumeratif,  atau bentuk genitif kuantifikasi. Apabila kata nama dalam kasus nominatif mempunyai angka yang ditambahkan untuk mengukurnya, kata nama itu menjadi bentuk mufrad genitif berikutan nilai angka 2, 3, atau 4, tetapi menjadi bentuk jamak genitif dengan nilai angka 5 atau ke atas. Ramai ahli bahasa telah menyifatkan hal ini sebagai bentuk binaan beberapaan.See: Walau bagaimanapun, ada yang tidak bersetuju dengan pendapat itu mengikut alasan bahawa kata nama bahasa Rusia tidak boleh berdiri dengan sendiri dan bermakna berikutan mana-mana angka antara 2 hingga 4.See: Bentuk binaan serupa boleh didapati dalam bahasa-bahasa Slavik lain, termasuk bahasa Poland, bahasa Serbo-Croatia, dan bahasa Slovene. Oleh kerana bahasa Slovene juga mempunyai bentuk duaan lazim, terdapat pembezaan empat hala bagi kata nama dalam bentuk mufrad untuk angka 1, bentuk duaan untuk angka 2, bentuk jamak untuk angka 3 atau 4, dan bentuk jamak genitif untuk angka 5 atau lebih.

 Bentuk beberapaan besar 
Bentuk bilangan beberapaan besar ialah sejenis kategori beberapaan yang lebih besar, untuk sekumpulan yang tidak tepat bilangannya tetapi saiznya lebih besar berbanding bentuk beberapaan yang lebih kecil. Ia boleh ditemui dalam kata ganti nama bahasa Sursurunga (di bawah keluarga bahasa Austronesia), yang mempamerkan perbezaan lima hala yakni bentuk-bentuk mufrad, duaan, beberapaan, beberapaan besar, dan jamak. Bentuk beberapaan pada bahasa Sursurunga digunakan untuk kumpulan yang lebih kecil bilangannya, biasanya kira-kira tiga atau empat, atau untuk keluarga-keluarga teras dalam sebarang saiz. Bentuk beberapaan besar pada bahasa Sursurunga pula digunakan untuk kumpulan-kumpulan dengan bilangan empat atau lebih banyak (dan mesti digunakan menggantikan bentuk jamak untuk sekumpulan dua atau lebih diad). Oleh itu, terdapat beberapa pertindihan antara kedua-dua kumpulan; sekumpulan empat kiraan boleh dirujuk dalam bahasa Sursurunga sebagai salah satu daripada bentuk beberapaan itu. Perbezaan ini terdapat dalam kata ganti nama diri bahasa Sursurunga dan dalam dua set kata ganti nama posesif yang berbeza, satu untuk benda yang boleh dimakan dan satu lagi untuk benda yang tidak boleh dimakan.
+Kata ganti nama bahasa Sursurunga  MufradDuaanBeberapaanBeberapaan besarJamakPertama (eksklusif)Pertama (inklusif) -KeduaKetiga

 Bentuk empatan 
Bentuk bilangan empatan menunjukkan tepat empat item. Contoh nyata penggunaannya hampir sepenuhnya terhad kepada kata ganti nama, dan khususnya dalam bahasa Oceania atau dalam bahasa isyarat. Bentuk empatan ini telah dipertikaikan sama ada benar-benar wujud dalam bahasa semula jadi, kerana sesetengah ahli bahasa telah menolaknya sebagai kategori sedia wujud,See: manakala sesetengah ahli bahasa yang lain pula menerimanya.See: Beberapa bahasa yang sebelum ini telah diterangkan kehadiran bentuk empatan (seperti bahasa Sursurunga) telah sebaliknya dianalisis semula sebagai mempunyai bentuk tigaan.

Seperti bentuk tigaan, bentuk empatan pada kata ganti nama telah dikatakan terbukti kewujudannya dalam bahasa-bahasa pijin Melanesia seperti bahasa Tok Pisin, bahasa Bislama, dan bahasa Pijin Kepulauan Solomon. Namun walaupun bentuk empatan pada kata ganti nama ini ada kemungkinan untuk wujud dari segi tatabahasa, hakikatnya ia jarang berlaku dengan bentuk jamak hampir selalu digunakan sebagai gantinya.

Banyak bahasa isyarat yang berbeza telah digambarkan secara eksplisit sebagai mempunyai bentuk empatan pada kata ganti nama. Bahasa Isyarat Estonia bahkan telah tercatat mempunyai bentuk empatan untuk kata nama.

Bahasa Marshall dikatakan mempunyai bentuk empatan sebagai ciri tetap dalam sistem kata gantinya. Walaupun bentuk empatan pada bahasa Marshall secara harfiahnya boleh bermakna bilangan tepat-tepat empat, ia juga mempunyai penggunaan retorik alternatif dalam ucapan terhadap kumpulan yang lebih besar dengan tujuan memberikan rasa kedekatan antara individu. Menurut Greville Corbett, bentuk bilangan sedemikian lebih baik diklasifikasikan sebagai bentuk paukal. Namun, tidak ada konsensus bahawa penggunaan lain ini bermakna bahasa Marshall benar-benar tidak mempunyai bentuk empatan; tatabahasa rujukan akhir tahun 2016 untuk bahasa Marshall oleh Byron W. Bender (yang merupakan seorang ahli bahasa dengan kepakaran dalam bahasa Marshall) masih merujuk bahasa Marshal ini mempunyai empatan. Selain bentuk-bentuk mufrad, duaan, tigaan, dan empatan atau beberapaan, bahasa Marshall juga mempunyai dua bentuk jamak yang berbeza, bentuk jamak pertama untuk bilangan lima atau lebih dan bentuk jamak kedua pula untuk bilangan dua atau lebih (masing-masing dirujuk sebagai bentuk berganda dan bentuk jamak mutlak), mewujudkan perbezaan bentuk bilangan enam hala yang separa bertindih. Bahasa Kove telah direkodkan mempunyai sistem kata ganti nama yang serupa dengan bahasa Marshall, dengan satu penambahan bentuk bilangan: bentuk jamak (2+) terbahagi lagi kepada dua kategori, satu untuk ahli keluarga yang sama dan satu lagi untuk ahli keluarga yang berbeza, mewujudkan perbezaan tujuh hala.
+Kata ganti nama bahasa Marshall (dialek )MufradDuaanTigaanEmpatan
atau BeberapaanBerganda
(5+)Jamak
(2+)Pertama (eksklusif)Pertama (inklusif) -KeduaKetiga
Beberapa bahasa lain juga telah didakwa mempunyai kata ganti nama empatan. Robert Blust dan beberapa yang lain telah mengatakan bahawa bentuk empatan kata ganti nama itu juga wujud dalam beberapa ahli kumpulan bahasa Kenyah, khususnya dialek Lepoʼ Sawa Tanah Tinggi yang dituturkan di Long Anap, Sarawak. Nampaknya tidak ada sumber maklumat lain yang diterbitkan tentang kata ganti nama dialek ini, dan penyiasatan ke atas dialek Lebo' Vo' Tanah Rendah telah mendedahkan kewujudan bentuk beberapaan bukannya bentuk empatan. Tuntutan kewujudan bentuk empatan juga telah dibuat untuk kata ganti nama demonstratif bernyawa dalam bahasa Nauru. Di luar keluarga bahasa Austronesia, hikayat-hikayat bahasa Abun dilaporkan kerap mengandungi kata ganti nama empatan sebagai tambahan kepada kata ganti nama tigaan. Mungkin satu-satunya bahasa pertuturan yang diketahui di luar Oceania yang mempunyai bentuk empatan ialah bahasa Apinayé dari Brazil, yang direkodkan sebagai mempunyai awalan pronominal ganti nama ketiga yang bermaksud "mereka berempat", walaupun hal ini tidak dikaji atau diterangkan lebih lanjut.

Dalam sesetengah bahasa Austronesia dengan sistem kata ganti nama mufrad/duaan/tigaan/jamak, bentuk jamak secara etimologi berkaitan dengan nombor empat. Hal ini telah membawa kepada cadangan atau penegasan bahawa dari segi sejarah bentuk empatan sebenar memang pernah wujud, tetapi ia telah berubah menjadi bentuk jamak. Oleh itu, terdapat hipotesis yang bentuk bilangan empatan itu wujud pada bahasa Oceania Purba dan bahasa Vanuatu Selatan Purba.

 Bentuk limaan 
Bentuk bilangan limaan menunjukkan tepat lima item. Kebanyakan contoh nyata penggunaannya hanya boleh didapati dalam kata ganti nama bahasa isyarat. Seperti bentuk empatan, kewujudannya telah dipertikaikan, dan hanya beberapa klasifikasi sahaja yang menerimanya.

Seperti bentuk tigaan dan bentuk empatan, bentuk limaan yang jarang ditemui telah dikatakan dibuktikan dalam bahasa Tok Pisin dan bahasa Bislama. Bahasa-bahasa ini memasukkan angka untuk mewakili bilangan rujukan yang tepat. Contohnya, dalam bahasa Bislama, angka  (dua) dan  (tiga) terkandung dalam kata ganti nama diri kedua  (duaan) dan  (tigaan). Bentuk-bentuk ini secara teorinya tidak mempunyai had khusus, tetapi secara praktikal biasanya berhenti pada bilangan tiga.
+Kata ganti nama bahasa Bislama StandardJarangStandardMufradDuaanTigaanEmpatanLimaan...JamakPertama (eksklusif)...Pertama (inklusif) -...Kedua...Ketiga...
Bahasa isyarat telah diterangkan perihal kewujudan bentuk limaan sebagai tambahan kepada bentuk empatan termasuk Bahasa Isyarat Amerika, Bahasa Isyarat Argentina, Bahasa Isyarat British, Bahasa Isyarat Jerman, Bahasa Isyarat Arab Syam, dan Bahasa Isyarat Uganda.

Keabsahan bentuk limaan untuk mengelas kata ganti nama pada bahasa isyarat sama ada mempunyai bentuk empatan atau bentuk limaan telah diperdebatkan. Pakar bahasa Susan McBurney telah menegaskan bahawa Bahasa Isyarat Amerika mempunyai bentuk duaan yang benar; namun sebaliknya bentuk tigaan, bentuk empatan dan bentuk limaan pula perlu diklasifikasi sebagai gabungan angka dengan kata ganti nama, bukannya bentuk bilangan tatabahasa. Hal ini didorong oleh: (1) perbezaan ketara antara bentuk-bentuk tangan untuk penanda bilangan duaan serta untuk angka dua, dan hal ini berbeza dengan penanda bilangan yang lebih tinggi; (2) keupayaan untuk turut menggabungkan angka ini ke dalam perkataan lain, termasuk untuk masa dan jumlah; serta (3) penggunaan penanda yang lebih tinggi berbanding penanda duaan tidak wajib, dengan penggantian penanda jamak sudah cukup untuk diterima. Tiada data mencukupi yang tersedia untuk McBurney mempertikaikan sama ada punca-punca tersebut turut terpakai untuk bahasa isyarat lain ataupun tidak. Ahli linguistik Raquel Veiga Busto telah berhujah bahawa hal yang berlaku pada Bahasa Isyarat Amerika tidak terpakai dengan cara yang sama untuk Bahasa Isyarat Catalonia, dan menggunakan istilah empatan dan limaan pada kata ganti nama bahasa Isyarat Catalonia untuk kemudahan tanpa mengambil pendirian rasmi sama ada ia merupakan bentuk bilangan tatabahasa atau gabungan angka-kata. Pendapat ketiga pula mengkategorikan bentuk tigaan/empatan/limaan ke dalam kategori "bentuk jamak kardinal", atau bentuk bilangan jamak tatabahasa dengan penetapan bilangan orang. Terdapat juga pengarang lain telah menganggap kesemua tiga pendapat ini setara, yang merujuk kepada gabungan angka-kata ganti nama tetapi pada masa yang sama masih menggunakan istilah empatan dan limaan.

Terdapat juga kes kata ganti nama bahasa isyarat yang menunjukkan bilangan rujukan tertentu yang melebihi lima. Bahasa Isyarat Uganda mempunyai bentuk kata ganti nama yang jarang digunakan untuk tepat enam orang.  Beberapa penutur Bahasa Isyarat Amerika telah memasukkan angka hingga sembilan ke dalam kata ganti nama inklusif apabila diusahakan. Bahasa Isyarat Israel secara teorinya mempunyai keupayaan tatabahasa untuk memasukkan angka hingga sepuluh ke dalam kata ganti nama.

 Bentuk jamak besar 
Bentuk jamak besar (greater plural) ialah bentuk bilangan yang lebih besar menjangkaui bentuk jamak biasa. Dalam pelbagai bentuk merentas pelbagai bahasa yang berbeza, ia juga dikenali sebagai bentuk jamak sejagat, bentuk jamak terpencil, bentuk jamak limpah, bentuk jamak tanpa had, dan bentuk superjamak. Contohnya, dalam bahasa Setswana:

  - "seekor anjing" (mufrad)
  - "banyak ekor anjing" (jamak)
  - "sejumlah besar ekor anjing" (jamak besar)

Bentuk jamak besar juga mungkin merupakan komponen sistem nombor yang lebih besar. Kata nama dalam bahasa Barngarla mempunyai pembezaan bentuk bilangan empat hala yakni mufrad, duaan, jamak dan jamak besar. Pembezaan empat hala yang sama turut ditemui pada kata ganti nama bahasa Mokiles, dengan yang sebelumnya bentuk tigaan berevolusi menjadi bentuk jamak, yang kemudiannya meninggalkan bekas bentuk jamak terdahulu dengan makna jamak besar. Pembezaan empat hala melibatkan bentuk mufrad, bentuk beberapaan, bentuk jamak dan bentuk jamak besar boleh didapati dalam beberapa kata kerja bahasa Hualapai, yang berbeza dengan kes bahasa Mokiles. Sistem yang lebih kompleks berbanding dua kes sebelumnya turut ditemui dalam bahasa Mele-Fila: kata ganti nama yang membezakan bentuk mufrad, bentuk duaan, bentuk jamak, dan bentuk jamak besar, tetapi kata sandang yang dilampirkan pada kata nama itu pula membezakan bentuk mufrad, bentuk paukal, dan bentuk jamak. Hasilnya ialah untuk ayat penuh, terdapat gabungan pembezaan lima hala iaitu mufrad, duaan, paukal, jamak dan jamak besar. Bentuk mufrad dan bentuk jamak mempunyai ketetapan bilangan yang mudah, manakala bentuk duaan mempunyai kata ganti nama duaan tetapi kata sandang paukal, bentuk paukal mempunyai kata ganti nama jamak tetapi kata sandang paukal, dan bentuk jamak besar pula mempunyai kata ganti nama jamak besar dengan kata sandang jamak.
+Kata ganti nama bahasa MokilesMufradDuaanJamakJamak BesarPertama (eksklusif)Pertama (inklusif) -KeduaKetiga
Makna tepat dan istilah untuk bentuk jamak besar berbeza antara bahasa. Dalam sesetengah bahasa seperti bahasa Miya, ia mewakili sejumlah besar sesuatu benda, dan dikenali sebagai bentuk jamak limpah. Dalam bahasa lain seperti bahasa Kaytetye pula, bentuk jamak besar boleh merujuk kepada semua sesuatu yang wujud, dan dikenali sebagai bentuk jamak sejagat.

Seperti beberapa bentuk bilangan tatabahasa lain, lain bahasa juga lain situasi apabila melibatkan penggunaan bentuk jamak besar. Bentuk jamak besar lebih kerap ditemui pada kata nama berbanding pada kata ganti nama. Sehubungan itu, dalam bahasa Kaytetye, bentuk jamak besar hanya wujud dalam kata nama tetapi tidak wujud pada kata ganti nama. Sebaliknya, bahasa Mokiles mempunyai bentuk jamak besar pada kata ganti nama tetapi bukan pada kata nama. Bahasa Chamacoco mempunyai bentuk jamak besar hanya pada kata ganti nama inklusif diri pertama, kata ganti nama diri kedua, dan infleksi kata kerja inklusif diri pertama. Bahasa Tigre mempunyai bentuk jamak besar hanya dalam satu perkataan, , yang bermaksud sejumlah besar rusa.

 Bentuk jamak terbesar 
Bentuk jamak terbesar mewakili bilangan kiraan yang lebih besar daripada bentuk jamak besar. Contohnya, dalam bahasa Warekena:

  - "seekor anjing" (mufrad)
  - "anjing-anjing" (jamak)
  - "sangat banyak anjing" (jamak besar)
  - "benar-benar sangat banyak anjing, terlalu banyak sehingga tidak terkira" (jamak terbesar)

Satu sistem seakan juga ditemui dalam bahasa Banyun, dengan bentuk jamak besar mewakili ketidakterbatasan, manakala bentuk jamak terbesar mewakili "darjah ketidakterbatasan yang lebih tinggi".

Ahli linguistik Daniel Harbour telah menerangkan tentang bentuk beberapaan, bentuk beberapaan besar, bentuk jamak, bentuk jamak besar, dan bentuk jamak terbesar boleh ditakrifkan secara kolektif menerusi "batas" yang membahagikan julat bilangan kepada bahagian yang berbeza. Satu batas bawah mentakrifkan bentuk beberapaan dan bentuk jamak, dan satu lagi batas atas mentakrifkan bentuk jamak dan bentuk jamak besar. Dua batas bawah mentakrifkan bentuk beberapaan, bentuk beberapaan besar dan bentuk jamak; satu batas bawah dan satu batas atas mentakrifkan bentuk beberapaan, bentuk jamak dan bentuk jamak besar; dan dua batas tinggi mentakrifkan bentuk jamak, bentuk jamak besar dan bentuk jamak terbesar. Nampaknya tidak terdapat sebarang bahasa dengan tiga batas sedemikian, makanya tiada bahasa dengan tiga kategori beberapaan serta satu "bentuk beberapaan lebih besar".

Disebabkan tidak ditakrifkan dengan tepat, kewujudan pelbagai kategori jamak mungkin mengaburkan garis antara bentuk beberapaan dan bentuk jamak. Contohnya, bahasa Mele-Fila dikatakan mempunyai bentuk beberapaan, bentuk jamak, dan bentuk jamak besar. Namun, peralihan antara bentuk jamak dan bentuk jamak besar berlaku sekitar kiraan 15 hingga 20. Hal ini meletakkan bentuk "jamak" pada bahasa Mele-Fila dalam beberapa julat "beberapaan" yang lebih besar seperti yang diterangkan dalam bahasa lain. Oleh itu pembezaan tersebut adalah samar antara satu sistem dengan paradigma bentuk beberapaan-jamak-jamak besar, dengan satu sistem dengan paradigma bentuk beberapaan-beberapaan besar-jamak. Contoh lain juga boleh didapati dalam bahasa Gumuz Utara dan bahasa Daatsʼiin. Bahasa Gumuz Utara dikatakan menandakan bentuk jamak dan bentuk jamak besar pada kata kerja, manakala bahasa Daatsʼiin pula dikatakan menandakan "tiga darjah kejamakan" (jamak, jamak besar, dan jamak terbesar) pada kata kerja. Walau bagaimanapun, dalam kedua-dua bahasa, "jamak" hakikatnya selalunya berbentuk beberapaan, dengan kiraan dua hingga empat. Walau bagaimanapun, situasi tersebut tidak selalu berlaku dalam kedua-dua bahasa ini. Bentuk beberapaan/jamak dalam bahasa Gumuz Utara kadangkala boleh merujuk kepada bilangan "lebih besar daripada empat".

 Bentuk umum, bentuk umum bermufrad, dan bentuk umum berjamak 
Dalam sesetengah bahasa, bentuk lalai kata nama bukan bentuk mufrad, tetapi lebih umum, yang tidak menyatakan nombor dan boleh bermakna satu atau lebih daripada satu. Bentuk mufrad dan bentuk jamak terbentuk melalui penandaan ke atas bentuk umum. Bentuk umum digunakan apabila nombor khusus dianggap tidak relevan atau tidak penting. Dalam sistem ini, bentuk mufrad berkenaan sering dipanggil sebagai bentuk umum bermufrad, untuk membezakannya sebagai terbitan daripada bentuk yang berbeza. Begitu juga, bentuk jamak yang diterbitkan daripada bentuk umum telah dipanggil bentuk umum berjamak. Contohnya, dalam bahasa Pular:

  - "anjing" (umum, sebarang bilangan)
  - "seekor anjing" (umum bermufrad)
  - "anjing-anjing" (umum berjamak)

Walau bagaimanapun, sesetengah bahasa hanya mempunyai perbezaan dua hala antara bentuk umum dan bentuk umum berjamak, seperti dalam bahasa Jepun:Of the sources below, Corbett (2000) explains the number distinction with the examples spelled  and ; Takebayashi (1996) spells each part individually as  () and  (); Takano (1992) uses the romanized and unhyphenated ; and 研作 & 聡子 (2019) is an example of  in use.

  () - "anjing" (umum)
  () - "anjing-anjing" (umum berjamak)

Perbezaan dua hala antara bentuk umum dan bentuk umum bermufrad lagi jarang berlaku. Tidak ada bahasa yang mempunyai ciri sedemikian sebagai kontras bilangan lalainya, walaupun sesetengah bahasa mempunyai kata nama khusus dengan perbezaan sedemikian. Contohnya, dalam bahasa Sidama:

  - "dubuk" (umum)
  - "dubuk" (umum bermufrad)

Dalam sesetengah bahasa seperti bahasa Afar, terdapat beberapa kata nama mempunyai kontras tiga hala umum/umum bermufrad/umum bermajmuk, tetapi kata nama dengan kontras dua hala umum/umum bermufrad dan kontras umum/umum berjamak seringkali ditemui.

Terdapat juga bahasa-bahasa yang kerap menggunakan sistem bilangan yang berbeza dengan bentuk-bentuk bilangan duaan, tigaan, beberapaan atau jamak besar sebagai tambahan kepada bentuk umum:

Bahasa Hamer - umum, bermufrad, dan beberapaan:
  - "anjing" (umum)
  - "anjing" (bermufrad)
  - "beberapa anjing" (beberapaan)


Bahasa Warlpiri - umum, duaan dan beberapaan:
  - "anjing" (umum)
  - "dua ekor anjing" (duaan)
  - "beberapa ekor anjing" (beberapaan)


Bahasa Bambassi - umum, duaan, dan berjamak:
  - "anjing" (umum)
  - "dua ekor anjing" (duaan)
  - "anjing-anjing" (berjamak)
Bahasa Baiso - umum, bermufrad, beberapaan, dan berjamak:
  - "anjing" (umum)
  - "seekor anjing" (bermufrad)
  - "beberapa ekor anjing" (beberapaan)
  - "banyak anjing" (berjamak)


Bahasa Arabana - umum, duaan, tigaan, dan berjamak: 
  - "anjing" (umum)
  - "dua ekor anjing" (duaan)
  - "tiga ekor anjing" (tigaan)
  - "anjing-anjing" (berjamak)


Bahasa Kaytetye - umum, duaan, berjamak, dan jamak besar:
  - "anjing" (umum)
  - "dua anjing" (duaan)
  - "anjing-anjing" (berjamak)
  - "semua anjing" (jamak besar)Terdapat beberapa sistem bentuk bilangan lain juga boleh dilihat dalam beberapa bahasa hanya untuk kata nama tertentu:

 Dalam bahasa Burushaski, untuk kata nama yang mempunyai bentuk yang sama dalam bentuk-bentuk mufrad dan jamak, penanda jamak menandakan bentuk jamak besar:
  - "ikan" (umum)
  - "sebilangan besar ikan" (jamak besar)
 Sebagai tambahan kepada bentuk-bentuk umum, mufrad, dan beberapaan, beberapa kata nama dalam bahasa Hamer mempunyai perbezaan tambahan yang telah dianalisis sama ada sebagai bentuk jamak besar atau bentuk jamak kolektif. Hal ini nampak lebih jelas dalam kes tertentu, seperti:
  - "orang Hamer" (umum)
  (maskulin) /  (feminin) - "orang Hamer" (bermufrad)
  - "beberapa orang Hamer" (beberapaan)
  - "semua orang Hamer" (jamak besar)
 Beberapa dialek bahasa Arab mempunyai beberapa kata nama yang mempamerkan pembezaan lima hala iaitu bentuk-bentuk umum, umum bermufrad, duaan, umum jamak, dan jamak besar. Dalam bahasa Arab Damsyik:
  - "fly/flies" (umum)
  - "terbang" (umum bermufrad)
  - "dua lalat" (duaan)
  - "lalat" (umum berjamak)
  - "banyak lalat" (jamak besar)

 Nota 

 Rujukan 

 Petikan 

 Bacaan umum 

 Pautan Luar 

 Bentuk bilangan - Kumpulan Morfologi Surrey