Laluan Mutiara

LRT Laluan Mutiara (atau Laluan Mutiara, sebelum ini dipanggil LRT Bayan Lepas) ialah sebuah sistem Transit Aliran Deras (LRT) yang bakal menghubungkan kawasan-kawasan penting di Pulau Pinang seperti George Town, Butterworth, Gelugor, Sungai Dua dan Bayan Lepas. Apabila siap dibina, jajaran ini akan menjadi sistem LRT pertama dibina di luar Lembah Klang dan khususnya di negeri berkenaan.

Sistem ini akan mula dibina sekitar suku ketiga tahun 2024 dan dijangka beroperasi sekitar tahun 2030.

Sejarah

Cadangan Awal
Pada Disember 2015, Kerajaan Negeri Pulau Pinang telah membentangkan cadangan jajaran pengangkutan awam sebagai sebahagian daripada Pelan Induk Pengangkutan Pulau Pinang (PTMP). Antara pelan jajaran yang dibentangkan termasuk sebuah sistem LRT yang menghubungkan Komtar, Lapangan Terbang Antarabangsa Pulau Pinang dan tiga buah pulau di bahagian selatan Pulau Pinang yang bakal ditebus guna dipanggil Pulau Pinang Selatan (PSI). Jajaran sepanjang  ini kemudian diberi nama LRT Bayan Lepas. SRS Consortium yang telah dilantik sebagai pengurus projek PTMP turut mengendalikan perancangan projek ini.

Pada 7 April 2016, senarai 27 stesen yang dirancang untuk dibina telah diterbitkan oleh Kerajaan Negeri Pulau Pinang. Pada bulan yang sama, kerajaan itu juga telah menghantar permohonan kebenaran memulakan pembinaan daripada Suruhanjaya Pengangkutan Awam Darat (SPAD). 

Pada 21 Jun 2017, Kerajaan Negeri Pulau Pinang mula memperuntukkan RM17 bilion bagi fasa pertama PTMP yang turut terkandung LRT Bayan Lepas dan lebuhraya bertingkat Pan Island Link 1 (PIL1). Akan tetapi, jumlah kos bagi fasa ini telah menjadi tanda tanya ahli politik, khususnya Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) Pulau Pinang.

Proses Pelulusan Berjalan Lancar
Setahun kemudian, Kementerian Pengangkutan Malaysia melalui SPAD telah bersetuju untuk membenarkan Kerajaan Negeri Pulau Pinang memulakan proses tender pembinaan dan pembelian lot tanah. Sebelum ini, Menteri Pengangkutan Malaysia, Anthony Loke berpendapat bahawa sistem LRT kurang sesuai digunakan di Pulau Pinang, tetapi kemudiannya bersetuju mengikut perancangan yang asal setelah menilai kembali kesesuaian sistem LRT tersebut. Bahagian Perancang Ekonomi Negeri Pulau Pinang telah ditugaskan untuk menyediakan laporan kajian kebolehlaksanaan projek ini. 

Pada 16 Julai 2019, Kementerian Pengangkutan Malaysia telah melakukan pelulusan awal projek ini berdasarkan laporan kajian badan perancang ekonomi negeri tersebut dan meminta Kerajaan Negeri Pulau Pinang menghantar dokumen projek kepada Agensi Pengangkutan Awam Darat (APAD) serta menganjurkan pemeriksaan awam selama tiga bulan bagi mendapatkan kelulusan akhir. Berdasarkan pemeriksaan awam tersebut, 97.7% daripada 23,218 responden menyokong pelaksanaan projek ini. 

Masalah Kewangan
Menjelang tahun 2020, kemelut politik negara dan penularan wabak penyakit koronavirus 2019 telah menyebabkan permohonan pinjaman geran RM2 bilion daripada Kerajaan Persekutuan Malaysia oleh Kerajaan Negeri Pulau Pinang dibatalkan. Namun demikian, kerajaan negeri berkenaan masih berhasrat untuk mendapatkan dana melalui alternatif lain. Hal ini disebabkan oleh kesepakatan pendapat warga penduduk Pulau Pinang yang mahukan projek ini dibina dengan segera. 

Selepas dua tahun berada dalam keadaan terbiar, projek ini akhirnya kembali digerakkan dengan permulaan proses permohonan cadangan (RFP) dari 25 Julai 2022 hingga 24 Ogos 2022. Proses prakelayakan ini disertai oleh lapan syarikat, tetapi pemilihan syarikat yang layak tidak dapat dilakukan disebabkan kesukaran Kerajaan Negeri Pulau Pinang membiayai kos projek ini.

Akhirnya pada Mei 2023, Kerajaan Persekutuan Malaysia di bawah pimpinan Perdana Menteri Malaysia Ke-10 Dato' Seri Anwar Ibrahim mengumumkan bahawa mereka bersedia menyediakan dana tambahan bagi projek ini. Hal ini demikian kerana beliau mahukan sistem transit yang serupa Lembah Klang diwujudkan di bandar kedua terbesar negara pada waktu itu. Selain itu, jajaran baharu projek ini dipanjangkan ke Tanjung Bungah dan Seberang Perai atas nasihat daripada MRT Corp serta tender pelantikan perunding telah bermula pada akhir 2023.

Pengambilalihan Projek oleh Kerajaan Persekutuan
Pada 14 Februari 2024, jajaran projek ini dipanjangkan dari Komtar ke Penang Sentral di Butterworth menggunakan laluan bertingkat. Sebulan kemudian, Kerajaan Persekutuan Malaysia telah mengambil alih projek ini dan membahagikan projek ini kepada tiga segmen. Segmen pertama melibatkan jajaran dari Pulau Silikon ke Komtar dan diuruskan oleh SRS Constortium. Segmen kedua pula melibatkan jajaran tunggal dari Komtar ke Penang Sentral melintasi Selat Pulau Pinang dan akan menjadi tender terbuka. Akhir sekali, segmen ketiga merangkumi sistem projek siap guna dan kereta api bagi kedua-dua jajaran ini serta juga merupakan tender terbuka.

Semasa Program Madani Rakyat 2024 Zon Utara dari 3 Mei hingga 5 Mei 2024, MRT Corp telah membentangkan jajaran baharu dan menukarkan nama projek ini kepada LRT Laluan Mutiara. Jajaran ini kemudiannya dipersetujui oleh Kerajaan Negeri Pulau Pinang dan proses tender terbuka dan perbincangan akhir dimulakan. Akan tetapi, setelah perbincangan berterusan dengan kontraktor utama, bilangan stesen dikurangkan kepada 21 berbanding 22 sebelum ini. Hal ini demikian kerana stesen Gurdwara tidak lagi dianggap berguna selepas stesen Macallum dipilih sebagai stesen pertukaran yang menyambungkan jajaran ke Penang Sentral. Projek ini juga akan menggunakan sistem ‘kapasiti rendah ke sederhana’ yang akan menggunakan kereta api 2 gerabak terlebih dahulu sebelum menggunakan kereta api 3 atau 4 gerabak apabila permintaan pengguna mula meningkat.

Senarai Stesen
KodStesen/kedudukanCatatanLokasiS01Pulau SilikonTerminal selatan.Pulau SilikonS02Permatang Damar LautMukim 12, Daerah Barat DayaS03Lapangan Terbang Antarabangsa Pulau PinangS04Sungai TiramS05FIZ (South)S06FIZS07Jalan TengahS08SPICES09Bukit JambulMukim 13, Daerah Timur LautS10Sungai NibongS11Sungai DuaS12Batu UbanS13Jalan Universiti (USM)S14GelugorS15The LightGeorge TownS16Jelutong TimurS17Sungai PinangS18Solok Sungai PinangS19KomtarS20MacallumS21Penang SentralTerminal utara.Mukim 15, Seberang Perai Utara

Kontroversi dan Kritikan
Projek ini sering dikritik oleh pelbagai pihak terutamanya ahli politik dan pertubuhan bukan kerajaan (NGO) sepanjang perkembangannya disebabkan faktor-faktor tertentu seperti kos yang melambung tinggi dan membazirkan serta kemungkinan rosaknya alam sekitar dan ekonomi setempat. 

Kos yang Semakin Meningkat
Pada asalnya, kos pembinaan projek ini diletakkan pada nilai RM4.4 bilion. Akan tetapi, kajian lanjutan dan pertambahan pada projek ini telah mengakibatkan peningkatan kepada RM7 bilion pada Mei 2016 dan kemudiannya pada RM8.4 bilion pada Julai 2017. Isu peningkatan ketara kos projek ini telah diketengahkan oleh Persatuan Cina Malaysia (MCA) yang turut membandingkan kos projek ini dengan kos projek LRT3 (kini LRT Laluan Shah Alam) yang merangkumi seksyen terowong dan bertingkat. Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri (EXCO) Pulau Pinang, Chow Kon Yeow telah menjawab persoalan MCA bahawa kos projek ini termaktub dalam dokumen permohonan cadangan (RFP) daripada SRS Consortium yang diserahkan kepada Kerajaan Negeri Pulau Pinang.

Pada sesi perbahasan sama, ADUN Penanti, Norlela Ariffin mendakwa kos projek ini akan meningkat lebih tinggi berbanding kos pembinaan MRT Laluan Kajang, iaitu sebanyak RM24 bilion berbanding RM21 bilion. Meskipun begitu, Chow telah menafikan dakwaan tersebut.

Ancaman Terhadap Ekonomi Setempat dan Alam Sekitar
Projek ini sering menjadi topik hangat bagi masyarakat nelayan di selatan Pulau Pinang kerana turut melibatkan projek PSI yang bakal menjejaskan sumber ekonomi mereka. Menurut Laporan Penilaian Kesan Kepada Alam Sekeliling (EIA), nilai ekonomi perikanan di kawasan terlibat yang bernilai $10 juta bakal terhapus. Beberapa pertubuhan nelayan telah melaksanakan demonstrasi awam menentang penebusgunaan pulau-pulau berkenaan dan telah membawa isu ini kepada Ketua Menteri Pulau Pinang, Chow Kon Yeow.

Selain isu nelayan, projek ini juga ditentang oleh para aktivis alam sekitar. Mereka berpendapat bahawa penebusgunaan tanah akan membunuh hidupan akuatik dan memusnahkan kawasan pembiakan semula jadi hidupan tersebut.

Disebabkan bantahan dan tentangan yang hebat, Kerajaan Negeri Pulau Pinang bersetuju mengecilkan skala projek PSI kepada hanya satu pulau yang terkandungnya lokasi stesen terakhir dan kemungkinan lokasi depoh projek ini.

Bantahan daripada Penang Forum
Pengenalan projek ini telah menarik perhatian sebuah kumpulan pemikir persendirian dan NGO yang dinamakan sebagai Penang Forum (PF). 

Sejak bermulanya perkembangan projek ini, PF telah menolak sekeras-kerasnya penggunaan sistem LRT dalam projek ini kerana faktor kos dan kepadatan penduduk di bandar George Town. Mereka juga memperjuangkan sistem pengangkutan awam berdasarkan Laporan Halcrow yang dibuat pada tahun 2013. Laporan ini mencadangkan perhubungan kawasan-kawasan penting di Pulau Pinang menggunakan transit aliran bas (BRT) dan tram serta beroperasi secara asing daripada jalan raya.

Selepas kegagalan Kerajaan Negeri Pulau Pinang mendapatkan pinjaman sebanyak RM2 bilion daripada Kerajaan Persekutuan Malaysia, PF telah menasihati kerajaan negeri berkenaan untuk memikirkan sistem transit aliran automatik (ART) sebagai alternatif yang lebih jimat dan berpendapat bahawa sistem LRT bakal merugikan negeri berkenaan. Namun demikian, cadangan ini tidak diendahkan oleh pihak terlibat.

Rujukan

Kategori:Pulau Pinang
Kategori:Laluan kereta api di Malaysia
Kategori:Pengangkutan rel di Malaysia