Pilihan raya presiden Iran 2024

Pilihan raya awal presiden di Iran telah diadakan pada 28 Jun dan 5 Julai 2024, di mana calon reformis Masoud Pezeshkian memenangi pusingan kedua dengan 54.76% undian.

Berikutan kematian presiden ketika itu Ebrahim Raisi dalam nahas helikopter pada 19 Mei, pilihan raya awal diumumkan. Empat calon bertanding pada pusingan pertama pilihan raya, di mana Masoud Pezeshkian memenangi 44%, Saeed Jalili memenangi 40%, Mohammad Bagher Ghalibaf memenangi 14% dan Mostafa Pourmohammadi memenangi <1% undi. Pezeshkian adalah satu-satunya calon reformis dalam undian. Memandangkan tiada calon yang memenangi majoriti dalam pusingan pertama, undian larian telah diadakan pada 5 Julai antara Jalili dan Pezeshkian , yang menang dengan 55% undian. Pada 6 Julai 2024, Kementerian Dalam Negeri mengisytiharkan Pezeshkian sebagai pemenang pilihan raya, dengan Jalili mengakui kekalahan tidak lama selepas itu.

Dengan peratusan keluar mengundi 39.93%, pusingan pertama pilihan raya menyaksikan penyertaan paling rendah untuk pilihan raya presiden dalam sejarah Republik Islam Iran. Peratusan keluar mengundi meningkat pada pusingan kedua kepada 49.68%. Pezeshkian akan duduk sebagai presiden selepas proses pensijilan undi selesai. Perlantikan beliau sepatutnya berlangsung pada awal Ogos.Reformist lawmaker Masoud Pezeshkian wins Iran’s presidential vote  By Nadeen Ebrahim and Michael Rios. 6 July 2024. Retrieved 8 July 2024.Pezeshkian To Be Sworn In As Iran's President Early Next Month Radio Free Europe.By RFE et al. 7 July 2024. Retrieved 8 july 2024.

 Latar belakang 
Pada 19 Mei 2024, selepas presiden Iran Ebrahim Raisi merasmikan kompleks hidroelektrik di takungan Giz Galasi berhampiran sempadan Iran-Azerbaijan, bersama-sama dengan Presiden Azerbaijan Ilham Aliyev, Raisi berlepas dari tapak itu dengan sebuah helikopter. Helikopter itu membawa Raisi dan tujuh lagi penumpang serta anak kapal terhempas kira-kira 13:30 IRST (UTC+03:30) berhampiran kampung Uzi di Varzaqan County di wilayah Azerbaijan Timur. Kemudian pada hari itu, serpihan dari helikopter itu ditemui, dengan semua orang berada di dalamnyaas kapal ditemui mati. Ini menyebabkan Naib Presiden Pertama Mohammad Mokhber menjadi pemangku presiden mengikut Perkara 131 Perlembagaan.

 Sistem pilihan raya 
Presiden Iran biasanya dipilih setiap empat tahun melalui "undi langsung rakyat", seperti yang ditetapkan oleh Perkara 114 Perlembagaan Iran. Pilihan raya presiden akan datang dijadualkan berlangsung pada atau sebelum 18 Jun 2025, tetapi diadakan lebih awal kerana kematian presiden. Di bawah sistem politik Iran, Presiden adalah pegawai tertinggi yang dipilih secara langsung, ketua cabang eksekutif, dan jawatan kedua terpenting selepas Pemimpin Tertinggi. Umur minimum mengundi ialah 18 tahun.

Menurut perlembagaan Republik Islam Iran, mana-mana warganegara Iran yang menganut agama Syiah, setia kepada Perlembagaan, ideologi Kewalian Ahli Fiqh Islam dan Republik Islam boleh mengambil bahagian dalam pemilihan sebagai calon presiden. Sebuah institusi yang dipanggil Agensi Pemantauan Pilihan Raya (EMA), yang diuruskan oleh Majlis Penjaga, memeriksa calon berdaftar dan memilih segelintir untuk bertanding dalam pilihan raya.

Majlis Penjaga tidak mengumumkan secara terbuka sebab penolakan calon tertentu, walaupun alasan tersebut dijelaskan secara tertutup kepada setiap calon. Wanita tidak disekat mengikut perlembagaan daripada bertanding, tetapi semua yang telah mendaftar sebagai calon telah hilang kelayakan oleh Majlis Penjaga. Majlis secara rasmi menafikan menolak pencalonan seorang wanita kerana jantinanya.

Calon yang diluluskan oleh Majlis Penjaga diletakkan pada undian awam. Pemenang ialah calon yang mendapat majoriti (50% tambah satu) undi. Jika tiada calon yang mendapat undi yang mencukupi, pilihan raya larian diadakan antara dua calon dengan undian terbanyak pada hari Jumaat berikutnya. Rakyat Iran yang mengundi semasa pilihan raya menerima setem yang menunjukkan demikian pada sijil kelahiran mereka.

Mengikut perlembagaan, sebaik sahaja keputusan diketahui, Pemimpin Tertinggi mesti menandatangani dekri presiden yang dipilih, dan jika dia enggan menandatangani, presiden yang dipilih tidak akan mengambil alih jawatan presiden. Setakat ini, Pemimpin Tertinggi sentiasa menandatangani dekri presiden yang dipilih. Selepas itu, presiden yang dipilih hendaklah melafazkan dan menandatangani sumpah dalam sidang Majlis Permusyawaratan Islam, di hadapan ahli-ahli Majlis Wali dan ketua Mahkamah Agung.

Untuk pilihan raya ini, lebih 61 juta rakyat layak mengundi, dengan kira-kira 18 juta daripada mereka berumur antara 18 dan 30 tahun. Pengundi dikehendaki mengemukakan sijil kelahiran, pasport atau kad pengenalan pintar Iran. Kementerian Perisikan memberi amaran bahawa calon presiden sentiasa dipantau.

 Pengundian di luar negara 
Pengundian untuk warga Iran di luar negara telah diadakan di 344 lokasi di seluruh dunia. Di Australia, pengundian dibatalkan di Brisbane dan Sydney kerana bantahan oleh diaspora Iran. Penentang kerajaan Iran, yang mahukan boikot pilihan raya, mengkritik pentadbiran Biden kerana membenarkan pemasangan pusat mengundi di Amerika Syarikat. Arab Saudi dan Kanada enggan memberikan kebenaran Iran untuk memasang peti undi di luar negara, walaupun keputusan itu kemudiannya diterbalikkan di Arab Saudi. Stesen mengundi untuk pengundi Kanada sebaliknya diletakkan di sempadan AS-Kanada.

 Tarikh-tarikh 
Berikutan pengumuman kematian Raisi pada 20 Mei, pihak berkuasa mengumumkan pengundian akan diadakan pada 28 Jun. Pendaftaran calon bermula pada 30 Mei dan berlangsung sehingga 3 Jun, manakala kempen berlangsung dari 12 Jun hingga 27 Jun.

 Calon-calon 
Pendaftaran untuk bertanding jawatan presiden bermula pada 30 Mei dan berakhir pada 3 Jun. Seramai 80 orang, termasuk empat wanita, memfailkan pencalonan mereka sebagai presiden. Kebanyakan calon dianggap sebagai konservatif atau ultra konservatif. Senarai akhir calon telah dikeluarkan oleh Majlis Penjaga pada 9 Jun. Menurut Perkara 99 Perlembagaan, mereka yang ditolak oleh majlis tidak dibenarkan membantah penolakan itu.

 Calon-calon yang memohon 
NamaLahirPengalamanKempenRujbingkai|150x150px
Mahmoud Ahmadinejad(umur ) Aradan, IranAhli Majlis Pemahaman Kesesuaian
(sejak 2013)

Presiden Iran

(2005–2013)

Datuk Bandar Tehran

(2003–2005)

Calon presiden yang hilang kelayakan (2017, 2021)Parti:
Persatuan Jurutera Islam
Memohon:bingkai|150x150px
Mehrdad Bazrpash(umur )
Tehran, IranMenteri Jalan Raya dan Pembangunan Bandar
(sejak 2022)

Presiden Mahkamah Agung Audit

(2020–2022)

Ahli Majlis Perundingan Islam

(2012–2016)Parti:
Barisan Kestabilan Revolusi Islam
Memohon:bingkai|150x150px
Zohreh Elahian(umur 56)
Kermanshah, IranAhli Majlis Perundingan Islam
(2008–2012; 2020–2024)Parti:
Persatuan Pencari Laluan
Memohon:bingkai|150x150px
Mohammad Mehdi Esmaili(umur 49)
Kabudarahang, IranMenteri Kebudayaan dan Bimbingan Islam
(sejak 2021)Parti:
Bebas
Memohon:bingkai|150x150px
Mohammad Bagher Ghalibaf(umur )
Torqabeh, IranSpeaker Majlis Perundingan Islam
(sejak 2020)

Ahli Majlis Pemahaman Kesesuaian

(2017–2020)

Datuk Bandar Tehran

(2005–2017)

Calon Presiden (2013, 2017)Parti:
Kemajuan dan Keadilan Populasi Iran Islam
Memohon:bingkai|150x150px
Vahid Haghanian(umur )
Tehran, IranTimbalan Hal Ehwal Khas di Pejabat Pemimpin Tertinggi.Parti:
Bebas
Memohon:bingkai|150x150px
Abdonnaser Hemmati(umur )
Kabudarahang, IranGabenor Bank Pusat Iran
(2018–2021)

Duta Besar ke China

(2018)

Gabenor Insurans Pusat Iran

(2016–2018, 1994–2006)

Calon Presiden (2021)Parti:
Eksekutif Parti Pembinaan
Memohon:bingkai|150x150px
Eshaq Jahangiri(umur 66)
Sirjan, IranNaib Presiden Pertama Iran
(2013–2021)

Menteri Perusahaan dan Galian

(2001–2005)

Menteri Lombong dan Logam

(1997–2001)

Gabenor Wilayah Isfahan

(1992–1997)

Calon presiden yang hilang kelayakan (2021)Parti:
Eksekutif Parti Pembinaan
Memohon:bingkai|150x150px
Saeed Jalili(umur )
Mashhad, IranAhli Majlis Pemberitahuan Kesesuaian
(sejak 2013)

Setiausaha Majlis Keselamatan Negara Tertinggi

(2007–2013)

Ketua Perunding Nuklear

(2007–2013)

Calon Presiden (2013, 2021)Parti:
Bebas
Memohon:bingkai|150x150px
Mostafa Kavakebian(umur )
Semnan, IranAhli Majlis Perundingan Islam
(2008–2012; 2016–2020)

Calon presiden yang hilang kelayakan (2005, 2013, 2017)Parti:
Parti Demokrasi
Memohon:bingkai|150x150px
Sadeq Khalilian(umur 65)
Ahvaz, IranGabenor Jeneral Khuzestan
(2021–2022)

Menteri Pertanian

(2009–2013)Parti:
Bebas
Memohon:bingkai|150x150px
Ali Larijani(umur )
Najaf, IraqAhli Majlis Pemahaman Kesesuaian
(1997–2008; sejak 2020)

Speaker Majlis Perundingan Islam

(2008–2020)

Ahli Majlis Perundingan Islam (2008–2020)

Calon Presiden (2005)

Calon presiden yang hilang kelayakan (2021)Parti:
Bebas
Memohon:bingkai|150x150px
Mohammad Reza Mirtajodini(umur )
Tabriz, IranAhli Majlis Perundingan Islam
(2004–2009, 2020–2024)

Naib Presiden Iran

(2009–2013)Parti:
Bebas
Memohon:bingkai|150x150px
Masoud Pezeshkian(age )
Mahabad, IranAhli Majlis Perundingan Islam
(2008–2024)

Kementerian Kesihatan dan Pendidikan Perubatan

(2001–2005)Parti:
Bebas
Memohon:bingkai|150x150px
Mohammad Reza
Pour Ebrahimi(umur )
Rafsanjan, IranAhli Majlis Perundingan Islam
(2012–2024)Parti:
Parti Gabungan Islam
Memohon:bingkai|150x150px
Mohammadreza
Sabaghian(umur 55)
Bafq, IranAhli Majlis Perundingan Islam
(sejak 2016)Parti:
Bebas
Memohon:bingkai|150x150px
Mahmoud Sadeghi(umur )
Aligudarz, IranAhli Majlis Perundingan Islam
(2016–2020)

Calon Presiden (2021)Parti:
Persatuan Pengajar Universiti Islam
Memohon:bingkai|150x150px
Mohammatmadari(umur )
Tehran, IranMenteri Koperasi, Buruh dan Kebajikan Masyarakat
(2018–2021)

Naib Presiden Iran untuk Hal Ehwal Eksekutif

(2013–2017)

Menteri Perdagangan

(1997–2005)

Calon Presiden (2013)Parti:
Bebas
Memohon:bingkai|150x150px
Alireza Zakani(umur )
Ray, IranDatuk Bandar Tehran
(sejak 2021)

Ahli Majlis Perundingan Islam

(2004–2016; 2020–2021)

Calon Presiden (2013, 2017, 2021)Parti:
Persatuan Pencari Laluan
Memohon:Hamideh Zarabadi(umur 43–44)
Qazvin, IranAhli Majlis Perundingan Islam
(2016–2021)Parti:
Bebas
Memohon:bingkai|150x150px
Masoud Zaribafan(umur 67)
Tehran, IranNaib Presiden Iran
(2009–2013)

Setiausaha Kabinet Iran

(2005–2006)

Ahli Majlis Bandaraya Islam Tehran

(2003–2007)Parti:
Masyarakat Penganut Revolusi Islam
Memohon:
Sebanyak 74 calon telah ditolak pencalonan oleh Majlis Penjaga. Permohonan sekurang-kurangnya 30 pencalonan telah ditolak pada 30 Mei kerana gagal memenuhi "syarat asas untuk kelayakan". Bekas Presiden Mahmoud Ahmadinejad adalah yang paling terkenal yang dilucutkan kelayakan oleh Majlis Penjaga, setelah dilucutkan kelayakan sebelum ini pada 2021.

 Calon-calon yang diluluskan 
Enam calon dibenarkan oleh Majlis Penjaga untuk bertanding jawatan presiden iaitu Mohammad Bagher Ghalibaf, Saeed Jalili, Masoud Pezeshkian, Mostafa Pourmohammadi, Amirhossein Ghazizadeh Hashemi dan Alireza Zakani. Pada 26 Jun, Hashemi menarik balik pencalonannya dan menyeru calon lain untuk mengikuti "supaya barisan hadapan revolusi akan diperkuatkan". Beliau diikuti pada 27 Jun oleh Zakani, yang berbuat demikian dengan alasan keperluan untuk "menyekat pembentukan pentadbiran ketiga" bekas Presiden Hassan Rouhani. Kedua-dua calon, serta Ghalibaf, kemudiannya mengesahkan Jalili pada pusingan kedua.
NamaLahirPengalamanPartiKeputusanRujbingkai|150x150px
Masoud Pezeshkian(umur )
Mahabad, IranAhli Majlis Perundingan Islam
(sejak 2008)

Menteri Kesihatan dan Pendidikan Perubatan

(2001–2005)Bebasbingkai|150x150px
Saeed Jalili(umur )
Mashhad, IranAhli Majlis Pemahaman Kesesuaian
(sejak 2013)

Setiausaha Majlis Keselamatan Negara Tertinggi

(2007–2013)

Ketua Perunding Nuklear

(2007–2013)

Calon Presiden (2013, 2021)Bebasbingkai|150x150px
Mohammad Bagher Ghalibaf(umur )
Torqabeh, IranSpeaker Majlis Perundingan Islam
(sejak 2020)

Ahli Majlis Pemahaman Kesesuaian

(2017–2020)

Datuk Bandar Tehran

(2005–2017)

Calon Presiden (2005, 2013 dan 2017)Kemajuan dan Keadilan Populasi Iran Islambingkai|150x150px
Mostafa Pourmohammadi(umur )
Qom, IranMenteri Kehakiman
(2013–2017)

Menteri Dalam Negeri

(2005–2008)Persatuan Pendeta Pejuangbingkai|150x150px
Amir-Hossein Ghazizadeh Hashemi(umur )
Fariman, IranNaib Presiden Iran
(sejak 2021)

Ahli Majlis Perundingan Islam

(2008–2021)

Calon Presiden (2021)Parti Undang-undang Islam#FF0033bingkai|150x150px
Alireza Zakani(umur )
Ray, IranDatuk Bandar Tehran
(sejak 2021)

Ahli Majlis Perundingan Islam

(2004–2016; 2020–2021)

Calon Presiden (2021)Persatuan Pencari Laluan#FF0033

 Platform kempen 
Dalam ucapan pada 3 Jun, Pemimpin Tertinggi Ayatollah Ali Khamenei memberitahu calon untuk tidak menyerang satu sama lain dan menyatakan keutamaannya untuk "presiden revolusioner". Kebanyakan calon memusatkan platform mereka pada kebajikan sosial dan peningkatan keadaan hidup.

Pihak berkuasa memberikan 20GB data internet percuma untuk digunakan pada utusan domestik dan Telewebion selama 30 hari kepada telefon bimbit untuk mempromosikan maklumat mengenai pilihan raya. Radio Farda yang dibiayai oleh AS menjangkakan jumlah kos pilihan raya itu melebihi 357 juta USD.

 Saeed Jalili 
Saeed Jalili dari Barisan Kestabilan Revolusi Islam bertanding jawatan presiden buat kali keempat. Bekas Menteri Perhubungan Luar semasa rundingan JCPOA, beliau terlibat dalam aktiviti kerajaan selama sedekad menjelang pilihan raya. Beliau disokong oleh Persatuan Mahasiswa Islam. Jalili menerbitkan sebuah buku, di mana pandangannya tentang dasar luar diilhamkan oleh eskatologi berdasarkan penentangan terhadap dunia barat. Jalili menentang rundingan dengan Barat dan pengesahan Pasukan Petugas Tindakan Kewangan (FATF). Di samping itu, Jalili menyokong penyiapan tambahan satu juta unit rumah. Jalili menentang pengimportan kereta dari luar negara manakala Ghalibaf menyokong import kereta. Jalili menjanjikan tiga hari percutian percuma ke kediaman pelancong kerajaan untuk setiap rakyat setahun.

 Masoud Pezeshkian 
Daripada enam calon yang disahkan oleh Majlis Penjaga, Masoud Pezeshkian dianggap sebagai satu-satunya yang mewakili moderat dan reformis. Beliau disokong oleh Nedaye Iranian, Parti Amanah Nasional, Parti Kesederhanaan dan Pembangunan, Gabungan Parti Wanita Reformis, serta bekas Presiden Mohammad Khatami, bekas menteri luar negeri Mohammad Javad Zarif dan Perhimpunan Pasukan Barisan Imam. Slogan kempen Pezeshkian ialah "Hidup Tanpa Malu". Dia berkempen menentang program Nour 2024 peronda Panduan dan mengkritik undang-undang Iran mengenai pemakaian tudung.

Dalam ucapan kempennya, Pezeshkian berkata bahawa dia tidak boleh berbuat apa-apa untuk tahanan politik kerana kuasa untuk membebaskan mereka adalah milik badan kehakiman, bukan presiden. Dia memberitahu pelajar supaya tidak menghina Khamenei dan bahawa dia telah "berasimilasi dengan pemimpin Tertinggi". Kakitangan kempennya menggunakan lagu Baraye yang ditulis oleh penyanyi Shervin Hajipour yang dipenjarakan.

Massoud Pezeshkian menyokong pengharaman pendatang Afghanistan. Dia berkata bahawa dia terbuka untuk mengeratkan hubungan dengan Amerika Syarikat dan merundingkan perjanjian nuklear baharu untuk mengurangkan masalah ekonomi Iran.

 Mohammad Ghalibaf 
Ghalibaf berjanji untuk mengurangkan jumlah pendatang Afghanistan dan membina tembok di sepanjang sempadan Iran dengan Afghanistan dan Pakistan. Beliau menyatakan sokongannya untuk mengukuhkan Paksi Penentangan. Ghalibaf menjanjikan gaji yang lebih baik kepada pekerja kesihatan untuk menghentikan penghijrahan. Masoud Pezeshkian menyokong pengharaman pendatang Afghanistan. Dia berkata bahawa dia terbuka untuk mengeratkan hubungan dengan Amerika Syarikat dan merundingkan perjanjian nuklear baharu untuk mengurangkan masalah ekonomi Iran.

 Mostafa Pourmohammadi 
Mostafa Pourmohammadi berjanji untuk menamatkan penapisan internet. dan menyokong rundingan nuklear tetapi dari kedudukan berkuasa. Dia mengkritik sokongan ketenteraan Iran untuk pencerobohan Rusia ke atas Ukraine kerana apa yang disebutnya kekurangan faedah daripada Rusia.

 Alireza Zakani 
Bagi meraih undi, Alireza Zakani mendakwa akan memberikan 120 tan daging percuma setiap hari. Dia menjanjikan penjagaan kesihatan percuma untuk wanita dan warga emas serta bayaran tunai kepada golongan miskin.

 Bahas 

 Pusingan pertama 
IRIB mengadakan dan menyiarkan debat presiden secara eksklusif. Soalan yang akan dikemukakan dalam perbahasan telah dikongsikan dengan semua calon terlebih dahulu. IRIB dan Pejabat Pilihan Raya memberi amaran kepada calon agar tidak merosakkan imej awam negara. Dokumentari juga akan dihasilkan oleh IRIB untuk calon. Calon-calon ditanya semasa perbahasan pertama mengenai isu-isu seperti inflasi, defisit bajet kerajaan, perumahan dan rasuah. Semua calon berikrar untuk menarik balik sekatan terhadap Iran, mengukuhkan rial dan memperkenalkan pembaharuan.

Calon-calon ditanya semasa perbahasan pertama mengenai isu-isu seperti inflasi, defisit bajet kerajaan, perumahan dan rasuah. Semua calon berikrar untuk menarik balik sekatan terhadap Iran, mengukuhkan rial dan memperkenalkan pembaharuan. Dalam perbahasan itu, Ghalibaf membuat beberapa tuntutan palsu mengenai ekonomi, mengenai pembaziran tenaga dalam negara, KDNK negara dan kadar produktiviti. Wartawan Vahid Ashtari mendakwa Ghalibaf secara palsu mendakwa tidak pernah menyaman mana-mana wartawan. Ashtari telah ditangkap pada 20 Jun selepas menyiarkan rekod bagasi anak perempuan Ghalibaf, yang pergi ke Turki. Zakani secara palsu mengatakan bahawa tidak ada polis hijab yang ditempatkan di Tehran Metro dan bahawa dia tidak menentang vaksin COVID-19 yang diimport. Pourmohammedi mendakwa bahawa program berita IRIB TV2 20:30 menapis dan memanipulasi video yang dihantarnya kepada mereka.

Semasa perbahasan 20 Jun, semasa membincangkan budaya, penasihat Pezeshkian Mohammed Fazeli melemparkan mikrofonnya dan meninggalkan perdebatan selepas bertengkar dengan salah seorang hos. Isu ekonomi sekali lagi dibincangkan semasa perbahasan, serta subsidi bahan api dan pendidikan. Dalam perbahasan ketiga Hashemi berjanji untuk membuat kawasan di pantai untuk wanita menaiki jet ski dan melakukan sukan air, manakala Pourmohammedi berjanji untuk menghapuskan jenayah tidak memakai tudung dan menghentikan tindak balas ganas oleh polis dan Basij. Jalili mengkritik perhatian media terhadap kematian Mahsa Amini dan bukannya kematian beribu-ribu wanita di Gaza. Ghalibaf mendakwa Rangkaian Maklumat Nasional Iran telah berkembang 75%, yang Factnameh [fa]berkata "tidak boleh disahkan".

Dalam perbahasan keempat Pourmohammadi menggelar Jalili sebagai pengkhianat kerana mensabotaj ratifikasi FATF dan perjanjian petroleum 'Bulan Sabit Ahmadinejad' (Inggeris: 'Ahmadinejad's Crescent'), yang dinafikan Jalili dan mengatakan perjanjian Bulan Sabit itu cacat. Bekas Kementerian Petroleum Bijan Namdar Zangeneh berkata "Jalili dan bidaknya Zakani bercakap tentang Bulan Sabit di setiap tempat yang sunyi" dan bahawa Jalili tidak akan datang untuk berdebat dengannya kerana dia akan "mendedahkan betapa banyak kerosakan ekonomi yang tidak dapat diperbaiki oleh Jalili." Hashemi mengkritik Hassan Rouhani dan para reformis kerana bertelagah di Afghanistan dan memuji Ebrahim Raisi kerana berdamai dan tidak membiarkan Israel maju. Pourmohammadi menggelar hukuman mati terhadap tahanan politik Iran pada 1988 sebagai "projek masa sukar kerajaan" dan bahawa "hanya ahli Pertubuhan Mojahedin Rakyat Iran yang memerangi rakyat telah dihukum bunuh."

Dalam perbahasan kelima Hashemi berjanji untuk menghapuskan wajib militer selama dua belas bulan untuk lelaki. Hashemi menafikan bahawa penapisan Internet di Iran wujud, manakala Pezeshkian mempertahankan pemadaman Internet 2019 di Iran. Pourmohammadi berjanji untuk membawa ketelusan kepada Bursa Saham Tehran. Ghalibaf menyalahkan rasuah kerajaan Debsh atas ketidaksamaan. Semasa perbahasan mengenai wanita, seorang wakil Jalili menyalahkan wanita kerana diserang kerana tidak memakai tudung. Jalili sendiri memberitahu seorang penemuduga bahawa mereka tidak memahami "kedalaman strategik" hukum hijab. IRIB menapis ceramah Pezeshkian di mana beliau menyokong Mahsa Amini.
+Senarai debatNoTarikh dan masaPenonton117 June26-27%220 June321 June424 June525 June

 Pusingan kedua 
Semasa perbahasan dua jam di televisyen mengenai IRIB pada 1 Julai, Pezeshkian mengkritik Jalili kerana kekurangan pengalaman pengurusannya, pendiriannya terhadap rundingan nuklear dan ikrarnya untuk mencapai kadar pertumbuhan ekonomi sebanyak 8% semasa memegang jawatan, sambil menambah bahawa pihak berkuasa harus dibenarkan. untuk "melaksanakan" Jalili jika sasarannya tidak tercapai. Jalili menuduh Pezeshkian tidak mempunyai rancangan untuk menguruskan negara dan sebaliknya membawanya ke "kedudukan mundur". Kedua-dua calon berjanji untuk menangani isu melibatkan golongan miskin, pekerja, wanita, kumpulan etnik dan agama minoriti, serta menambah baik perkhidmatan internet. Mereka juga menggesa siasatan terhadap peratusan keluar mengundi yang rendah pada pusingan pertama. Pezeshkian menggelar situasi di Iran sebagai jalan buntu dan berkata bahawa tiada kerajaan akan berkembang dalam sangkar. Dia sekali lagi mengecam Jalili kerana keadaan bayangannya.

Semasa perbahasan terakhir pada 2 Julai, Pezeshkian berjanji untuk menghidupkan semula perjanjian nuklear dengan kuasa asing, manakala Jalili menyeru AS untuk menghormati komitmennya setanding "dengan komitmen yang kami penuhi." Kedua-dua calon berjanji untuk meningkatkan ekonomi, memberikan subsidi tenaga kepada golongan miskin dan memudahkan pengimportan kereta sambil menyokong pembuat kereta domestik. Jalili membuat beberapa dakwaan mengelirukan mengenai ekonomi yang cuba mengkritik pentadbiran Rouhani dan memuji pentadbiran Raisi.

 Kritikan 
United Against Nuclear Iran, kumpulan pelobi anti-Iran di Amerika Syarikat, melaporkan bahawa Ibu Pejabat IRGC Baqiatallah sedang merancang pilihan raya. Majlis Penjaga menafikan dakwaan bahawa mereka telah menipu pilihan raya. Abdolhamid Ismaeelzahi, Imam Jumaat Sunni Sistan dan Baluchistan, mengkritik sistem kerana tidak membenarkan wanita dan calon minoriti agama dan menutup masjid Sunni dan mempersoalkan kuasa presiden. Empat ulama Sunni telah ditangkap di Urmia kerana mengkritik pilihan raya. Tokoh dan kumpulan pembangkang monarki luar negara seperti Reza Pahlavi, bekas putera mahkota Iran, dan Parti Iran-Novin yang dibentuk semula menggelar pilihan raya itu sebagai sarkas. Barisan Nasional memboikot pilihan raya.

Walaupun ia adalah suatu jenayah, pertubuhan Ibu-Ibu Pengadu Iran, anak perempuan bekas presiden Akbar Rafsanjani, Faezeh Hashemi Rafsanjani, Pemenang Hadiah Keamanan Nobel Narges Mohammadi,aktivis yang dipenjarakan Abolfazl Ghadyani, bekas perdana menteri Mir-Hossein Mousavi dan isterinya yang ditahan di rumah Zahra Rahnavard dan Gabungan untuk Republik Demokratik Sekular di Iran telah menyeru supaya pilihan raya diboikot. Pelbagai tahanan politik reformis seperti Mostafa Tajzadeh enggan menyokong penyertaan. Hashtag #ElectionCircus menjadi topik utama di kalangan rakyat Iran di media sosial, serta hashteg "minoriti pengkhianat", merujuk kepada gesaan terhadap pengundian sama ada Pezeshkian atau Jalili pada pusingan kedua dan memanggil sesiapa yang berbuat demikian sebagai "pengkhianat".

Pada pusingan pertama, majoriti pengundi tidak mengundi, menyebabkan peratusan keluar mengundi sebanyak 39.93%, terendah dalam sejarah Republik Islam. Peratus keluar mengundi meningkat kepada 49.68% undi pada peringkat larian, mungkin untuk menghalang pemilihan Jalili.

 Undian pendapat dan ramalan 
TarikhPeninjau pendapatSaiz sampelMargin kesilapanJaliliGhalibafPezeshkianHashemi (Menarik diri memihak kepada Jalili, Ghalibaf dan Zakani)Zakani (Menarik diri memihak kepada Jalili dan Ghalibaf)PourmohammadiBelum buat keputusanMendahului4 JulaiMajlis Perundingan Islam44.2%53.7%9.5%3 JulaiAgensi Berita Pelajar Iran±2%43.9%49.5%5.6%26 JunUniversiti Tehran3.5%26.8%23.3%32.9%3.6%1.7%1.6%7.7%6.1%26 JunAgensi Mengundi Pelajar Iran358928.8%19.1%33.1%2.8%2.1%1.4%10.5%4.3%22–24 JunInstitut Tinjauan Pendapat Mellat (Majlis Perundingan Islam)110016.3%16.9%23.5%3.2%1.2%0.5%38.4%6.6%22–23 JunShenaakht100020%19%28%3%1%1%28%8%22–23 JunUniversiti Imam Sadeq150021.5%23.4%24.4%4.5%2.4%2%21.8%1%22–23 JunIranian Students Polling Agency405724%14.7%24.4%2%1.7%0.7%30.6%0.4%18–20 JunIRIB22.5%19.5%19.4%2.7%2.2%0.9%28.4%3%18–20 JunInstitut Tinjauan Pendapat Mellat (Majlis Perundingan Islam) 85018.2%20.7%18.9%4.6%2%1.8%33.8%1.8%18–19 JunAgensi Mengundi Pelajar Iran454526.2%19%19.8%2.6%2%0.9%27.4%6.4%18–19 JunUniversiti Imam Sadeq 23.5%29.3%30%2.7%1.2%1.1%12.4%0.7%11–13 JunPusat Penyelidikan Budaya, Seni dan Komunikasi36.7%30.4%28.3%1.4%1.7%1.4%62%6.3%30 MeiPermulaan pendaftaran
Agensi Pengundian Pelajar Iran meramalkan peratusan keluar mengundi sebanyak 44.4%. Menurut tinjauan pendapat yang dijalankan antara 26 dan 29 Mei 2024 oleh Pusat Penyelidikan Majlis, peratusan keluar mengundi diramalkan melebihi 53%. Di hujung spektrum yang lain, pengundian yang dijalankan oleh Kementerian Kebudayaan dan Bimbingan Islam meramalkan hanya 30% penyertaan di Tehran. Perintah Penguatkuasaan Undang-undang Republik Islam Iran memberi amaran kepada orang ramai agar tidak berkongsi siaran dengan tinjauan pendapat palsu, mengisytiharkannya sebagai jenayah.

Pada 25 Jun, Pemimpin Tertinggi Ayatollah Ali Khamenei menyeru "penyertaan yang tinggi" dalam pilihan raya, menyebutnya "kebanggaan republik Islam".Beliau juga memberi amaran terhadap menyokong calon yang percaya bahawa "semua cara untuk maju" datang dari Amerika Syarikat. Abbas Abdi, salah seorang tokoh reformis Iran yang paling berpengaruh, meramalkan peratusan keluar mengundi maksimum 60%, dan sekurang-kurangnya 55%. Saluran Telegram IRGC memulakan tinjauan di mana Pezeshkian memenangi 60% undian.

 Pengendalian 
Pengundian diadakan di hampir 60,000 pusat mengundi dan 90,000 "tempat mengundi" di seluruh negara, manakala lebih 300 pusat mengundi ditubuhkan di luar negara. Undian pada pusingan pertama pada mulanya dijangka berlangsung dari 08:00 hingga 18:00, tetapi telah dilanjutkan pada saat akhir oleh Kementerian Dalam Negeri kepada 20:00. Pengundian juga dilanjutkan sehingga tengah malam pada pusingan kedua pengundian.

 Insiden 
Sebuah video telah disiarkan semasa kempen seorang peguam pro-Pezeshkian di Tabriz dipukul di padang pasir oleh pasukan keselamatan. Kementerian Kehakiman membuka siasatan. Dua anggota pasukan keselamatan maut dalam serangan senjata api ke atas kenderaan yang membawa peti pilihan raya di Sistan dan Baluchistan.

Menteri Internet Iran mendakwa rangkaian gentian optik negara itu telah disabotaj pada 28 Jun. Kementerian dalam negeri berkata ia telah menahan ahli "Projek 1000 Dataran" yang merancang untuk meraikan kemenangan pilihan raya calon yang tidak didedahkan.

 Keputusan 
Keputusan rasmi menunjukkan Pezeshkian dan Jalili menuju ke pusingan kedua yang dijadualkan pada 5 Julai. Peratusan keluar mengundi pada pusingan pertama ialah 40 peratus, terendah untuk pilihan raya presiden di Iran sejak 1979, manakala sejumlah 1,056,159 undi disifatkan sebagai rosak. Pilihan raya itu juga menyaksikan undian larian presiden pertama di Iran sejak 2005.

 Data wilayah (pusingan pertama) 
+Komposisi undi wilayah Iran bersama dengan kadar penyertaanWilayahMasoud Pezeshkian (Undi)Saeed Jalili (Undi)Mohammad Bagher Ghalibaf (Undi)Mostafa Pourmohammadi (Undi)Undi TotalKadar Penyertaan (%)Azarbaijan, East1,067,088244,07657,4327,2761,402,10844.11Azarbaijan, West806,620145,61958,0114,9601,010,21040Ardabil382,64772,87836,3772,676504,60248.5Isfahan428,098868,431139,97916,5241,454,03241Alborz298,664271,69597,182741674,14840.13Ilam119,84344,70630,8521,704208,18747Bushehr144,138167,21740,8502,618374,34546.5Tehran1,492,1641,165,518673,00035,5823,366,26433Chaharmahal and Bakhtiari123,046118,52328,2312,464282,26440Khorasan, South102,354225,82548,7762,319391,32964Khorasan, Razavi661,4931,212,033429,45819,3302,415,69649.39Khorasan, North115,697115,67257,6381,026320,40745Khuzestan433,699524,084175,73212,5291,146,04429.6Zanjan195,165132,40948,4791,026392,00046.2Semnan73,287137,08134,7592,302262,28449.2Sistan and Baluchestan443,226199,97687,7884,368735,35840Fars532,947634,294132,84810,2921,310,38136Qazvin156,853166,85251,8113,358395,75342.8QomAkan ditentukanAkan ditentukanAkan ditentukanAkan ditentukanAkan ditentukan57KordestanAkan ditentukanAkan ditentukanAkan ditentukanAkan ditentukanAkan ditentukanAkan ditentukanKerman329,470477,589215,8928,5131,070,28646Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad123,240102,11255,3481,518288,93749.3Golestan275,366205,97481,0955,023591,20141.16Gilan317,248216,33990,0196,759656,93632.6Lorestan234,721191,510100,9674,395540,00036Mazandaran406,485448,308132,1519,6291,043,57042.3Markazi136,282233,64561,3594,355457,07439.9HormozganTBDTBDTBDTBDTBDTBDHamedan199,466266,87576,5835,283572,84239Yazd165,69621351335,6803,829436,72258.18

 Kesudahan 
Dalam kenyataan pertamanya selepas kemenangannya, Pezeshkian berkata bahawa "jalan sukar di hadapan tidak akan lancar", sambil berjanji untuk berkhidmat kepada semua rakyat Iran. Dalam kenyataan konsesinya, Jalili menggesa agar Pezeshkian dihormati. Pezeshkian dijangka mengambil alih jawatan presiden dalam tempoh 30 hari selepas pilihan raya, selepas beliau meletakkan jawatannya dalam Majlis Perundingan Islam dan mendapat kelulusan rasmi Khamenei. Dalam ucapannya di Makam Ruhollah Khomeini, Pezeshkian mengucapkan terima kasih kepada Khamenei atas sokongannya. Khamenei memuji kehadiran walaupun apa yang disebutnya kempen "oleh musuh negara Iran untuk menimbulkan keputusasaan dan perasaan putus asa" dan menyeru Pezeshkian untuk "menetapkan visinya pada ufuk yang tinggi dan terang."

Penasihat Kanan Khamenei Kamal Kharazi menyatakan bahawa pilihan raya itu tidak akan menjejaskan dasar luar Iran kerana ia dikawal oleh Majlis Strategik untuk Hubungan Luar [fa].

 Reaksi 

 Domestik 
Khamenei memperkecilkan peratusan keluar mengundi yang rendah, mengatakan bahawa ia tidak menunjukkan penentangan terhadap sistem politik, tetapi mengarahkan siasatan terhadap puncanya. Bekas menteri Ata'ollah Mohajerani mengkritik pentadbiran Presiden Mokhber kerana gagal memenuhi mandatnya dan sebaliknya berkempen untuk Jalili. Mokhber telah menafikan perkara ini. Akhbar Kayhan menyiarkan editorial yang mengatakan bahawa kerajaan tidak akan tunduk kepada pemerasan oleh pemboikot pilihan raya. Akhbar reformis Sazandegi dan Hammihan menggesa pengundi untuk mengambil bahagian dalam pilihan raya melalui editorial mereka.

Bekas ahli parlimen Mahmoud Sadeghi berkata bahawa Pertubuhan Kemajuan Islam membayar ulama untuk berkempen untuk Jalili. Komandan jeneral IRGC, Hossein Salami menggelar pilihan raya itu sebagai "jihad hari ini". Perikatan untuk Demokrasi dan Kebebasan di Iran Hamed Esmaeilion, Reza Pahlavi dan Masih Alinejad memuji kehadiran yang rendah dalam sejarah sebagai kemenangan menentang rejim.

 Antarabangsa 

 : Perdana Menteri Nikol Pashinian mengucapkan tahniah kepada "Republik Islam Iran yang bersaudara" atas pemilihan presiden baharu dan menyatakan harapan bahawa Pezeshkian akan terus melaksanakan perjanjian Armenia-Iran sedia ada..
 : Presiden Ilham Aliyev mengucapkan tahniah kepada Pezeshkian dan menjemputnya melawat negara itu.
 : Presiden Alexander Lukashenko menyifatkan kemenangan Pezeshkian sebagai "kemenangan tanpa syarat rakyat Iran".
 : Pemimpin tertinggi Xi Jinping mengucapkan tahniah kepada Pezeshkian atas pilihan raya itu.
 : Presiden Miguel Díaz-Canel mengucapkan tahniah kepada Pezeshkian.
 : Setiausaha Agung Hassan Nasrallah mengucapkan tahniah kepada Pezeshkian atas pemilihannya, sambil menambah bahawa kumpulannya akan terus "bergantung kepada Iran sebagai penyokong yang lebih kuat".
 : Perdana Menteri Narendra Modi mengucapkan tahniah kepada Pezeshkian, berkata beliau "tidak sabar untuk bekerjasama rapat" dengannya dalam mengukuhkan hubungan mereka.
 : Presiden Abdul Latif Rashid mengucapkan tahniah kepada Pezeshkian dan negara itu dalam catatan Twitter.
 : Presiden Nechirvan Barzani mengucapkan tahniah kepada Pezeshkian atas kemenangannya, mengatakan bahawa dia berharap untuk memajukan hubungan antara wilayah autonomi dan Iran.
 :Emir Mishal Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah mengucapkan tahniah kepada Pezeshkian, dengan berkata beliau mendoakan "lebih kemakmuran dan pembangunan untuk Republik Islam".
 : Perdana Menteri Abdul Hamid Dbeibah mengucapkan tahniah kepada Pezeshkian di Twitter dan mendoakan kejayaannya dalam berkhidmat untuk negaranya, dan berharap untuk mengukuhkan hubungan dua hala antara Iran dan Libya, dan bekerjasama untuk mempromosikan keamanan, kestabilan dan kemakmuran di rantau ini.
 : Perdana Menteri Anwar Ibrahim mengucapkan tahniah kepada Pezeshkian di Facebook, mengatakan bahawa pilihan raya itu "mencerminkan semangat demokrasi Iran yang bersemangat dan menandakan masa depan yang menjanjikan untuk Iran".
 : Perdana Menteri Shehbaz Sharif menyatakan hasratnya untuk bekerjasama dengan Pezeshkian dan memastikan "masa depan yang cerah untuk kedua-dua rakyat kita melalui kerjasama yang saling menguntungkan".
 : Emir Tamim bin Hamad Al Thani mengucapkan tahniah kepada Pezeshkian dan menyatakan hasratnya untuk "pembangunan selanjutnya dan kemakmuran hubungan bersama".
 : Presiden Vladimir Putin mengucapkan tahniah kepada Pezeshkian dan menyatakan harapan bahawa tempoh perkhidmatannya akan mengukuhkan hubungan dua hala.
 : Raja Salman dan Putera Mahkota Mohammed bin Salman mengucapkan tahniah kepada Pezeshkian, dengan Raja berharap pemilihannya membawa kepada "mendalam" hubungan.
 : Kementerian Luar Negeri mengucapkan tahniah kepada Pezeshkian dan berkata ia berharap untuk "meningkatkan lagi hubungan persahabatan kami dengan Iran".
 : Presiden Bashar al-Assad berkata beliau berhasrat untuk bekerjasama dengan pentadbiran baharu "untuk meningkatkan hubungan strategik Syria-Iran dan membuka ufuk baharu yang menjanjikan untuk kerjasama dua hala".
 : Presiden Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan berkata beliau mendoakan Pezeshkian "berjaya dalam peranannya" dan berharap "untuk bekerjasama bagi mengukuhkan lagi hubungan" dengan Iran.
 : Jabatan Negara menyifatkan pilihan raya itu sebagai "tidak bebas atau adil" dan menyatakan kadar ketidakhadiran pengundi yang ketara, sambil menambah bahawa ia tidak menjangkakan keputusan itu akan menghasilkan perubahan dalam dasar Iran dan situasi hak asasi manusia.
 : Menteri Luar Negeri Yván Gil memuji pengundi atas "komitmen mereka yang ditunjukkan kepada demokrasi", sambil menambah bahawa Pezeshkian akan mendapat "sokongan mutlak" Presiden Nicolás Maduro.

 Nota 

 Rujukan 

 Pautan luar 


 Dr Masoud Pezeshkian
 Jebhe Paydari (Jalili's party) , Jalily's X account
 Office of the president