Bahasa Melayu Selangor

Bahasa Melayu Selangor (Tulisan Jawi: بهاس ملايو سلاڠور) atau bahase Selangow ialah salah satu bahasa Melayu setempat dituturkan di negeri Selangor dan Kuala Lumpur. Dialek ini mempunyai pelbagai ragam. Kepelbagaian ini berkait rapat dengan keadaan penuturnya yang terdiri daripada penutur pendatang dari pelbagai kawasan dialek Melayu  lain di Semenanjung. Sebagai tempat pertembungan pelbagai penutur dialek Melayu, maka tentu sahaja sukar bagi kita untuk memastikan ragam yang manakah yang mencirikan dialek asli Melayu Selangor sebenar. Terdapat 2 subdialek Selangor iaitu subdialek Selangor Barat dan subdialek Kuala Lumpur. Bahasa Melayu Selangor dengan Bahasa Melayu Johor-Riau tidak banyak berbeza. Hal adalah kerana, kedua-duanya tidak banyak menerima pengaruh daripada negara luar.

Asal usul Dialek Selangor
Sepertimana dialek-dialek Melayu yang lain, Selangor pada hakikatnya mempunyai dialek sendiri. Berasaskan kajian bertajuk Susur Galur Bahasa Melayu oleh Prof. Emeritus Dato’ Asmah Haji Omar (1985), beliau menggunakan kajian fonologi iaitu penyebutan huruf dan pola bunyi sesuatu perkataan dalam subdialek Selangor Barat dan Kuala Lumpur.

Kawasan Timur di Selangor iaitu dari Petaling Jaya dan Ulu Langat di Selatan, meliputi wilayah Kuala Lumpur dan dari Utara hingga ke Ipoh dan dinamakan subdialek Kuala Lumpur. Seterusnya, kawasan Barat dari Selatan Sungai Selangor hingga ke Selatan meliputi daerah Kuala Langat namakan subdialek Selangor Barat.

Sebut sahaja mengenai dialek Selangor mesti berkait rapat dengan “cakap KL” iaitu bahasa standard kelainan pepet (bahasa pasar). Sebelum kemerdekaan, ramai orang dari negeri lain berhijrah ke Kuala Lumpur untuk bekerja dan ketika itu juga Bahasa Melayu belum menjadi bahasa rasmi negara. Hal ini mencetuskan dua subdialek di Selangor iaitu subdialek Kuala Lumpur dan subdialek Selangor Barat.

Contoh perbezaan
Bahasa Melayu Selangor yang paling asli ialah Subdialek Selangor Barat
Bahasa Melayu PiawaiDialek SelangorKenapaKenapeBesarBesaw/BesowPahitPaitKamu, KauKau, KoRuntuhRuntoHantarAntawLangitLangetLangsirLangsewAlmariAlmariHariAriSentuhSentoHijauIjau/IjoMerahMeyrahHitamItamAtauAtau/AtawWarnaWanePenuhPenoDindingDindengKerjaKejeKukuhKukoSatuSatuwDuaDuweTigaTigeEmpatPatLimaLimewEnamNamTujuhTujoLapanLapanSembilanSemilanSepuluhSepuloDua belasDoblas/DuweblasDua puluhDoploh/DuweplohAirAiw/AeHujanUjanAmbilAmek/AmikKejapJapHatiAtiPergiPegi/giApaApe/ApewTidurTidowKatilKatelBecaBeceKuala LumpurKolumpoDengkilDengkelKuala SelangorKolselangowKita SelangorKite SelangowSungguhSunggoSyukurSyukowHulu LangatUlu LangekHadiahAdiahSiapaSiape/SapeKalendarKalendowGaduhGadoBelajarBelajow/BelajawDapurDapowKuningKunengSenjataSenjateLuar BandarLuow Bandow/Luaw BandawBaikBaekHampirAmpewHendakEndakHapusApuzHarusArusHentamEntamSalinSalenMejaMejeSeluarSeluaw/SeluowTakutTakotBasuhBasoSanaSaneApa HalPehalManaManeSebelasSeblasHutanUtanSatu JutaSejuta/SejuteGatalMiangOrenOrengRusuhRusoSofaSofeBijiBijikMataMateLancarLancow/LancawCantikLawaMusuhMuso

Kata Penguat Selangor 
Loghat Selangor juga mempunyai beberapa kata penguat yang unik bagi menunjukkan peri pentingnya sesuatu sifat atau keadaan tersebut. Contoh:

Warna

Meyrah Menyale - Merah Terang

Itam Pekat - Hitam Pekat

Ijo Cae - Hijau Cair

Biru Tue - Biru Tua

Pengiraan

Satuw/Sato - Satu

Duwe - Dua

Tige - Tiga

Pat - Empat

Limew - Lima

Nam - Enam

Tujo - Tujuh

Lapan - Lapan

Semilan - Sembilan

Sepulo - Sepuluh

Rasa

Masen - Masin

Manes - Manis

Tawo Meleseh - Sangat Tawar

Pait - Pahit

Sifat

Burok - Buruk

Baek - Baik

Kuko - Kukuh

Bahye - Bahaya

Suke- Suka

Contoh Ayat
Bahasa Melayu PiawaiBahasa Melayu SelangorKamu sedang buat apa?Ko buat ape?Mak kau hijau!Mak ko ijau/ijo!Kamu hendak pergi ke mana?Ko nak gi mane?Hari ini hari Selasa ke?Ari ni ari selase ke?Manalah telefon aku di meja ini, sudah hilang ke?Manelah telefon aku kat meje ni, dah ilang ke? Tolong ambilkan baru kurung saya yang berwarna hijauTolong amekkan baju kurung saye wane ijau/ijoMimi suka memakai baju berwarna hitamMimi suke pakai baju wane itamKau ini, pergilah mandi! Sudah macam orang penat aku tengokKo ni, gi mandi! Dah klabu asap aku tengokKita hendak pergi ke Kuala SelangorKite nak gi Kolselangow

Jenis-jenis subdialek
Penggunakan Subdialek Selangor Barat dan Subdialek Kuala Lumpur telah berkembang sebelum Merdeka. 

Masyarakat Melayu Selangor disebut A bertukar menjadi E pepet dan ikut kelompok dialek selatan Semenanjung. 
Bahasa Selangor Bahasa Melayu PiawaiApeApaAdeAdaKeraneKeranaLupeLupaMukeMukaGiPergiJapKejap/Sebentar

Penukaran vokal i kepada e contohnya:
Bahasa Selangor Bahasa Melayu PiawaiDindengDindingLangetLangitCermenCerminLangsewLangsirKunengKuningBalekBalik

Perbezaan ketara antaranya sebutan H tidak kedengaran bagi subdialek Selangor Barat, Tidak seperti subdialek Kuala Lumpur mengikut Bahasa Stardard.
Subdialek Selangor BaratSubdialek Kuala Lumpur Bahasa Melayu PiawaiAbisHabisHabisIjauHijauHijauItamHitamHitamAriHariHariUjanHujanHujanUtangHutangHutang
Persamaan bagi kedua subdialek ini menggantikan huruf U kepada O,namun huruf di hujung tidak disebut dalam subdialek Selangor Barat.
Subdialek Selangor BaratSubdialek Kuala LumpurBahasa Melayu PiawaiPeloPelohPeluhPuloPulohPuluhJato Jatoh JatuhTujoTujohTujuhGadoGadohGaduhSemboSembohSembuh
Yang ketiga dalam subdialek Kuala Lumpur, perkataan huruf R akan dibuang manakala subdialek Selangor Barat akan menukarkan huruf R kepada W seperti dialek Melaka.
Subdialek Selangor BaratSubdialek Kuala LumpurBahasa Melayu PiawaiBesawBesaBesarUlawUlaUlarSedawSedaSedarKhabawKhabaKhabarTukawTukaTukarKejawKejaKejar
Dalam ketiga-tiga kajian ini, subdialek Selangor Barat boleh dikatakan mempunyai persamaan dengan dialek Melaka manakala subdialek Kuala Lumpur mempunyai persamaan dengan dialek Johor. Hal ini bersangkut-paut dengan masa yang silam terdapat banyak dialek yang meluas secara selari dalam paksi Utara-Selatan

Penggunaan dialek Johor digunakan oleh orang dari kawasan Melaka Tengah sekarang ini hingga ke Sungai Selangor. Oleh itu, Negeri Selangor hanya menjadi tumpuan penduduk-penduduk dari kawasan-kawasan lain sebagai satu kawasan bahasa yang penuh dengan ciri kepelbagaian maka terciptalah subdialek-subdialek seperti Selangor Barat dan Kuala Lumpur.

Namun, kami ingin menekankan kepada subdialek Selangor Barat kerana subdialek ini tidak ramai orang tahu.

 Dialek Daerah Kuala Langat 
Dialek Melayu Jugra dan Dialek Melayu Langat masing-masing memiliki keunikan tersendiri. Dialek-dialek ini memperlihatkan ciri-ciri linguistik yang berbeza.

Dialek Melayu Langat
Majoriti penduduk di Kuala Langat terdiri daripada komuniti Melayu berketurunan Jawa, yang berkomunikasi menggunakan pencampuran dialek dikenali sebagai varian koine. Komuniti ini sering dirujuk sebagai Jawa-Melayu. Namun, terdapat satu dialek yang berasal daripada penduduk Melayu di kawasan ini, iaitu dialek Melayu Langat. Dialek ini dikenalpasti sebagai varian kepada dialek Melayu Negeri Sembilan berdasarkan faktor geografi, memandangkan kawasan Hulu Langat bersempadan dengan Negeri Sembilan. Hubungan geografi ini memberikan pengaruh linguistik yang signifikan terhadap perkembangan dialek Melayu Langat.

Bahasa Melayu PiawaiDialek Melayu LangatSilauSilaePayauPayaeUlarUlaeBesarBesaeSemakElukaeSebelasSebelahNipisNipih

Dialek Melayu Jugra 
Dialek Melayu Jugra ialah dialek unik yang berasal dari kawasan Jugra, Selangor. Ia tidak dipengaruhi oleh mana-mana dialek lain atau pencampuran dialek (koine). Menurut kajian, dialek ini mempunyai tiga varian utama, iaitu varian Sungai Buaya, varian Pulau Nyatoh, dan varian Kelanang, yang masing-masing memperlihatkan perbezaan dalam aspek sebutan dan kosa kata.

Berikut adalah simbol vokal dan konsonan utama yang digunakan dalam kajian mengenai dialek ini:  

 ə: Sebutan vokal e taling. Contohnya: kedai, helang, emak, belut.  
 ʔ: Hentian glotis, yang merujuk kepada ketiadaan sebutan penuh pada akhir perkataan. Contohnya: tidak, jimak, istinjak.  
 x: Sebutan bagi bunyi huruf “kh”. Contohnya: khabar, khazanah, akhir.  

Vokal depan dalam dialek Melayu Jugra merangkumi bunyi [i, e, a]. Bunyi-bunyi ini menunjukkan fleksibiliti tinggi kerana boleh muncul di posisi awal, tengah, atau akhir suku kata, sama ada dalam suku kata terbuka mahupun tertutup. Keunikan ini memberikan identiti tersendiri kepada dialek Melayu Jugra dan membezakannya daripada dialek-dialek Melayu yang lain.  

Glos Varian Sg. BuayaVarian Pulau NyatohVarian KelanangSiapaSapəSapəSapəLamaLaməLaməLaməUbatObatOba?

Bunyi-bunyi bagi vokal belakang yang terdapat dalam dialek Melayu Jugra merangkumi dua fonem vokal, iaitu [u, o]. Vokal ini terdiri daripada vokal belakang tinggi [u] dan vokal belakang separuh tinggi [o]. Kedua-dua vokal belakang ini boleh muncul pada posisi awal kata, tengah kata, dan akhir kata dalam dialek ini. 

Berikut adalah contoh penggunaannya:  

Glos Varian Sg. BuayaVarian Pulau NyatohVarian KelanangUlar UlaUlaUlaBolehBulehBulehBulehUbatObatOba?

Vokal tengah [ǝ] ini dilihat mempunyai bahagian yang lengkap kerana boleh muncul pada semua posisi kata misalnya pada posisi suku kata tengah, dan posisi akhir kata. Penyebaran vokal tengah [ǝ] dalam dialek Melayu Jugra boleh dilihat dalam contoh jadual yang berikut:

Glos Varian Sg. BuayaVarian Pulau NyatohVarian KelanangSiapa SapəSapəSapəLamaLaməLaməLaməSepuluhSəpulohSəpuloh

Rujukan
 https://soscili.my/orang-selangor-tidak-sedar-ada-dialek-sendiri-ini-perbezaan-dialek-yang-kita-tak-tahu/?amp=1

 https://ejournal.ukm.my/ebangi/article/view/22485

 https://ejournal.ukm.my/ebangi/article/download/22485/7081

 https://www.scribd.com/document/51680117/DIALEK-MELAYU-SELANGOR

Kategori:Selangor
Kategori:Bahasa Melayu
Kategori:Bahasa di Malaysia
Kategori:Bahasa-bahasa Melayu