Foča

Foča (; , ) ialah sebuah pekan dan perbandaran di tenggara Bosnia dan Herzegovina, di entiti Republika Srpska di tebing sungai Drina. Sehingga 2013, pekan ini mempunyai populasi 12,234 penduduk, manakala perbandarannya mempunyai 18,288 penduduk.
Foča adalah pusat beberapa fakulti (seperti Fakulti Teologi Perubatan dan Ortodoks St. Basil dari Ostrog) Universiti Istočno Sarajevo. Ia juga menempatkan "Seminari St. Peter Sarajevo dan Dabar-Bosna", salah satu daripada tujuh seminari dalam Gereja Ortodoks Serbia. Foča juga, sehingga tahun 1992, menempatkan salah satu sekolah menengah Islam terpenting di Bosnia, Madrasah Mehmed Pasha Kukavica. Taman Negara Sutjeska, yang merupakan Taman Negara tertua di Bosnia dan Herzegovina, juga terletak di kawasan perbandaran ini.

 Sejarah 

 Sejarah awal 
Pekan ini dikenali sebagai Hotča atau Hoča semasa zaman pertengahan. Ia menjadi pusat perdagangan penting di laluan antara Ragusa (kini Dubrovnik) dan Konstantiniyah (kini Istanbul, Turki). Dengan seluruh Gornje Podrinje, Foča adalah sebahagian daripada Empayar Serbia sehingga 1376, apabila ia terikat dengan Kerajaan Bosnia di bawah Raja Tvrtko, raja Serbia, Bosnia, Tanah Pantai dan Zachlumia. Selepas kematian baginda, Hoča diperintah oleh duke-duke Zachlumia, paling terkenal ialah Herzog Šćepan. Foča ialah pusat daerah Sanjak Usmaniyah Herzegovina, diasaskan pada 1470 dan kekal sehingga 1572, apabila pusatnya dipindahkan ke Pljevlja.

 Perang Dunia Kedua 
kiri|thumb| Belia-belia Foča memasuki Belgrade sebagai sebahagian daripada Partisan Yugoslavia
Pada tahun 1941, organisasi Fasisme Ustaše membunuh pemimpin-pemimpin Serb terkemuka di Foča. Antara Disember 1941 dan Januari 1942, lebih dua ribu orang awam Muslim Bosnia telah dibunuh di Foča oleh gerakan gerila Chetnik sebagai balas dendam atas penindasan tentera Muslim dalam Ustaše terhadap orang Serb. Selain itu, Chetnik menyerang Ustaše dan di Foča pada Ogos 1942.
kiri|thumb| Tjentište, lembah pahlawan, didedikasikan untuk perajurit dan mangsa Perang Dunia Kedua
Pada 13 Februari 1943, Pavle Đurišić melaporkan kepada Draža Mihailović perbuatan Chetnik di daerah Foča, Pljevlja, dan Čajniče: "Semua perkampungan Muslim di tiga daerah yang disebutkan telah dibakar sepenuhnya sehingga tidak ada satu rumah yang masih utuh. Semua harta benda musnah kecuali lembu, jagung, dan gelenggang."

Dalam operasi Chetnik, "22 maut, yang mana 2 akibat kemalangan, dan 32 cedera. Dalam orang Islam, sekitar 1,200 pejuang dan sehingga beberapa ribu mangsa orang awam daripada kedua-dua warganegara."Hoare, Marko Attila (2006). Genocide and Resistance in Hitler's Bosnia: The Partisans and the Chetniks. Oxford University Press. pp. 331–32. ISBN 0-19-726380-1. Đurišić berkata bahawa penduduk Islam yang tinggal melarikan diri dan kepulangan mereka telah dihalang. Perbandaran Foča juga merupakan tapak Pertempuran Sutjeska antara Partisan Yugoslav Tito dan tentera Jerman. Sebuah tugu peringatan kepada Partisan yang terkorban telah didirikan di kampung Tjentište.

 Perang Bosnia 
Pada tahun 1992, pada permulaan Perang Bosnia, bandar Foča jatuh ke dalam tangan Tentera Republika Srpska. Dari 7 April 1992 hingga Januari 1994, tentera, polis dan pasukan separa tentera Serb telah menggubal kempen pembersihan etnik di kawasan Foča terhadap orang awam Bosniak. Menurut satu anggaran, kira-kira 21,000 orang bukan Serb meninggalkan Foča selepas Julai 1992. Kebanyakan yang berjaya melarikan diri menetap di bandar Rožaje di Montenegro sehingga perang tamat. Hanya kira-kira 10 orang Islam yang tinggal pada akhir konflik tersebut. Tiga belas masjid termasuk Masjid Aladža musnah dan 22,500 orang Islam yang majoriti penduduknya telah melarikan diri. Hakim-hakim Tribunal menentukan tanpa keraguan munasabah lagi tujuan kempen Serb di Foča adalah, antara lainnya, "untuk membersihkan kawasan Foča daripada orang Islam" dan menyimpulkan "untuk tujuan itu, kempen itu telah berjaya."

Dalam banyak keputusan, Tribunal Jenayah Antarabangsa bagi bekas Yugoslavia (ICTY) memutuskan bahawa pembersihan etnik, pembunuhan, rogol besar-besaran dan pemusnahan yang disengajakan ke atas harta benda dan tapak budaya Bosniak merupakan jenayah terhadap kemanusiaan. Menurut Pusat Penyelidikan dan Dokumentasi Sarajevo (IDC), 2,707 orang terbunuh atau telah hilang di perbandaran Foča semasa perang. Antaranya 1,513 orang awam Bosniak dan 155 orang awam Serbia. Selain itu, pihak berkuasa Serb Bosnia membina kem-kem rogol di mana ratusan wanita telah dirogol. Ramai pegawai Serb, tentera dan peserta lain dalam pembunuhan beramai-ramai Foča telah dituduh dan disabitkan dengan jenayah perang oleh ICTY.

 Selepas perang 
Pada tahun 1995 Perjanjian Dayton mewujudkan koridor wilayah yang menghubungkan bandar Goražde yang dahulunya dikepung dengan entiti Persekutuan; akibatnya, bahagian utara Foča telah dipecahkan untuk membuat perbandaran Foča-Ustikolina. Sebelum itu pada tahun 1994, pekan yang telah dibasmi etniknya itu dinamakan semula kepada Srbinje (), "tempat orang Serb". Pada tahun 2004, Mahkamah Perlembagaan Bosnia dan Herzegovina mengisytiharkan penukaran namanya melanggar perlembagaan, dan mengembalikannya kepada Foča.

Sejak perang, kira-kira 4,000 orang Bosnia telah kembali ke rumah mereka di Foča, dan beberapa masjid telah dibina semula.Charter, David (28 May 2009). "World Agenda: US hopes for Bosnia rest on town mayor's shoulders". The Times. London, UK. Sebahagian besarnya berlaku kerana pentadbiran Zdravko Krsmanović, datuk bandar dari 2004 hingga 2012. Walau bagaimanapun, dalam pilihan raya 2012, Krsmanović tewas dan Datuk Bandar baharu, Radisav Mašić, telah dipilih dengan sokongan parti SDS dan SNSD.
Masjid Aladža telah dibina semula 2014 dan dibuka semula pada Mei 2019.Zambelli, A. (2019, Februari 19). BOSNIA: Riapre a maggio la moschea dipinta di Foča. East Journal. 

Pada Oktober 2004, ahli Persatuan Wanita Mangsa Perang (Udruzenje Žene-Žrtve Rata) cuba meletakkan plak di hadapan dewan sukan Partizan (juga digunakan pada tahun 1992 sebagai kem rogol) untuk memperingati jenayah yang telah berlaku di situ. Kira-kira 300 orang Serb Bosnia, termasuk ahli Persatuan Tawanan Perang Republika Srpska, menghalang plak itu daripada dilekatkan.OHR Media Roundup

Dewan sukan Partizan telah dibina semula oleh UNDP dengan pembiayaan EU berikutan pemilihan oleh majlis perbandaran FočaRadmila Đević. (2017, November 23). Mladi sportisti u Foči dobijaju modernu salu (Dalam bahasa Serbia). Glas Srpske.  dan penglibatan orang tempatan yang telah kembali ke kawasan itu.VALCÁRCEL, L. (2018). Parliamentary question | Project to rebuild the “Partizan” sports centre in Foča | E-002727/2018. Parlimen Eropah.

Pada 2018 dan 2019, persatuan mangsa perang telah memperingati rogol sebagai senjata perang dengan berkumpul di hadapan Rumah Karaman di Miljevina dan dewan sukan Partizan di Foča pada Hari Antarabangsa untuk Penghapusan Keganasan Seksual dalam Konflik (19 Jun).2018 Start BiH, 2019 Oslobodjenje, 2019 Klix

Pada 2021, tugu peringatan pelaku pembunuhan beramai-ramai Srebrenica yang telah disabit Ratko Mladić telah disimbah cat berhampiran sebuah sekolah di pekan itu.

 Penempatan 
kiri|thumb| Penempatan dalam Foča
Selepas Perang Bosnia, kawasan Utara Perbandaran Foča telah dipecahkan dan dimasukkan ke dalam Perbandaran Foča-Ustikolina, dalam Persekutuan Bosnia dan Herzegovina. Majoriti penduduknya orang Bosnia.

Selain pekan Foča, perbandaran Foča termasuk penempatan berikut:

 Anđelije
 Bastasi
 Bavčići
 Beleni
 Bešlići
 Biokovo
 Birotići
 Bogavići
 Borje
 Borovinići
 Brajići
 Brajkovići, Foča
 Brod
 Brusna
 Budanj
 Bujakovina
 Bunčići
 Bunovi
 Cerova Ravan
 Crnetići
 Cvilin
 Čelebići
 Čelikovo Polje
 Ćurevo
 Daničići
 Derolovi
 Donje Žešće
 Drače
 Dragočava
 Dragojevići
 Đeđevo
 Fališi
 Filipovići
 Glušca
 Godijeno
 Gostičaj
 Govza
 Gradac
 Grandići
 Grdijevići
 Hum
 Huseinovići
 Igoče
 Izbišno
 Jasenovo
 Ječmišta
 Jeleč
 Jošanica
 Kolakovići
 Kolun
 Kosman
 Kozarevina
 Kozja Luka
 Kratine
 Krna Jela
 Kruševo
 Kunduci
 Kunovo
 Kuta
 Lokve
 Ljubina
 Marevo
 Mazlina
 Mazoče
 Meštrevac
 Miljevina
 Mirjanovići
 Mješaji
 Mravljača
 Njuhe
 Orahovo
 Papratno
 Patkovina
 Paunci
 Petojevići
 Podgrađe
 Poljice
 Popov Most
 Potpeće
 Previla
 Prevrać
 Prijeđel
 Prisoje
 Puriši
 Račići
 Radojevići
 Rijeka
 Rodijelj
 Slatina
 Slavičići
 Stojkovići
 Sorlaci
 Susješno
 Škobalji
 Štović
 Šuljci
 Tečići
 Tjentište
 Tođevac
 Toholji
 Trbušće
 Trtoševo
 Tvrdaci
 Ustikolina
 Velenići
 Vikoč
 Vitine
 Vojnovići
 Vranjevići
 Vrbnica
 Vučevo
 Vukušići
 Zabor
 Zakmur
 Zavait
 Zebina Šuma
 Zubovići
 Željevo

 Demografi 

 Penduduk 
Penduduk penempatan – perbandaran Foča Penempatan 1948. 1953. 1961. 1971. 1981. 1991. 2013. Jumlah 39,171 39,178 47,173 48,741 44,661 35,389 18,288 1 Brod  600 371 2 Đeđevo  504 323 3 Foča 6,763 9,257 11,530 14,335 11.237 4 Miljevina  1,763 973 5 Orahovo  308 326 6 Patkovina  600 298 7 Prevrać  426 203 8 Štović  458 201 9 Trbušće  544 207

 Komposisi etnik 
Komposisi etnik – pekan Foča 2013. 1991. 1981. 1971. Jumlah 11.237 (100.0%) 14,335 (100,0%) 11,530 (100,0%) 9,257 (100,0%) Orang Serb 10.939 (97.3%) 7,901 (55,12%) 5,663 (49,12%) 4,148 (44,81%) Orang Bosnia 83 (0.7%) 5,526 (38,55%) 4,414 (38,28%) 4,309 (46,55%) Lain-lain 178 (1.6%) 522 (3,641%) 49 (0,425%) 77 (0,832%) Orang Yugoslav 312 (2,176%) 677 (5,872%) 50 (0,540%) Orang Croat 37 (0.3%) 74 (0,516%) 87 (0,755%) 152 (1,642%) Orang Montenegro 632 (5,481%) 514 (5,553%) Orang Albania 8 (0,069%) 7 (0,076%)
Komposisi etnik – perbandaran Foča 2013. 1991. 1981. 1971. Jumlah 18,288 (100,0%) 35,389 (100,0%) 44,661 (100,0%) 48,741 (100,0%) Orang Serb 16,739 (91,53%) 18,315 (45,21%) 18,908 (42,34%) 21,458 (44,02%) Orang Bosnia 1,270 (6,944%) 20,790 (51,32%) 23,316 (52,21%) 25,766 (52,86%) Lain-lain 224 (1,225%) 851 (2,101%) 148 (0,331%) 164 (0,336%) Orang Croat 55 (0,301%) 94 (0,232%) 141 (0,316%) 218 (0,447%) Orang Yugoslav 463 (1,143%) 1,156 (2,588%) 102 (0,209%) Orang Montenegro 947 (2,120%) 990 (2,031%) Orang Albania 20 (0,045%) 13 (0,027%) Orang Slovenia 10 (0,022%) 15 (0,031%) Orang Roma 8 (0,018%) Orang Makedonia 7 (0,016%) 15 (0,031%)

 Ekonomi 
kiri|thumb| Jambatan besi Putera Karl, dibina pada akhir abad ke-19
Jadual di bawah menunjukkan bilangan orang dalam industri yang berbeza pada tahun 2018 dan memberikan gambaran keseluruhan jumlah bilangan pekerja berdaftar dalam setiap sektor:
Aktiviti Jumlah Pertanian, perhutanan dan perikanan 280 Perlombongan dan kuari 40 Perkilangan dan pembuatan 188 Bekalan elektrik, gas, wap dan penyaman udara 70 Bekalan air; pembetungan, pengurusan sisa dan aktiviti pemulihan 84 Pembinaan 124 Perdagangan borong dan runcit, pembaikan kenderaan bermotor dan motosikal 375 Pengangkutan dan penyimpanan 158 Penginapan dan perkhidmatan makanan 184 Maklumat dan komunikasi 53 Aktiviti kewangan dan insurans 58 Aktiviti hartanah - Aktiviti profesional, saintifik dan teknikal 48 Aktiviti pentadbiran dan perkhidmatan sokongan 9 Pentadbiran awam dan pertahanan; keselamatan sosial wajib 647 Pendidikan 467 Kesihatan manusia dan aktiviti kerja sosial 619 Seni, hiburan dan rekreasi 138 Aktiviti perkhidmatan lain 46 Jumlah 3,588

 Budaya 
kiri|thumb| Muzium Herzegovina lama
kiri|thumb| Teater tempatan
Muzium Herzegovina lama dan teater bandar terletak di Foča.

 Bandar kembar – bandar bersaudara 
Foča berkembar dengan:

  Kragujevac
  Nikšić
  Herceg Novi
  Larissa

 Orang yang terkenal 

 Risto Jeremić, doktor dan pakar bedah pertama di Bosnia dan Herzegovina
 Zehra Deović, penyanyi lagu rakyat
 Rade Krunić, pemain bola sepak
 Aida Hadžialić, ahli politik di Sweden
 Maksim Vasiljević, biskop Ortodoks Serbia

 Rujukan 

 Karya yang dipetik 



 Pautan luar 



Kategori:Koordinat pada Wikidata
Kategori:Foča