Asid fosfoenolpiruvik

Fosfoenolpiruvat (2-fosfoenolpiruvat, PEP) ialah sebuah asid karboksilik terbitan enol piruvat dan fosfat. Ia wujud sebagai anion. PEP ialah satu bahan perantara penting dalam biokimia. Ia memiliki fosfat tenaga tertinggi (−61.9 kJ/mol) yang ditemui dalam organisma, dan terlibat dalam glikolisis dan glukoneogenesis. Dalam tumbuhan, ia juga terlibat dalam biosintesis pelbagai sebatian aromatik, dan penetapan karbon; dalam bakteria, ia juga digunakan sebagai sumber tenaga bagi sistem fosfotransferase.Nelson, D. L.; Cox, M. M. "Lehninger, Principles of Biochemistry" 3rd Ed. Worth Publishing: New York, 2000. .

Glikolisis
PEP terbentuk melalui tindakan enzim enolase terhadap asid 2-fosfogliserik. Metabolisme PEP menjadi asid piruvik oleh piruvat kinase (PK) menjana adenosina trifosfat (ATP) melalui pemfosforilan tahap substrat. ATP ialah antara bahan kimia tenaga terutama dalam sel.

 2-fosfo--gliserat Enolase fosfoenolpiruvat Piruvat kinase piruvat image:2-phospho-D-glycerate wpmp.png   image:phosphoenolpyruvate wpmp.png   image:pyruvate wpmp.png H2O ADP ATP 75pxframeless|75x75px H2O    

Glukoneogenesis
PEP terbentuk daripada penyahkarboksilan oksaloasetat dan hidrolisis satu molekul guanosina trifosfat. Tindakan balas ini dimangkinkan oleh enzim fosfoenolpiruvat karboksikinase (PEPCK). Tindak balas ini ialah tindak balas langkah pengehad kadar dalam glukoneogenesis:

GTP + oksaloasetat → GDP + fosfoenolpiruvat + CO2

 Dalam tumbuhan 
PEP mungkin digunakan dalam sintesis korismat melalui laluan syikimat. Korismat kemudiannya dapat dimetabolismekan menjadi asid amino (fenilalanina, triptofan dan tirosina) serta sebatian aromatik lain. Langkah pertama adalah ketika fosfoenolpiruvat dan eritrosa-4-fosfat bertindak balas lalu membentuk 3-deoksi-D-arabinoheptulosonat-7-fosfat (DAHP) dalam tindak balas dimangkinkan DAHP sintase.


Selain itu, dalam tumbuhan C4, PEP berfungsi sebagai substrat penting dalam penetapan karbon. Persamaan kimia seperti yang dimangkinkan oleh fosfoenolpiruvat karboksilase (PEP karboksilase) ialah:

PEP +  → oksaloasetat

Rujukan

Category:Asid enoik
Category:Glikolisis
Category:Organofosfat
Category:Perantara metabolisme