Perpustakaan bayangan

Perpustakaan bayangan ialah pangkalan data dalam talian bagi kandungan sedia ada yang  tidak mudah diakses. Kandungan sedemikian mungkin tidak boleh diakses atas beberapa sebab, termasuk penggunaan paywall, kawalan hak cipta atau halangan lain kepada kebolehcapaian yang diletakkan pada kandungan oleh pemilik asalnya.  Perpustakaan bayangan biasanya terdiri daripada maklumat teks seperti  buku-buku elektronik, tetapi boleh juga termasuk media digital lain, seperti perisian komputer, muzik atau filem.

Contoh perpustakaan-perpustakaan bayangan adalah Anna's Archive, Library Genesis, Sci-Hub dan Z-Library. Perpustakaan-perpustakaan bayangan ini merupakan perpustakaan buku dan bayangan akademik yang popular  dan antara perpustakaan awam yang terbesar untuk buku dan kesusasteraan.

 Motivasi 
Salah satu motivasi utama di sebalik penciptaan perpustakaan-perpustakaan bayangan adalah untuk memudahkan penyebaran kandungan akademik, terutamanya kertas-kertas penyelidikan yang diterbitkan dalam jurnal-jurnal akademik.  Sastera akademik telah menjadi semakin mahal disebabkan kos untuk mengakses maklumat yang dicipta oleh sarjana-sarjana akademik telah meningkat secara mendadak sejak beberapa tahun lalu, terutamanya kos buku.  Istilah krisis bersiri telah diberikan untuk menggambarkan trend berterusan ini.

Selain itu, motivasi yang sama di sebalik krisis bersiri juga telah menimbulkan gerakan politik antarabangsa bersepadu untuk menjadikan pengetahuan akademik percuma atau lebih murah, yang dikenali sebagai gerakan Akses Terbuka .  Pergerakan Akses Terbuka berusaha untuk mewujudkan kedua-dua jurnal yang bebas untuk diakses (dikenali sebagai jurnal akses terbuka ) dan repositori bebas untuk mengakses kertas jurnal akademik yang diterbitkan di tempat lain. Namun begitu, kebanyakan jurnal akses terbuka memerlukan ahli akademik membayar yuran untuk diterbitkan di dalam jurnal akses terbuka. Ini secara tidak langsung mengurangkan motivasi ahli akademik daripada menerbitkan kertas penyelidikan meraka di dalam jurnal tersebut. 

Motivasi ketiga untuk penubuhan perpustakaan bayangan ialah sokongan tersirat oleh ramai ahli-ahli akademik terhadap usaha sedemikian.  Ahli akademik jarang diberi pampasan oleh penerbit untuk kerja-kerja mereka, tidak kira sama ada karya mereka diterbitkan dalam jurnal akses terbuka atau jurnal harga konvensional. Oleh itu, ahli akedemik kini kurang insentif untuk menolak perpustakaan bayangan. Tambahan pula, perpustakaan-perpustakaan bayangan sebenarnya mampu meningkatkan impak ahli-ahli akademik yang kerjanya terdapat dalam perpustakaan bayangan. Menurut satu kajian dari Universiti Cornell, artikel yang terdapat di Sci-Hub menerima 1.72 kali lebih banyak petikan berbanding artikel daripada jurnal yang mempunyai kualiti yang sama yang tidak terdapat di Sci-Hub. 

 Status undang-undang 
Kandungan yang dihoskan oleh sesetengah perpustakaan bayangan mungkin dihoskan tanpa kebenaran pemilik asal bahan tersebut. Ini mungkin menyebabkan sesetengah perpustakaan bayangan menyalahi undang-undang ; namun, memandangkan penyelidik tidak perlu mendedahkan cara mereka mengakses bahan akademik, adalah sukar untuk memantau penggunaan kertas akademik yang diakses secara haram. Tambahan pula, tidak semua pengarang bersetuju untuk cuba menjejaskan akses kepada perpustakaan-perpustakaan bayangan, termasuk Z-Library, dan sekurang-kurangnya seorang pengarang, Alison Rumfitt, telah datang untuk mempertahankan pengekalan akses kepada perpustakaan-perpustakaan tersebut. 

Sehingga sekarang, tiada konsensus lagi di kalangan pihak berkuasa undang-undang di Amerika Syarikat dan Eropah tentang sejauh mana pengiklanan perpustakaan bayangan merupakan satu kesalahan jenayah . Pada masa ini tiada kes yang sudah selesai yang menentukan sama ada ahli akademik dibenarkan untuk terus menyediakan pautan kepada perpustakaan-perpustakaan bayangan. Namun begitu, ancaman tindakan undang-undang oleh penerbit-penerbit akademik berhubung rujukan sedemikian ada berlaku dalam insiden-insiden terpencil. Tindakan undang-undang terhadap penyelidik masih jarang berlaku. 

Walaupun kebanyakan ahli akademik tidak dihukum apabila mengedarkan karya terbitan mereka secara pensedirian dan bebas (oleh itu, mengelakkan keperluan perpustakaan bayangan), terdapat laporan penerbit akademik mengancam ahli-ahli akademik tersebut dengan tindakan undang-undang. 

 Menggunakan teknologi daya tahan 
Perpustakaan bayangan (atau pangkalan data kandungannya) menggunakan BitTorrent, web gelap dan teknologi IPFS untuk meningkatkan daya tahan mereka dan mengagihkan beban.      Dalam kes Anna's Archive, perisian ini dibangunkan dan boleh diakses sebagai perisian sumber terbuka, membolehkan pembangunan kod oleh mana-mana sukarelawan dan cermin atau garpu. Laman tersebut mendakwa bahawa "jika kami ditutup kami hanya akan muncul di tempat lain, kerana semua kod dan data kami adalah sumber terbuka sepenuhnya".  

 Lihat juga 

 Anna's Archive 
 #ICanHazPDF
 Library Genesis
 Open Library
 Sci-Hub
 Z-Library
 Sumber terbuka

 Rujukan 

Kategori:Jenis perpustakaan
Kategori:Pangkalan data dalam talian
Kategori:Sumber terbuka
Kategori:Perpustakaan bayangan