Samson Sundang Gunsanad

Gunsanad Samson Sundang (23 Ogos 1909 - 6 Jun 1996), juga dikenali sebagai G.S. Sundang, merupakan seorang ahli politik Sabah yang memainkan peranan penting dalam pembangunan politik awal negeri itu. Beliau berkhidmat sebagai Timbalan Ketua Menteri Sabah yang pertama (1963-1975) dan terlibat secara langsung dalam penubuhan beberapa parti politik termasuk UNKO dan Pasok Momogun.

 Kehidupan Awal 
Dilahirkan di Keningau, Borneo Utara, Sundang merupakan adik kepada O.K.K. Sedomon, seorang lagi ahli politik Sabah yang terkenal. Keluarganya mempunyai hubungan rapat dengan masyarakat peribumi Kadazan-Dusun, yang mempengaruhi kerjaya politiknya kelak.

 Kerjaya Politik 
 Penglibatan Politik (1961-1963) 
Pada 1961, beliau bersama-sama pemimpin tempatan telah menubuhkan parti politik pertama di Sabah, Pertubuhan Kebangsaan Kadazan Bersatu (UNKO). Walau bagaimanapun, beliau telah meninggalkan parti tersebut dan bersama-sama abangnya O.K.K. Sedomon telah mengasaskan Parti Pasok Momogun Kebangsaan Bersatu (UNPMP, atau Pasok Momogun) pada 1962.

 Peranan dalam Pembentukan Malaysia 
Beliau merupakan salah seorang daripada ahli politik tempatan Borneo Utara yang menentang pembentukan Malaysia pada awal tahun 1960-an, namun akhirnya telah bersetuju dengan pembentukan negara tersebut pada 1962. Beliau merupakan sebahagian daripada delegasi Sabah yang membantu memuktamadkan Perjanjian 20 Perkara.

 Timbalan Ketua Menteri Sabah (1963-1975) 
Dilantik sebagai Timbalan Ketua Menteri Sabah pertama di bawah Tun Fuad Stephens, Sundang memainkan peranan penting dalam menstabilkan pentadbiran awal negeri. Beliau mengekalkan jawatan ini di bawah ketua menteri berikutnya Tan Sri Peter Lo dan Tun Mustapha Harun.

 Kerjaya Kemudian dan Penyertaan Parti 
 1964: Pada tahun ini, beliau telah menjayakan pembentukan Pertubuhan Pasok-Momogun Kadazan Bersatu (UPKO) yang menggabungkan Pasok Momogun dengan UNKO yang dipimpin Fuad.
 1967: Menyertai USNO di bawah Mustapha Harun.
 1978: Terlibat secara ringkas dengan PASOK sebelum bersara dari politik aktif.

 Legasi 
Sundang dikenang sebagai tokoh penting dalam peralihan Sabah dari pemerintahan British ke Malaysia. Sumbangannya dalam perwakilan politik peribumi mengurniakan beliau gelaran kehormat "Panglima Gemilang Darjah Kinabalu (PGDK)" yang membawa gelaran Datuk.

 Kehidupan Peribadi 
Beliau berkahwin dengan Louisa Liew dan merupakan bapa saudara kepada bekas Yang di-Pertua Negeri Sabah Tun Ahmad Koroh.

 Kematian 
Sundang meninggal dunia pada 6 Jun 1996 di Kota Kinabalu dan dikebumikan di kampung halamannya di Bingkor, Keningau.

 Lihat Juga 
 Sejarah Sabah
 Pergerakan politik Kadazan-Dusun
 Perjanjian 20 Perkara

 Rujukan 

Category:Kelahiran 1909
Category:Kematian 1996
Category:Timbalan Ketua Menteri Sabah
Category:Ahli politik bumiputera Malaysia
Category:Ahli politik Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu
Category:Orang dari Keningau

 Rujukan 

Kategori:Orang dari Sabah
Kategori:Orang Malaysia berketurunan Kadazandusun
Kategori:Orang Murut
Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Kadazandusun