Oktana

Oktana ialah hidrokarbon dan alkana dengan formula kimia , dan formula struktur pekat. Oktana mempunyai banyak isomer struktur yang berbeza mengikut jumlah dan lokasi percabangan dalam rantai karbon. Salah satu daripada isomer ini, 2,2,4-trimetilpentana (biasa dipanggil iso-oktane), digunakan sebagai salah satu nilai piawai dalam skala penarafan oktana.

Oktana ialah komponen petrol. Seperti semua hidrokarbon berjisim molekul rendah, oktana mudah meruap dan sangat mudah terbakar.

 Dalam petrol 
"Oktana" digunakan dalam bahasa sehari-hari sebagai bentuk pendek "penarafan oktana", terutamanya dalam ungkapan "oktana tinggi". Penarafan oktana ialah indeks keupayaan bahan api untuk menahan ketukan enjin dalam enjin yang mempunyai nisbah mampatan yang berbeza, yang merupakan ciri isomer rantai bercabang oktana, terutamanya iso-oktana. Penarafan oktana petrol tidak berkaitan secara langsung dengan output kuasa enjin. Menggunakan petrol dengan oktana yang lebih tinggi daripada rekaan enjin tidak boleh meningkatkan output kuasa.

Kadar oktana pada asalnya ditentukan dengan mencampurkan bahan api daripada hanya heptana biasa dan iso-oktana (2,2,4-trimetilpentana, oktana yang sangat bercabang), dan menetapkan penarafan antiketukan sifar bagi heptana tulen, dan 100 untuk iso-oktana tulen. Penarafan antiketukan campuran ini adalah setara dengan peratusan iso-oktana dalam campuran. Isomer oktana yang berbeza boleh menyumbang kepada penarafan oktana yang lebih rendah atau lebih tinggi. Sebagai contoh, n-oktana (rantai lurus 8 atom karbon tanpa cabang) mempunyai nilai Penilaian Oktana Penyelidikan -20 (negatif), manakala iso-oktana tulen mempunyai penarafan RON 100. Sesetengah bahan api mempunyai kadaran oktana lebih tinggi daripada 100, terutamanya yang mengandungi metanol atau etanol.

 Penggunaan metafora 
Oktane menjadi terkenal dalam budaya popular Amerika pada pertengahan dan akhir 1960-an apabila syarikat petrol mempromosikan tahap "oktana tinggi" dalam iklan petrol mereka.

Kata sifat majmuk "oktan tinggi", yang bermaksud berkuasa atau dinamik, direkodkan dalam erti kata kiasan dari 1944 oleh Karter J. Bokulich. Menjelang pertengahan 1990-an, frasa itu lazimnya digunakan sebagai kata penguat, dan mendapat tempat dalam bahasa vernakular Inggeris moden.

 Isomer 
Octane mempunyai 18 isomer struktur (24 termasuk stereoisomer):

Oktana (n-oktana)
2-Metilheptana
3-Metilheptana (2 enantiomer)
4-Metilheptana
3-Etilheksana
2,2-Dimetilheksana
2,3-Dimetilheksana (2 enantiomer)
2,4-Dimetilheksana (2 enantiomer)
2,5-Dimetilheksana
3,3-Dimetilheksana
3,4-Dimetilheksana (2 enantiomer + 1 sebatian meso)
3-Etil-2-metilpentana
3-Etil-3-metilpentana
2,2,3-Trimetilpentana (2 enantiomer)
2,2,4-Trimetilpentana (iso-oktana)
2,3,3-Trimetilpentana
2,3,4-Trimetilpentana
2,2,3,3-Tetrametilbutana

 Rujukan 

 Pautan luar 



 Dr. Duke's Phytochemical and Ethnobotanical Databases, Octane, 

Kategori:Hidrokarbon
Kategori:Alkana