Penceraian (neuropsikologi)

Dalam neuropsikologi, pemisahan melibatkan pengenalpastian substrat saraf bagi fungsi otak tertentu melalui pengenalan kajian kes, pengimejan neuro, atau ujian neuropsikologi.

 Jenis-jenis pemisahan 

 Pemisahan tunggal 
Apabila membedah tugas mental yang rumit ke dalam subkomponennya, penyelidik boleh mewujudkan "penyisihan tunggal" di antara fungsi-fungsi. Ini dilakukan dengan menunjukkan bahawa lesi pada struktur otak A mengganggu fungsi X, tetapi bukan fungsi Y. Demonstrasi sedemikian membolehkan seseorang membuat kesimpulan bahawa fungsi X dan fungsi Y adalah tidak terikat antara satu sama lain dalam beberapa cara.

Dr. Oliver Sacks telah menerangkan banyak kes pemisahan yang terkenal di dalam bukunya. Pesakit DF, sebagai contoh, tidak dapat memasukkan kad ke dalam slot, tetapi boleh berbuat demikian apabila disuruh memasukkannya "seolah-olah menghantar surat". Daripada ini, kesimpulan telah dibuat bahawa orientasi penghakiman adalah satu keupayaan (yang DF telah hilang) dan kawalan visual sesuatu tindakan yang lain (yang DF masih boleh lakukan). E. Bruce Goldstein: Sensation and Perception. Wadsworth, Pacific Grove (USA), 2002.

 Pemisahan berganda 
Untuk mengukuhkan pemisahan tunggal, seorang penyelidik boleh mewujudkan "penyisihan berganda", istilah yang diperkenalkan oleh Hans-Lukas Teuber pada tahun 1955. What do double dissociations prove? | Cognitive Science (January, 2001) Ini ialah demonstrasi bahawa dua manipulasi eksperimen mempunyai kesan yang berbeza pada dua pembolehubah bersandar; jika satu manipulasi mempengaruhi pembolehubah pertama dan bukan yang kedua, manipulasi yang lain akan mempengaruhi pembolehubah kedua dan bukan yang pertama.Huettel, Scott A.; Song, Allen W.; McCarthy, Gregory: "Functional Magnetic Resonance Imaging" p. 439. Sinauer Associates, Inc., 2004. Jika seseorang boleh menunjukkan bahawa lesi dalam struktur otak A merosakkan fungsi X tetapi bukan Y, dan seterusnya menunjukkan bahawa lesi pada struktur otak B merosakkan fungsi Y tetapi menggantikan fungsi X, seseorang boleh membuat inferens yang lebih spesifik tentang fungsi otak dan fungsi lokalisasi. 

Dalam neurosains kognitif, pemisahan berganda ialah teknik eksperimen yang menggunakan dua bidang neokorteks yang dipisahkan secara fungsional oleh dua ujian tingkah laku, setiap ujian dipengaruhi oleh lesi dalam satu zon dan bukan zon yang lain. Kolb & Whishaw: Fundamentals of Human Neuropsychology, 2003 Dalam satu siri pesakit yang mengalami kecederaan otak traumatik, seseorang mungkin dapati dua pesakit, A dan B; Pesakit A mengalami kesukaran untuk melakukan ujian kognitif, contohnya ingatan auditori (pendengaran) tetapi tidak mempunyai masalah dengan ingatan visual (penglihatan). Pesakit B pula mempunyai masalah sebaliknya. Dengan menggunakan pengimejan neuro (atau bedah siasat neuropatologi) untuk mengenal pasti pertindihan dan pemisahan antara kawasan otak yang lesi, seseorang boleh membuat menyimpulkan tentang fungsi lokalisasi visual dan auditori dalam otak normal. 

Mewujudkan pemisahan tunggal antara dua fungsi memberi maklumat yang terhad dan berpotensi mengelirukan, manakala pemisahan berganda secara muktamad dapat menunjukkan bahawa kedua-dua fungsi itu ditempatkan di kawasan otak yang berbeza.

Untuk membuat perbezaan antara pemisahan tunggal dan pemisahan berganda lebih mudah difahami, Parkin A.J. Parkin: Explorations in Cognitive Neuropsychology. Blackwell, Oxford, 1996. memberikan contoh berikut:Jika set TV anda tiba-tiba kehilangan warna, anda boleh membuat kesimpulan bahawa penghantaran gambar dan maklumat warna mestilah proses yang berasingan (penceraian tunggal: mereka tidak boleh bebas kerana anda tidak boleh kehilangan gambar dan masih mempunyai warna). Jika sebaliknya anda mempunyai dua set TV, satu tanpa bunyi dan satu tanpa gambar, anda boleh membuat kesimpulan bahawa ini mestilah dua fungsi bebas (penceraian berganda).

 Contoh pemisahan berganda 
Paul Broca dan Carl Wernicke adalah dua pakar perubatan pada tahun 1800-an yang pesakitnya adalah bukti pemisahan berganda antara penjanaan bahasa (pertuturan) dan bahasa pemahaman. Pesakit Broca tidak lagi boleh bercakap tetapi boleh memahami bahasa ( afasia tidak lancar ) manakala pesakit Wernicke tidak lagi dapat memahami bahasa tetapi boleh menghasilkan pertuturan yang bercelaru ( afasia lancar ). Bedah siasat mendedahkan lesi di kawasan otak yang berasingan dalam setiap kes (kini dirujuk sebagai kawasan Broca dan kawasan Wernicke masing-masing). Walaupun neurofisiologi bahasa kini diketahui lebih rumit daripada yang diterangkan oleh Broca atau Wernicke, pemisahan berganda klasik ini bertindak untuk memulakan penyiasatan neuropsikologi moden terhadap bahasa. 

Keadaan delusi Capgras dan prosopagnosia juga telah dipertikaikan untuk mewakili pemisahan berganda. Pada yang pertama, pesakit dapat mengenali seseorang tetapi tidak mendapat perasaan mengenali mereka.  Pada yang kedua, pesakit tidak dapat mengenali orang yang dikenali tetapi kadang-kadang mempunyai perasaan mengetahui. 

 Rujukan 

Kategori:Neuropsikologi
Kategori:Sains kognitif
Kategori:Neurosains kognitif
Kategori:Gangguan otak neurobiologi