Piala Negara-Negara Afrika 2023

Piala Negara-Negara Afrika 2023, juga popular dengan nama singkatan Piala AFCON 2023 atau Piala CAN 2023 dan atas sebab penajaan Piala AFCON TotalEnergies 2023, ialah kejohanan taraf benuua yang ke-34 bola sepak persatuan Afrika yang diazamkan oleh Konfederasi Bola Sepak Afrika. Kejohanan inu dihoskan oleh Ivory Coast, kali kedua selepas negara ini menggalakannya pada tahun 1984. Senegal ialah juara bertahan selepas menewaskan Mesir dalam pentas akhir kejohanan sebelumnya.

 Pemilihan tuan rumah 
Hak penganjuran untuk edisi kejohanan ini pada mulanya diberikan kepada Guinea semasa mesyuarat jawatankuasa eksekutif CAF pada 20 September 2014, yang turut menganugerahkan edisi 2019 kepada Cameroon dan edisi 2021 kepada Ivory Coast. Pada masa itu, pengumuman hos 2023 tidak dijadualkan; Guinea adalah salah satu pembida untuk edisi 2019 dan 2021, dan mengikut pernyataan CAF, berdasarkan pembentangan "dan komitmen" negara, jawatankuasa itu "memutuskan untuk menggunakan kuasanya untuk membuat keputusan segera."

Mesyuarat jawatankuasa eksekutif CAF pada 20 Julai 2017 telah membawa perubahan untuk kejohanan pada masa hadapan, termasuk peningkatan dalam pasukan penyertaan peringkat kumpulan daripada 16 kepada 24 daripada edisi 2019. Dengan spesifikasi baharu, Cameroon tidak dapat mencapai tarikh akhir penyediaan untuk edisi 2019 selepas itu dan telah dilucutkan hak tuan rumah pada 30 November 2018, dengan hak tuan rumah diserahkan kepada Mesir pada 8 Januari 2019. Cameroon dipilih menjadi tuan rumah pada edisi 2021, yang menyebabkan Ivory Coast menjadi tuan rumah untuk edisi 2023. Tugas tuan rumah Guinea telah ditarik balik ke 2025, walaupun ia juga tidak dapat bersedia tepat pada masanya dan akhirnya dilucutkan daripada pihak tuan rumah.

Walaupun kejohanan itu mengekalkan penjenamaan asal 2023, ia telah dipindahkan ke Januari–Februari 2024 atas permintaan Ivory Coast, untuk mengelakkan musim hujan tropika Afrika Barat dan Tengah, yang biasanya mencapai kemuncaknya sekitar Jun–Julai.

 Pasukan 
Kesemua 54 pasukan mendaftar untuk kelayakan diadakan dalam dua pusingan seperti dalam edisi sebelumnya pada 2019 dan 2021. Réunion dan Zanzibar bukan ahli penuh CAF dan oleh itu dikecualikan daripada penyertaan. Eritrea menarik diri selepas undian pusingan pertama. Kenya dan Zimbabwe telah digantung oleh FIFA pada masa undian pusingan kedua dan dikecualikan daripada pertandingan selepas penggantungan mereka tidak ditarik balik tepat pada masanya.

Pada pusingan awal, 12 pasukan yang menduduki ranking paling rendah dalam ranking dunia FIFA pada Disember 2021 bersaing antara satu sama lain dalam sistem kalah mati dengan dua kaki. Enam pemenang pusingan awal dan 42 pasukan yang menduduki tempat lebih tinggi telah diundi kepada 12 kumpulan empat pada April 2022. Pusingan kedua dimainkan dari Jun 2022 hingga September 2023 dalam format pusingan berganda. Pemenang kumpulan dan naib juara daripada kesemua dua belas kumpulan, kecuali Kumpulan H, layak ke pusingan akhir. Selain tuan rumah dari Ivory Coast, hanya satu pasukan lain yang layak dari Kumpulan H.

 Pasukan layak 
Pasukan-pasukan berikut layak ke edisi kejohanan ini tanpa negara debutan buat kali pertama sejak edisi 2015. Tujuh belas pasukan yang mengambil bahagian dalam edisi terbaharu pada tahun 2021 kembali untuk acara tersebut.

DR Congo, Afrika Selatan, Angola, Namibia, dan Tanzania kembali ke kejohanan benua selepas terlepas edisi 2021. Zambia kembali semula selepas hampir sembilan tahun tidak menyertai acara itu. Mozambique membuat penampilan kelima selepas empat belas tahun tidak hadir.

Comoros gagal layak selepas membuat penampilan sulung pada 2021, manakala Kenya dan Zimbabwe telah hilang kelayakan kerana penggantungan FIFA. Sudan, Malawi, Gabon, Sierra Leone, dan Ethiopia juga gagal layak selepas muncul dalam kejohanan 2021.
+PasukanKelayakanLayak padaPenampilanPenampilan edisi sebelumnyaPrestasi terbaik sebelumnyaTuan rumah / Naib Juara Kumpulan H30 Januari 2019252021Juara (1992, 2015)Juara Kumpulan K24 Mac 2023192021Juara (1976)Juara Kumpulan F27 Mac 2023202021Juara (1990, 2019)Naib Juara Kumpulan K28 Mac 2023112019Juara (1996)Juara Kumpulan L28 Mac 2023172021Juara (2021)Juara Kumpulan B28 Mac 2023132021Naib Juara (2013)Juara Kumpulan J28 Mac 2023212021Juara (2004)Juara Kumpulan D14 Jun 2023262021Juara (1957, 1959, 1986, 1998, 2006, 2008, 2010)Juara Kumpulan H17 Jun 2023182015Juara (2012)Naib Juara Kumpulan J17 Jun 202342021Tempat ke-4 (2015)Juara Kumpulan A18 Jun 2023202021Juara (1980, 1994, 2013)Naib Juara Kumpulan A18 Jun 202342021Peringkat kumpulan (2017, 2019, 2021)Naib Juara Kumpulan B18 Jun 202342021Suku akhir (2013)Juara Kumpulan G18 Jun 2023132021Naib Juara (1972)Naib Juara Kumpulan D20 Jun 2023142021Naib Juara (1976)Juara Kumpulan E7 September 2023242021Juara (1963, 1965, 1978, 1982)Naib Juara Kumpulan E7 September 202392019Suku akhir (2008, 2010)Naib Juara Kumpulan F7 September 202332019Peringkat kumpukan (1980, 2019)Naib Juara Kumpulan L9 September 202352010Peringkat kumpulan (1986, 1996, 1998, 2010)Juara Kumpulan I9 September 2023202019Juara (1968, 1974)Naib Juara Kumpulan I9 September 202332021Peringkat kumpulan (2019, 2021)Naib Juara Kumpulan G10 September 202322021Suku akhir (2021)Juara Kumpulan C12 September 2023212021Juara (1984, 1988, 2000, 2002, 2017)Naib Juara Kumpulan C12 September 202342019Peringkat kumpulan (1998, 2008, 2019)

 Lokasi 
CAF menetapkan keperluan berikut untuk enam stadium untuk edisi kejohanan ini:
+Bilangan stadiumKapasity (Minimum)240,000220,000215,000
Pada September 2017, kerajaan Ivory Coast melancarkan tender awam untuk tempat pertandingan. Ini termasuk tender awam yang meminta tawaran untuk mengubah suai dan mengembangkan Stadium Felix Houphouët Boigny di Abidjan dan Stade de la Paix (Stadium Damai) di Bouaké, dan membina stadium baharu di Yamoussoukro serta bandar Korhogo dan San-Pédro. Tiga stadium baharu itu sepatutnya mempunyai kapasiti 20,000 setiap satu.

Sebagai tambahan kepada pengubahsuaian atau pembinaan stadium, tender itu termasuk pengubahsuaian atau pembinaan kemudahan latihan di bandar tuan rumah: 8 di Abidjan dan 4 di Bouaké, Korhogo, Yamoussoukro dan San-Pédro. Ia juga termasuk pembinaan 96 vila (lima bilik setiap vila) di bandar-bandar tersebut. Di samping itu, negara-negara yang membida akan diserahkan untuk membina sebuah hotel tiga bintang dengan lima puluh bilik di Korhogo.

Kejohanan itu akan diadakan di 6 lokasi di 5 bandar:

 Stadium Alassane Ouattara, Abidjan (Kapasity: 60,012)
 Stadium Felix Houphouet Boigny, Abidjan (Kapasity: 33,000)
 Stade de la Paix, Bouaké (Kapasity: 40,000)
 Stadium Amadou Gon Coulibaly, Korhogo (Kapasity: 20,000)
 Stadium Laurent Pokou, San-Pédro (Kapasity: 20,000)
 Stadium Charles Konan Banny, Yamoussoukro (Kapasity: 20,000)

 Pegawai perlawanan 
Pada 12 September 2023, sebanyak 33 pengadil, 33 pembantu dan 12 pembantu pengadil video (VAR) telah dinamakan untuk kejohanan itu.

 Pengadil 

  Redouane Jiyed
  Mustapha Ghorbal
  Peter Waweru
  Bamlak Tessema Weyesa 
  Jean-Jacques Ndala Ngambo 
  Amin Omar
  Dahane Beida
  Samir Guezzaz 
  Boubou Traoré
  Abongile Tom 
  Pierre Atcho
  Mahmood Ismail
  Alhadi Allaou Mahamat
  Issa Sy
  Ibrahim Mutaz 
  Pacifique Ndabihawenimana
  Samuel Uwikunda 
  Mohamed Maarouf
  Abdel Aziz Mohamed Bouh
  Patrice Tanguy Mebiame
  Omar Abdulkadir Artan
  Youcef Gamouh
  Jalal Jayed
  Ibrahim Kalilou Traoré
  Sadok Selmi
  Djindo Louis Houngnandande 
  Messie Nkoukou
  Patrice Milazare
  Lahlou Benbraham
  Haythem Guirat
  Daniel Nii Laryea
  Mahmoud El Banna
  Ahmed Heerelal
  Bouchra Karboubi

 Penolong pengadil 

  Abbes Zerhouni
  Mokrane Gourari
  Ahmed Ibrahim
  Mahmoud Abouregal
  Azgaou Lahsen
  Mostafa Akarkad
  Emiliano Dos Santos
  Lopes Oliveira
  Djibril Camara
  Nouha Bangoura
  Ngoh Hermann
  Nouho Ouattara
  Zakhele Siwela
  Elvis Noupue
  Sourou Phatsoane
  Arsenio Maringule
  Ibrahim Mohamed
  Hassani Khalil
  Gilbert Cheruiyot
  Amsaed Essa
  Tiama Seydou
  Amaldin Souleimane
  Liban Abdoulrazack
  Ditsoga Marlene
  Dos Abdelmiro
  Kwasi Brobbey
  Ayimavo Eric
  Yiembe Stephen
  Dimbiniaina Andriatianarivelo
  Ahonto Koffi
  Steven Moutsassi
  Modibe Samake
  Zakaria Brinsi

 Pembantu pengadil video 

  Lahlou Benbraham 
  Mohamed Ashour
  Mahmoud El Banna
  Daniel Nii Laryea
  Ahmed Heerallal
  Maria Rivet
  Zakaria Brinsi
  Redouane Jiyed
  Salima Mukansanga
  Akhona Makalima
  Mohamed Ibrahim
  Haythem Guirat

 Undian 
Cabutan terakhir telah diadakan di Parc des Expositions d'Abidjan di Abidjan pada 12 Oktober 2023.
Balang 1Balang 2Balang 3Balang 4 (50) (tuan rumah) (13) (20) (29) (34) (35) (40) (41) (49) (58) (60) (64) (65) (71) (81) (82) (92) (99) (106) (113) (114) (117) (118) (122)

 Majlis Pembukaan 
Majlis perasmian stadium bermula pada 17:25 dengan penubuhan kumpulan animasi dan aktiviti kebudayaan yang berlangsung sehingga 20:00. Para tetamu dan pegawai telah disediakan sehingga permulaan perlawanan pembukaan pada jam 20:00. Antara tetamu adalah ahli Konfederasi Bola Sepak Afrika (CAF), anggota kor diplomatik, presiden institusi perundangan dan kehakiman, anggota kerajaan termasuk presiden COCAN 2023 dan presiden CAF dan FIFA.

 Peringkat kumpulan 
Jadual perlawanan untuk kejohanan ini diumumkan pada 20 Oktober 2023, berdasarkan undian peringkat kumpulan.

 Pemecah Seri 
Pasukan tersebut ditentukan melalui pungutan mata (3 mata untuk menang, 1 mata untuk seri, 0 mata untuk kekalahan). Jika terikat pada mata, pemecah seri digunakan dalam perintah yang berikut, untuk menentukan kedudukan (Peraturan Perkara 9.3):

 Mata dalam perlawanan satu-lawan-satu antara pasukan yang berkenaan;
 Perbezaan gol dalam perlawanan satu-lawan-satu antara pasukan yang berkenaan;
 Jaringan gol dalam perlawanan satu-lawan-satu antara pasukan yang berkenaan;
 Jika lebih daripada dua pasukan adalah terikat, dan selepas menggunakan semua kriteria satu-lawan-satu di atas, subset pasukan masih terikat, semua kriteria satu-lawan-satu di atas dimohon semula secara eksklusif kepada subset pasukan ini;
 Perbezaan gol dalam semua perlawanan kumpulan;
 Jaringan gol dalam semua perlawanan kumpulan;
 Penalti jika hanya dua pasukan adalah terikat dan mereka bertemu di pusingan terakhir kumpulan;
 Jumlah Mata disiplin berdasarkan kad kuning dan merah yang diterima pada perlawanan kumpulan (kad merah = 3 mata, kad kuning = 1 mata, pengusiran untuk dua kad kuning dalam satu perlawanan = 3 mata);
 Undian terbanyak.

Semua masa tempatan, GMT (UTC±0).

 Kumpulan A 

 Kumpulan B 

 Kumpulan C 

 Kumpulan D 

 Kumpulan E 

 Kumpulan F 

 Kedudukan pasukan Tempat Ketiga Kumpulan 

 Fasa kalah mati 
Dalam peringkat kalah mati, masa tambahan dan penalti digunakan untuk menentukan pemenang jika perlu.

 Gambaran 

 Pusingan 16 

 Suku akhir 

 Separuh akhir 

 Kelayakan tempat ke-3 

 Pentas Akhir 

 Pemenang 

 Statistik 

 Penjaring gol 

 Disiplin 
Seorang pemain telah digantung secara automatik untuk perlawanan seterusnya untuk kesalahan berikut:

 Menerima kad merah (penggantungan kad merah boleh dilanjutkan untuk kesalahan serius)
 Menerima dua kad kuning dalam dua perlawanan; kad kuning tamat tempoh selepas tamat suku akhir (penggantungan kad kuning tidak dibawa ke mana-mana perlawanan antarabangsa yang lain pada masa hadapan)

Penggantungan berikut telah dihidangkan semasa kejohanan:
+PemainKesalahanPenggantungan Mohamed Amoura dalam kelayakan AFCON 2023 Kumpulan F lwn Tanzania (hari perlawanan 2; 8 Jun 2022) dalam kelayakan AFCON 2023 Kumpulan F lwn Tanzania (hari perlawanan 6; 7 September 2023)Kumpulan D lwn Angola (hari perlawanan 1; 15 Januari 2024) François Kamano dalam Kumpulan C lwn Cameroon (hari perlawanan 1; 15 Januari 2024)Kumpulan C lwn Gambia (hari perlawanan 2; 19 Januari 2024) Novatus Dismasdalam Kumpulan F lwn Maghribi (hari perlawanan 1; 17 Januari 2024)Kumpulan F lwn Zambia (hari perlawanan 2; 21 Januari 2024) Abdou Diallo dalam Kumpulan C lwn Gambia (hari perlawanan 1; 15 Januari 2024) dalam Kumpulan C lwn Cameroon (hari perlawanan 2; 19 Januari 2024)Kumpulan C lwn Guinea (hari perlawanan 3; 23 Januari 2024) Ramy Bensebaini dalam Kumpulan D lwn Angola (hari perlawanan 1; 15 Januari 2024) dalam Kumpulan D lwn Burkina Faso (hari perlawanan 2; 20 Januari 2024)Kumpulan D lwn Mauritania (hari perlawanan 3; 23 Januari 2024) Núrio Fortuna dalam Kumpulan D lwn Algeria (hari perlawanan 1; 15 Januari 2024) dalam Kumpulan D lwn Mauritania  (hari perlawanan 2; 20 Januari 2024)Kumpulan D lwn Burkina Faso (hari perlawanan 3; 23 Januari 2024) Mohamed Konaté dalam Kumpulan D lwn Mauritania (hari perlawanan 1; 15 Januari 2024) dalam Kumpulan D lwn Algeria (hari perlawanan 2; 20 Januari 2024)Kumpulan D lwn Angola (hari perlawanan 3; 23 Januari 2024) Blati Touré dalam Kumpulan D lwn Mauritania (hari perlawanan 1; 15 Januari 2024) dalam Kumpulan D lwn Algeria (hari perlawanan 2; 20 Januari 2024)Kumpulan D lwn Angola (hari perlawanan 3; 23 Januari 2024) Rodrick Kabwedalam Kumpulan F lwn Tanzania (hari perlawanan 2; 20 Januari 2024)Kumpulan F lwn Maghribi (hari perlawanan 3; 24 Januari 2024) Alexander Djiku dalam Kumpulan B lwn Tanjung Verde (hari perlawanan 1; 14 Januari 2024) dalam Kumpulan B lwn Mozambique (hari perlawanan 3; 22 Januari 2024)Penggantungan dibatalkan selepas pusingan pertama Iddrisu Baba dalam Kumpulan B lwn Tanjung Verde (hari perlawanan 1; 14 Januari 2024) dalam Kumpulan B lwn Mozambique (hari perlawanan 3; 22 Januari 2024)Penggantungan dibatalkan selepas pusingan pertama Lubeni Haukongodalam Pusingan 16 lwn Angola (27 Januari 2024)Penggantungan akan diberikan di luar kejohanan Federico Bikoro dalam Kumpulan A lwn Nigeria (hari perlawanan 1; 14 Januari 2024) dalam Pusingan 16 lwn Guinea (28 Januari 2024)Penggantungan akan diberikan di luar kejohanan Mohamed Hamdydalam Pusingan 16 lwn DR Congo (28 Januari 2024)Penggantungan akan diberikan di luar kejohanan Sofyan Amrabatdalam Pusingan 16 lwn Afrika Selatan (30 Januari 2024)Penggantungan akan diberikan di luar kejohanan Odilon Kossounoudalam Suku Akhir lwn Mali (3 Februari 2024)Suku Akhir lwn DR Congo (7 Februari 2024) Christian Kouamé dalam Pusingan 16 lwn Senegal (29 Januari 2024) dalam Suku Akhir lwn Mali (3 Februari 2024)Suku Akhir lwn DR Congo (7 Februari 2024) Serge Aurier dalam Pusingan 16 lwn Senegal (29 Januari 2024) dalam Suku Akhir lwn Mali (3 Februari 2024)Suku Akhir lwn DR Congo (7 Februari 2024) Oumar Diakitédalam Suku Akhir lwn Mali (3 Februari 2024)Suku Akhir lwn DR Congo (7 Februari 2024) Hamari Traoré Suku Akhir lwn Ivory Coast (3 Februari 2024)Penggantungan akan diberikan di luar kejohanan Ola Aina dalam Pusingan 16 lwn Cameroon (27 Januari 2024) dalam Pentas Akhir lwn Ivory Coast (11 Februari 2024)Penggantungan akan diberikan di luar kejohanan

 Kedudukan Akhir 

|-
| colspan="11"| Tersingkir di suku akhir
|-

|-
| colspan="11"| Tersingkir di pusingan 16
|-

|-

|-
| colspan="11"| Tersingkir di peringkat kumpulan
|-

|}

 Rujukan