Timbalan Perdana Menteri United Kingdom

Timbalan Perdana Menteri United Kingdom (bahasa Inggeris: Deputy Prime Minister of the United Kingdom; atau TPM) ialah salah seorang menteri Mahkota kerajaan United Kingdom. Jawatan ini tidak selalu digunakan, dan perdana menteri boleh menggunakan jawatan lain, seperti Setiausaha Negara Pertama, untuk menunjukkan kekananan.

Jawatan TPM kini dipegang oleh Oliver Dowden, di bawah Perdana Menteri Rishi Sunak.

 Kedudukan berperlembagaan 
Jawatan timbalan perdana menteri tidak membawa gaji, dan pemegangnya tidak mempunyai hak untuk penggantian automatik.

Satu hujah klasik yang dibuat terhadap melantik seorang menteri ke jawatan itu ialah ia mungkin menyekat prerogatif diraja Seri Paduka Baginda Raja untuk memilih perdana menteri. Walau bagaimanapun, seorang profesor emeritus dalam undang-undang perlembagaan, Rodney Brazier, baru-baru ini menulis bahawa terdapat kes perlembagaan yang kuat untuk setiap Perdana Menteri melantik Timbalan Perdana Menteri untuk memastikan pemindahan sementara kuasa yang berkesan dalam kebanyakan keadaan. Begitu juga, seorang ahli sains politik, Vernon Bogdanor, telah mengatakan bahawa hujah itu tidak berat dalam konteks moden kerana Seri Paduka Baginda Raja tidak lagi mempunyai budi bicara yang nyata dan, walaupun pada masa lalu, seseorang yang bertindak sebagai timbalan perdana menteri tidak mempunyai kelebihan sebenar untuk dilantik sebagai Perdana Menteri oleh Seri Paduka Baginda Raja (walaupun ini mungkin berbeza dalam parti politik berhubung dengan kepimpinan masing-masing). Seperti Brazier, beliau juga mengatakan bahawa terdapat kes perlembagaan yang baik untuk mengiktiraf jawatan; contohnya, dalam kes kematian atau ketidakupayaan penyandang perdana menteri.

Brazier telah menulis bahawa terdapat tiga sebab mengapa seorang timbalan perdana menteri telah dilantik: untuk menetapkan susur galur penggantian kepada jawatan perdana menteri yang disukai oleh perdana menteri; untuk menggalakkan pelepasan urusan kerajaan yang cekap; dan (dalam kes kerajaan parti Buruh) untuk memberi pengiktirafan kepada status timbalan pemimpin parti Buruh.

Apabila jawatan itu telah digunakan pada masa lalu, timbalan perdana menteri berhujah bagi pihak perdana menteri dalam sesi soalan mingguan kepada Perdana Menteri (PMQ).

 Pejabat dan kediaman 
Tiada set pejabat yang sentiasa bersedia untuk menempatkan timbalan perdana menteri. Timbalan Perdana Menteri Nick Clegg mengekalkan pejabat di ibu pejabat Pejabat Kabinet, 70 Whitehall, yang berhubung dengan 10 Downing Street. Pendahulu Clegg, John Prescott, mengekalkan pejabat utamanya di 26 Whitehall.

Semasa memegang jawatan, Nick Clegg tinggal di kediaman peribadinya di Putney dan beliau berkongsi Chevening House dengan Setiausaha Pertama William Hague sebagai kediaman hujung minggu. Manakala, Prescott tinggal di Dorneywood.

 Penggantian 
Tiada siapa yang mempunyai hak penggantian automatik untuk jawatan perdana menteri. Walau bagaimanapun, secara amnya dianggap bahawa sekiranya perdana menteri meninggal dunia, adalah wajar untuk melantik perdana menteri sementara, walaupun terdapat beberapa perdebatan tentang bagaimana untuk menentukan siapa ini yang sepatutnya.

Menurut Brazier, tiada prosedur dalam kerajaan untuk menghadapi kematian mengejut perdana menteri. Tiada juga gelaran seperti pemangku perdana menteri United Kingdom. Walaupun enggan "...membincangkan situasi hipotesis" dengan BBC News pada tahun 2011, Pejabat Kabinet dilaporkan telah berkata pada tahun 2006:

Tiada protokol tunggal yang menetapkan semua implikasi yang mungkin. Walau bagaimanapun, kedudukan perlembagaan umum adalah seperti yang dinyatakan di bawah. Tidak boleh ada andaian automatik tentang siapa Seri Paduka Baginda Ratu akan meminta untuk bertindak sebagai Perdana Menteri sementara sekiranya berlaku kematian Perdana Menteri. Keputusan itu adalah di bawah Prerogatif Diraja. Walau bagaimanapun, terdapat beberapa prinsip panduan utama. Seri Paduka Baginda Ratu mungkin akan mencari ahli kerajaan yang sangat kanan (tidak semestinya Menteri Dewan Rakyat kerana ini akan menjadi pelantikan jangka pendek). Jika ada timbalan yang diiktiraf kepada Perdana Menteri, dulu bertindak bagi pihak beliau semasa ketiadaannya, ini boleh menjadi faktor penting. Juga penting ialah persoalan siapa yang mungkin berada dalam persaingan untuk mengambil alih jangka panjang sebagai Perdana Menteri. Sekiranya anggota paling kanan kerajaan itu sendiri adalah pesaing untuk peranan Perdana Menteri, mungkin Seri Paduka Baginda Ratu akan menjemput seorang bukan pesaing kanan yang sedikit kurang. Dalam keadaan ini, setiausaha sulitnya mungkin akan mengambil perhatian, melalui Setiausaha Kabinet, ahli-ahli Kabinet untuk memastikan bahawa Seri Paduka Baginda Ratu menerima seseorang yang boleh diterima oleh Kabinet untuk bertindak sebagai pengerusi mereka semasa tempoh sementara. Apabila parti itu telah memilih pemimpin baru, orang itu tentu akan diterima mengadap untuk mengambil alih sebagai Perdana Menteri.

Selain itu, apabila perdana menteri sedang melakukan lawatan ke luar negara, adalah menjadi amalan biasa bagi seorang menteri kanan tugas dilantik yang boleh menghadiri mesyuarat dan urusan segera jika diperlukan, walaupun perdana menteri masih bertanggungjawab dan dimaklumkan perkembangan terbaharu sepanjang masa.

Pada 6 April 2020, apabila Perdana Menteri Boris Johnson dimasukkan ke ICU, beliau meminta Setiausaha Negara Pertama Dominic Raab "untuk mewakilinya".

 Senarai 
 PotretNama Tempoh jawatan PartiPerdana MenteriRaja 60px Michael Heseltine 1995 1997Setiausaha Negara Pertama Konservatif John MajorElizabeth II50px 87x87px John Prescott 1997 2007Setiausaha Negara bagi Alam Sekitar, Pengangkutan dan Wilayah-wilayah 
Setiausaha Negara Pertama  Buruh Tony Blair 60pxNick Clegg 2010 2015Tuan Presiden Majlis Demokrat Liberal David Cameron 60pxDominic Raab 2021 2022Tuan Canselor
Setiausaha Negara bagi Kehakiman Konservatif Boris Johnson 60pxThérèse Coffey 2022 2022Setiausaha Negara bagi Kesihatan dan Penjagaan Sosial Konservatif Liz Truss Charles III50px 60pxDominic Raab 2022 2023Tuan Canselor
Setiausaha Negara bagi Kehakiman Konservatif Rishi Sunak 60pxOliver Dowden 2023 Canselor Pertuanan Lancaster
Setiausaha Negara di Pejabat Kabinet Konservatif

 Garis masa 

 Rujukan