Bahasa Belait

Category:Language articles with 'no date' set

Belait, atau Lemeting, ialah bahasa Melayu-Polinesia di Brunei dan negara jiran Malaysia. Ia dituturkan oleh orang Belait yang kebanyakannya tinggal di Daerah Belait, Brunei. Dianggarkan terdapat 700 orang penutur pada 1995.Martin, Peter W. 1995. 'Whither the indigenous languages of Brunei Darussalam?' Oceanic Linguistics 34:44–60

 Pengelasan 
Belait berkaitan dengan bahasa Miri, Kiput dan Narum di Sarawak. Ia dianggap sebahagian daripada subkumpulan Baram Bawah dalam bahasa Sarawak Utara.Blust, Robert. 1997. 'Ablaut in Western Borneo'. Diachronica XIV:1–30.

 Dialek 
Terdapat empat dialek Belait yang saling difahami.Clynes, Adrian. 2005. 'Belait'. In Nikolaus P. Himmelmann & Alexander Adelaar (eds.) The Austronesian Languages of Asia and Madagascar. Abingdon: Routledge. Ini dituturkan di dua wilayah utama:

 di kampung Kuala Balai dan Labi
 dalam mukim Kiudang, Tutong

Dua dialek Belait yang berbeza - Metting dan Bong - dituturkan dalam kampung Mungkom, Kiudang.Clynes, Adrian. 2005. 'Belait'. In Nikolaus P. Himmelmann & Alexander Adelaar (eds.) The Austronesian Languages of Asia and Madagascar. Abingdon: Routledge. Terdapat sangat sedikit penutur bagi mana-mana dialek.

 Fonologi 
Rujukan umum tentang fonologi Belait termasuk Martin (1990) bagi Metting,Clynes, Adrian. 2005. 'Belait'. In Nikolaus P. Himmelmann & Alexander Adelaar (eds.) The Austronesian Languages of Asia and Madagascar. Abingdon: Routledge.Martin, Peter W. 1990. Notes on the Phonology of Belait. Unpublished MS. dan Noor Alifah Abdullah (1992) bagi Labi.Noor Alifah Abdullah. 1992. Struktur bahasa Belait. Unpublished BA Thesis, Department of Malay Language and Linguistics, Universiti Brunei Darussalam. Lakaran ini berdasarkan dialek Metting. Dialek lain mungkin berbeza dalam fonologi dan leksikonnya.

 Konsonan 
 Bibir Apikal Laminal Dorsal Glotis Sengauan     Hentian            Geseran    Sisian   Meluncur  

 Vokal 
Metting Belait mempunyai lima vokal monoftong . Terdapat satu diftong .

Fonem  direalisasikan sebagai  dalam suku kata bukan akhir, dan sebagai  dan  dalam suku kata akhir.Clynes, Adrian. 2005. 'Belait'. In Nikolaus P. Himmelmann & Alexander Adelaar (eds.) The Austronesian Languages of Asia and Madagascar. Abingdon: Routledge.

 Struktur Suku Kata 
Akar leksikal adalah dwisuku kata. Suku kata akhir biasanya (C)V((C)C). Bukan akhir biasanya ((C)C)V(C).Clynes, Adrian. 2005. 'Belait'. In Nikolaus P. Himmelmann & Alexander Adelaar (eds.) The Austronesian Languages of Asia and Madagascar. Abingdon: Routledge.

 Tatabahasa 

 Kelas perkataan 
Golongan kata utama dalam Belait ialah kata kerja dan kata nama. Kedua-dua kelas boleh dibezakan dengan pengedaran, bentuk dan fungsinya. Contohnya, kata kerja dinafikan dengan bentuk  dan kata nama dengan bentuk :Terdapat juga beberapa kelas berfungsi tertutup:Clynes, Adrian. 2005. 'Belait'. In Nikolaus P. Himmelmann & Alexander Adelaar (eds.) The Austronesian Languages of Asia and Madagascar. Abingdon: Routledge.

 Kata ganti nama
 Kata depan
 Pengelas
 Angka
 Modal dan aspektual
 Deictics (termasuk demonstratif)

 Struktur klausa asas 
Belait ialah bahasa awalan kepala. Ini bermakna kata nama kepala mendahului pemilik dan pengubahsuai lain. Mereka juga mendahului klausa relatif.Clynes, Adrian. 2005. 'Belait'. In Nikolaus P. Himmelmann & Alexander Adelaar (eds.) The Austronesian Languages of Asia and Madagascar. Abingdon: Routledge. Kebanyakan klausa terdiri daripada predikat dan subjek. Subjek boleh sama ada mengikut atau mendahului predikat. Oleh itu, susunan perkataan adalah fleksibel.Predikat boleh menjadi Frasa Kata Kerja (VP), Frasa Nama (NP) atau Frasa Preposisi (PP). Hujah bukan subjek bagi predikat verbal berlaku sejurus selepas kata kerja.Clynes, Adrian. 2005. 'Belait'. In Nikolaus P. Himmelmann & Alexander Adelaar (eds.) The Austronesian Languages of Asia and Madagascar. Abingdon: Routledge.

 Predikat verbal 
Ketua predikat verbal ialah kata kerja. Terdapat dua jenis kata kerja utama dalam Belait: tak transitif dan transitif. Kata kerja tak transitif hanya mempunyai satu hujah subjek tunggal. Mereka tidak mempunyai sebarang morfologi suara pada kata kerja. Sebaliknya, kata kerja transitif berlaku dalam dua suara yang berbeza: suara pelakon (AV) dan suara undergoer (UV). Kedua-dua binaan digambarkan di bawah:Clynes, Adrian. 2005. 'Belait'. In Nikolaus P. Himmelmann & Alexander Adelaar (eds.) The Austronesian Languages of Asia and Madagascar. Abingdon: Routledge.Dalam pembinaan AV di (5) subjek ialah pelakon iaitu  'orang dahulukala'. Dalam pembinaan UV dalam (6) subjek dalam Undergoer, iaitu  'durian'. Dalam kedua-dua kes, subjek datang sebelum predikat. Suara undergoer biasanya mempunyai semantik yang sempurna. Suara pelakon cenderung digunakan dalam konteks lain.Clynes, Adrian. 2005. 'Belait'. In Nikolaus P. Himmelmann & Alexander Adelaar (eds.) The Austronesian Languages of Asia and Madagascar. Abingdon: Routledge.

 Rujukan 

Kategori:Bahasa-bahasa Austronesia terancam
Kategori:Bahasa di Malaysia
Kategori:Bahasa di Brunei