Bahasa Ede

Bahasa Ede (bahasa Ede: klei Êđê; bahasa Vietnam: tiếng Ê-đê atau tiếng Ê Đê) ialah ahli dalam keluarga bahasa Austronesia di selatan Vietnam. Mungkin terdapat beberapa penutur di Kemboja. Ia merupakan ahli subkumpulan keluarga bahasa Cam, dan berkait rapat dengan bahasa Cam di tengah Vietnam.

 Loghat 
Doan Van Phuc (1998:24) menyenaraikan sembilan loghat bahasa Ede. Mereka dituturkan kebanyakannya di Wilayah Daklak di rantau Tanahtinggi Tengah di Vietnam.

 Bahasa Kepa: dituturkan di seluruh Buon Ma Thuot
 Bahasa Krung: dituturkan di Eahleo dan Krong Nang; sesetengah orang Krung juga tinggal dalam kalangan orang Carai di Wilayah Carai
 Bahasa Adham: dituturkan di Krong Buk, Krong Nang, dan Eahleo
 Bahasa Ketul: dituturkan di Krong Bong dan bahagian selatan Krong Pak
 Bahasa Drao (Kodrao): dituturkan di Medrak (di perpekanan Krong Jing, Kuemta dan Eatrang)
 Bahasa Blo: dituturkan di Medrak (penduduk kecil)
 Bahasa Epan: dituturkan di Medrak (penduduk kecil)
 Bahasa Medhur: dituturkan di Eakar dan Medrak; juga di Wilayah Carai dan Wilayah Puen
 Bahasa Bih: dituturkan di Krong Ana dan di bahagian selatan Buon Ma Thuot

Bahasa Bih, yang mempunyai kira-kira 1,000 penutur, mungkin merupakan bahasa yang terasing. Tam Nguyen (2015) melaporkan hanya terdapat 10 penutur bahasa Bih daripada populasi etnik kira-kira 400 orang.

Subkumpulan baka (patrilineal) orang Ede yang dikenali sebagai Hmok atau Hmok Pai ditemui di kawasan Buon Ma Thuột (Phạm 2005:212).

 Pengelasan 
Đoàn Văn Phúc (1998:23)  menyediakan klasifikasi berikut untuk loghat Ede. Đoàn (1998) juga menyediakan senarai kosa kata 1,000 perkataan untuk kesemua sembilan loghat Ede.

 Kawasan 1
 Kawasan 1.1 : Krung, Kepa, Adham
 Kawasan 1.2 : Drao. Epan, Ketul
 Blo (campuran kawasan 1.1 dan 1.2, serta Medhur)
 Kawasan 2
 Medhur
 Bih

Đoàn Văn Phúc (1998:23)  memberikan peratusan kognat berikut yang membandingkan antara bahasa Kepa dengan lapan loghat Ede yang lain, dengan bahasa Bih sebagai loghat yang paling berbeza.
+LoghatPeratusan kognat dengan bahasa Kepa (%)Bahasa Krung85.5Bahasa Adham82.0Bahasa Ketul82.0Bahasa Medhur80.0Bahasa Blo82.0Bahasa Epan85.0Bahasa Drao81.0Bahasa Bih73.0

 Kosa kata 
+Bahasa EdeMaksudKhoa sangOrang yang paling tua/atas dari segi umur dan kuasaDegaProtestan Kristian (satu perkataan identiti E-de)Ihawak/kamuUngsuamiÑudiaDiñumerekaDreikitaKhapcintaBi êmutbenciidaiadikamiibu/emakyahnenek/nekaedatuk/atukAmaayah/bapa/bapakJhathodoh, burukSiamcantikSiam mniêgadis cantikJakbaikKhapcintaBreiberiDjŏbenarNaopergiKâosaya/akuanănnamaČarnegaraČiăngmahu/ingin/suka(?)Aê DiêTuhanBlŭbercakapKlei blŭbahasaBurbubur nasiÊmonggemukÊwangkurusJŭhitamHriê/hrêmenjadi daripadaMơ̆ngdaripadaSa, dua, klâo, pă, êmasatu, dua, tiga, empat, limaNam, kjuh, sa-băn, dua-păn, pluhenam, tujuh, lapan, sembilan, sepuluhČar Mi/čar amêrikAmerikaČar KŭrKembojaAnakorangHriămbelajarRoă/ruăbunyi tidak senang/sakitBuôn Ama Y'ThuôtBuon Ma ThuotČihtaip/tulisKlei Mibahasa InggerisKlei Êđêbahasa EdelooBanyakklei brangbahasa Perancis

 Fonologi 
Ejaan ditunjukkan dalam huruf condong.

 Vokal 
+Vokal bahasa Ede Depan Pusat Belakang       Tinggi ĭ  i  ư̆  ư  ŭ  u  Sedang ê̆  ê  ơ̆  ơ  ô̆  ô  Rendah ĕ  e  ă  a  ŏ  o 

 Vokal  juga boleh didengar sebagai  yang lebih berbelakang-pusat.

 Konsonan 
+Konsonan Ede Bibir Gusi Lelangit Velar Glotis Sengauan m  n  ñ  ng  Hentian  p  t  č  k    ph  th  čh  kh   b  d  j  g   ƀ  đ  dj  Geseran s  h  Aproksiman w  l  y  Rhotan r  

  boleh juga didengari sebagai  yang lebih dwibibir.
 Bunyi konsonan penghujung yang diglotiskan  didengari hanya pada kedudukan hujung.

 Rujukan 

 Bacaan lanjut 







 Pautan luar 

 Abjad dan sebutan
 Arkib ELAR Dokumentasi Bih


Kategori:Bahasa di Vietnam
Kategori:Bahasa-bahasa Cam
Kategori:Sumber bahasa Vietnam CS1 (vi)
Kategori:Laman yang mengandungi pautan ke kandungan langganan sahaja