Republik Sosialis Soviet Moldavia

Republik Sosialis Soviet Moldavia (Bahasa Romania: Republica Sovietică Socialistă Moldovenească, 
Cyrillic Moldova: Република Советикэ Сочиалистэ Молдовеняскэ) ialah salah satu daripada 15 republik Republik Soviet yang wujud sejak 1940 hingga 1991. Republik itu dibentuk pada 2 Ogos 1940 dari bahagian wilayah Bessarabia, wilayah yang ditawan dari Romania pada 28 Jun tahun itu dan sebahagian daripada Republik Sosialis Soviet Berautonomi Moldavia, sebuah republik Soviet berautonomi dalam RSS Ukraine.

Selepas Pengisytiharan Kedaulatan pada 23 Jun 1990, dan sehingga 23 Mei 1991, ia secara rasmi dikenali sebagai Republik Sosialis Soviet Moldova.  Dari 23 Mei 1991 sehingga pengisytiharan kemerdekaan pada 27 Ogos 1991, ia telah dinamakan semula sebagai Republik Moldova sementara kekal sebagai wilayah republik dalam KRSS. Kemerdekaannya diiktiraf pada 26 Disember tahun itu apabila KRSS dibubarkan.

Dari segi geografi, RSS Moldavia bersempadan dengan Romania di barat dan Ukraine di utara, timur dan selatan.

Sejarah
Selepas kegagalan Pemberontakan Tatarbunary, Kesatuan Soviet mempromosikan Oblast Berautonomi Moldavia yang baru diwujudkan yang wujud dalam RSS Ukraine di sebahagian wilayah antara sungai Dniester dan Bug, kepada Republik Sosialis Soviet Berautonomi Moldavia (RSSB Moldavia), pada 12 Oktober 1924, sebagai satu cara untuk menyokong usaha propaganda Soviet di Bessarabia, tetapi juga untuk memberikan tekanan ke atas Bucharest dalam rundingan di Bessarabia, dan juga untuk membantu kemungkinan revolusi Komunis di Romania.

Pada 24 Ogos 1939, Kesatuan Soviet dan Jerman Nazi menandatangani pakatan tanpa pencerobohan selama 10 tahun, yang dipanggil Pakatan Molotov–Ribbentrop. Pakatan itu mengandungi protokol rahsia, yang didedahkan hanya selepas kekalahan Jerman pada 1945, mengikut mana negara Eropah Utara dan Timur dibahagikan kepada lingkungan pengaruh Jerman dan Soviet. Protokol rahsia itu meletakkan wilayah Bessarabia, pada masa itu dikuasai oleh Romania, dalam "lingkungan pengaruh" Soviet. Selepas itu, kedua-dua Kesatuan Soviet dan Jerman menyerang bahagian masing-masing di Poland, sementara Kesatuan Soviet menduduki dan mengilhak Lithuania, Estonia dan Latvia pada Jun 1940, dan melancarkan perang ke atas Finland.

Penubuhan
Pada 26 Jun 1940, empat hari selepas pertempuran Perancis, Kesatuan Soviet mengeluarkan kata dua kepada Kerajaan Romania, menuntut Kerajaan Romania menyerahkan Bessarabia dan Bukovina. Selepas Soviet bersetuju dengan Jerman bahawa mereka akan mengehadkan tuntutan mereka di Bukovina, yang berada di luar protokol rahsia Pakatan Molotov–Ribbentrop, kepada Bukovina Utara. Jerman menggesa Romania menerima kata dua ini dan diterima oleh Romania dua hari kemudian. Pada 28 Jun, tentera Soviet memasuki kawasan itu, dan pada 9 Julai Republik Sosialis Soviet Moldavia telah dibentuk dan memohon kepada Soviet Tertinggi untuk penggabungan rasmi ke dalam Kesatuan Soviet."Bessarabia Absorbed by Russia in New Republic".  Associated Press. Chicago Tribune (Chicago, Illinois). 10 Julai 1940. p. 4.

Pada 2 Ogos 1940, Soviet Tertinggi sebulat suara meluluskan untuk membubarkan RSSB lama Moldavia dan mengaturkan RSS Moldavia, dari enam daerah penuh dan bahagian kecil tiga daerah lain Moldavia Bessarabia (kira-kira 65 peratus wilayahnya), dan enam rayon paling barat RSSB Moldavia (kira-kira 40 peratus daripada wilayahnya)."Red Press Attacks Finns as Beating Pro-Russians". Associated Press. Daily News (New York, New York). 3 Ogos 1940. p. 7. Sembilan puluh peratus wilayah RSS Moldavia terletak di barat sungai Dniester, yang pernah menjadi sempadan antara KRSS dan Romania sebelum 1940, dan 10 peratus di timur. Bahagian utara dan selatan wilayah yang diduduki oleh Kesatuan Soviet pada Jun 1940 (Oblast Chernivtsi dan Budjak semasa), yang lebih heterogen dari segi etnik, telah dipindahkan ke RSS Ukraine, walaupun populasi mereka juga termasuk 337,000 orang Moldova. Oleh itu, pantai Laut Hitam yang penting secara strategik dan dihadapan Danube telah diberikan kepada RSS Ukraine, yang dianggap lebih dipercayai daripada RSS Moldavia, yang boleh dituntut oleh Romania.

Kemerdekaan
Pada 17 Mac 1991, Moldova, negara-negara Baltik, Republik Sosialis Soviet Armenia, dan Republik Sosialis Soviet Georgia memboikot pungutan suara Kesatuan Soviet 1991 dengan 98.72% yang memihak tanpa sebarang sekatan rasmi. Pada 23 Mei 1991, Parlimen Moldavia mengubah nama Republik itu ke Republik Moldova. Gagauzia mengisytiharkan dirinya Republik Gagauz pada 19 Ogos 1991.

Kepimpinan
Parti Komunis Moldavia ialah komponen Parti Komunis Kesatuan Soviet. Parti Komunis merupakan satu-satunya pertubuhan politik yang sah sehinggalah zaman Perestroika. Ia mempunyai kuasa tertinggi di negara itu, kerana semua pertubuhan negara dan awam adalah bawahannya.

Ekonomi
Walaupun ia adalah republik paling padat penduduk di KRSS, RSS Moldavia dimaksudkan sebagai sebuah negara luar bandar yang mengkhususkan diri dalam pertanian.  Kyrgyzstan merupakan satu-satunya Republik Soviet yang memegang peratusan penduduk luar bandar yang lebih besar. Walaupun memegang hanya 0.2% daripada wilayah Soviet, ia menyumbang 10% daripada pengeluaran makanan dalam tin, 4.2% daripada sayur-sayurannya, 12.3% daripada buah-buahannya dan 8.2% daripada pengeluaran wainnya.

Pada masa yang sama, kebanyakan industri Moldavia dibina di Transnistria. Walaupun menyumbang kira-kira 15% daripada penduduk RSS Moldavia, Transnistria bertanggungjawab untuk 40% daripada KDNKnya dan untuk 90% pengeluaran elektrik.John Mackinlay and Peter Cross (editors), Regional Peacekeepers: The Paradox of Russian Peacekeeping, United Nations University Press, 2003,  p. 135.

Kilang-kilang utama termasuk kilang keluli Rîbnița, stesen janakuasa Dubăsari dan Moldavskaia serta kilang berhampiran Tiraspol, yang mengeluarkan peti sejuk, pakaian dan alkohol.

Rujukan

Nota kaki

Bibliografi









Pautan luar
 The New Constitution Of The Moldavian Soviet Socialist Republic oleh George Cioranescu dan R. Flers 
 Moldavia; a flourishing orchard oleh Aleksandr Diorditsa 
 Galeri gambar Chișinău (1950an–1980an), ibu kota Republik Sosialis Soviet Moldavia 

Kategori:Sejarah Moldova
Kategori:Penubuhan 1940
Kategori:Pembubaran 1991
Kategori:Komunisme di Moldova
Moldova
Moldova
Moldova