Institut Pemikiran dan Tamadun Islam Antarabangsa

Institut Pemikiran dan Tamadun Islam Antarabangsa  (; ISTAC) ialah sebuah institusi penyelidikan dan pengajian pascasiswazah yang bernaung di bawah Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM). Ia turut disebut dalam beberapa dokumen rasmi dan penerbitan akademik sebagai ISTAC–IIUM, khususnya ketika menjelaskan kedudukannya dalam struktur UIAM. 

Institut ini diasaskan pada tahun 1987 oleh Syed Muhammad Naquib al-Attas dengan tumpuan terhadap kajian pemikiran, sains dan tamadun Islam. Sejak penubuhannya, ISTAC telah melalui beberapa penyusunan semula, termasuk perubahan status autonomi, pemindahan program, penutupan sementara dan penjenamaan semula sebelum kembali menggunakan nama asalnya pada tahun 2019.

 Penubuhan 
ISTAC ditubuhkan melalui kelulusan Mesyuarat Majlis Bil. 14 pada 29 September 1987 bagi mengembangkan kajian ilmu berasaskan perspektif Islam seperti yang digariskan dalam Perlembagaan UIAM. Pada peringkat awal, ISTAC beroperasi sebagai entiti autonomi berdasarkan Peraturan dan Peraturan ISTAC 1989. Majlis perasmian dilangsungkan pada 4 Oktober 1991 oleh Mahathir Mohamad, Perdana Menteri Malaysia ketika itu. ISTAC turut disenaraikan dalam direktori antarabangsa sebagai sebuah institusi penyelidikan mandiri.

 Perkembangan awal 
Pada tahun 1987, Syed Muhammad Naquib al-Attas diberikan kuasa penuh untuk membangunkan Institut Pemikiran dan Tamadun Islam Antarabangsa sebagai sebuah pusat penyelidikan yang bersekutu dengan UIAM. Sejak awal penubuhannya, institut ini berperanan dalam memupuk perbincangan mengenai pemikiran dan ketamadunan Islam.

ISTAC turut menubuhkan Perpustakaan Syed Muhammad Naquib al-Attas (; SMNA Library), yang menempatkan lebih daripada 150,000 buku, lebih 64,000 teks rujukan, lebih 26,000 jurnal serta lebih 46,000 bahan nadir dan simpanan khas. Perpustakaan ini turut dicatat sebagai salah satu pusat rujukan utama dalam dunia Muslim bagi penyelidikan sejarah agama dan  kajian perbandingan agama. Koleksinya juga merangkumi lebih daripada 2,500 manuskrip berbentuk buku serta 17,922 jilid manuskrip dalam bentuk mikrofilem dan mikrofiche. Bahan-bahan tersebut meliputi bidang seperti orientalisme, oksidentalisme, agama-agama, falsafah, metafizik, teologi, hukum, sains, bahasa, sejarah dan kesenian. Koleksi ini turut meliputi pelbagai bahasa Eropah dan Asia, termasuk bahasa Melayu, Inggeris, Perancis, Jerman, Belanda, Rusia, Yunani dan Latin.

Pada tahun 2002, autonomi ISTAC dalam struktur universiti ditarik balik dan kontrak Al-Attas sebagai pengarah tidak disambung. Langkah ini membawa kepada perubahan dalam hala tuju pentadbiran dan operasi institut tersebut.

 Penutupan dan pemindahan program 
Pada 25 Februari 2015, Mesyuarat Majlis Bil. 106 meluluskan pemindahan program ISTAC ke Kulliyyah Ilmu Pengetahuan Berteraskan Wahyu dan Sains Kemanusiaan () bermula Semester 1 sesi 2015 atau 2016. Proses tersebut melibatkan pemindahan kakitangan, dokumen, artifak serta penyediaan ruang operasi baharu. Pada tahun yang sama, ISTAC ditutup secara efektif selepas program akademiknya diserapkan ke dalam KIRKHS.

Sebuah institut baharu, Institut Penyelidikan Lanjutan Antarabangsa Ibnu Khaldun (ISLAH), ditubuhkan sebagai pengganti, walaupun ia tidak lagi mengekalkan orientasi asal yang dibangunkan oleh Al-Attas.

 Pembukaan semula dan penjenamaan 
Pada tahun 2017, institut dibuka semula dan diberi penjenamaan baharu sebagai Institut Antarabangsa Tamadun Islam dan Dunia Melayu pada 26 Oktober. 

Pada 17 Mei 2019, Mesyuarat Lembaga Gabenor Bil. 53 memulihkan penggunaan nama asal International Institute of Islamic Thought and Civilisation (ISTAC).

 Lihat juga 
 Pengislaman ilmu 
 Universiti Islam Antarabangsa Malaysia
 Institut Antarabangsa Pemikiran Islam

 Pautan luar 
 Perpustakaan Syed Muhammad Naquib al-Attas 

 Rujukan 

Kategori:Penubuhan 1987 di Malaysia
Kategori:Universiti dan kolej Islam di Malaysia
Kategori:Universiti Islam Antarabangsa Malaysia
Kategori:Institut penyelidikan di Malaysia