Gabungan Rakyat Sabah

Gabungan Rakyat Sabah  (, disingkatkan kepada GRS), atau secara rasmi dikenali sebagai Parti Gabungan Rakyat Sabah atau Parti GRS, ialah sebuah entiti parti politik tempatan Sabah dan sekaligus sebuah gabungan parti politik berdaftar rasmi di Sabah, Malaysia. Gabungan ini telah didaftarkan dibawah Akta Pertubuhan 1966 dengan perlembagaan yang membenarkan keangotaan terus terhadap ahli politik tanpa menyertai parti komponen di dalam gabungan tersebut. Di peringkat negeri, Gabungan Rakyat Sabah merupakan gabungan parti yang mempunyai formula sama seperti Gabungan Parti Sarawak (GPS) yang mempromosikan kesatuan diantara presiden parti tempatan dan rakyat tempatan. Kubu-kubu kuat parti GRS dari segi sokongan rakyat ialah kawasan pedalaman Sabah, kawasan pantai timur Sabah dan separuh kawasan pantai barat Sabah.

Maklumat lanjut

Parti gabungan GRS telah diluluskan dan didaftarkan sepenuhnya pada 11 Mac 2022 oleh Jabatan Pendaftaran Pertubuhan Malaysia (JPPM) dan penggunaan logo GRS telah dibenarkan oleh Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia (SPR). Parti Gabungan Rakyat Sabah terdiri daripada 8 parti komponen rasmi iaitu Gagasan Rakyat Sabah, PBS, SAPP, STAR, USNO, LDP, PHRS, dan PCS berserta keahlian terus GRS.

GRS merupakan gabungan parti politik tempatan di Sabah yang mempunyai komponen parti terbanyak di Malaysia dengan memiliki kerjasama lebih dari 8 parti tempatan dalam gabungan itu.

Gabungan yang pada awalnya menggabungkan Perikatan Nasional, Barisan Nasional, Parti Bersatu Sabah, parti-parti tempatan bersekutu dan ahli-ahli politik bebas ini telah memenangi majoriti kerusi di dalam pilihan raya negeri Sabah 2020 yang berlangsung pada 27 September 2020 dan berjaya membentuk kerajaan di Sabah. 

Pada tahun 2022, Gabungan ini secara rasminya hanya menggabungkan bekas komponen Gabungan Bersatu Sabah (GBS), United Borneo Alliance (UBA), bekas parti bersekutu dan bekas ahli-ahli politik bebas. Hal sedemikian menyebabkan GRS dilihat sebagai sebuah entiti parti gabungan politik tempatan sepenuhnya tanpa campur tangan parti luar Sabah.

Parti GRS menjadi parti gabungan tempatan kedua yang berdaftar memerintah Sabah selepas Gabungan Pasok-PBS pada 1985.

 Sejarah 

 Kebangkitan perikatan politik terbesar di Sabah 

Gabungan ini telah diasaskan oleh Datuk Seri Panglima Haji Hajiji bin Haji Mohd Noor bagi menghadapi pilihan raya negeri Sabah 2020. Perikatan politik ini telah dipersetujui sebahagian besar kepemimpinan politik di Sabah atas sebab dasar "gabungan tempatan" yang diperkenalkan oleh Datuk Seri Panglima Dr. Jeffrey Kitingan, Datuk Seri Panglima Hajiji Noor, Datuk Seri Panglima Yong Teck Lee dan Datuk Seri Panglima Maximus Ongkili pada 12 September 2020. Penganalisis politik bebas di Sabah juga turut bersetuju tentang penubuhan gabungan ini atas sebab kemahuan rakyat yang menginginkan gabungan parti tempatan yang sama seperti ideologi Gabungan Parti Sarawak yang lebih mengutamakan kemajuan sesebuah negeri.

Pada awalnya (sebelum didaftarkan), gabungan parti ini hanya merupakan sebuah pakatan pilihan raya diantara dua parti gabungan di Sabah iaitu Barisan Nasional yang terdiri daripada Parti PBRS, MCA, UMNO; Perikatan Nasional yang terdiri daripada Parti STAR, SAPP, BERSATU Sabah, parti-parti tempatan bersekutu PN (termasuk GAGASAN serta PCS) dan sebuah parti tempatan Sabah tanpa gabungan, Parti Bersatu Sabah (PBS).

Gabungan Rakyat Sabah (GRS) telah memenangi Pilihan raya negeri Sabah 2020 dan berjaya mengukuhkan kedudukan berorganisasi dalam membentuk sebuah pakatan tempatan Sabah. BERSATU, PAS dan UMNO serta parti-parti luar negeri kemudiannya tidak termasuk, tidak dibenarkan dan tidak tersenarai dalam organisasi GRS yang berdaftar dengan Akta Pertubuhan 1966 pada tahun 2022.

 Memorandum persefahaman menghadapi pilihan raya negeri               

Pada 9 Januari 2021, satu memorandum persefahaman antara semua parti yang bergabung di bawah Gabungan Rakyat Sabah telah ditandatangani oleh para pemimpin parti. Satu jawatankuasa telah dibentuk bagi menguatkan lagi ikatan antara parti bagi mengukuhkan gabungan tersebut yang telah memenangi pilihan raya negeri Sabah 2020 lalu. Gabungan ini tidak dipengaruhi dengan apa yang berlaku dalam gabungan di Semenanjung Malaysia dan menolak sebarang campur tangan dari luar Sabah.

 Pendaftaran sebagai parti politik rasmi 
Pada 24 November 2021, Datuk Salleh Said Keruak yang merupakan Pengerusi Kelab Penyokong Kerajaan Gabungan Rakyat Sabah menyatakan untuk mendaftar & merasmikan gabungan itu di bawah Akta Pertubuhan 1966 untuk menstabilkan pandangan politik kerajaan Sabah.

Pada 25 November 2021, kebanyakan pemimpin GRS bersetuju dengan kenyataan Datuk Salleh Said Keruak untuk merasmikan & mendaftarkan gabungan ini sebagai "parti gabungan politik". Pemimpin yang bersetuju termasuk Datuk Seri Panglima Dr. Jeffrey Kitingan, Datuk Masidi Manjun, Datuk Yong Teck Lee, Datuk Seri Pandikar Amin Mulia dan presiden parti lain juga bersetuju.

Pada 26 November 2021, Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah bahagian Kiulu, Datuk Joniston Bangkuai menyatakan bahawa semua kepemimpinan PBS bersetuju dan menginginkan gabungan ini bukan sahaja dirasmikan tetapi didaftarkan sebagai sebuah entiti gabungan parti politik di Sabah yang sah untuk elak pertembungan dan mengukuhkan pandangan politik penyokong-penyokong Gabungan Rakyat Sabah.

 Kelulusan pendaftaran 
JPPM telah meluluskan pendaftaran GRS sebagai sebuah gabungan rasmi parti politik di Sabah. GRS telah menerima sijil kelulusan daripada JPPM pada 11 Mac 2022 selepas mengemukakan permohonan beberapa minggu sebelumnya dan kelulusan itu memenuhi permintaan semua pihak yang mahu gabungan itu didaftarkan secara sah

Parti gabungan ini juga menjadi gabungan politik tempatan kedua di Sabah yang diluluskan secara rasmi oleh JPPM. Sebelum ini, Gabungan Bersatu Sabah (GBS) pernah menghantar surat pendaftaran gabungan tersebut tetapi tidak diluluskan. Gabungan Pasok-PBS merupakan gabungan pertama didaftarkan dibawah Akta Pertubuhan 1966 namun dibubarkan selepas berlaku perpecahan di dalam Parti Bersatu Sabah (PBS) pada tahun 1994 hasil dari lompatan sesetengah pemimpin Parti berkenaan.

Gabungan Rakyat Sabah (GRS) ini juga telah didaftarkan dengan perlembagaan Keahlian terus GRS yang membenarkan ahli politik bebas untuk menyertai gabungan tersebut secara langsung walaupun tanpa parti komponen. Sejak bulan April 2023, sokongan dan akar umbi Parti Gabungan Rakyat Sabah semakin berkembang luas dan parti komponen semakin bertambah. Gabungan ini terdiri daripada GAGASAN, PBS, SAPP, STAR, LDP, PHRS, PCS, bekas parti tempatan bersekutu, dan USNO berserta Keahlian terus GRS (Direct membership).

Pada 9 Mei 2022, Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu (USNO) telah berjaya diterima sebagai parti komponen baharu Parti Gabungan Rakyat Sabah (GRS) dan telah menjadi parti tempatan pertama yang diluluskan oleh kepimpinan sedia-ada GRS untuk menjadi anggota gabungan tersebut, diikuti dengan PHRS dan LDP yang telah diluluskan keanggotaan parti pada 5 April 2023.

 Kejatuhan BERSATU Sabah 
Pada 10 Disember 2022, Parti Pribumi Bersatu Malaysia (Bersatu) Sabah lumpuh apabila semua wakil rakyatnya bertindak keluar parti pada hari itu. Dalam hal ini, para pemimpin BERSATU Sabah termasuk semua wakil rakyatnya secara rasmi mengumumkan keluar daripada parti itu pada hari itu.  Pengerusi GRS Datuk Seri Hajiji Noor juga menyatakan bahawa semua wakil rakyat di peringkat ADUN Sabah juga keluar dan meninggalkan parti induk.

Hajiji Noor dan pihak kepemimpinan GRS mengumumkan untuk merasmikan GRS sebagai satu gabungan lokal di Sabah secara total tanpa penglibatan parti-parti luar Sabah. Selepas sahaja keluarnya BERSATU Sabah dari GRS, timbul khabar angin mengatakan bahawa bekas-bekas ahli BERSATU Sabah akan menyertai Parti Gagasan Rakyat Sabah (PGRS), namun presiden semasa PGRS Stephen Jacob Jimbangan menyatakan bahawa mereka belum dapat panggilan dari kepemimpinan tertinggi bekas ahli BERSATU Sabah untuk menyertai PGRS, dan dalam masa yang sama beliau tidak menolak kemungkinan PGRS akan menjadi platform baharu bagi bekas-bekas ahli berkenaan. Beliau juga berkata, ia tidak akan menjadi masalah sekiranya PGRS dijadikan komponen dan platform baharu mereka sekiranya demi kebaikan rakyat Sabah, dan ini juga disetujui pihak kepemimpinan tertinggi PGRS.

 Menjadi parti gabungan politik tempatan yang bersepadu sepenuhnya 
Pada tahun 2022, Gabungan ini secara rasminya hanya menggabungkan bekas komponen Gabungan Bersatu Sabah (GBS), United Borneo Alliance (UBA), dan bekas ahli-ahli politik bebas. Hal sedemikian menyebabkan GRS dilihat sebagai sebuah entiti parti gabungan politik tempatan sepenuhnya tanpa campur tangan parti luar Sabah. Gabungan Rakyat Sabah (GRS), rakan kongsi utama dalam gabungan kerajaan negeri kini dalam kedudukan lebih kukuh apabila pemimpin Bersatu Sabah meninggalkan parti itu, kata penganalisis politik Lee Kuok Tiung. Menurut Lee, ia membolehkan GRS dianggap sebagai parti tempatan sepenuhnya. Beliau turut menyifatkan keputusan ADUN dan Ahli Parlimen Bersatu Sabah meninggalkan parti itu sebagai tindakan bijak kerana tiada siapa boleh menuduh GRS sebagai parti pimpinan Bersatu yang berselindung di sebalik parti tempatan Sabah. “Ia kini parti tempatan dan bukan itu sahaja, saya percaya ia akan membantu mengukuhkan blok Borneo dengan kerjasamanya dengan Gabungan Parti Sarawak (GPS),” katanya. Lee juga menolak spekulasi bahawa kerajaan negeri pimpinan Hajiji Noor akan tumbang kerana kononnya kehilangan majoritinya di DUN. Sebaliknya, katanya, kedudukan Hajiji telah diperkukuhkan lagi kerana dia dan ahli Bersatu lain telah menjadi ahli GRS.

 Hajiji ketuai Parti Gagasan Rakyat Sabah 

Datuk Seri Hajiji Noor mengumumkan bakal mengetuai sebuah parti yang dikenali sebagai Parti Gagasan Rakyat Sabah (Gagasan Rakyat) secara rasmi pada 29 Januari 2023. Ketua Menteri yang juga merupakan Ketua dan Pengerusi Gabungan Rakyat Sabah (GRS) itu berkata, Gagasan Rakyat akan digunakan untuk meneruskan perjuangan sebagai parti tempatan di Sabah. Bekas Ketua Pimpinan Parti Pribumi Bersatu Malaysia (Bersatu) Sabah itu menjelaskan, Gagasan Rakyat juga telah diterima oleh GRS sebagai parti komponen pada 9 Disember 2022 dan Hajiji telah diterima baik dalam parti berkenaan.https://www.thevibes.com/articles/news/84196/hajiji-takes-over-leadership-of-parti-gagasan-rakyat-sabah

 Keanggotaan 
Keanggotaan GRS terbahagi kepada dua, keanggotaan parti politik dan keanggotaan individu (anggota terus).

 Keanggotaan individu 
Perlembagaan GRS membolehkan seseorang individu menjadi ahli terus dalam parti. Anggota parti layak bertanding atas tiket parti tanpa menduduki mana-mana parti komponen dalam gabungan berkenaan. Menurut perlembagaan yang didaftarkan dalam Gabungan Rakyat Sabah, pengerusi semasa gabungan ialah ketua dan sekaligus presiden bagi parti keahlian individu GRS (iaitu yang mengawal keahlian individu dan sekaligus mengawal keangotaan parti komponen dalam Gabungan Rakyat Sabah). Tujuan "perlembagaan keahlian terus" ini adalah untuk memperkuatkan dan memperkukuhkan akar umbi Gabungan Rakyat Sabah (GRS). Selain itu, perlembagaan ini juga dapat mengeratkan perpaduan di kalangan rakyat pengundi luar pagar, ahli politik tidak berparti (Bebas) dan juga keanggotaan parti agar Gabungan Rakyat Sabah (GRS) terus diperkukuhkan. Perlembagaan ini diluluskan oleh Jabatan Pendaftaran Pertubuhan Malaysia (JPPM) pada 11 Mac 2022 dan disahkan pada 12 Mac 2022 oleh anggota Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia (SPR)."Untuk tidak menimbulkan masalah silang, GRS melucutkan atau menguggurkan BERSATU sebagai anggota parti, manakala mereka yang dahulunya ahli parti itu secara langsung menjadi ahli GRS, kerana gabungan itu menerima keahlian secara individu ataupun parti."

 Keanggotaan parti politik 
Berikut ialah parti anggota bagi GRS:
LambangParti politikAkronimPresidenTempoh keanggotaanAnggota Parti Gagasan Rakyat SabahGAGASANHajiji Noor9 Disember 2022https://www.astroawani.com/berita-politik/hajiji-ketuai-parti-gagasan-rakyat-sabah-404103 - kinitengah|60x60pxParti Bersatu SabahPBSMaximus Ongkili11 Mac 2022 - kinitengah|60x60pxParti Solidariti Tanah AirkuSTARJeffrey Kitingan11 Mac 2022 - kini Parti Maju SabahSAPPYong Teck Lee11 Mac 2022 - kini Pertubuhan Kebangsaan Sabah BersatuUSNOPandikar Amin Mulia9 Mei 2022 - kini Parti Harapan Rakyat SabahPHRSLiew Yun Fah5 April 2023 - kini60x60pxParti Liberal DemokratikLDPChin Su Phin5 April 2023 - kini Parti Cinta SabahPCSAnifah Aman22 Mei 2024https://www.sinarharian.com.my/article/666154/berita/politik/pcs-diterima-sertai-grs - kiniBekas anggotatengah|60x60pxParti Pribumi Bersatu Malaysia Bahagian SabahBERSATU SabahHajiji NoorRonald Kiandee11 Mac 2022 - 11 Disember 2022

 Senarai Menteri 
PortfolioOffice BearerPartyConstituencyMinister of Domestic Trade and Costs of LivingDatuk Armizan Mohd. Ali GRSPapar
PortfolioOffice BearerPartyConstituencyDeputy Minister of Tourism, Arts and CultureKhairul Firdaus Akbar Khan GRSBatu Sapi

 Senarai ketua GRS pusat 
221x221px|thumb|Gabungan Rakyat Sabah (GRS) diasaskan oleh Hajiji Noor (gambar) pada tahun 2020, dan seterusnya menjadi pengasas penaja utama GRS pada tahun 2022.
 Pengasas utama 
 Pengasas Tahun Hajiji Noor 2020-2021    Hajiji Noor 2022  

 Pengerusi 
"(..)" dalam bahagian bilangan merujuk kepada ketua yang sama dilantik selepas mesyuarat khas gabungan.
Ketua gabungan Parti Dalam jawatan Lepas jawatan 1. Hajiji Noor  BERSATU Sabah (2020-2022) 2020-2021   11 Mac 2022  11 Disember 2022 (1.) Hajiji NoorGabungan Rakyat Sabah 12 Disember 2022 29 Januari 2023 (1.) Hajiji NoorParti Gagasan Rakyat Sabah 29 Januari 2023 Penyandang

 Kepimpinan 
 Organisasi kepimpinan utama GRS 
Berikut ialah organisasi GRS pada 2023.

 Pengerusi:
 Hajiji Noor (GAGASAN)
 Timbalan Pengerusi:
 Maximus Johnity Ongkili (PBS)
 Jeffrey Gapari Kitingan (STAR)
 Yong Teck Lee (SAPP)
 Pandikar Amin Mulia (USNO)
 Liew Yun Fah (PHRS)
 Chin Su Phin (LDP)
 Anifah Aman (PCS) 
 Setiausaha:
 Masidi Manjun (GAGASAN)
 Bendahari:
 Ardino Diris (STAR)
 Ketua Penerangan:
 Joniston Bangkuai (PBS)
 Ahli Jawatankuasa:
 Rubin Balang (GAGASAN)
 Ruddy Awah (GAGASAN)
 Edward Dagul (SAPP)
 Matbee Ismail (USNO)
 Rina Jainal (PHRS)
 Datuk Ir. Yong Wui Chung (LDP)
 Juil Nuatim (Keahlian terus GRS)
 Setiausaha Eksekutif:
 Abdul Kassim Jali @ Razali (GAGASAN)

 Rekod pencapaian 
 Sebagai pembangkang Sabah (Julai 2020 - September 2020) 
 Berjaya dalam meraih sokongan untuk pembatalan Projek Kad PSS yang memberi keutamaan kepada Pendatang-pendatang tanpa izin dan pendatang tanpa dokumen sahBung Moktar: Pembatalan PSS kemenangan rakyat Sabah
 Berjaya menyuarakan tuntutan duit peruntukan untuk projek pembangunan Sabah (Projek Gagah Sabah 2020) dan peruntukan bantuan Covid-19 SabahCOVID-19: Lebih 1.06 Juta Rakyat Sabah Terima Manfaat Bantuan Kerajaan Negeri
 Menang dengan majorti mudah di dalam Pilihan raya negeri Sabah 2020GRS Menang PRN Sabah

 Sebagai kerajaan Sabah (Oktober 2020 - 2025) 

 Berjaya menggariskan sasaran Misi dan Visi Hala Tuju Sabah Maju JayaAgenda `Hala Tuju Sabah Maju Jaya' sudah nampak hasil positif - Hajiji
 Berjaya menubuhkan Sabah Maju Jaya (SMJ) Petroleum Sdn Bhd pada tahun 2021Hajiji Umum Penubuhan Syarikat Minyak & Gas Milik Penuh Negeri Sabah – SMJ Petroleum Sdn Bhd
 Pemberian sumbangan Rumah percuma SMJ di Sabah yang sudah mencapai 95% penerima layak seluruh kawasan setakat Disember 2024Rumah Mesra SMJ bantu rakyat akses rumah mampu milik
 Lebuhraya Pan Borneo diteruskan dan siap 87% setakat tahun 2024, syarikat-syarikat kontraktor akan ditambah pada tahun 2025 untuk mempercepatkan proses penyiapan Lebuhraya.Projek Pan Borneo Sabah disambung, beri manfaat besar kepada rakyat - Ketua-ketua GRS (Interview from Astro Awani)
 Projek pembangunan The Skybridge City Centre Kota Kinabalu yang memudahkan pejalan kaki bergerak dari satu tempat ke tempat yang lain di pusat bandar.Skybridge access to Centre Point Sabah year end
 Projek pengiiktirafan Anjung Kinabalu.NST News: KK Rebrands Markets, Anjung Kinabalu incorporate local elements
 Projek pengiiktirafan kawasan Membakut sebagai Daerah penuh di Sabah Malaysia pada tahun 2023.
 85% Jalan kampung dinaiktaraf setakat 2024Agenda `Hala Tuju Sabah Maju Jaya' sudah nampak hasil positif - Hajiji

Wakil Rakyat
Dewan Negara
 Dewan Negara 

Dewan Negara
Lantikan Ahli PartiTempoh PenggalCatatan28x28px Yang di-Pertuan AgongAnifah Aman, YB Senator Tan Sri20 Mac 2023 - 19 Mac 2026Pertama Dewan Undangan Negeri SabahBobbey Ah Fang Suan, YB Senator Datuk15 Januari 2024 - 14 Januari 2027Kedua28x28px Yang di-Pertuan AgongAnna Bell @ Suzieana Perian, YB Senator Puan5 Mac 2024 - 4 Mac 2027Pertama

Dewan Rakyat

Dewan Rakyat
GRS mempunyai 5 orang ahli Dewan Rakyat dari negeri Sabah.
No.Kawasan ParlimenPartiAhliCatatanP175Armizan Mohd AliMenteri Perdagangan Dalam Negeri dan Kos Sara Hidup MalaysiaP178Matbali MusahP179Jonathan YasinP185Khairul Firdaus Akbar Khan Timbalan Menteri Sumber Manusia MalaysiaP190Lo Su Fui Timbalan Menteri JPM (Wilayah Persekutuan)

Dewan Undangan Negeri Sabah

Dewan Undangan Negeri Sabah 
GRS mempunyai 29 orang ADUN dan 4 orang ADUN Lantikan. 

No.Kawasan DUNAhliPartiCatatanN1Mohammad MohamarinN3Ruddy AwahN4Ben Chong Chen BinN5Julita MajungkiMenteri Pembangunan, Wanita, Kesihatan dan Kesejahteraan Awam N7Hendrus AndingN9Mohd Arsad BistariN12Hajiji NoorKetua Menteri SabahN13Jasnih DayaN15Joniston BangkuaiN24Shah Alfie YahyaN27Juil NuatimN28Ghulamhaidar @ Yusof Khan BahadarN29Pengiran SaifuddinN31Mohd Arifin Mohd ArifMenteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan N32Isnin AliasnihN33Limus JuryN34Ruslan MuharamN36Joachim GunsalamTimbalan Ketua Menteri 1Menteri Kerja Raya dan UtilitiN37Masidi ManjunTimbalan Ketua Menteri 2Menteri KewanganN43Rubin BalangMenteri Pembangunan Luar BandarN46Abdul Ghani Mohamed YassinN47Jonnybone KurumN48James RatibMenteri Pendidikan, Sains, Teknologi dan Inovasi N49Samad JambriN51Hazem Mubarak MusaN57Masiung BanahN67Syed Ahmad Syed AbasN68Nizam Abu Bakar TitinganMenteri Pembangunan Belia, Kemajuan Sukan dan Industri KreatifN71Andi RizalADUN LantikanCeasar Mandela MalakunADUN LantikanMohamed Razali Mohamed RaziADUN LantikanAbdul Kassim RazaliADUN LantikanChin Shu Ying 

 Keputusan pilihan raya umum 
 Dewan Rakyat 
Pilihan raya umumJumlah kerusi menangJumlah kerusi ditandingiJumlah pengundiPeratusan pengundiKeputusan Pilihan rayaKetua Pilihan raya2018   5 89,876 0.52%2 kerusi; Kerajaan Jeffrey Kitingan & Joseph Pairin Kitingan2022  13 194,324 1.25%4 kerusi; KerajaanHajiji Noor

 Keputusan pilihan raya negeri 
 Pilihan raya negeri Sabah Jumlah kerusi dimenangi Jumlah kerusi ditandingi Bilangan undian Peratusan undian Hasil (Outcome) pilihanraya Ketua pilihanraya2020  51 873,298 4.03% 4 seats; State governing coalition Hajiji Noor 

Galeri

 Lihat juga 
 Keahlian terus GRS
 Parti Gagasan Rakyat Sabah
 Parti Solidariti Tanah Airku
 Parti Liberal Demokratik
 Parti Bersatu Sabah
 Parti Harapan Rakyat Sabah
 Parti Maju Sabah
 Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu (Baru)
 Parti Cinta Sabah
 Skuad GAHMUDA
 Pemuda Parti Gagasan Rakyat Sabah
 Senarai parti politik Malaysia
 Politik Malaysia

 Rujukan 

Kategori:Parti politik di Sabah

Kategori:Penubuhan 2020 di Malaysia
Kategori:Gabungan parti politik di Malaysia