Pilihan raya negeri Sarawak

Pilihan Raya Negeri Sarawak (juga boleh dikenali sebagai Pilihan Raya Umum Sarawak atau PRU Sarawak)  adalah merupakan proses pilihan raya kerajaan Sarawak bagi memilih serta mengesahkan mana-mana individu yang bakal menganggotai barisan kepimpinan baharu kerajaan di dalam Dewan Undangan Sarawak (DUS).

 Sejarah 
Pilihan raya pertama

Pilihan raya pertama Sarawak ialah selepas pembentukan Malaysia, yang diadakan secara berperingkat dari 10 Mei 1969 hingga 7 Jun  1969 kerana sistem pengangkutan dan komunikasi pada masa itu belum sempurna. Dewan Undangan Negeri Sarawak dibubarkan serentak dengan Parlimen dan semua Dewan Undangan Negeri yang lain kecuali Kelantan, pada 20 Mac 1969. Penamaan calon ditetapkan pada 5 April 1969.

Bagaimanapun, akibat rusuhan kaum yang berlaku di Semenanjung Malaysia pada 13 Mei tahun itu yang diikuti dengan pengisytiharan darurat, pilihan raya itu ditangguhkan sehingga 1970. Apabila penangguhan itu dikuatkuasakan, pilihan raya di sembilan daripada 48 kawasan di Sarawak telah bermula tetapi semuanya masih belum selesai. Pilihan raya negeri dan Parlimen disambung semula pada 6 Jun 1970 dan selesai pada 4 Julai 1970.

Sepanjang pilihan raya itu, satu tragedi berlaku di Sarikei pada 29 Jun 1970 apabila pengganas komunis membunuh tiga pegawai pengurus pilihan raya yang dalam perjalanan pulang selepas pengundian selesai di sebuah pusat pengundian. Di luar sebuah lagi pusat pengundian di Bahagian yang sama, sebutir bom ranjau meletup tetapi tiada yang cedera. Di sebalik semua kejadian itu, 80 peratus daripada  332,373 pemilih berdaftar di Sarawak telah keluar mengundi, jumlah yang tinggi berbanding dengan peratusan pengundian di negeri-negeri lain.

Sejumlah 221 calon bertanding di 48 kerusi negeri di Sarawak, dengan Perikatan Sarawak (Parti Bumiputera Sarawak (BUMIPUTERA) & Persatuan Cina Sarawak (SCA)) bertanding di 33 kerusi, Parti Rakyat Bersatu Sarawak (SUPP) bertanding di 40 kerusi, Parti Pesaka Sarawak (Pesaka) 35 kerusi, Parti Kebangsaan Sarawak (SNAP) 47 kerusi dan 66 calon Bebas turut bersaing. SUPP kemudiannya menyertai Perikatan Sarawak, membolehkan gabungan itu menguasai 27 daripada 48 kerusi dalam Majlis Negeri dan membentuk kerajaan.

Pilihan raya seterusnya

Pilihan raya negeri yang kedua diadakan dari 24 April hingga 14 September 1974, serentak dengan pilihan raya Parlimen selepas Majlis Negeri dan semua Dewan Undangan Negeri yang lain dan Parlimen dibubarkan pada 31 Julai 1974.

Pilihan raya negeri yang ketiga hanya diadakan pada 1979, setahun selepas pilihan raya umum 1978, buat pertama kalinya pilihan raya negeri Sarawak dan pilihan raya umum diadakan berasingan.

Pilihan raya negeri yang keempat diadakan 18 bulan sebelum berakhirnya penggal Ketua Menteri yang baru, Tan Sri Abdul Taib Mahmud,  yang memegang jawatan itu pada 26 Mac 1981. Dewan Undangan Negeri dibubarkan pada 18 November 1983, penamaan calon diadakan pada 8 Disember dan pengundian pada 28 dan 29 Disember.

Dewan Undangan Negeri Sarawak dibubarkan pada 13 Mac 1987 bagi diadakan pilihan raya negeri yang kelima selepas sekumpulan wakil rakyat yang diketuai bapa saudara Taib dan ketua menteri terdahulu, Tun Abdul Rahman Yaakub memberontak terhadap Ketua Menteri yang peristiwa itu dikenali sebagai "Ming Court Affair". Mereka termasuk beberapa anggota PBB yang kemudiannya membentuk kumpulan "Maju Group" manakala Parti Bansa Dayak Sarawak (PBDS) mengumumkan keluar daripada BN negeri tetapi kekal sebagai komponen BN di peringkat pusat. Dalam pilihan raya yang diadakan pada 15 dan 16 April, Taib mengetuai BN negeri dengan memenangi 28 daripada 48 kerusi Dewan Undangan Negeri. Kemudiannya lapan wakil rakyat PBDS menyertai BN, memberikannya majoriti dua pertiga dalam Dewan Undangan Negeri.

Pilihan raya negeri yang keenam pada 1991 juga berlangsung selama dua hari, pada 28 dan 29 September, manakala pilihan raya negeri yang ketujuh diadakan pada 7 dan 8 September 1996.

Pilihan raya negeri yang kelapan berlangsung dalam satu hari sahaja pada 27 September 2001 berikutan pembangunan pesat infrastruktur dan komunikasi. Dewan Undangan Negeri dibubarkan pada 3 September manakala penamaan calon diadakan pada 18 September 2001.

Pilihan raya negeri kesembilan diadakan pada 20 Mei 2006 selepas dewan dibubarkan pada 24 April dan penamaan calon pada 9 Mei.

 Senarai kawasan Parlimen Sarawak 
No.Kawasan ParlimenAhliParti Catatan GPS 23 | PH 6 | PN 1 | PBM 1P192Mas GadingMordi Bimol, YB Tuan Timbalan Menteri Belia dan Sukan MalaysiaP193SantubongNancy Shukri, YB Dato' Sri Hajah Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat MalaysiaP194Petra JayaFadillah Yusof, YAB Dato' Amar Timbalan Perdana Menteri Malaysia
 Menteri Peralihan Tenaga dan Transformasi Air MalaysiaP195Bandar KuchingKelvin Yii Lee Wuen, YB Dr.P196StampinChong Chieng Jen, YB TuanP197Kota SamarahanRubiah Wang, YB Datuk Hajah Timbalan Menteri Kemajuan Desa dan Wilayah MalaysiaP198Puncak BorneoWillie Mongin, YB DatukP199SerianRichard Riot Jaem, YB Dato' Sri Dr. P200Batang SadongRodiyah Sapiee, YB PuanP201Batang LuparMohamad Shafizan Kepli, YB TuanP202Sri AmanDoris Sophia Brodi, YB Dato' SriP203Lubok AntuRoy Angau Gingkoi, YB TuanP204BetongRichard Rapu, YB Dato' Dr.P205Saratok Ali Biju, YB DatukP206Tanjong ManisYusuf Abd Wahab, YB Dato' Ir. HajiP207IganAhmad Johnie Zawawi, YB TuanP208SarikeiHuang Tiong Sii, YB Dato' Sri Timbalan Menteri Perladangan dan Komoditi MalaysiaP209JulauLarry Sng, YB DatukP210KanowitAaron Ago Dagang, YB Datuk Menteri Perpaduan Negara MalaysiaP211LanangAlice Lau Kiong Yieng, YB Puan Timbalan Yang di-Pertua Dewan RakyatP212SibuOscar Ling Chai Yew, YB TuanP213MukahHanifah Hajar Taib, YB Dato' Hajah Timbalan Menteri Kesihatan MalaysiaP214SelangauEdwin Banta, YB TuanP215KapitAlexander Nanta Linggi, YB Dato' Sri Menteri Kerja Raya MalaysiaP216Hulu RajangWilson Ugak Kumbong, YB Datuk Timbalan Menteri Digital MalaysiaP217BintuluTiong King Sing, YB Dato' Sri Menteri Pelancongan, Seni dan Budaya MalaysiaP218SibutiLukanisman Awang Sauni, YB Dato'  Timbalan Menteri Luar Negeri MalaysiaP219MiriChiew Choon Man, YB Tuan Timbalan Menteri Pelancongan, Seni dan Budaya MalaysiaP220Baram Anyi Ngau, YB Dato'P221LimbangHasbi Habibollah, YB Datuk Haji Timbalan Menteri Pengangkutan MalaysiaP222LawasHenry Sum Agong, YB Dato'

 Senarai kawasan Dewan Undangan Sarawak (DUS) 

No.ParlimenNo. DUN  PenyandangPartiNotaP192 N1   Billy Sujang  GPS (SUPP) N2    Henry Harry Jinep  GPS (PDP)P193 N3   Azizul Annuar Adenan GPS (PBB) N4    Abdul Rahman Junaidi  GPS (PBB) N5   Hazland Abang Hipni  GPS (PBB)P194 N6   Fazzrudin Abdul Rahman GPS (PBB) N7    Sharifah Hasidah Sayeed Aman Ghazali GPS (PBB) N8  Ibrahim Baki GPS (PBB)P195 N9    Chong Chieng Jen PH (DAP) N10    Violet Yong Wui Wui PH (DAP) N11    See Chee HowBebasP196 N12   Yap Yau Sin  GPS (SUPP) N13  Lo Khere Chiang GPS (SUPP) N14  Sim Kui Hian GPS (SUPP) P197 N15    Abdul Karim Rahman Hamzah GPS (PBB) N16   Idris Buang GPS (PBB) N17  Hamzah Brahim  GPS (PBB)P198 N18 Miro Simuh GPS (PBB) N19  Jerip Susil GPS (PBB) N20   Roland Sagah Wee Inn GPS (PBB)P199 N21   Simon Sinang @ Sinang Bada GPS (PBB) N22    Maclaine Ben @ Martin Ben GPS (PBB) N23 John Ilus GPS (PBB)P200 N24    Aidel Lariwoo GPS (PBB) N25    Awla Dris  GPS (PBB) N26 Abang Johari Tun Openg GPS (PBB)Premier SarawakP201 N27   Julaihi Narawi GPS (PBB) N28    Dayang Noorazah Awang Sohor  GPS (PBB) N29    Razaili Gapor  GPS (PBB)P202 N30   Snowdan Lawan  GPS (PRS) N31   Mong Dagang  GPS (PRS) N32  }  Francis Harden Hollis  GPS (SUPP)P203 N33    Johnical Rayong Ngipa  GPS (PDP) N34    Malcom @ Malcom Mussen Lamoh  GPS (PRS)P204 N35   Ricky @ Mohamad Razi Sitam  GPS (PBB) N36    Gerald Rentap Jabu GPS (PBB) N37   Douglas Uggah Embas GPS (PBB)P205 N38    Mohamad Duri  GPS (PBB) N39    Friday Belik   GPS (PDP) N40 Mohamad Chee Kadir GPS (PBB)P206 N41 Len Talif Salleh GPS (PBB) N42    Abdullah Saidol  GPS (PBB)P207 N43   Safiee Ahmad GPS (PBB) N44   Juanda Jaya GPS (PBB)P208 N45 Huang Tiong Sii GPS (SUPP) N46  Ding Kuong Hiing GPS (SUPP)P209 N47   William Mawan Ikom GPS (PDP) N48   Rolland Duat Jubin GPS (PDP)P210 N49    Anyi Jana GPS (PRS) N50   Allan Siden Gramong  GPS (PBB)P211 N51  Chieng Jen Ek GPS (SUPP) N52   Tiong King Sing GPS (PDP)P212 N53   Wong Soon Koh  GPS (PDP) N54    Michael Tiang  GPS (SUPP) N55   Annuar Rapa'ee GPS (PBB)P213 N56    Fatimah Abdullah GPS (PBB) N57 Royston Valentine GPS (PBB) N58   Abdul Yakub Arbi GPS (PBB)P214 N59   Christopher Gira @ Gira Sambang GPS (PRS) N60    John Sikie Tayai  GPS (PRS)P215 N61   Wilson Nyabong Ijang GPS (PRS) N62   Lidam Assan GPS (PBB) N63 Jefferson Jamit Unyat GPS (PBB)P216 N64    Nicholas Kudi Jantai  GPS (PRS) N65   Liwan Lagang  GPS (PRS) N66  Kennedy Chukpai Ugon GPS (PRS)P217 N67    Iskandar Turkee GPS (PBB) N68 Johnny Pang Leong Ming GPS (SUPP) N69    Stephen Rundi Utom GPS (PBB) N70 Majang Renggi GPS (PRS)P218 N71    Rosey Yunus GPS (PBB)N72Ripin LamatGPS (PBB)P219N73Sebastian Ting Chiew YewGPS (SUPP)N74Adam Yii Siew SangGPS (SUPP)N75Lee Kim ShinGPS (SUPP)P220N76Penguang ManggilGPS (PDP)N77Dennis NgauGPS (PBB)N78Gerawat JalaGPS (PBB)P221N79Abdul Rahman IsmailGPS (PBB)N80Palu @ Paulus GumbangGPS (PDP)P222N81Baru BianGPS (PDP)N82Awang Tengah Ali HassanGPS (PBB)

 Sejarah pilihan raya negeri Sarawak 
Ini merupakan rekod sejarah pilihan raya negeri yang pernah diadakan di Sarawak mengikut tahun, berdasarkan info daripada Suruhanjaya Pilihan Raya (SPR):

 Pilihan raya negeri Sarawak 1959
 Pilihan raya negeri Sarawak 1963
 Pilihan raya negeri Sarawak 1969
 Pilihan raya negeri Sarawak 1974
 Pilihan raya negeri Sarawak 1979
 Pilihan raya negeri Sarawak 1983
 Pilihan raya negeri Sarawak 1987
 Pilihan raya negeri Sarawak 1991
 Pilihan raya negeri Sarawak 1996
 Pilihan raya negeri Sarawak 2001
 Pilihan raya negeri Sarawak 2006
 Pilihan raya negeri Sarawak 2011
 Pilihan raya negeri Sarawak 2016
 Pilihan raya negeri Sarawak 2021
 Pilihan raya negeri Sarawak 2026

 Senarai pilihan raya kecil Sarawak 

 Pilihan raya kecil (PRK) Parlimen Sarawak 

Pilihan raya kecil Sibu 2010

 Pilihan raya kecil (PRK) Dewan Undangan Sarawak 

Pilihan raya kecil Batang Ai 2015

 Pilihan raya perbandaran Sarawak 
Selain daripada pilihan raya umum negeri Sarawak, terdapat juga pilihan raya yang dikhususkan untuk kawasan Dewan Bandaraya (DBKU dan MBKS) dan semua kawasan majlis perbandaran masing-masing di Sarawak, iaitu pilihan raya perbandaran Sarawak (Sarawak Municipalities Election).

Sarawak adalah satu-satunya wilayah yang membenarkan pilihan raya perbandaran ini diadakan sepenuhnya. Sebanyak dua Dewan Bandaraya (DBKU dan MBKS), lima Majlis Perbandaran, dan lima Majlis Daerah yang disahkan oleh pihak Kerajaan Sarawak sahaja dibenarkan untuk menyertai pilihan raya ini.

Untuk pilihan raya perbandaran Sarawak, seseorang Premier harus menjadi peranan utama bagi pilihan raya ini. Suruhanjaya Pilihan Raya (SPR) berhak mengeluarkan permit pilihan raya khusus untuk melaksanakan pilihan raya perbandaran ini. Kaedah pelaksanaan pilihan raya perbandaran Sarawak ini adalah amat menyerupai kaedah sistem pilihan raya perbandaran tempatan United Kingdom.

Berikut adalah senarai kawasan dewan bandaraya, kawasan majlis perbandaran, dan kawasan majlis daerah yang disahkan oleh Kerajaan Sarawak sahaja dibenarkan melaksanakan pilihan raya perbandaran Sarawak :
 Dewan Bandaraya Kuching Utara (DBKU)
 Majlis Bandaraya Kuching Selatan (MBKS)
 Majlis Perbandaran Padawan (MPP)
 Majlis Perbandaran Kota Samarahan (MPKS)
 Majlis Perbandaran Sibu (SMC)
 Bintulu Development Authority (BDA)
 Majlis Bandaraya Miri (MBM)
 Majlis Daerah Bau (MDB)
 Majlis Daerah Sri Aman (MDSA)
 Majlis Daerah Kapit (MDK)
 Majlis Daerah Limbang (LDC)
 Majlis Daerah Lawas (MDL)

Walau bagaimanapun, kawasan-kawasan majlis daerah lain (kecuali Sri Aman, Bau, Kapit, Limbang, dan Lawas) dan juga pejabat-pejabat daerah kecil sahaja dikecualikan daripada menyertai pilihan raya perbandaran ini.

 Lihat juga 

 Yang di-Pertua Negeri Sarawak
 Ketua Menteri Sarawak
 Dewan Undangan Negeri Sarawak
 Kabinet Negeri Sarawak
 Senarai parti politik di Sarawak 
 Senarai parti politik di Singapura 
 Senarai parti politik di Brunei
 Senarai parti politik di Sabah
 Pilihan raya negeri Sabah
 Pilihan raya perbandaran Sarawak

 Nota 

 Rujukan