Hutan simpan di Malaysia

Hutan simpanan kekal, hutan simpan dan estet hutan kekal (bagi Sarawak) di Malaysia merupakan kawasan hutan dirizabkan untuk melindungi spesies pokok (flora) dan hidupan liar (fauna) yang hidup secara meliar serta ia dikawal dan diuruskan oleh kerajaan negeri. Walau begitu, hutan simpan bukan sahaja sebagai kawasan rizab perlindungan flora dan fauna tetapi juga dijadikan sebagai kawasan pengeluaran hasil-hasil hutan seperti kayu balak dengan dikelaskan fungsinya iaitu hutan pengeluaran.

Kawasan hutan simpan ini tidak boleh diceroboh atau melakukan aktiviti terlarang seperti memasuki hutan simpan tanpa permit, mengambil hasil hutan tanpa permit atau mana-mana seksyen yang boleh melanggar Akta Perhutanan Negara 1984 (APN) untuk Semenanjung Malaysia, Ordinan Hutan Sarawak dan Enakmen Hutan 1968 bagi Sabah.

Semua hidupan flora di Malaysia khususnya di kawasan hutan simpan dari pesisiran pantai hingga kawasan tanah tinggi didominasi oleh keluarga pokok Dipterocarpaceae yakni meranti atau balau (Shorea spp.), keruing (Dipterocarpus spp.), merawan atau giam (Hopea spp.), cengal (Neobalanocarpus), kapur (Dryobalanops spp.), mersawa (Anisoptera spp.) dan resak (Vatica spp.).

Di Malaysia, terdapat pelbagai hutan di Malaysia Barat dan Malaysia Timur iaitu hutan hujan tropika bagi kawasan darat, hutan paya laut bagi kawasan pinggir laut dan hutan paya gambut bagi kawasan bertanah lembap.

 Semenanjung Malaysia 
Di Semenanjung Malaysia, ia diliputi oleh kawasan hutan hujan tropika seluas 5.758 juta hektar (43.62%) daripada jumlah keluasan tanah 13.2 juta hektar.

Jabatan Perhutanan Semenanjung Malaysia (JPSM) dan jabatan-jabatan perhutanan negeri merupakan agensi yang mengawal hutan-hutan simpan di Semenanjung Malaysia. Jabatan Perlindungan Hidupan Liar dan Taman Negara (PERHILITAN) juga terlibat dalam menjaga dan melindungi dari segi hidupan liar dalam hutan simpan di Semenanjung Malaysia.

Pelan Central Forest Spine (CFS) merangkumi negeri Johor, Pahang, Terengganu, Kelantan, Selangor, Perak, Kedah dan Negeri Sembilan. Luas kawasan CFS ialah 5.3 juta hektar dan fungsinya sebagai penyambung kepada kompleks hutan yang terpisah melalui konsep rangkaian ekologi. Malahan pula, CFS terdiri juga hutan simpanan kekal dan hutan-hutan lain contohnya rizab hidupan liar dan hutan tanah kerajaan.

Hutan-hutan simpan di Semenanjung Malaysia diuruskan dengan sistem kompartmen (pemisahan bahagian). Contoh hutan simpan yang terdapat di Semenanjung Malaysia ialah Hutan Simpan Batu Talam, Hutan Simpan Bukit Nenas dan Hutan Simpan Kuala Langat Utara.

 Flora dan fauna 
Terdapat pelbagai spesies flora di Semenanjung Malaysia dalam hutan simpanan kekal ini contohnya bagi flora terdapatnya pokok merbau (Intsia palembanica), tualang (Koompassia excelsa), keruing ropol (Dipterocarpus hasseltii). Flora yang terancam dan terancam teruk yang dilindungi sepenuh masa juga terdapat di Semenanjung Malaysia seperti meranti paya (Shorea platycarpa), meranti telepok (Shorea peltata) dan kapur merah (Dryobalanops beccarii).

Di negeri Perak, Kelantan, Terengganu dan Pahang, terdapat spesies rafflesia seperti rafflesia azlanii, rafflesia cantleyi dan rafflesia kerrii contohnya di Hutan Simpan Tekai Tembeling di Daerah Jerantut, Pahang dan Hutan Simpan Ulu Sat di Jajahan Machang, Kelantan.

Hidupan liar di kawasan hutan simpan dalam Semenanjung Malaysia mempunyai pelbagai spesies haiwan yang sama ada tidak terancam, terancam atau terancam teruk. Contoh hidupan liar yang terdapat di Semenanjung Malaysia ialah harimau malaya, tenuk, dan gajah asia.

 Pengelasan fungsi hutan 
Mengikut seksyen 10 (1) Akta Perhutanan Negara 1984, hutan simpan kekal juga perlu dikelaskan fungsinya sebagai digambarkan maksud hutan kini digunakan atau dicadang hendak digunakan.

 Hutan pengeluaran
 Hutan perlindungan tanah
 Hutan tebus guna tanah
 Hutan perlindungan hidupan liar
 Hutan kawalan banjir
 Hutan tadahan air
 Hutan simpanan hutan dara atau Virgin Jungle Reserve (VJR)
 Hutan bagi maksud persekutuan
 Hutan penyelidikan
 Hutan pelajaran
 Hutan lipur
 Hutan taman negeri

 Sabah 
Hutan simpan di Sabah dilindungi, dikawal dan dijaga oleh Jabatan Perhutanan Sabah. Bagi hidupan liar, Jabatan Hidupan Liar Sabah ditugaskan untuk melindungi dan menjaganya dalam hutan simpan di Sabah.

Contoh hutan simpan yang terdapat di Sabah ialah Hutan Simpan Sepilok, Hutan Simpan Sapagaya dan Hutan Simpan Lahad Datu.

 Flora dan fauna 
Di Sabah, pelbagai spesies pokok yang terdapat di dalam hutan simpan sama ada tidak terancam, terancam atau terancam teruk. Contoh flora yang terdapat ialah pokok seraya kuning siput (Shorea faguetiana), merawan batu (Hopea beccariana) dan shorea revoluta.

Terdapat juga spesies rafflesia di Sabah iaitu rafflesia tengku-adlanii, rafflesia keithii dan rafflesia pricei.

Terdapat juga spesies hidupan liar di Sabah dalam hutan simpan yang dilindungi sama ada tidak terancam, terancam atau terancam teruk. Contoh spesies hidupan liar yang dilindungi ialah orang utan, gajah borneo dan binturong.

 Pengelasan hutan simpan 
Menurut seksyen 5 Enakmen Hutan 1968, hutan simpan perlu dikelaskan mengikut kelas hutan satu hingga 7.

 Kelas I (Hutan Perlindungan)
 Kelas II (Hutan Komersial)
 Kelas III (Hutan Domestik)
 Kelas IV (Hutan Lipur)
 Kelas V (Hutan Simpan Bakau)
 Kelas IV (Hutan Simpan Dara)
 Kelas IIV (Hutan Simpan Hidupan Liar)

 Sarawak 
Hutan simpan di Sarawak dikenali juga sebagai estet hutan kekal ataupun permanent forest estate (PFE).

Jabatan Hutan Sarawak ditugaskan untuk melindungi, mengawal dan menjaga estet hutan kekal. Perbadanan Perhutanan Sarawak (SFC) ditugaskan untuk melindungi hidupan liar di Sarawak dalam estet hutan kekal. 

Estet hutan kekal mempunyai jenis-jenis hutan yang dibahagi kepada tiga iaitu hutan perlindungan, hutan simpan dan hutan komunal / hutan komuniti.

Contoh estet hutan kekal di Sarawak ialah Estet Hutan Kekal Bakam, Estet Hutan Kekal Murum dan Estet Hutan Kekal Sabal.

 Flora dan fauna 
Terdapat pelbagai spesies flora di Sarawak dalam estet hutan kekal contohnya pokok engkabang jantong, vatica compressa dan hopea wyatsmithii.

Di Sarawak juga, terdapat spesies bunga Rafflesia contohnya rafflesia hasseltii, rafflesia tuan-mudae dan rafflesia pricei.

Hidupan liar di Sarawak dalam estet hutan kekal mempunyai kepelbagaian spesies sama ada tidak terancam, terancam atau terancam teruk. Hidupan liar di Sarawak juga mempunyai hidupan liar yang dilindungi dan sepenuhnya dilindungi seperti enggang, buaya dan kongkang.

 Lihat juga 

 Pembasmian hutan di Malaysia
 Penebangan hutan di Borneo

 Rujukan 

 Hutan simpan di Malaysia
Kategori:Kawasan dilindungi di Malaysia