Cendera

Cendera () atau Candra () ialah dewa bulan dan juga salah satu daripada kesembilan planet (Nawagraha) dalam anutan Hindu. Cendera digambarkan muda dan menawan, bertangan dua membawa belantan dan teratai. Dalam kepercayaan Hindu, Cendera ialah bapa kepada Buda (planet Utarid). Cendera pernah menculik, perkosa dan akhirnya kahwini 27 anak perempuan Daksa, dan nama mereka digunakan dalam Naksatera dalam kepercayaan nujum Hindu.

thumb

 Nama-nama 

Nama dewa ini dipinjamkan daripada nama  Chandra dalam bahasa Sanskrit bermaksud "bulan". Perkataan cendera juga dipakaikan kepada jasad angkasa tersebut dan sering digunakan dalam istilah-istilah tertentu memerangkan unsur kiasan pencantikan atau hiasan seperti "cenderahati", "cenderamata" dan "cenderadurja". Nama bahasa Sanskritnya ini mempunyai beberapa kata seasal dalam bahasa-bahasa India lain termasuk ಚಂದ್ರ dalam bahasa Kannada, చంద్రుడు dalam bahasa Telugu, dan சந்திரன் dalam bahasa Tamil.

Nama-nama lainnya ialah Indu (titisan cerah), Atrisuta (anak Atri), Sacin (ditandai arnab), Taradipa (raja bintang) and Nisakara (pembuat malam). Cendera yang juga dikenali sebagai Soma dan Indu, ialah asas kepada Somvaar, dalam bahasa Hindi, dan Induvaasaram, dalam Sanskrit, bermaksud Isnin dalam kalendar Hindu.

 Kepercayaan 

kiri|thumb|Cendera, Muzium British - dari abad ke-13, Konark
Ada beberapa hikayat dalam kepercayaan Hindu tentang Cendera.

Dalam satu hikayat, Cendera bertemu dengan Tara, isteri kepada Respati dan mereka berdua saling jatuh hati. Setelah bersenggama, Tara hamil dan melahirkan Buda. Brihaspati murka dan isytiharkan perang. Dewa-dewi campur tangan dan Tara pulang kepada Respati. Anak lelaki Buda ialah Pururawas yang asaskan Wangsa Cenderawansi.

Selepas Tara kembali semula kepada Respati, perasaan Cendera bercelaru kerana tidak dapat puaskan hasratnya untuk peroleh berbilang zuriat bersama Tara maka dia (mindanya) dipenuhi nafsu (perasaan). Dia mengejar kedua puluh tujuh anak Daksa untuk puaskan keinginannya untuk bersenggama.  Menurut Cendera, dia hanya menyayangi Rohini daripada kesemua 27 isterinya. Kedua puluh enam isterinya yang lain berang (setelah mendapati Cendera hanya luangkan masa dengan Rohini sahaja) dan putuskan untuk mengadu kepada ayahnya Daksa, syahdan baginda menaruhkan sumpahan ke atas Cendera atas kelakuannya. Sumpahan tersebut hanya terungkai setelah Cendera mengabdikan dirinya kepada Siwa, yang kemudian bongkarkan sumpahan tersebut sebahagian sahaja.

Dalam hikayat lain, Ganesha sedang dalam perjalanan pulang dalam wahananya Kerunca (seekor tikus) pada lewat malam dengan bulan purnama, selepas menjamu selera bersama dewa Kuwera, sang dewa kekayaan. Semasa pulang, seekor ular berada di jalan dan menakutkan tikusnya dan Ganesha pun jatuh terhumban. Lalu, Ganesha mula termuntah semua Modak yang dia telah makan. Apabila tersaksikan ini, Cendera tertawakan Ganesha. Ganesha naik murka dan merejamkan gadingnya ke Cendera, yang membuatkannya disumpah takkan sempurna. Oleh kerana ini, pemujaan Cendera pada perayaan Ganesha Caturti diharamkan. Hikayat ini menceritakan fasa-fasa bulan dan juga mengenai kawah gelap di muka bulan yang dapat dilihat dengan mata kasar.

 Perihal lain 

 Lihat juga 
 Nawageraha
 Ganesha

 Nota 

 Rujukan 

Sumber utama



 Pautan luar 


Kategori:Mitologi Hindu
Kategori:Dewa-dewi Hindu
Kategori:Hinduisme