Abdul Adzis bin Abas

YBhg. Datuk Haji Abdul Adzis bin Abas (lahir 20 Mei 1951)  seorang tokoh pendidikan dan bahasa Malaysia yang pernah berkhidmat sebagai Ketua Pengarah Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP) ke-11 dari 2016 hingga 2018.  Sepanjang kepimpinannya, beliau menekankan pengukuhan bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan, bahasa ilmu, dan wahana budaya negara. Selain itu, beliau juga pernah dilantik sebagai Pengerusi Jawatankuasa MASTERA Malaysia dari 2017 – 2019, serta Pengerusi Bersama Jawatankuasa Pemandu dan Pelaksana Persidangan Penterjemahan Antarabangsa 2017 (PPA-16), menjadikan beliau antara tokoh yang aktif dalam memajukan bahasa, kesusasteraan, dan penterjemahan di peringkat serantau dan antarabangsa.  Beliau merupakan tokoh penting dalam pembangunan Universiti Kebangsaan Malaysia sebagai sebuah universiti yang memartabatkan bahasa kebangsaan, dan usaha tersebut kekal menjadi identiti UKM hingga kini.
Pendidikan Dan Kehidupan Peribadi
Datuk Haji Abdul Adzis bin Abas dilahirkan pada 20 Mei 1951. Beliau menerima pendidikan awal di Perlis, termasuk di Sekolah Menengah Kebangsaan Dato’ Sheikh Ahmad dimana beliau sekelas dengan Rahman Shaari, yang kemudiannya menjadi Sasterawan Negara, serta Shahidan Kassim, tokoh politik dan bekas Menteri Besar Perlis. Selepas menamatkan persekolahan menengah, beliau melanjutkan pengajian tinggi di Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM).

Beliau menerima pendidikan tinggi di Universiti Kebangsaan Malaysia, institusi yang ketika itu sedang berkembang sebagai pusat utama pengajian tinggi berteraskan bahasa Melayu. Beliau menamatkan Ijazah Sarjana Muda Sastera (Kepujian) Sejarah pada tahun 1976, di mana pengajian beliau banyak menekankan aspek sejarah kebangsaan serta perkembangan sosio-budaya Malaysia.

Pada tahun yang sama, beliau turut melanjutkan pengajian dalam bidang pendidikan di institusi yang sama dan dianugerahkan Diploma Pendidikan Lepasan Ijazah dengan pengkhususan dalam Sejarah dan Bahasa Melayu. Latar belakang akademik ini bukan sahaja membekalkan beliau dengan asas kukuh dalam bidang sejarah dan bahasa, malah memperlihatkan komitmen awal beliau terhadap usaha memperkukuh kedudukan bahasa Melayu sebagai bahasa ilmu dan pendidikan. Beliau komited dalam pembangunan Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM) sebagai sebuah universiti yang memartabatkan bahasa kebangsaan, dan usaha tersebut kekal menjadi identiti UKM hingga kini. 

Beliau mendirikan rumah tangga bersama Datin Hajah Roos Binti Mohamed yang pernah berkhidmat sebagai Pengerusi PUSPANITA di Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP) serta di Kementerian Pendidikan Malaysia (KPM). Pasangan ini dikurniakan empat orang anak  dan empat orang cucu. 

Kerjaya
Selepas menamatkan pengajian di Universiti Kebangsaan Malaysia pada tahun 1976, Datuk Haji Abdul Adzis bin Abas memulakan kerjayanya dalam bidang pendidikan sebagai seorang guru di Sekolah Menengah Kebangsaan Dato’ Sheikh Ahmad, Arau, Perlis dari 1 Jun 1976 hingga Mac 1978. Beliau kemudiannya berkhidmat di Sabah sebagai Guru dan Penolong Kanan Pentadbiran di Sekolah Menengah Kebangsaan Menggatal, Kota Kinabalu bermula 28 Mac 1978 hingga Julai 1982.

Bermula 1 Ogos 1982, beliau dilantik sebagai Pengetua Sekolah Menengah SANZAC, Kota Kinabalu, Sabah pada gred T/Kanan A11 sehingga Disember 1986. Seterusnya, beliau meneruskan khidmat kepimpinan sebagai Pengetua Sekolah Menengah Kebangsaan Gunsanad, Keningau, Sabah pada gred T.T.G A10 dari Januari 1987 hingga Mei 1988.

Bagi memperkukuh kepakaran dalam bidang pentadbiran pendidikan, beliau melanjutkan pengajian ke peringkat Kursus Pentadbiran dan Penyeliaan Pendidikan peringkat Sarjana di Universiti Kebangsaan Malaysia dari 30 Jun 1988 hingga 29 Jun 1990. Setelah tamat pengajian, beliau kembali menyambung khidmat di Pusat Matrikulasi Universiti Utara Malaysia (UUM) sebagai Penolong Kanan Hal Ehwal Murid (HEM) bermula Julai 1990 hingga Jun 1993, sebelum memegang jawatan Penolong Kanan pada tempoh berikutnya sehingga Jun 1995. Beliau kemudian dinaikkan pangkat sebagai Pengetua DG2 Pusat Matrikulasi UUM dari Februari 1995 hingga September 1997.

Dengan pengalaman luas dalam pengurusan pendidikan, beliau seterusnya berkhidmat di peringkat kementerian apabila dilantik sebagai Ketua Penolong Pengarah di Jabatan Sekolah, Kementerian Pelajaran Malaysia (Unit Sekolah Berasrama Penuh) dengan gred DG2 dari Oktober 1997 hingga Jun 2001. Peranan beliau diperluas lagi apabila dilantik sebagai Pengarah Bahagian Pengurusan Pendidikan Teknik dan Vokasional, Kementerian Pendidikan Malaysia (DG1) dari 16 Jun 2001 hingga April 2005.

Kepimpinan beliau terus menyerlah apabila beliau mengambil alih jawatan sebagai Pengarah Jabatan Pelajaran Selangor (JUSA C) dari 1 Mei 2005 hingga 30 April 2007. Selepas itu, beliau diberi tanggungjawab sebagai Ketua Nazir Sekolah (JUSA C) bermula 1 Mei 2007 hingga 19 Mei 2007, dan sekali lagi berkhidmat secara kontrak dari 3 September 2007 hingga 2 September 2008.

Selepas bersara daripada perkhidmatan tetap, beliau terus menyumbang kepada pembangunan pendidikan negara apabila dilantik sebagai Anggota Suruhanjaya Perkhidmatan Pelajaran (SPP) di bawah Jabatan Perdana Menteri dari 19 Februari 2013 hingga 18 Februari 2016. Jawatan ini memperlihatkan pengiktirafan kerajaan terhadap kepakaran, pengalaman, dan sumbangan beliau dalam membangunkan sistem pendidikan Malaysia.

Ketua Pengarah DBP
Pada 19 Februari 2016, Datuk Haji Abdul Adzis bin Abas telah dilantik sebagai Ketua Pengarah Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP), sebuah institusi bahasa dan sastera terunggul negara yang bertanggungjawab memartabatkan bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan, bahasa ilmu, dan bahasa komunikasi rasmi negara. Pelantikan beliau mencerminkan keyakinan kerajaan terhadap kepimpinan, pengalaman luas dalam bidang pendidikan, serta visi beliau dalam mengangkat agenda bahasa dan budaya kebangsaan. Beliau menggantikan Datuk Dr Awang Sariyan  yang menamatkan perkhidmatan secara kontrak pada 31 Januari 2016.

Sepanjang tempoh perkhidmatannya di DBP, beliau menekankan kepentingan pengukuhan dasar bahasa kebangsaan agar selari dengan aspirasi negara, khususnya dalam menghadapi cabaran globalisasi, arus teknologi digital, dan peningkatan kepelbagaian bahasa dalam masyarakat majmuk Malaysia. Beliau turut menggerakkan pelbagai inisiatif strategik bagi memperkukuhkan peranan DBP sebagai institusi peneraju dalam pengembangan bahasa, kesusasteraan, dan budaya, bukan sahaja di peringkat nasional, tetapi juga di peringkat antarabangsa.

Antara fokus utama kepimpinannya adalah memperluaskan penggunaan bahasa Melayu di sektor awam dan swasta melalui program pemantauan, penguatkuasaan dasar bahasa, serta usaha kolaboratif bersama kementerian, agensi kerajaan, pihak berkuasa tempatan, dan syarikat korporat. Beliau juga menitikberatkan peningkatan kualiti penerbitan karya ilmiah, kreatif, dan inovatif dalam bahasa kebangsaan, dengan menekankan kepentingan menjadikan bahasa Melayu sebagai bahasa ilmu yang relevan dalam bidang sains, teknologi, ekonomi, serta pentadbiran moden.

Selain itu, Datuk Haji Abdul Adzis turut memperkukuhkan hubungan strategik DBP dengan pelbagai pihak seperti institusi pendidikan, badan kebudayaan, media massa, dan universiti, bagi memastikan bahasa Melayu terus berkembang seiring dengan tuntutan zaman. Beliau percaya bahawa bahasa bukan sahaja medium komunikasi, tetapi juga lambang identiti, kedaulatan, dan kekuatan negara bangsa.

Walaupun tempoh perkhidmatannya hanya berlangsung sehingga tahun 2018, kepimpinannya tetap dianggap memberi kesan signifikan dalam mengangkat agenda bahasa dan kesusasteraan kebangsaan. Antara legasi beliau termasuk penekanan terhadap reformasi dasar bahasa, peningkatan kesedaran awam mengenai pentingnya penggunaan bahasa kebangsaan, serta usaha memperkukuhkan kedudukan bahasa Melayu di rantau Asia Tenggara dan dunia. Kepemimpinannya di DBP meletakkan asas yang lebih kukuh dalam memastikan bahasa Melayu terus relevan, dinamik, dan berdaya saing pada masa hadapan.

Usaha Menjadikan Kuala Lumpur sebagai Ibu Kota Buku Dunia UNESCO

Salah satu sumbangan penting Datuk Haji Abdul Adzis bin Abas sepanjang kepimpinannya di Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP) ialah peranannya dalam menggerakkan usaha awal menjadikan Kuala Lumpur sebagai Ibu Kota Buku Dunia UNESCO 2020 (World Book Capital). Beliau merupakan antara tokoh yang terlibat dalam jawatankuasa perancangan dan penyelarasan peringkat nasional yang dipimpin oleh DBP bersama Kementerian Pendidikan Malaysia serta pelbagai agensi berkaitan.

Abdul Adzis menekankan bahawa pencalonan Kuala Lumpur bukan sekadar pengiktirafan antarabangsa, tetapi juga platform untuk mengangkat bahasa Melayu sebagai bahasa ilmu, wacana intelektual, dan peradaban di peringkat global. Di bawah kepimpinannya, DBP turut menggerakkan inisiatif untuk memperkaya ekosistem perbukuan negara melalui penerbitan, program literasi, serta kerjasama dengan penulis, penterjemah, penerbit, dan institusi pendidikan.

Walaupun pengisytiharan rasmi Kuala Lumpur sebagai Ibu Kota Buku Dunia 2020 dibuat oleh UNESCO pada tahun 2018 selepas tempoh perkhidmatan beliau di DBP, usaha dan asas yang diletakkan sepanjang pentadbirannya telah menjadi antara faktor penyumbang kepada kejayaan pencalonan tersebut. Sumbangan ini dianggap sebagai salah satu legasi penting beliau dalam mengangkat kedudukan Malaysia di pentas antarabangsa melalui bidang bahasa, kesusasteraan, dan perbukuan.

Kurniaan/Anugerah
Sepanjang kerjaya dan sumbangannya dalam bidang pendidikan serta pembangunan bahasa dan kesusasteraan, Datuk Haji Abdul Adzis bin Abas telah menerima beberapa anugerah, antaranya:

 Anugerah Bintang Semangat Rimba daripada Persekutuan Pengakap Malaysia, sebagai pengiktirafan atas sumbangan beliau dalam menyokong pembangunan belia dan kegiatan kepengakapan di negara ini.
 Darjah Mulia Seri Melaka (D.M.S.M.) yang membawa gelaran Datuk, dikurniakan oleh Tuan Yang Terutama Yang di-Pertua Negeri Melaka YAB Tun Mohd Khalil Yaakob pada 14 Oktober 2016, sebagai tanda penghargaan terhadap jasa beliau dalam bidang pendidikan dan pentadbiran awam.
 Darjah Datuk Paduka Mahkota Perlis (D.P.M.P) yang membawa gelaran Datuk, dikurniakan oleh Tuanku Syed Sirajuddin Putra Jamalullail pada 17 Mei 2017, sebagai tanda penghargaan terhadap jasa beliau dalam bidang pendidikan dan pentadbiran awam.

Pautan/Rujukan Akhbar
 Lawatan Kementerian Pendidikan Malaysia(KPM) ke CRI 
 UMS-DBP Meterai Perjanjian Penerbitan Buku Dengan Aplikasi Augmented Reality 
 Malaysia perlu 26,000 judul buku setahun 
 Cantas Bahasa Rojak 
 PENYAIR bantu DBP, kembangkan sastera 
 RM1,000-fine for incorrect usage of BM absurd — PBDSB 
Bidang seni diyakini menyumbang ke arah pembangunan Sarawak 
Sidang Ke-23 Mastera Munculkan Sejumlah Gagasan Strategis
Malaysia wants Kuala Lumpur as UNESCO World Book Capital in 2020