Leontopodium nivale

Leontopodium nivale, yang biasa disebut edelweis (Inggeris: edelweiss), ialah spesies bunga gunung yang tergolong dalam keluarga daisi atau bunga matahari, Asteraceae. Tumbuhan ini lebih suka kawasan berbatu kapur pada ketinggian kira-kira . Ia tidak beracun dan telah digunakan dalam bidang perubatan tradisional sebagai ubat terhadap penyakit perut dan pernafasan. Daun dan bunganya dilitupi dengan bulu tebal, yang bertindak melindungi tumbuhan ini daripada kesejukan, kegersangan, dan sinaran ultraungu. Oleh kerana ia bunga langka, berumur singkat dan hanya ditemui di kawasan pergunungan tinggi, tumbuhan ini digunakan sebagai simbol bagi alpinisme, keindahan lasak dan kesucian. Ia dikaitkan dengan Pergunungan Alp dan Karpatos. Ia menjadi lambang di beberapa negara, khususnya Romania, Austria, Bulgaria, Slovenia dan Switzerland. Mengikut tradisi rakyat, memberikan bunga ini kepada orang yang dikasihi ialah janji berbakti.

 Nama 
Nama biasa bunga ini berasal daripada perkataan Jerman "Edelweiß" bermaksud "suci murni", ia merupakan kata majmuk yang terdiri daripada edel yang bermaksud "mulia" dan weiß yang bermaksud "putih". Di Romania, ia dikenali sebagai Floare de colţ yang bermaksud "bunga cenuram".

Edelweis ialah satu daripada beberapa nama untuk tumbuhan ini dan menerima penggunaan meluas pada separuh pertama abad ke-19, dalam iklan pelancongan Alp.Edelweiss reported as common name alongside Alpen-Ruhrkraut in Kittel, Taschenbuch der Flora Deutschlands zum bequemen Gebrauch auf botanischen Excursionen (1837), p. 383. Nama lain juga termasuklah Chatzen-Talpen ("tapak kucing"), dan Wullbluomen yang lebih lama ("bunga bulu kambing", dibuktikan pada abad ke-16).Aretius, Stocc-Hornii et Nessi [...] descriptio [...], a Benedicto Aretio [...] dictata., published with Valerii Cordi Simesusii Annotationes in Pedacii Dioscoridis Anazarbei de medica materia libros V, Basel (1561), ed. Bratschi (1992) in Niesen und Stockhorn. Berg-Besteigungen im 16. Jahrhunder.Schweizerisches Idiotikon 16.1997 .

Nama saintifiknya ialah pelatinan daripada bahasa Yunani leontopódion, "tapak singa"., , 

 Taksonomi 
Sejak 1822, Leontopodium tidak lagi dianggap sebahagian daripada genus Gnaphalium, tetapi dikelaskan bersama sebagai genus yang berbeza dalam suku Gnaphalieae. Pada 2003 pula, Leontopodium alpinum telah dikelaskan semula sebagai subspesies Leontopodium nivale. Oleh itu, edelweis alpin kini dibahagikan kepada dua subspesies, Leontopodium nivale subsp. alpinum (Cass.) Greuter dan Leontopodium nivale subsp. nivale.

 Penghuraian 
Daun dan bunga tumbuhan dilitupi dengan rambut putih dan kelihatan kasar (tomentos). Tangkai bunga edelweis boleh tumbuh setinggi  di pergunungan, atau setinggi  dalam penanaman. Setiap bunga terdiri daripada lima hingga enam anak bunga kecil majmuk () yang dikelilingi oleh "ranggi" berbulu putih (yang sebenarnya daun pelindung) dalam bentuk dua bintang. Bunga ini mekar antara Julai dan September.

 Pemuliharaan 
Leontopodium nivale dianggap sebagai spesies kurang membimbangkan oleh IUCN. Populasi spesies ini merosot kerana pengutipan berlebihan, tetapi kini dilindungi oleh undang-undang, pemuliharaan ex situ dan keberadaan di taman negara.

 Penanaman 
Leontopodium nivale ditanam di taman-taman atas sebab gugusan bunga-bunganya yang menarik dan dedaun berwarna peraknya. Tumbuhan ini hidup singkat dan boleh ditanam daripada benih.

 Kimia 
Sebatian daripada kelas yang berlainan, seperti terpenoid, fenilpropanoid, asid lemak dan poliasetilena dilaporkan ada di dalam pelbagai bahagian edelweis.Tauchen, J. & Kokoska, L. Phytochem Rev (2017) 16: 295. https://doi.org/10.1007/s11101-016-9474-0 Leoligin dilaporkan sebagai juzuk utama lignan.Wang L, Ladurner A, Latkolik S, Schwaiger S, Linder T, Hošek J, Palme V, Schilcher N, Polanský O, Heiss EH, Stangl H, Mihovilovic MD, Stuppner H, Dirsch VM, Atanasov AG. Leoligin, the Major Lignan from Edelweiss (Leontopodium nivale subsp. alpinum), Promotes Cholesterol Efflux from THP-1 Macrophages. J Nat Prod.  2016 Jun 24;79(6):1651-7. doi: 10.1021/acs.jnatprod.6b00227.

 Penggunaan simbolik 
Pada abad ke-19, edelweis menjadi simbol keindahan lasak di rantau Alp dan penduduknya.

Dalam novel karya Berthold Auerbach, Edelweiss (1861), kesukaran seorang pendaki untuk memperoleh bunga edelweis telah dibesar-besarkan ke titik dakwaan: "...kepunyaan seseorang akannya ialah bukti keberanian yang luar biasa."  Tanggapan pada masa itu mencetuskan sebahagian daripada mitologi popular alpinisme awal. Novel Auerbach muncul dalam terjemahan bahasa Inggeris pada 1869, yang dipakai dengan petikan yang dikaitkan dengan Ralph Waldo Emerson:

 "Terdapat bunga yang diketahui oleh ahli botani, satu daripada genus yang sama dengan tumbuhan musim panas kita yang dipanggil "Life-Everlasting," sejenis Gnaphalium, yang tumbuh di cenuram yang tidak tercapai di Pergunungan Tyrolese, di mana syamwa tidak berani teroka, dan si pemburu, tertarik akan keindahannya dan dengan cintanya (kerana ia amat dihargai oleh gadis-gadis Swiss), memanjat tebing untuk mengutip, dan kadangkala ditemui mati di kaki [gunung], dengan bunga di tangannya. Ia dinamakan oleh ahli botani sebagai Gnaphalium leontopodium, tetapi oleh warga Swiss, Edelweisse, yang melambangkan suci murni."

 Sebelum 1914

 Dalam tentera Swiss, pangkat tertinggi (ketua brigedier dan lebih tinggi) mempunyai lencana dalam bentuk bunga edelweis, sedangkan lencana cawangan tentera lain akan mendapat bintang.
 Edelweis diasaskan pada 1907 sebagai tanda tentera Alpin Austria-Hungary oleh Kaisar Franz Joseph I. Tiga Regimen asal ini memakai edelweis pada kolar seragam mereka. Semasa Perang Dunia I (1915), edelweis telah dianugerahkan kepada tentera Alpin Jerman, atas keberanian mereka. Kini, ia masih merupakan lambang pasukan Alpin Austria, Perancis, Slovenia, Poland, Romania dan Jerman.

 Zaman Perang Dunia

 Lagu Stelutis alpinis (bahasa Friulia untuk "edelweis kecil"), yang gubah oleh Arturo Zardini ketika dia seorang pemindah disebabkan oleh Perang Dunia I, kini dianggap lagu tidak rasmi Friuli(Itali) Screm, Alessio (April 6, 2016). "I friulani scelgono il loro inno: è “Stelutis alpinis” di Zardini" . Messaggero Veneto. Retrieved 2017-03-10.
 Lagu Es War ein Edelweiss ditulis oleh Herms Niel untuk tentara semasa Perang Dunia II
 Edelweis ialah lencana bagi Edelweiss Pirates: kumpulan belia anti-Nazi di Reich Ketiga. Ia dipakai pada pakaian (mis., blaus atau sutGebirgsjäger)
 Bunga edelweis ialah simbol Wehrmacht dan Waffen-SS Gebirgsjäger, atau renjer gunung, dipakai sebagai pin logam di sebelah kiri puncak gunung, pada jalur topi, dan sebagai lencana pada lengan kanan. Ia masih menjadi simbol briged gunung dalam tentera Jerman pada hari kini
 Unit Luftwaffe Perang Dunia II, Kampfgeschwader 51 (51st Bomber Wing) dikenali sebagai Edelweiss Wing
 Edelweis diwakili sebagai bunga kegemaran Adolf Hitler, dalam rakaman "Adolf Hitlers Lieblingsblume ist das schlichte Edelweiß" (1934), dinyanyikan oleh Harry Steier

 Selepas 1945

 Bunga edelweis ialah simbol biasa yang dipakai oleh Angkatan Tentera Udara Angkatan Tentera ke-10 Pasukan Tentera Batalion Pertama Tentera Darat Amerika Syarikat hari ini. Perajurit SFG (A) 1-10 menggunakan simbol ini bawah arahan (Ret.) Col. Aaron Banks selepas mereka menduduki bekas sekolah pegawai Waffen SS (Junkerschule) di Flint Kaserne
 Lagu yang bertajuk "Edelweiss" telah ditulis untuk lakon muzik The Sound of Music, Rodgers and Hammerstein (1959)
 Sejak 2002, duit syiling dua sen Austria menggambarkan edelweis
 Dari 1959 hingga 2001, duit syiling satu schilling menggambarkan sejambak tiga kuntum bunga 
 Ia simbol Kesatuan Pelancong Bulgaria dan Perkhidmatan Kawalan dan Penyelamat Gunung Bulgaria
 Ia juga merupakan simbol Organisasi Pelancongan Kebangsaan Switzerland
 Ia dipaparkan pada mata wang lima puluh lei Romania
 Terdapat sebuah jenama bir Austria dinamakan Edelweiß
 Edelweis digunakan dalam logotaip beberapa kelab alpin seperti Deutscher Alpenverein (Kelab Alpin Jerman) atau Österreichischer Alpenverein (Kelab Alpin Austria). Edelweis juga digunakan dalam logotaip Union of International Leader Associations (UIMLA).
 Dalam Asterix in Switzerland (1970), jalan ceritanya didorong oleh pencarian untuk mencari edelweis di pergunungan Swiss dan membawa kembali sekuntum ke Gaul untuk menyembuhkan quaestor Rom beracun
 Edelweiss Air, sebuah syarikat penerbangan antarabangsa yang berpangkalan di Switzerland, dinamakan sempena bunga itu, yang juga muncul dalam logonya
 Pemuzik Moondog menggubah lagu "High on a Ledge Rocky" yang diilhami oleh bunga edelweis
 "Bring me Edelweiss" ialah lagu terkenal kumpulan muzik Edelweiss
 Pasukan profesional hoki ais Poland MMKS Podhale Nowy Targ menggunakan edelweis sebagai lambang mereka
 Edelweiss Lodge and Resort ialah sebuah resort militari yang terletak di Garmisch, Jerman

 Galeri 

 Lihat juga 
 Flora Pergunungan Alp
 Zaman keemasan alpinisme

 Rujukan 

 Pautan luar 

nivale