Pemetaan Geologi

Pemetaan geologi merujuk kepada aktiviti memetakan jenis, komposisi, struktur dan taburan satu-satu batuan melalui cerapan lapangan oleh ahli kajibumi.

 Tujuan 
Tujuan pemetaan geologi dijalankan ialah untuk mendapatkan maklumat am geologi batuan, paleontologi, maklumat geologi struktur dan sumber mineral di satu-satu kawasan dan dipersembahkan dalam bentuk peta geologi.

 Pemetaan geologi di Malaysia 
Aktiviti pemetaan geologi di Tanah Melayu, Sabah dan Sarawak yang terawal dilaksanakan oleh Jabatan Penyiasatan Kajibumi Malaysia bagi pihak kolonial Inggeris. 

Tugas pemetaan geologi turut dilaksanakan oleh penyelidik dan pelajar dari universiti tempatan dan luar negara.
link=https://ms.wikipedia.org/wiki/Fail:Status_pemetaan_geologi_semenanjung_2013.png|thumb|Peta indeks kawasan dan status pemetaan geologi rantau Semenanjung Malaysia sehingga tahun 2013 (JMG Malaysia).

 Pemetaan geologi Semenanjung Malaysia 
Aktiviti pemetaan geologi di Tanah Melayu (kini Semenanjung Malaysia) bermula apabila Pejabat Kajibumi mula ditubuhkan oleh pentadbiran British di Tanah Melayu.

Pada mulanya, pemetaan geologi Tanah Melayu difokuskan kepada kawasan-kawasan yang mempunyai sejarah perlombongan atau ciri-ciri pemineralan bijih atau mineral berharga.

Pemetaan geologi secara sistematik dimulakan pada tahun 1927 melalui pemecahan kawasan-kawasan kecil berskala 1:63,360 atau 1 inci : 1 batu bersiri lama. Hasil pemetaan geologi ini diterbitkan sebagai siri laporan memoir daerah.

Setiap lembar dinombor, dinamakan dan ditugaskan kepada sepasukan kakitangan jabatan yang diketuai oleh sekurang-kurangnya seorang ahli atau pegawai kajibumi untuk menjalankan aktiviti pemetaan geologi.

Bermula tahun 1963, hasil pemetaan geologi diterbitkan sebagai siri laporan peta di mana skala dan siri lama peta masih dijadikan rujukan.

Seterusnya pada tahun 1999, siri baru peta topografi berskala 1:63,360 mula digunapakai sebagai panduan baru kawasan pemetaan geologi.

Disebabkan penggunaan siri baru peta topografi dalam melaksanakan pemetaan geologi, wujud kawasan tertentu yang dipetakan yang bertindih atau tidak dipetakan langsung.

Aktiviti pemetaan geologi disambung oleh Jabatan Mineral Dan Geosains Malaysia (JMG) sama ada secara rantau atau secara terperinci.
Memoir Daerah (District Memoir)Ahli kajibumi yang menjalankan kajianJilidKawasan1Sungai Siput, PerakH.E.F. Savage (1937)2Tapah dan Teluk Intan, PerakF.T. Ingham (1938)3Raub, PahangJ.A. Richardson (1939)4Chegar Perah dan Merapoh, PahangJ.A. Richardson (1950)5Bukit Fraser, Selangor / Perak / PahangF.W. Roe (1951)6Kuantan, PahangF.H. Fitch (1952)7Kuala Selangor dan Rasa, SelangorF.W. Roe (1953)8Bentong, Pahang / Selangor / Negeri SembilanJ.B. Alexander (1968)9Lembah Kinta, PerakF.T. Ingham dan Ernest Frederick Bradford (1960)10Kelantan Utara dan Terengganu UtaraS. MacDonald (1967)11Grik, PerakC.R. Jones (1970)12Baling, Kedah dan Perak UtaraCedric Keith Burton (1970)13Gunung Jerai, KedahErnest Frederick Bradford (1972)14Pengerang, Johor TenggaraR.L.C. Grubb (1968)15Karak dan Temerloh, PahangJaafar Ahmad (1976)16Ulu Paka, TerengganuFateh Chand (1978)17Perlis, Kedah Utara dan Kepulauan LangkawiC.R. Jones (1981)18Sungai Teris, PahangJaafar Ahmad (1980)19Gunung Belumut, JohorSenathi S. Rajah (1986)20Kuala Klawang, Jelebu, Negeri SembilanShu Y.K (1989)21Sungai Aring, KelantanAw Peck Chin (1990)22Hulu Lepar, PahangLee Ah Kaw (1990)
Buletin Peta (Map Bulletin)Ahli kajibumi yang menjalankan kajianNomborKawasan1Tasik Chini - Sungai Jeram, Selatan Tengah PahangS. MacDonald (1972)2Johor Bahru dan Kulai, JohorCedric Keith Burton (1973)3Kulim, Kedah dan Seberang Perai, Pulau PinangD.B. Courtier (1974)4Benta, PahangW.D. Procter (1980)5Pulau Tioman, PahangJ.B. Bean (1977)6Ulu Lebir, Terengganu, Kelantan dan Pahang Utara7Sungai Petani dan Bedong, KedahC.K. Burton (1988)
Laporan Peta (Map Report)Ahli kajibumi yang menjalankan kajianNomborKawasan1Taiping - Kuala Kangsar, PerakK.Y. Foo (1990)2Hulu Sedili, JohorT. Suntharalingam (1991)5Lumut - Teluk Intan, PerakWong T.H (1991)4Tanjung Malim, PerakGan A.S. (1992)3Sungai Tiang, KedahTeoh Lay Hock (1992)6Durian Tipus, Negeri SembilanP. Loganathan (1993)7Pulau PinangOng W.S. (1993)11Kuala Pilah, Negeri SembilanKhoo K.H (1998)
+Pemetaan Geologi KuaternerBuletinAhli kajibumi yang menjalankan pemetaanNomborKawasan1TaipingT. Suntharalingam, Teoh Lay Hock (1985)2BeruasT. Suntharalingam (1987)3Teluk IntanC.H. Loh (1992)

Lembar (Syit)NegeriAhli / pegawai kajibumi yang menjalankan pemetaanNomborNama1Kuala NerangKedahZainol Husin, Mohamed Hatta Karim2Bukit DebuKedahMat Niza Abdul Rahman, Abdullah Sulaiman3Bukit Gajah HutanKedahMat Niza Abdul Rahman, Abdullah Sulaiman6Rantau PanjangKelantan7TumpatKelantan8Sungai TiangKedah(Telah dilaksanakan sebagai Laporan Peta)9GubirKedahYunus Abdul Razak, Mat Niza Abdul Rahman, Abdullah Sulaiman10Bukit Mudin BesarKedahMat Niza Abdul Rahman, Abdullah Sulaiman11Gunung Ulu MerahPerakMohamad Hussein Jamaluddin, Mohamad Sari Hasan, Mohd Badzran Mat Taib, M. Selvarajah, Askury Abd Kadir, Mohd Asbi Mohd Zin (1994)12Hulu BelumPerakMohamad Hussein Jamaluddin, Mohd Badzran Mohd Taib, Mohamad Sari Hasan13Pasir MasKelantan14Kota BharuKelantan15Kuala BesutKelantan16Sungai PetaniKedah17Kuala KetilKedahMohd Zaidi Hassan18BalingKedah(Telah dilaksanakan sebagai Memoir Daerah, dilengkapkan oleh Mat Niza Abdul Rahman dan Mohd Badzran Mat Taib)19KerunaiPerakMohd Badzran Mat Taib, Mohd Asbi Mohd Zin, M. Selvarajah (1993)20BelumPerakMohamad Hussein Jamaluddin, Mohamad Sari Hasan, Mohd Badzran Mat Taib, M. Selvarajah, Askury Abd Kadir, Mohd Asbi Mohd Zin (1994)21Batu MelintangKelantanMohamad Hussein Jamaluddin, Mohd Badzran Mohd Taib, Mohamad Sari Hasan22Tanah MerahKelantan23Kuala KraiKelantan24Kampung RajaTerengganuMohamad Sidik, Ab. Rahman Yusoff, Ong Wee Seck25Kampung BuluhTerengganuMohamad Sidik, Ab. Rahman Yusoff, Ong Wee Seck26Pulau RedangTerengganu28Pulau PinangPulau PinangOng Wee Seck (1993)29KulimKedah(Telah dilaksanakan sebagai Memoir Daerah)30LenggongPerak(Telah dilaksanakan sebagai Memoir Daerah)31GerikPerakMohd Asbi Mohd Zin, Mohd Badzran Mohd Taib, Mohamad Hussein Jamaluddin, Askury Abd Kadir32TemengorPerak33Sungai JeneraKelantanAw Peck Chin34Kuala GrisKelantan35Manek UraiKelantan36Gunung LawinTerengganuYusoff Che Muda, Saffeen Baharuddin37Ulu TelemongTerengganuMohamad Sidik, Ab. Rahman Yusoff, Ong Wee Seck38Kuala TerengganuTerengganuMohamad Sidik, Ab. Rahman Yusoff, Ong Wee Seck39Kuala KurauPerak40TaipingPerak41Kuala KangsarPerakFoo (1990)42Sungai SiputPerak43Gunung GerahPerak44Kuala BetisKelantanAw Peck Chin (1975)45Gua MusangKelantanYin E.H (1965)46Sungai AringKelantan47Ulu LebirKelantanPaton (1959), D.E.H. Rishworth (1974)48Gunung Gajah TeromTerengganuChow Weng Sum, S.K. Chung (2001)49Bukit BesiTerengganuMohd Anuar Mohd Yusof, Mohammad Sidek, Ong Yeoh Han, Wong Ting Woon, Abd. Latiff Ashaari50Kuala DungunTerengganuMohd Anuar Mohd Yusof, Mohammad Sidek, Ong Yeoh Han, Wong Ting Woon, Abd. Latiff Ashaari51Kuala DungunTerengganu52BeruasPerak53Batu GajahPerak54IpohPerakIngham (1960), Bradford (1960), Suntharalingam (1968), Foo (1983)55Cameron HighlandsPahang56Gunung BedongPahang57MerapohPahang58Gunung TahanPahang59Kuala SatPahang60Mandi AnginPahangOng Wee Seck, Rohimi Che Wan61Hulu PakaTerengganuFateh Chand62Kuala KertehTerengganuMohd Anuar Mohd Yusof, Mohammad Sidek, Ong Yeoh Han, Wong Ting Woon, Abd. Latiff Ashaari63LumutPerakWong T.S. (1991)64Teluk IntanPerakWong T.S. (1991)65TapahPerak66Gunung Batu PutihPerak67Kuala MedangPahang68Kuala LipisPahang69Kuala TembelingPahangJasmi Ab. Talib (1990)70Sungai TekaiPahangKhoo Han Peng (1977)71Gunung PalasPahang72Ayer PutihTerengganuMohd Anuar Mohd Yusof, Mohammad Sidek, Ong Yeoh Han, Wong Ting Woon, Abd. Latiff Ashaari73ChukaiTerengganuTyebally Fazle Hussien, Yew Chee Cheong, Razaidi Shah A. Kadir74Bagan DatokPerak75Changkat JongPerak76Tanjung MalimPerakGan A.S. (1992)77Bukit FraserPahang78Gunung BenomPahang79JerantutPahang80Sungai TekamPahang81Ulu LeparPahang82Sungai LembingPahang83KuantanPahangTyebally Fazle Hussien, Yew Chee Cheong, Razaidi Shah A. Kadir84Kuala SelangorSelangor85RawangSelangor86Kuala Kubu BaharuSelangor87BentongPahang88Temerloh MentakabPahang89ChenorPahang90MaranPahang91Pulau ManisPahang92PekanPahang93Port Swettenham dan KlangSelangor94Kuala LumpurKuala LumpurYin E.H. (1976)95Kuala KlawangNegeri SembilanShu Y.K. (1969)96Durian TipusNegeri SembilanP. Loganathan (1993)97Tasik BeraPahang98Sungai JeramPahang99Kampung AurPahang100NenasiPahang101Teluk DatukSelangorAbdullah Sani Hashim (1986)102SepangSelangorAbdullah Sani Hashim (1986)103SerembanNegeri SembilanKhalid Ngah (1972)104BahauNegeri SembilanKhoo K.K. (1973)105GemasNegeri SembilanLum H.K. (1977)106Batu EnamNegeri Sembilan107Kuala SekinPahang108Kuala RompinPahang109Padang EndauPahang110Pulau Seri BuatPahang111Pulau TiomanPahang112Port DicksonNegeri SembilanD.E.H. Rishworth (1963)113MelakaMelakaD.E.H. Rishworth (1963)114Gunung LedangMelaka - Negeri SembilanOng Yeoh Han (2001)115SegamatJohorP. Loganathan (1977)116LabisJohorZakaria Husain (1986)117Sungai SelaiJohor118KahangJohor119MersingJohorF.S. Chong, R.H. Cook, G.M. Evans, T. Suntharalingam (1968)120Johor121MuarJohor122Batu PahatJohor123Yong PengJohor124KluangJohorLoh C.H.125Gunung BelumutJohorSenathi Rajah (1968)126Ulu SediliJohorT. Suntharalingam (1973)127Kampung Sedili BesarJohor128SenggarangJohor129Pontian KecilJohor130Johor BahruJohor131Kota TinggiJohorFauzey Mohd Zuhdi (1990)132Sungai PapanJohor133KukupJohor135PengerangJohor145Wang KelianPerlisC.R. Jones (1981) (diterbitkan sebagai Memoir Daerah)150LangkawiKedah151Kuala PerlisPerlis152JitraKedah153Alor StarKedah

 Pemetaan geologi Sabah dan Sarawak 
Kajian penjelajahan geologi khusus bagi mengenal pasti jenis tanah, potensi bijih dan mineral telah direkodkan berlaku seawal 1881 di Borneo Utara seperti Peltzer (1881), Witti (1881-1882) dan Hatton (1882) tetapi tiada rekod yang sempurna dihasilkan.

Contohnya catatan oleh Pletzer (1881) semasa mencari-cari kawasan yang sesuai bagi penanaman kopi yang berbunyi:“Kawasan pergunungan berhampiran (sekitar Lampiauw) dibentuk oleh batu pasir, besi peroksida, sedikit basalt, kuarza dan batu kapur …”Penghasilan peta lakaran geologi pertama seluruh Borneo dihasilkan oleh Theodor Posewitz pada tahun 1892. Posewitz asalnya ialah doktor perubatan tentera tetapi belajar geologi semasa ditugaskan di Borneo Selatan.

Sebenarnya, peta lakaran geologi yang dihasilkan hanyalah berdasarkan catatan oleh penjelajah-penjelajah terdahulu.

Antara tahun 1908 hingga 1915, SBBU, British Borneo Petroleum Sydicate Ltd dan Nederlandsche Petroleum Koloniale Maatschappij (NPKM) memulakan kajian penjelajahan geologi bagi menentukan potensi petroleum di timur laut.

Pada tahun 1909 hingga 1911, SBBU melantik Richard Pilz, seorang jurutera perlombongan berbangsa Jerman untuk melaksanakan kajian bersistematik berkaitan potensi mineral dan arang batu di kawasan Borneo Utara.

Pilz turut memperbetulkan lakaran oleh Posewitz dan menambah baik maklumat geologi Borneo Utara. Peta geologi oleh Pilz diterbitkan pada tahun 1913.

NPKM melantik Dr. Kurt Stamm untuk menjalankan kajian geologi di kawasan Darvel Bay – Sungai Segama bermula tahun 1913, namun kajiannya terhenti kerana terbunuh dalam Perang Dunia Pertama di tanah airnya. Kerja Stamm disambung oleh J. Wenner dan diterbitkan pada tahun 1921.

Pada tahun 1934 hingga 1938, syarikat Anglo-Saxon Petroleum Co. Ltd. mendapat pajakan daripada SBUB bagi menjalankan penjelajahan geologi, geofizik dan kajian foto udara bagi meninjau potensi petroleum.

Sepanjang kajian dilaksanakan, tiada petunjuk potensi petroleum ditemui. Namun, maklumat geologi am yang lain seperti igneus dan metamorfisme batuan direkod dan disampel dengan banyak.

Profesor Max Reinhard, Pengarah Institut Mineralogi dan Petrografi di Universiti Basel bersama-sama Dr Hotz dari NPKM dari dijemput bagi mengkaji sampel-sampel yang telah dikutip.

Terdahulu, Reinhard juga pernah menjalankan kajian lapangan geologi di timur Borneo Utara antara tahun 1913 hingga 1914 melalui kontrak dengan NPKM.

Jabatan Penyiasatan Kajibumi Jajahan British di Borneo ditubuhkan sekitar tahun 1951, seterusnya hasil kajian oleh Reinhard termasuk rekod-rekod kajian terdahulu diterbitkan pada tahun tersebut.
+Buletin Terbitan Jabatan Penyiasatan Kajibumi British BorneoBuletin?Ahli kajibumi yang menjalankan pemetaanNomborKawasan1Koloni Borneo UtaraM. Reinhard dan E. Wenk (1951)2?Bahagian tengah dan timur Wilayah Barat BorneoC.P.A. Zeylmans van Emmichoven (1939)3Sarawak, Brunei dan bahagian barat Borneo UtaraP. Liechti, F.W. Roe dan N.S. Haile (1960)6Gua-gua di Sabah dan SarawakG.E. Wilford (1964)
+Memoir Terbitan Jabatan Penyiasatan Kajibumi British BorneoMemoirAhli kajibumi yang menjalankan pemetaanNomborKawasan1Lembah Strap dan Lembah Sadong, Sarawak BaratN.S. Haile (1954)23Kuching - Lundu, Sarawak BaratG.E. Wilford (1955)4Sebahagian Lembah Segama dan Teluk Darvel, Koloni Borneo UtaraF.H. Fitch (1955)5Kudat dan Kota Belud, Borneo UtaraE.A. Stephens (1956)6Jesselton - KinabaluP. Collenette (1958)7Lembah Lupar dan Lembah Saribas, Sarawak BaratN.S. Haile (1957)8Hulu Rajang dan kawasan bersambuganH.J.C. Kirk (1957)9Sandakan dan sebahagian Lembah Kinabatangan dan Lembah Labuk, Borneo UtaraF.H. Fitch (1958)1011Lembah Rajang Bawah dan kawasan bersambungan, SarawakE.B. Wolfenden (1960)12Pensiangan dan Hulu Kinabatangan, SabahP. Collenette (1965)1314Semenanjung Semporna, Borneo UtaraH.J.C. Kirk (1962)15Pulau Banggi dan Sungai Sugut, Borneo UtaraR.A.M. Wilson (1961)
+Laporan Terbitan Jabatan Penyiasatan Kajibumi British BorneoLaporanAhli kajibumi yang menjalankan pemetaanNomborKawasan1Semantan dan Lundu, Sarawak Barat E.B. Wolfenden dan N.S. Haile (1963)
+Memoir Terbitan Jabatan Penyiasatan Kajibumi Wilayah BorneoMemoirAhli kajibumi yang menjalankan pemetaanNomborKawasan13Suai-Baram, Sarawak UtaraN.S. Haile (1962)16Semenanjung Dent, SabahN.S. Haile dan Wong N.P.Y (1965)17Labuan dan Lembah Padas, SabahR.A.M. Wilson dan Wong N.P.Y (1964)
+Laporan Terbitan Jabatan Penyiasatan Kajibumi Wilayah BorneoLaporanAhli kajibumi yang menjalankan pemetaanNomborKawasan2Penrissen, Sarawak BaratKho C.H. dan G.E. Wilford (1965)3Serian, Sarawak BaratA.C. Pimm (1965)4Pergunungan Bidu-Bidu, SabahJ. Newton-Smith (1967)5Bintulu, Tengah SarawakKho C.H. (1968)
+Memoir Terbitan Jabatan Penyiasatan Kajibumi MalaysiaMemoirAhli kajibumi yang menjalankan pemetaanNomborKawasan4Lembah Segama Atas dan Teluk Darvel, SabahLeong K.M. (1974)8Gunung Kinabalu, SabahG. Jacobson (1970)
+Laporan Terbitan Jabatan Penyiasatan Kajibumi MalaysiaLaporanAhli kajibumi yang menjalankan pemetaanNomborKawasan6Semenanjung Sandakan, Barat SabahDavid Lee T.C. (1970)9Gunung Pock, Semenanjung Semporna, SabahDavid Lee T.C. (1988)13Lembah Lupar, Sarawak BaratTan D.N.K. (1979)15Wullersdorf, SabahLim P.S. (1981)16Kuching, Sarawak BaratTan D.N.K. (1993)

Kategori:Peta
Kategori:Geologi