Tun Saban

Tun Saban merupakan salah seorang tokoh penting dalam pembentukan kerajaan awal Negeri Perak Darul Ridzuan. Beliau merupakan anak kepada Raden Mulkin yang telah berhijrah ke Hulu Muar. Kemudian, beliau telah berhijrah ke Bentan (seharusnya beliau ke Kampar) dan Sumatera setelah Portugis menyerang Melaka pada tahun 1511 M bersama Sultan Mahmud Shah. Seramai 12 ahli keluarga Tun Saban telah berhijrah ke Hulu Pattani dan kemudiannya ke Belum, sebuah kawasan di Hulu Perak lalu membuka kampung yang diberi nama Rilap Reli, seterusnya pemerintahan di Hulu Perak juga telah diasaskan oleh Tun Saban.

Tun Saban mempunyai tujuh orang anak iaitu Tun Kelawang, Tun Undan, Tun Dalap (perempuan), Tun Kelalang, Tun Belunak, Tun Merah dan yang bongsu bernama Tun Bongsu Bangsawan yang telah berkahwin dengan Megat Terawis.

Di ketika itu negeri Perak masih belum mempunyai pemerintah, maka Tun Saban telah bertanggungjawab bersama-sama dengan Nakhoda Kassim bermudik ke Kampar untuk menjemput salah seorang putera kepada Sultan Mahmud Shah dan Puteri Onang Kening (Anak Raja Kelantan) dan telah dipilih  Raja Muzaffar Shah untuk ditabal sebagai sultan di negeri Perak yang pertama. (Sultan Muzaffar Shah 1).

Tun Saban kemudiannya dikatakan pernah berperang dengan angkatan perang Sultan Muzaffar Shah I, (Sultan Perak pertama memerintah negeri Perak pada 1528 M hingga 1549 M). Peperangan itu berlaku setelah Tun Saban yang berkuasa di sebelah Hulu Perak tidak mahu tunduk di bawah pemerintahan Sultan Muzaffar Shah.

Satu sumber sejarah yang lain pula menyebut punca peperangan tersebut adalah kerana Tun Saban tidak mahu memberi anak perempuannya yang bernama Tun Merah, untuk dijadikan gundik Sultan. 

Dalam buku Hulu Perak Dalam Sejarah pula, Tun Saban difitnahkan hendak derhaka kepada Sultan Muzaffar Shah. Lalu seorang pembesar Perak yang bernama Megat Terawis dititahkan untuk membunuh Tun Saban.Sejarah Perak, Volume 1, Jabatan Muzium, 1977 - Perak . Tun Saban dikatakan meninggal dunia akibat ditembak oleh Megat Terawis. Beliau telah dikebumikan di Changkat Merah atau dikenali sebagai Keramat Tok Merah tempat dimana beliau dibunuh. Kini kawasan tersebut telah dijadikan sebagai sebuah empangan dan makam beliau telah dipindahkan ke daerah Lawin berdekatan dengan sekolah agama (Madrasah Al-Falahiyyah).Kerana jasa Megat Terawis membunuh Tun Saban, maka Megat Terawis dilantik menjadi Bendahara Negeri Perak, menggantikan Bendahara Tun Mahmud yang pulang ke Johor. 

**Kesemua catatan ini tidak dapat dipastikan kesahihannya secara keseluruhannya. Oleh itu, sekiranya terdapat sumber-sumber primer atau sekunder yang lain, diharap artikel ini dapat disunting semula dan disertakan dengan sumber-sumber tersebut bagi memastikan para pembaca memperoleh maklumat sejarah yang sahih dan tepat.

Sekolah Menengah Kebangsaan Tun Saban dinamakan sempena namanya.

Rujukan 
 Tun Saban tewas di tangan Megat Terawis © Utusan Melayu (M) Bhd 

Kategori:Orang dari Melaka
Kategori:Sejarah Melaka