Asid sitrik

Asid sitrik merupakan asid organik lemah dengan formula C6H8O7. Ia merupakan pengawet semula jadi yang wujud secara semula jadi dalam buah sitrus dan juga digunakan untuk menambah rasa berasid atau masam kepada makanan dan minuman. Dalam biokimia, bes konjugat bagi asid sitrik, sitrat, adalah penting sebagai perantara dalam kitaran asid sitrik, yang berlaku dalam proses metabolisme bagi seluruh organisma aerobik.  Ia terdiri daripada 3 kumpulan karboksil (R-COOH). 

Asid sitrik merupakan bahan kimia komoditi, dan lebih daripada satu juta tan dihasilkan setiap tahun melalui kaedah penapaian. Sebahagian besarnya ia digunakan sebagai pengasid, perisa, dan sebagai agen pengelat.

 Ciri-ciri 
 Kepekatan  pH 1M  ≈1.57 0.5M  ≈1.72 0.1M  ≈2.57
Pada suhu bilik, asid sitrik merupakan serbuk putih higroskopik berhablur. Ia boleh wujud dalam bentuk kontang (bebas air) atau sebagai monohidrat. Bentuk kontang terhablur dari air panas, manakala monohidrat terbentuk apabila asid sitrik dihablurkan dari air sejuk. Monohidrat boleh ditukar kepada bentuk yang kontang dengan pemanasan melebihi 78 °C. Asid sitrik juga terlarut dalam pelarut etanol kontang (76 bahagian asid sitrik per 100 bahagian etanol) pada suhu 15 °C.

Dalam struktur kimia, asid sitrik berkongsi sifat sebahagian besar asid karboksilik. Apabila ia dipanaskan melebihi 175 °C, ia terurai melalui proses kehilangan karbon dioksida dan air (lihat pengdekarboksilan).

Asid sitrik adalah asid lebih kuat sedikit daripada asid karboksilik biasa kerana anion boleh distabilkan oleh ikatan hidrogen intramolekul dari kumpulan protik lain pada asid sitrik.

 Dalam biokimia 

Sitrat ialah perantaraan dalam kitaran asid sitrik, juga dikenali sebagai kitaran asid trikarboksilik atau kitaran Krebs, laluan metabolik pusat haiwan, tumbuhan dan bakteria. Sitrat sintase memangkinkan pemeluwapan oksaloasetat dengan asetil-KoA untuk membentuk sitrat. Sitrat kemudian bertindak sebagai substrat kepada akonitase, dan ditukar kepada asid akonitik. Kitaran ini berakhir dengan penjanaan semula oksaloasetat. Siri tindak balas kimia ini adalah sumber dua pertiga daripada tenaga yang diperolehi makanan dalam organisma darjat tinggi. Hans Adolf Krebs menerima Hadiah Nobel dalam Fisiologi atau Perubatan pada 1953 sempena penemuannya itu.

Sesetengah bakteria (terutamanya E. coli) boleh menghasilkan dan mengambil sitrat secara dalaman sebagai sebahagian daripada kitaran TCA mereka, tetapi tidak dapat menggunakannya sebagai makanan kerana ketiadaan enzim yang diperlukan untuk mengimportnya ke dalam sel. Selepas berpuluh-puluh ribu evolusi dalam medium glukosa minimum yang juga mengandungi sitrat semasa Percubaan Evolusi Jangka Panjang oleh Richard Lenski, varian E. coli berevolusi dengan keupayaan untuk berkembang secara aerobik dengan sitrat. Zachary Blount, pelajar Lenski dan rakan sekerja mengkaji E. coli "Cit+" ini sebagai sebuah model cara sifat baharu berkembang. Mereka menemui bukti bahawa dalam kes ini, perkembangan itu disebabkan oleh mutasi penggandaan yang jarang berlaku disebabkan pengumpulan beberapa mutasi "pengupaya" sebelum ini, dengan identiti dan kesannya masih dalam kajian.

 Rujukan 

Pautan luar

 Citric acid MS Spectrum
 The European Citric Acid Manufacturers Association 
 NextBio Citric Acid Entry
 Citric acid analysis – free spreadsheet for titration of acids and pH calculation
 Applications of Citric Acid 
 National Institutes of Health Household Products Database

Kategori:Sitrat
Kategori:Citrus
Kategori:Asid trikarboksilik
Kategori:Asid alfa-hidroksi
Kategori:Bahan tambah nombor E
Kategori:Bahan kimia rumah
Kategori:Bahan kimia fotografi