Guan Yu

Guan Yu (; meninggal pada Januari atau Februari 220), dengan nama timangan Yunchang, ialah seorang jeneral tentera China yang berkhidmat di bawah panglima perang Liu Bei pada penghujung zaman Dinasti Han Timur.
Bersama Zhang Fei, beliau berkongsi hubungan persaudaraan dengan Liu Bei dan sering mengiringinya dalam kebanyakan ekspedisi awal. Guan Yu memainkan peranan penting dalam peristiwa yang membawa kepada kejatuhan Dinasti Han dan penubuhan negara Shu Han oleh Liu Bei dalam era Tiga Kerajaan. 

Selain dikenang atas kesetiaannya terhadap Liu Bei, beliau juga dikenali kerana membalas budi Cao Cao dengan membunuh Yan Liang, seorang jeneral musuh Cao Cao iaitu Yuan Shao, dalam Pertempuran Boma. Selepas Liu Bei menguasai Wilayah Yi pada tahun 214, Guan Yu kekal di Wilayah Jing untuk mentadbir dan mempertahankannya selama kira-kira tujuh tahun. Pada tahun 219, semasa beliau bertempur dengan tentera Cao Cao dalam Pertempuran Fancheng, sekutu Liu Bei, Sun Quan, memungkiri perikatan Sun–Liu dan menghantar jeneralnya Lü Meng untuk menawan Wilayah Jing. Apabila Guan Yu menyedari kehilangan wilayah tersebut selepas kekalahan di Fancheng, segalanya sudah terlambat. Beliau kemudiannya ditangkap dalam satu serangan hendap oleh pasukan Sun Quan dan dihukum bunuh di Linju, Komanderi Xiangyang (kini Daerah Nanzhang, Hubei).

Kehidupan dan pencapaian Guan Yu dimuliakan selepas kematiannya sehingga beliau didewakan pada zaman Dinasti Sui. Melalui generasi kisah rakyat dan novel klasik abad ke-14, Romance of the Three Kingdoms, keberanian dan akhlaknya amat dikagumi. Guan Yu kini menjadi lambang kesetiaan dan kebenaran di rantau Asia Timur. Beliau dihormati sebagai wira budaya dalam budaya Cina dan masih disembah oleh masyarakat Cina di China, Taiwan serta komuniti perantauan. Dalam penyembahan agama, beliau dikenali secara penuh hormat sebagai "Maharaja Guan" (Guān Dì) atau "Tuan Guan" (Guān Gōng). Beliau ialah dewa dalam agama rakyat Cina, Konfusianisme popular, Taoisme, dan Buddhisme Cina, dengan tokong kecilnya boleh ditemui di kebanyakan kedai dan restoran tradisional Cina.

 Sumber sejarah 
Sumber sejarah utama mengenai kehidupan Guan Yu ialah Catatan Tiga Negara (Sanguozhi) yang ditulis oleh Chen Shou pada abad ke-3. Pada abad ke-5, Pei Songzhi telah menganotasi Sanguozhi dengan menggabungkan maklumat daripada sumber lain ke dalam karya asal Chen Shou serta menambah ulasan peribadinya.

Beberapa teks alternatif yang digunakan dalam anotasi biografi Guan Yu termasuk: Shu Ji (Catatan Shu) oleh Wang Yin; Wei Shu (Kitab Wei) oleh Wang Chen, Xun Yi, dan Ruan Ji; Jiang Biao Zhuan oleh Yu Pu; Fu Zi oleh Fu Xuan; Dianlüe oleh Yu Huan; Wu Li (Sejarah Wu) oleh Hu Chong; dan Kronik Huayang oleh Chang Qu.
 Penampilan fizikal 
Tiada gambaran fizikal khusus mengenai Guan Yu yang direkodkan dalam sumber sejarah. Namun, dalam Catatan Tiga Negara (Sanguozhi), terdapat satu rujukan oleh Zhuge Liang yang menyebut bahawa Guan Yu mempunyai "janggut tiada tandingan".

Secara tradisional, Guan Yu digambarkan sebagai seorang pahlawan bermuka merah dengan janggut panjang dan lebat. Idea wajah merah ini mungkin diambil daripada gambaran dalam Bab 1 novel sejarah abad ke-14, Romance of the Three Kingdoms, yang memaparkan petikan berikut:RotK, "Bab 1". Petikan: ()

Sebaliknya, idea wajah merah itu juga mungkin dipengaruhi oleh representasi dalam opera Cina, di mana muka merah melambangkan kesetiaan dan kejujuran. Dalam ilustrasi Romance of the Three Kingdoms, Guan Yu lazimnya digambarkan memakai jubah hijau di atas perisai badannya.

Dalam Romance of the Three Kingdoms, senjata Guan Yu ialah sejenis guandao bernama Green Dragon Crescent Blade, yang menyerupai glaive dan dikatakan seberat 82 jin (kira-kira 49 kg atau 108 lbs).RotK, Bab 1. Petikan: ()
 Kehidupan awal dan kerjaya 

Guan Yu berasal dari Daerah Xie (), Komanderi Hedong, yang kini terletak di Yuncheng, Shanxi. Nama timangannya yang asal ialah Changsheng ().() Sanguozhi jld. 36. Beliau seorang yang rajin belajar dan gemar membaca buku sejarah purba Zuo zhuan, malah mampu melafazkan petikan daripada buku itu dengan fasih.() Sanguozhi jld. 54.() Catatan Jiang Biao Zhuan dalam Sanguozhi jld. 36. Beliau melarikan diri dari kampung halamannya atas sebab yang tidak diketahui, dan berhijrah ke Komanderi Zhuo. Ketika Pemberontakan Serban Kuning tercetus pada tahun 180-an, Guan Yu dan Zhang Fei menyertai pasukan militan sukarela yang dibentuk oleh Liu Bei, dan mereka membantu kolonel Zou Jing memerangi pemberontakan tersebut.() Sanguozhi jld. 36.() Sanguozhi jld. 32. Guan Yu dan Zhang Fei dikenali sebagai lelaki yang gagah dan kuat, menjadikan mereka pejuang yang berbakat.(河東關羽雲長，同郡張飛益德，並以壯烈，禦侮。) Huayang Guo Zhi jld. 6.

Apabila Liu Bei dilantik sebagai Menteri () Negeri Pingyuan, Guan Yu dan Zhang Fei pula dilantik sebagai Mejar Pemerintah Berasingan (), masing-masing memimpin detasmen tentera di bawah Liu Bei. Liu Bei sangat menghargai mereka seperti saudara sendiri; mereka begitu akrab sehinggakan tidur sebilik, berkongsi tikar dan makan dari periuk yang sama.(先主與二子寢則同床，食則共器，恩若弟兄。然於稠人廣眾中，侍立終日。) Huayang Guo Zhi jld. 6. Zhang Fei dan Guan Yu sering melindungi Liu Bei ketika berada dalam khalayak ramai, dan berdiri menjaga di sisinya sepanjang hari semasa pertemuan. Mereka mengikuti Liu Bei dalam pelbagai ekspedisi dan sentiasa bersedia menghadapi bahaya dan kesukaran.() Sanguozhi jld. 36. Dan kerana kehandalan ketenteraan mereka, mereka digelar sebagai "lawan kepada sepuluh ribu orang".() Sanguozhi jld. 14.

Guan Yu terkenal dengan sifatnya yang baik terhadap tentera bawahan dan kesetiaannya terhadap Liu Bei, seumpama hubungan ayah dan anak, tetapi beliau tidak menghormati golongan bangsawan dan melayan mereka tanpa adab sopan.() Sanguozhi jld. 14.() Sanguozhi jld. 36.() Sanguozhi jld. 45.
 Perkhidmatan singkat di bawah Cao Cao 

 Latar belakang 
Liu Bei dan pengikutnya mengikut Cao Cao kembali ke ibu kota diraja Xu selepas kemenangan mereka ke atas Lü Bu dalam Pertempuran Xiapi pada tahun 198. Sekitar setahun kemudian, Liu Bei dan pengikutnya melarikan diri dari Xu atas alasan menyertai kempen tentera Cao Cao menentang Yuan Shu. Liu Bei menuju ke Wilayah Xu, membunuh inspektor wilayah Che Zhou (), dan merampas kuasa di wilayah tersebut. Beliau berpindah ke Xiaopei dan meninggalkan Guan Yu sebagai penjaga ibu kota wilayah, Xiapi.() Sanguozhi jld. 36.() Sanguozhi jld. 32.() Catatan Wei Shu dalam Sanguozhi jld. 36.

Pada tahun 200, Cao Cao menyerang Liu Bei dan menewaskannya lalu menawan semula Wilayah Xu. Liu Bei melarikan diri ke utara China dan mendapat perlindungan di bawah seteru Cao Cao, Yuan Shao, manakala Guan Yu ditangkap oleh tentera Cao Cao dan dibawa kembali ke Xu. Cao Cao melayan Guan Yu dengan penuh hormat dan memohon kepada Maharaja Xian untuk melantik Guan Yu sebagai Leftenan Jeneral ().() Sanguozhi jld. 36.() Sanguozhi jld. 32.

 Pertempuran Boma 
Kemudian pada tahun yang sama, Yuan Shao menghantar jeneralnya Yan Liang untuk menyerang garison Cao Cao di Boma (; berhampiran Hua County, Henan masa kini), yang dipertahankan oleh Liu Yan (). Cao Cao menghantar Zhang Liao dan Guan Yu untuk mengetuai barisan hadapan melawan musuh. Semasa pertempuran, Guan Yu mengenali payung kebesaran Yan Liang lalu menyerbu ke arahnya, memenggal kepala Yan Liang dan kembali dengan kepala musuh itu. Pasukan Yan Liang tidak mampu menghalangnya. Dengan kematian Yan Liang, kepungan ke atas Boma berakhir. Atas cadangan Cao Cao, Maharaja Xian menganugerahkan kepada Guan Yu gelaran bangsawan "Marquis Kampung Hanshou" ().() Sanguozhi jld. 36.

 Meninggalkan Cao Cao 
Walaupun Cao Cao mengagumi watak Guan Yu, beliau menyedari Guan Yu tidak berniat untuk berkhidmat lama di bawahnya. Beliau berkata kepada Zhang Liao, "Mengapa kamu tidak gunakan persahabatanmu dengan Guan Yu untuk bertanya tentang hasratnya?" Apabila Zhang Liao bertanya, Guan Yu menjawab, "Saya tahu Tuan Cao melayan saya dengan baik. Tetapi saya telah menerima banyak jasa daripada Jeneral Liu dan telah bersumpah untuk mengikutinya hingga mati. Saya tidak boleh mungkir sumpah itu. Saya akan pergi juga, mungkin kamu boleh sampaikan mesej saya kepada Tuan Cao." Zhang Liao melaporkan hal itu dan Cao Cao lebih kagum dengan Guan Yu.() Sanguozhi jld. 36.

Fu Zi mencatat versi yang sedikit berbeza: Zhang Liao berasa serba salah sama ada hendak menyampaikan mesej Guan Yu kepada Cao Cao. Jika disampaikan, Cao Cao mungkin membunuh Guan Yu; jika tidak, beliau mengkhianati tanggungjawabnya. Beliau mengeluh, "Tuan Cao ialah ketuaku seperti ayah sendiri, manakala Guan Yu seperti saudara." Akhirnya beliau memutuskan untuk memberitahu Cao Cao, yang berkata, "Seorang yang berkhidmat tetapi tidak melupakan asal-usul ialah benar-benar lelaki berbudi. Bila kamu rasa dia akan pergi?" Zhang Liao menjawab, "Guan Yu menerima jasa tuan. Dia mungkin akan pergi selepas membalasnya."() Catatan Fu Zi dalam Sanguozhi jld. 36.

Selepas Guan Yu membunuh Yan Liang dan menamatkan kepungan Boma, Cao Cao tahu beliau akan pergi tidak lama lagi, lalu memberi ganjaran lebih besar. Guan Yu menyimpan semua hadiah yang diterimanya, menulis surat perpisahan dan menuju ke wilayah Yuan Shao untuk mencari Liu Bei. Anak buah Cao Cao ingin mengejarnya, tetapi Cao Cao berkata, "Dia hanya menjalankan tanggungjawab terhadap tuannya. Tak perlu kejar dia."() Sanguozhi jld. 36.

Pei Songzhi mengulas: "Cao Cao mengagumi prinsip Guan Yu meskipun tahu dia tidak akan kekal berkhidmat. Dia tidak mengejarnya demi membenarkan Guan Yu menunaikan kesetiaannya kepada Liu Bei. Jika bukan kerana jiwa besar seorang panglima agung, mana mungkin tindakan sebegini berlaku? Ini membuktikan kebaikan Cao Cao."() Catatan Pei Songzhi dalam Sanguozhi jld. 36.
 Kembali kepada Liu Bei 

Apabila Cao Cao dan Yuan Shao bertempur dalam Pertempuran Guandu pada tahun 200, Yuan telah menghantar Liu Bei untuk berhubung dengan Liu Pi (), seorang ketua pemberontak Pemberontakan Serban Kuning di Wilayah Runan (), untuk membantu menyerang ibu kota Xu semasa Cao Cao berperang di Guandu. Guan Yu bertemu semula dengan Liu Bei sekitar masa ini. Liu Bei dan Liu Pi ditewaskan oleh jeneral Cao Cao, Cao Ren, selepas itu Liu Bei kembali ke Yuan Shao. Liu Bei secara rahsia merancang untuk meninggalkan Yuan Shao, lalu beliau berpura-pura memujuk Yuan Shao untuk membentuk pakatan dengan Liu Biao, Gabenor Wilayah Jing. Yuan Shao menghantarnya untuk berhubung dengan seorang lagi ketua pemberontak, Gong Du (), di Runan, dan mereka berjaya mengumpul beberapa ribu tentera.

Setelah Cao Cao menang besar ke atas Yuan Shao di Guandu, beliau berpatah balik dan menyerang Runan. Liu Bei melarikan diri ke selatan dan berlindung di bawah Liu Biao, yang menempatkannya di Xinye di sempadan utara Wilayah Jing. Guan Yu mengikut Liu Bei ke Xinye.() Sanguozhi jld. 32.() Sanguozhi jld. 36.
 Pertempuran Tebing Merah dan selepasnya 
Liu Biao meninggal dunia pada tahun 208 dan digantikan oleh anak lelakinya yang lebih muda, Liu Cong, yang menyerahkan Wilayah Jing kepada Cao Cao apabila Cao memulakan kempen untuk menghapuskan tentera lawan di selatan China. Liu Bei berundur dari Xinye bersama pengikutnya dan menuju ke Xiakou, yang ketika itu dikawal oleh anak Liu Biao yang lebih tua, Liu Qi, dan tidak berada di bawah kawalan Cao Cao. Dalam perjalanan, Liu Bei membahagikan pasukannya kepada dua kumpulan – satu diketuai oleh Guan Yu yang belayar melalui sungai ke arah Jiangling, manakala satu lagi diketuai oleh Liu Bei sendiri melalui jalan darat.

Cao Cao menghantar 5,000 tentera berkuda elit untuk mengejar kumpulan Liu Bei dan mereka berjaya mengejar di Changban, lalu tercetuslah Pertempuran Changban. Liu Bei dan baki pengikutnya berjaya melarikan diri dan sampai ke Han Ford (), di mana mereka bertemu semula dengan kumpulan Guan Yu dan seterusnya belayar bersama ke Xiakou.() Sanguozhi jld. 32.() Sanguozhi jld. 36.

Pada tahun yang sama, Liu Bei membentuk pakatan dengan Sun Quan dan bersama-sama mereka menewaskan Cao Cao dalam Pertempuran Tebing Merah yang bersejarah. Cao Cao terpaksa berundur ke utara selepas kekalahan itu, dan meninggalkan Cao Ren untuk mempertahankan Wilayah Jing.() Sanguozhi jld. 36.

Semasa Pertempuran Jiangling (208), Guan Yu ditugaskan di laluan utara untuk memutuskan bekalan tentera Cao Ren. Li Tong menyerang Guan Yu dalam usaha menyokong Cao Ren, tetapi meninggal dunia akibat penyakit semasa kempen tersebut.(刘备与周瑜围曹仁於江陵，别遣关羽绝北道。通率众击之，下马拔鹿角入围，且战且前，以迎仁军，勇冠诸将。通道得病薨，时年四十二。)  Sanguozhi jld. 18. Xu Huang dan Man Chong turut bertempur dengan Guan Yu di Hanjin () untuk membantu Cao Ren melawan Zhou Yu.(從征荊州，別屯樊，討中廬、臨沮、宜城賊。又與滿寵討關羽於漢津，與曹仁擊周瑜於江陵。) Sanguozhi jld. 17. Akhirnya, Yue Jin yang berpangkalan di Xiangyang menewaskan Guan Yu dan Su Fei () lalu memaksa mereka berundur.() Sanguozhi jld. 17.

Selepas Liu Bei berjaya menawan dan menstabilkan kawasan-kawasan selatan Wilayah Jing, beliau melantik Guan Yu sebagai Pentadbir () Xiangyang dan Jeneral Penumpas Penyamun (), serta menempatkannya di utara Sungai Yangtze.
 Mengawal Wilayah Jing 
Antara tahun 212 dan 214, Liu Bei melancarkan kempen untuk merampas Wilayah Yi daripada gabenor wilayah, Liu Zhang. Kebanyakan panglima Liu Bei menyertai kempen tersebut, manakala Guan Yu kekal di belakang untuk mengawal dan mentadbir wilayah Liu Bei di Wilayah Jing.() Sanguozhi jld. 36.

Pertikaian wilayah antara Sun dan Liu
Sekitar pertengahan 210-an, berlaku pertikaian wilayah antara Liu Bei dan Sun Quan di selatan Wilayah Jing. Berdasarkan perjanjian terdahulu, Liu Bei "meminjam" selatan Wilayah Jing daripada Sun Quan sebagai pangkalan sementara dan akan memulangkannya apabila beliau memiliki wilayah tetap. Setelah Liu Bei menguasai Wilayah Yi, Sun Quan menuntut semula tiga komanderi, namun Liu Bei enggan menyerahkannya. Sun Quan lalu mengarahkan jeneralnya Lü Meng untuk menyerang dan merampas komanderi tersebut. Sebagai tindak balas, Liu Bei menghantar Guan Yu untuk menghalang kemaraan Lü Meng.() Sanguozhi jld. 54. Gan Ning, salah seorang panglima Lü Meng, berjaya menahan Guan Yu daripada menyeberangi kawasan cetek di Yiyang, yang kemudiannya dikenali sebagai 'Kawasan Cetek Guan Yu' ().() Sanguozhi jld. 55.

Lu Su, komander tertinggi pasukan Sun Quan di Wilayah Jing, kemudian menjemput Guan Yu untuk menghadiri mesyuarat bagi menyelesaikan pertikaian wilayah. Sekitar tahun 215, selepas Cao Cao menguasai Komanderi Hanzhong, Liu Bei melihatnya sebagai ancaman strategik terhadap kedudukannya di Wilayah Yi. Beliau seterusnya berdamai dengan Sun Quan dan bersetuju membahagikan Wilayah Jing selatan kepada dua bahagian, bersempadankan Sungai Xiang. Kedua-dua pihak kemudian menarik semula tentera masing-masing.() Sanguozhi jld. 54.

 Pertempuran Fancheng 

Pada tahun 219, selepas kejayaan dalam Kempen Hanzhong, Liu Bei mengisytiharkan dirinya sebagai "Raja Hanzhong" (). Beliau melantik Guan Yu sebagai Jeneral Barisan Hadapan () dan menganugerahkan kapak upacara kepadanya. Pada tahun yang sama, Guan Yu mengetuai tenteranya untuk menyerang Cao Ren di Fancheng dan mengepung kubu pertahanan. Cao Cao menghantar Yu Jin sebagai bantuan. Namun, musim luruh membawa hujan lebat yang menyebabkan Sungai Han melimpah, menenggelamkan tujuh pasukan di bawah Yu Jin. Guan Yu telah bersedia menggunakan tentera laut dalam banjir tersebut, menyebabkan Yu Jin menyerah diri, manakala Panglima Pang De enggan dan dihukum bunuh oleh Guan Yu.

Beberapa pegawai tempatan seperti Pentadbir Nanxiang, Fu Fang dan Pemeriksa Wilayah Jing, Hu Xiu, berpaling tadah kepada Guan Yu. Penduduk yang memberontak serta perompak dari Liang (), Jia (), dan Luhun () juga menyerah diri dan diberi cap rasmi sebagai pasukan serbuan Guan Yu. Nama Guan Yu tersebar luas di seluruh China.() Sanguozhi jld. 36.Zizhi Tongjian jld. 68

Shu Ji mencatatkan bahawa sebelum kempen Fancheng, Guan Yu bermimpi seekor babi menggigit kakinya. Beliau memberitahu anaknya Guan Ping, "Aku rasa tahun ini aku sudah lemah. Mungkin aku tidak akan pulang dengan selamat."() Shu Ji dalam Sanguozhi jld. 36.

 Menghina Sun Quan 
Dengan Liu Bei kini menguasai Hanzhong dan beberapa komanderi barat laut Wilayah Jing (Fangling, Shangyong dan Xicheng), serta selepas kekalahan Yu Jin, Cao Cao mempertimbangkan untuk memindahkan ibu kota dari Xu ke Hebei bagi mengelak ancaman Guan Yu. Namun, Sima Yi dan Jiang Ji mencadangkan agar beliau bersekutu dengan Sun Quan dan membiarkan Sun Quan menyerang Guan Yu dari belakang, dengan janji bahawa wilayah Jiangdong akan diiktiraf sebagai milik Sun Quan. Cao Cao bersetuju.

Sebelum ini, Sun Quan pernah menghantar utusan untuk meminang anak perempuan Guan Yu bagi anak lelakinya, namun Guan Yu bukan sahaja menolak pinangan itu, bahkan menghina dan memaki utusan tersebut. Perkara itu amat memalukan dan menyebabkan Sun Quan marah.() Sanguozhi jld. 36.

 Perlawanan dengan Xu Huang 
Cao Cao kemudiannya menghantar Xu Huang mengetuai tentera baharu untuk membantu Cao Ren di Fancheng. Xu Huang berjaya memecah kepungan Guan Yu dan memaksa Guan Yu berundur, lalu menamatkan pengepungan Fancheng.() Sanguozhi jld. 17.() Sanguozhi jld. 36.

Shu Ji juga mencatatkan bahawa Xu Huang dan Guan Yu dahulu sahabat rapat dan sering berbual perkara peribadi. Namun, di Fancheng, Xu Huang mengisytiharkan ganjaran emas kepada sesiapa yang memenggal kepala Guan Yu. Terkejut, Guan Yu bertanya, "Saudaraku, apa maksudmu?" Xu Huang menjawab, "Ini adalah urusan negara."() Shu Ji dalam Sanguozhi jld. 36.
 Kehilangan Wilayah Jing 

Sebelum melancarkan kempen Fancheng, Guan Yu telah meninggalkan Mi Fang dan Shi Ren untuk mempertahankan pangkalan penting di Wilayah Jing. Komanderi Nan dan Gong'an. Guan Yu sering merendahkan dan memperlekeh mereka. Semasa kempen berlangsung, Mi Fang dan Shi Ren gagal menghantar bekalan secukupnya, menyebabkan Guan Yu murka dan berkata, “Aku akan menguruskan mereka apabila aku pulang nanti.” Mereka berasa takut dan tidak tenteram. Ketika serangan Sun Quan bermula, Lü Meng menggunakan pendekatan lunak untuk memujuk Mi Fang supaya menyerah, dan Yu Fan berjaya memujuk Shi Ren. Kecuali kawasan barat laut, kebanyakan wilayah Liu Bei di Wilayah Jing akhirnya jatuh ke tangan Sun Quan.() Sanguozhi jld. 36.

 Catatan meragukan dari Dianlue 
Dianlue mencatat: 

Pei Songzhi mengulas: 

 Kematian 

Menjelang pengunduran Guan Yu dari Fancheng, pasukan Sun Quan telah menawan Jiangling dan menahan keluarga para askar Guan Yu. Lü Meng memerintahkan tenteranya agar melayan orang awam dengan baik tanpa mencederakan mereka. Kebanyakan askar Guan Yu hilang semangat dan berpaling pulang ke Jing untuk bertemu keluarga. Menyedari dirinya terasing, Guan Yu berundur ke Maicheng (; kini Dangyang, Hubei) dan menuju ke Zhangxiang (), namun baki tenteranya menyerah. Sun Quan mengarahkan Zhu Ran dan Pan Zhang untuk menutup laluan pengunduran. Guan Yu, bersama anaknya Guan Ping dan pengikutnya Zhao Lei (), ditangkap hidup-hidup oleh Ma Zhong (), pembantu Pan Zhang. Guan Yu dan Guan Ping kemudiannya dihukum mati oleh pasukan Sun Quan di Linju (; kini Daerah Nanzhang, Hubei).() Sanguozhi jld. 36.() Sanguozhi jld. 54.() Sanguozhi jld. 55.

 Versi alternatif dari Shu Ji 
Menurut Shu Ji, pada awalnya Sun Quan ingin mengekalkan nyawa Guan Yu untuk digunakan sebagai alat terhadap Liu Bei dan Cao Cao. Namun, para penasihatnya berkata: "Serigala tak boleh dijadikan peliharaan, ia pasti menggigit tuannya. Cao Cao membuat kesilapan dengan tidak membunuh Guan Yu dan hampir memindahkan ibu kota. Bagaimana mungkin Guan Yu boleh dibiarkan hidup?" Sun Quan akhirnya memerintahkan agar Guan Yu dihukum mati.() Shu Ji dalam Sanguozhi jld. 36.

Pei Songzhi membantah versi ini: 

 Anugerah anumerta 
Sun Quan menghantar kepala Guan Yu kepada Cao Cao, yang kemudian mengatur pengebumian mengikut taraf bangsawan dan memberi penghormatan sepenuhnya.() Wu Li dalam Sanguozhi jld. 36. Pada Oktober atau November tahun 260, Liu Shan mengurniakan gelaran anumerta "Marquis Zhuangmou" () kepada Guan Yu.() Sanguozhi jld. 36.() Sanguozhi jld. 33. Menurut peraturan dalam Yi Zhou Shu, "mou" digunakan bagi mereka yang gagal memenuhi reputasi semasa hidup.() Yi Zhou Shu jld. 6, bab 54.
 Anekdot 

 Permintaan untuk mengahwini isteri Qin Yilu 
Semasa Pertempuran Xiapi pada akhir tahun 198, ketika tentera bersekutu Cao Cao dan Liu Bei menentang Lü Bu, Guan Yu meminta kebenaran daripada Cao Cao untuk mengahwini isteri Qin Yilu, iaitu Puan Du (), selepas kemenangan. Cao Cao bersetuju, namun Guan Yu tetap mengingatkannya berkali-kali sebelum pertempuran berakhir. Selepas kekalahan dan kematian Lü Bu, Cao Cao menjadi ingin tahu mengapa Guan Yu begitu berhasrat untuk wanita tersebut dan mengagak beliau mungkin sangat cantik. Lalu, Cao Cao mengambil Puan Du sebagai gundiknya dan anaknya Qin Lang (hasil perkahwinan dengan Qin Yilu) sebagai anak angkatnya.() Shu Ji dalam Sanguozhi jld. 36.

 Nasihat kepada Liu Bei 
Menurut Shu Ji, semasa Liu Bei berada di ibu kota Xu, beliau mengikuti ekspedisi memburu bersama Cao Cao. Guan Yu menasihatinya supaya membunuh Cao Cao, tetapi Liu Bei enggan. Kemudian, selepas kekalahannya di Pertempuran Changban, Liu Bei berundur ke Xiakou. Guan Yu berkata dengan marah: "Kalaulah kau dengar nasihatku semasa memburu dulu, kita takkan susah begini." Liu Bei menjawab: "Ketika itu aku fikirkan demi negara. Jika langit masih menyebelahi yang benar, mungkin ini akan menjadi keberkatan." () Shu Ji dalam Sanguozhi jld. 36.

Pei Songzhi mengulas bahawa Liu Bei mungkin tidak bertindak kerana dikelilingi pengikut Cao Cao dan tidak cukup perancangan. Bahkan, jika dia berjaya membunuh Cao Cao, dia sendiri mungkin tidak selamat. Maka, kisah ini mungkin ditokok tambah untuk menunjukkan Guan Yu memberi "nasihat berharga".() Pei Songzhi dalam Sanguozhi jld. 36.

 Bertanya tentang Ma Chao 
Pada tahun 214, selepas Ma Chao menyertai Liu Bei, Guan Yu yang belum mengenalinya menghantar surat kepada Zhuge Liang untuk bertanya setara siapa Ma Chao. Zhuge Liang, yang tidak mahu menyinggung perasaan Guan Yu, menjawab: "Mengqi (Ma Chao) gagah berani, mahir dalam hal ehwal ketenteraan dan sivil, setaraf dengan Qing Bu dan Peng Yue. Dia boleh bersaing dengan Yide, tetapi tidak setanding dengan 'janggut tiada tandingan'."() Sanguozhi jld. 36.

Guan Yu sangat gembira dengan jawapan itu dan menyambut Ma Chao dengan baik.() Sanguozhi jld. 36.

 Kecederaan lengan 
Guan Yu pernah terkena panah yang menembusi lengan kirinya. Walaupun luka sembuh, beliau masih merasa sakit ketika hujan lebat. Seorang tabib berkata bahawa racun dari anak panah telah meresap ke dalam tulang dan harus dikikis. Guan Yu melunjurkan lengannya untuk dirawat, dan ketika pembedahan dilakukan, beliau menjemput pegawainya makan bersama. Darah menitis ke dalam bekas, tetapi Guan Yu makan dan minum sambil berbual seolah-olah tiada apa berlaku.() Sanguozhi jld. 36.

 Keluarga 
Guan Yu mempunyai dua orang anak lelaki yang diketahui: Guan Ping dan Guan Xing. Guan Xing mewarisi gelaran bapanya "Marquis Kampung Hanshou" () dan berkhidmat di negeri Shu semasa zaman Tiga Kerajaan.() Sanguozhi jld. 36.

Guan Yu juga mempunyai seorang anak perempuan. Sun Quan pernah melamar anak perempuannya untuk anak lelakinya, namun Guan Yu menolak. Namanya tidak direkodkan dalam sejarah, tetapi dikenali sebagai "Guan Yinping" () atau "Guan Feng" () dalam cerita rakyat, opera Cina, dan permainan video seperti Dynasty Warriors. Seorang anak lelaki ketiga, Guan Suo, hanya muncul dalam cerita rakyat dan novel Romance of the Three Kingdoms.

Anak kepada Guan Xing, Guan Tong (), berkahwin dengan seorang puteri (anak perempuan Liu Shan) dan berkhidmat sebagai Jeneral Pengawal Diraja (). Apabila Guan Tong meninggal dunia tanpa anak, adik tirinya Guan Yi () mewarisi gelaran.() Sanguozhi jld. 36.

Menurut Shu Ji, selepas kejatuhan Shu pada tahun 263, Pang Hui (anak Pang De) membunuh seluruh keluarga dan keturunan Guan Yu untuk membalas dendam atas kematian ayahnya di tangan Guan Yu.() Shu Ji dalam Sanguozhi jld. 36.

Pada tahun 1719, Maharaja Kangxi dari Dinasti Qing menganugerahkan gelaran warisan "Wujing Boshi" (; "Profesor Lima Klasik") kepada keturunan Guan Yu yang menetap di Luoyang. Pemegang gelaran ini layak memegang jawatan kehormat di Akademi Hanlin.
 Appraisal 
Chen Shou, pengarang Records of the Three Kingdoms, memuji Guan Yu dan Zhang Fei sebagai "pahlawan yang mampu menentang sepuluh ribu musuh", dan menyamakan mereka seperti harimau dalam kalangan pegawai Liu Bei. Beliau menyatakan bahawa kedua-dua Guan Yu dan Zhang Fei memiliki semangat "guoshi" (, maksudnya tokoh negara). Guan Yu dikenali kerana membalas budi Cao Cao, sementara Zhang Fei menunjukkan belas kasihan kepada Yan Yan. Namun, kelemahan mereka – Guan Yu yang sombong dan keras kepala serta Zhang Fei yang kejam – membawa kepada kejatuhan masing-masing.

 Agama 
Guan Yu mula dituhankan sejak zaman Dinasti Sui, dan kini disembah sebagai dewa dalam pelbagai kepercayaan termasuk Taoisme, Buddhisme Mahayana, dan agama rakyat Cina. Dalam kepercayaan rakyat, beliau dikenali sebagai "Emperor Guan" () atau "Lord Guan" (), dan disanjung sebagai pelindung keadilan dan keberanian.

 Dalam Taoisme 
Guan Yu dianggap sebagai "Dewa Perang Suci Guan" () dan pelindung dari roh jahat. Menurut legenda, beliau membantu menewaskan dewa perang Chi You atas permintaan Maharaja Huizong dari Song, menjadikan beliau tokoh penting dalam ajaran Tao.

 Dalam Buddhisme 
Dalam Buddhisme Cina, beliau dikenali sebagai Bodhisattva Sangharama (), pelindung ajaran dan Tokong Buddha. Legenda mengatakan bahawa Guan Yu menerima ajaran daripada guru Chan terkenal Zhiyi dan berikrar melindungi dharma.

 Tokong terkenal di luar tanah besar China 
Tokong Cina yang didedikasikan kepada Guan Yu boleh ditemui di banyak negara, termasuk:
 Dongmyo di Seoul, Korea Selatan (dibina 1601)
 Miếu Quan Công di Hoi An, Vietnam (1653)
 Kuan Tai Temple di Macau (1750)
 Temple of Kwan Tai di California, A.S. (1854)
 See Yup Temple di Melbourne, Australia (1866)
 Tokong Guan Di di Kuala Lumpur, Malaysia (1887)

Kewujudan tokong cina ini menunjukkan betapa luas dan mendalamnya penghormatan terhadap Guan Yu di seluruh dunia Cina dan diaspora.

 Dalam Hikayat Tiga Kerajaan 
Dalam novel sejarah abad ke-14, Hikayat Tiga Kerajaan, Guan Yu digambarkan sebagai seorang pahlawan yang sangat setia dan berpegang kepada prinsip keadilan. Beliau merupakan antara watak yang paling dibesar-besarkan berbanding rekod sejarah sebenar, dan imej inilah yang banyak membentuk populariti beliau dalam budaya masyarakat Cina.

Antara kisah fiksyen terkenal yang melibatkan Guan Yu termasuk:
 Sumpah Taman Persik
 Pertempuran Hulao Pass
 Guan Yu membunuh enam jeneral dan merentasi lima pos kawalan
 Guan Yu melepaskan Cao Cao di Jejak Huarong
 Pembedahan lengan Guan Yu oleh Hua Tuo

 Dalam budaya popular 

 Opera Cina 
Guan Yu sering muncul dalam opera klasik seperti Jejak Huarong dan Tebing Merah. Beliau dikenali dengan pakaian ketenteraan berwarna hijau, wajah dicat merah (melambangkan keberanian), serta memakai janggut panjang dan membawa senjata terkenal, Pedang Bulan Sabit Naga Hijau (Green Dragon Crescent Blade).

 Filem dan televisyen 
Guan Yu telah digambarkan oleh ramai pelakon dalam filem dan siri TV, antaranya:
 Lu Shuming dalam Romance of the Three Kingdoms (1994)
 Donnie Yen dalam The Lost Bladesman (2011)
 Han Geng dalam Dynasty Warriors (2019)

Filem yang merujuk kepadanya termasuk Riding Alone for Thousands of Miles oleh Zhang Yimou, dan My Name Is Bruce di mana semangat Guan Yu dibebaskan secara tidak sengaja.

 Permainan video 
Guan Yu adalah watak boleh main dalam siri permainan video seperti:
 Romance of the Three Kingdoms dan Dynasty Warriors oleh Koei
 Total War: Three Kingdoms
 Puzzle & Dragons, Sango Fighter, dan Atlantica Online

Dalam permainan Hades (2020), senjata terakhir tombak Eternal Spear dikenali sebagai "Aspect of Guan Yu", yang menyerupai pedang bulan sabit miliknya.

 Duit syiling koleksi 
Mint Poland telah mengeluarkan syiling perak edisi khas memaparkan Guan Yu dalam siri "Pahlawan Purba" pada tahun 2019 dan 2021.

Rujukan