Hidrogen sianida

Hidrogen sianida (juga dikenali dengan nama arkaiknya asid Prussia) ialah satu sebatian tidak organik dengan formula kimia HCN. Sebatian ini ialah cecair tidak berwarna dan sangat beracun yang mendidih pada suhu lebih sedikit daripada suhu bilik, 26 °C. Hidrogen sianida ialah molekul linear dengan ikatan ganda tiga antara atom karbon dan nitrogen. Tautomer minor bagi HCN ialah hidrogen isosianida, HNC.

Hidrogen sianida adalah sedikit berasid dengan pKa 9.2. HCN mengion dalam air secara separa dan menghasilkan anion sianida, CN-. Larutan hidrogen sianida dalam air pula dipanggil asid hidrosianik. Garam hidrogen sianida juga dikenali sebagai sianida.

HCN mempunyai bau yang seperti badam yang pahit dan samar-samar yang sesetengah orang tidak dapat kesan disebabkan oleh satu trait genetik. Sebatian muda meruap ini digunakan sebagai racun makhluk perosak disedut dan racun manusia. Ion-ion sianida mengganggu enzim-enzim pernafasan yang mengandungi besi.

HCN dihasilkan dalam skala industri dan merupakan bahan asas yang sangat berharga kepada pelbagai jenis bahan kimia daripada polimer ke bahan kimia farmaseutikal.

Sejarah penemuan

Pada 1787, ahli kimia Perancis, Claude Louis Berthollet telah menunjukkan bahawa asid Prussia tidak mengandungi oksigen.See:
  Berthollet (presented: 1787 ; published: 1789)
"Mémoire sur l'acide prussique" (Memoir on prussic acid), Mémoires de l'Académie Royale des Sciences, pages 148-161.
  Reprinted in:  Berthollet (1789) "Extrait d'un mémoire sur l'acide prussique" (Extract of a memoir on prussic acid), Annales de chimie 1: 30-39. Ini adalah satu sumbangan yang penting kepada teori asid yang sebelum itu mengatakan bahawa asid perlu mengandungi oksigen (ini memberikan oksigen namanya, yang berasal daripada perkataan-perkataan Yunani yang bermaksud "penghasil asid", dan ini dipinjam terjemah oleh bahasa Jerman menjadi Sauerstoff). Pada 1811, Joseph Louis Gay-Lussac telah menyediakan hidrogen sianida tulen dan tercecair.Gay-Lussac (1811) "Note sur l'acide prussique" (Note on prussic acid), Annales de chimie, 44: 128 - 133. Beliau kemudiannya menentukan formula kimia sebatian ini pada 1815.Gay-Lussac (1815) "Recherche sur l'acide prussique" (Research on prussic acid) Annales de Chimie 95: 136-231. Radikal sianida di dalam hidrogen sianida mendapat namanya daripada perkataan cyan, yang bukan sahaja perkataan bahasa Inggeris untuk satu cahaya warna bagi biru, tetapi juga adalah perkataan Yunani untuk biru. Penggunaan nama ini sekali lagi disebabkan oleh asalnya daripada biru Prussia.

Penghasilan dan sintesis
Hidrogen sianida terhasil dalam jumlah yang terhad daripada pelbagai gabungan karbon, hidrogen dan ammonia. Kini, hidrogen sianida dihasilkan dalam jumlah yang banyak melalui beberapa proses. Ia juga adalah bahan buangan daripada penghasilan akrilonitril yang dipulihkan. Pada tahun 2006, kira-kira 500 juta ke 1 bilion paun bahan ini telah dihasilkan di Amerika Syarikat. . EPA. Retrieved on 2013-01-31.

Proses yang paling penting ialah proses pengoksidaan Andrussow yang telah dicipta oleh Leonid Andrussow di IG Farben di mana metana dan ammonia bertindak balas dalam kewujudan oksigen pada suhu 1200 °C di atas mangkin platinum:
2 CH4 + 2 NH3 + 3 O2 → 2 HCN + 6 H2O
Tenaga yang diperlukan untuk tindak balas ini dibekalkan oleh pengoksidaan separa metana dan ammonia.

Proses lain yang kurang kepentingannya ialah proses Degussa (proses BMA) di mana tidak ada oksigen yang ditambah dan tenaga perlu disalurkan secara tidak terus melalui dinding reaktor:
CH4 + NH3 → HCN + 3H2
Tindak balas ini adalah hampir serupa dengan pembentukan semula stim, iaitu tindak balas antara metana dan air untuk menghasilkan karbon monoksida dan hidrogen.

Dalam proses Shawinigan, hidrokarbon (misalnya propana) ditindakbalaskan dengan ammonia.

Di dalam makmal, sejumlah kecil HCN dihasilkan melalui penambahan asid kepada garam sianida logam alkali:
H+ + NaCN → HCN + Na+
Tindak balas ini kadang kala menyebabkan keracunan secara tidak sengaja kerana asid ini menukarkan garam sianida yang tidak berbahaya kepada HCN dalam bentuk gas.

Rujukan

Pautan luar
International Chemical Safety Card 0492 - menerangkan tahap bahaya bahan kimia ini dan cara mengatasi situasi kemalangan atau keracunan dialami
Density of Hydrogen Cyanide gas (dalam bahasa Inggeris)

Kategori:Sianida
Kategori:sebatian tak organik