Negeri dan wilayah di Australia

Australia (secara rasmi dikenali sebagai Komanwel Australia) ialah sebuah persekutuan enam buah negeri, bersama-sama dengan sepuluh buah wilayah persekutuan.  Tanah besar Australia terdiri daripada lima daripada enam buah negeri bersekutu dan tiga wilayah persekutuan (wilayah "dalaman"). Negeri Tasmania ialah sebuah pulau kira-kira 200 kilometer dari tanah besar. Tujuh wilayah buah baki dikelaskan untuk beberapa tujuan sebagai wilayah "luar". Selain daripada Wilayah Antartik Australia, yang merupakan tuntutan Australia untuk sebahagian daripada Antartika, Australia adalah negara keenam terbesar di dunia berdasarkan jumlah kawasan. 

Semua negeri dan dua wilayah dalaman terbesar adalah sebahagiannya berkerajaan sendiri, dan juga diwakili dalam parlimen persekutuan; wilayah-wilayah lain ditadbir oleh kerajaan persekutuan. Sejak 2015, kawalan persekutuan juga telah diperluaskan ke kawasan Pulau Norfolk yang dahulunya ditadbir sendiri. Tiga daripada wilayah luar negeri berpenghuni; yang lain semuanya tidak didiami, selain daripada ahli-ahli sains tidak tetap.

 Australia secara geografi 
Istilah geographic Australia (Australia secara geografi) digunakan oleh kerajaan Australia untuk menggambarkan kawasan yang diliputi oleh statistik demografi seperti angka penduduk negara. Kawasan ini terdiri daripada Pulau Krismas dan Kepulauan Cocos (Keeling) sebagai tambahan kepada enam negeri dan tiga wilayah tanah besar. Pulau Norfolk adalah satu-satunya wilayah dengan penduduk asli yang bukan sebahagian daripada geografi Australia.

 Wilayah luar, negeri dan wilayah 

 Peta rujukan bagi negeri-negeri dan wilayah-wilayah Australia600px

 Negeri dan wilayah AustraliaMelainkan jika diperuntukkan, rujukan dan butiran data yang disediakan dalam jadual boleh didapati dalam artikel negeri dan wilayah individu.BenderaNama negeri/wilayahSingkatanISOISO 3166-2:AU (Kod ISO 3166-2 bagi negeri-negeri dan wilayah-wilayah Australia)PostalJenisIbu negeri(atau penempatan terbesar)PendudukKeluasan (km²)   Bendera kebangsaan Australia digunakan dalam wilayah yang tidak mempunyai bendera mereka sendiri.  Kepulauan Ashmore dan Cartier     Luaran  (Pelabuhan luar pantai)    199   Wilayah Antartik Australia  AAT  AQUnder the definitions in ISO 3166-1, the AAT is covered by the Antarctican ISO 3166-1 alpha-2 code "AQ".   Luaran  Stesen Davis  No permanent population, research station with fluctuating staff numbers.  5,896,500   Wilayah Ibu Negara Australia  ACT  AU-ACT  ACT  Wilayah  Canberra    2,358   Pulau Krismas   CX   LuaranPart of geographic Australia  Flying Fish Cove    135   Kepulauan Cocos (Keeling)   CC   Luaran  Pulau Barat    14   Kepulauan Laut Coral     Luaran  (Pulau Willis)  No permanent population, weather monitoring station generally with four staff.  10   Pulau Heard dan Kepulauan McDonald  HIMI  HM   Luaran  (Atlas Cove)    372    Wilayah Jervis Bay  JBT   JBT  Wilayah  (Kampung Jervis Bay)    70   New South Wales  NSW  AU-NSW  NSW  Negeri  Sydney    800,642   Pulau Norfolk   NF   Luaran  Kingston    35   Wilayah Utara  NT  AU-NT  NT  Wilayah  Darwin   1,349,129   Queensland  Qld  AU-QLD  QLD  Negeri  Brisbane    1,730,648   Australia Selatan  SA  AU-SA  SA  Negeri  Adelaide    983,482   Tasmania  Tas  AU-TAS  TAS  Negeri  Hobart    68,401   Victoria  Vic  AU-VIC  VIC  Negeri  Melbourne   227,416   Australia Barat  WA  AU-WA  WA  Negeri  PerthThe old capital of Western Australia was technically Broome, although it was never quite defined as such. Perth was eventually defined as the capital by statute in 2016: City of Perth Act 2016 (WA) in AustLII.   2,529,875

Lihat juga: Senarai kod Negeri

Australia pernah mempunyai tiga buah wilayah yang kini tidak berfungsi lagi dalam sejarah:

 Dari 1926 hingga 1931, Wilayah Utara terbahagi kepada Australia Tengah dan Australia Utara, dengan sempadan pada garis selari selatan ke-20. Kedua-dua wilayah ini digabungkan semula sebagai Wilayah Utara pada akhir tempoh ini.
 Dari 1923 hingga 1968, Wilayah Amanah Pertubuhan Bangsa Bersatu Nauru di bawah pentadbiran Australia, sehingga kemerdekaan mereka sebagai Republik Nauru.
 Dari 1949 hingga 1975, Wilayah Papua and New Guinea merupakan wilayah Australia sehingga kemerdekaan negara Papua New Guinea.

 Latar belakang dan gambaran 
330px|right

Negeri-negeri yang berasal sebagai tanah jajahan British yang berasingan sebelum Persekutuan pada 1901. Koloni New South Wales telah ditubuhkan pada tahun 1788 dan asalnya merangkumi banyak tanah besar Australia, berserta Pulau Lord Howe, New Zealand, Pulau Norfolk, dan Van Diemen's Land, sebagai tambahan kepada kawasan yang kini dirujuk sebagai negeri New South Wales. Semasa abad ke-19, kawasan yang besar telah berturut-turut dipisahkan untuk membentuk Koloni Tasmania (pada mulanya ditubuhkan sebagai tanah jajahan yang berasingan yang dinamakan Van Diemen's Land pada 1825), Koloni Australia Barat (pada mulanya ditubuhkan sebagai Koloni Sungai Swan yang lebih kecil pada 1829), Wilayah Australia Selatan (1836), Koloni New Zealand (1840),A.H. McLintock (ed), An Encyclopaedia of New Zealand, 3 vols, Wellington, NZ:R.E. Owen, Government Printer, 1966, vol 3 p. 526.' Koloni Victoria (1851) dan Koloni Queensland (1859). Semasa pembentukan Persekutuan, enam koloni New South Wales, Victoria, Queensland, Australia Selatan, Australia Barat, dan Tasmania menjadi negara pengasas Komanwel baru Australia.

Kuasa perundangan negeri-negeri dilindungi oleh perlembagaan Australia, seksyen 107, dan di bawah prinsip federalisme undang-undang Komanwel yang hanya terpakai kepada negeri-negeri di mana dibenarkan oleh perlembagaan. Wilayah, sebaliknya, adalah dari perspektif perlembagaan secara langsung tertakluk kepada Kerajaan Komanwel; undang-undang bagi wilayah ditentukan oleh Parlimen Australia.Constitution of Australia, section 122

Sebahagian besar wilayah secara langsung ditadbir oleh Kerajaan Komanwel, manakala dua (Wilayah Utara dan Wilayah Ibu Negara Australia) mempunyai tahap pemerintahan sendiri walaupun kurang berbanding dengan negeri-negeri. Di wilayah-wilayah yang ditadbir sendiri, Parlimen Australia mengekalkan kuasa penuh untuk menggubal undang-undang, dan boleh mengatasi undang-undang yang dibuat oleh institusi wilayah, yang telah dilakukan pada masa yang jarang berlaku. Bagi tujuan badan-badan antara kerajaan Australia (dan bersama Australia-New Zealand), Wilayah Utara dan Wilayah Ibu Negara Australia dianggap seolah-olah negeri.

Setiap negeri mempunyai Gabenor, dilantik oleh Ratu, yang menurut konvensyen dilakukan atas nasihat Premier negeri. Pentadbir Wilayah Utara, sebaliknya, dilantik oleh Gabenor Jeneral. Wilayah Ibu Negara Australia tidak mempunyai sama ada Gabenor atau Pentadbir, tetapi Gabenor Jeneral menjalankan beberapa kuasa yang dalam bidang kuasa lain dilaksanakan oleh Gabenor negeri atau Pentadbir wilayah, seperti kuasa untuk membubarkan Dewan Undangan.

Wilayah Jervis Bay ialah satu-satunya wilayah dalaman bukan pemerintahan sendiri. Sehingga tahun 1989, ia ditadbir seolah-olah ia sebahagian daripada ACT, walaupun ia sentiasa menjadi wilayah yang berasingan. Di bawah syarat-syarat Akta Penerimaan Wilayah Jervis Bay, undang-undang ACT terpakai bagi Wilayah Jervis Bay setakat mana ia terpakai dan dengan syarat ia selaras dengan Ordinan. Walaupun penduduk di Wilayah Jervis Bay umumnya tertakluk kepada undang-undang yang dibuat oleh Dewan Undangan ACT, mereka tidak diwakili dalam Dewan Perhimpunan. Mereka diwakili dalam Parlimen Australia sebagai sebahagian daripada Kewasan Pengundi Bahagian Fraser dalam ACT dan tertakluk kepada dua orang Senat dari ACT. Dalam aspek yang lain, wilayah ditadbir secara terus oleh Kerajaan Persekutuan melalui portfolio Wilayah.

Wilayah luar Pulau Norfolk memiliki tahap pemerintahan sendiri dari tahun 1979 sehingga 2015.

Setiap negeri mempunyai parlimen dwidewan kecuali Queensland, yang dimansuhkan dewan atasannya pada tahun 1922. Dewan rendah dipanggil Dewan Undangan Negeri, kecuali di Australia Selatan dan Tasmania, di mana ia dikenali sebagai Dewan Perhimpunan. Tasmania adalah satu-satunya negeri untuk menggunakan perwakilan berkadar untuk pilihan raya ke dewan rendah; semua yang lain memilih ahli daripada kawasan pilihan raya ahli tunggal, menggunakan pengundian keutamaan. Dewan atasan dipanggil Majlis Perundangan dan biasanya dipilih dari kawasan berbilang ahli menggunakan perwakilan berkadar. Ketiga-tiga wilayah yang ditadbir sendiri, ACT, Wilayah Utara, dan Pulau Norfolk, masing-masing mempunyai Dewan-Dewan Undangan ekadewan.

Ketua kerajaan di setiap negeri dipanggil Premier, dilantik oleh Gabenor negeri. Dalam keadaan normal, Gabenor akan melantik sebagai Perdana sesiapa yang menerajui parti atau gabungan yang menguasai dewan rakyat (dalam kes Queensland, satu-satunya dewan) Parlimen negeri. Walau bagaimanapun, pada masa krisis perlembagaan, Gabenor boleh melantik orang lain sebagai Premier. Ketua kerajaan di wilayah dalaman yang ditadbir sendiri dipanggil Ketua Menteri. Ketua Menteri Wilayah Utara, dalam keadaan biasa sesiapa yang mengawal Dewan Undangan Negeri, dilantik oleh Pentadbir.

 Istilah perbandingan 
 Entiti Jenis entiti Ikatan kepada Ratu Pentadbir dalaman Ketua Kerajaan Dewan Atas Parlimen Dewan Bawah Parlimen Ahli Parlimen Dewan Atas Dewan BawahSingkatan MP adalah boleh diterima, dan sememangnya lebih biasa, istilah untuk ahli-ahli dewan yang lebih rendah. Komanwel Australia Kerajaan persekutuan Langsung  Gabenor Jeneral Perdana Menteri Senat Dewan Rakyat Senator MP South Australia Negeri bersekutu Langsung (ditubuhkan oleh Akta Australia) Gabenor Premier Majlis Perundangan Dewan Perhimpunan MLC MHA Tasmania New South Wales Dewan Undangan MP Victoria MLA Australia Barat Queensland  rowspan="6"  MP Wilayah Ibu Negara Australia Wilayah yang ditadbir sendiri Tidak langsung (melalui Gabenor Jeneral bertindak sebagai "Pentadbir") Perhimpunan dan Ketua Menteri Ketua Menterirowspan="5"  MLA Wilayah Utara Tidak langsung (melalui Gabenor Jeneral) Pentadbir Pulau Krismas Wilayah luaran Datuk Bandar/Presiden Daerah Majlis Daerah Ahli Majlis Kepulauan Cocos (Keeling) Pulau Norfolk Majlis DaerahDi antara tahun 1979 dan 2015 Pulau Norfolk ialah sebuah wilayah luar yang ditadbir sendiri dengan badan perundangan sendiri, Dewan Undangan Norfolk, sehingga dimansuhkan oleh Parlimen Komanwel. Catatan: 

 Perangkaan 
 Negeri / wilayah  Keluasan tanah  Kepadatan penduduk  km2    batu2           Number                                         /km2  /batu<sup>2</su>            %                                                         ke-8                                ke-7        ke-1  99.6%                                        ke-1          ke-5                                ke-1         ke-3 63.0%                                         ke-5          ke-6                                ke-2        ke-2  71.0%                                        ke-4         ke-2                                ke-3         ke-5 46.0%                                         ke-7          ke-4                                ke-5         ke-6 73.5%                                         ke-2         ke-1                                ke-4         ke-7 73.4%                                         ke-3           ke-7                                 ke-6         ke-4 41.0%                                         ke-8         ke-3                                 ke-8         ke-8 54.0%                                         ke-6

 Jadual jarak 
+ Jadual jarak di Australia  Adelaide 2673Albany 15333588Alice Springs 15783633 443Uluru 2045434930383254Brisbane 24831943248312233317Broome 335256562457290017162496Cairns 1196384637062751126132752568Canberra 30224614148919323463180328824195Darwin 1001367425342579194436363251 9184023Hobart 32193787168621293660104530794392 8274220Kununurra 2783508725052948 9762840 7401999293026823127Mackay  731340422642309167431242981 6483753 60939502412Melbourne 2742510612091652182918341248256116343075183112962805Mount Isa 2781 409369637414457238957643954420537823378519535124905Perth 1412397038302875100133732495 2864034114245161926 87224004078 Sydney
Jarak dalam kilometer dari bandar yang sama pada paksi X-Y.

 Kod negeri dan wilayah 
 Negeri/wilayah Singkatan Isyarat panggilan Pos Nombor telefon di Australia Zon masa AM/FM TV Amatur Singkatan Poskod Std Musim panas Wilayah Ibu Negara Australia ACT 1xx(x)Beberapa stesen penyiaran di ACT mempunyai isyarat panggilan diperuntukkan seolah-olah ACT adalah sebahagian daripada New South Wales.  xx(x)Cn  VK1xx ACT 02nn,Ini digunakan untuk sesetengah pengguna Peti Surat Pos dan Peti Surat besar sahaja. 26nn, 29nn  +61 2 62xx xxxx+61 2 61xx xxxx  +10  +11 New South Wales NSW 2xx(x)  xx(x)Nn  VK2xx NSW 1nnn, 2nnn  Beberapa pengecualian terpakai bagi nombor dalam
julat nombor negeri ini.   +10 (+) +11 Victoria Vic 3xx(x)  xx(x)Vn  VK3xx VIC 3nnn, 8nnn  +61 3 xxxx xxxx  +10  +11 Queensland Qld 4xx(x)  xx(x)Qn  VK4xx QLD 4nnn, 9nnn  +61 7 xxxx xxxx  +10 Australia Selatan SA 5xx(x)  xx(x)Sn  VK5xx SA 5nnn  +61 8 8xxx xxxx+61 8 7xxx xxxx  +  + Australia Barat WA 6xx(x)  xx(x)Wn  VK6xx WA 6nnn  +61 8 9xxx xxxx+61 8 6xxx xxxx  +8 Tasmania Tas 7xx(x)  xx(x)Tn  VK7xx TAS 7nnn  +61 3 6xxx xxxx  +10  +11 Wilayah Utara NT 8xx(x)  xx(x)Dn  VK8xx NT 08nn  +61 8 89xx xxxx  + Wilayah luaran Pulau Norfolk 2xx(x)  xx(x)Nn  VK2xx NSW 2899  +672 3 xx xxx  +11 Pulau Krismas 6xx(x)  xx(x)Wn  VK9xx WA 6798  +61 8 9164 xxxx  +7 Pulau Cocos 6xx(x)  xx(x)Wn  VK9xx WA 6799  +61 8 9162 xxxx  + Wilayah Antartik Australia AAT none  VK0xx TAS +672 1 +6 to +8 Pulau Macquarie none +10  +11 

 Lihat juga 

ISO 3166-2:AU, kod ISO bagi negeri-negeri dan wilayah-wilayah Australia.
Persaingan serantau Australia
Senarai demonim Australia
Senarai negeri-negeri cadangan Australia

 Catatan 

 Rujukan 

 Pautan luar 
 Local government in Australia less powerful than in other countries

Kategori:Negeri dan wilayah di Australia