X-SAMPA

X-SAMPA () ialah sebuah bentuk kelainan SAMPA yang dikembangkan oleg John C. Wells, seorang profesor fonetik di Universiti London, pada tahun 1995, untuk menyatukan abjad-abjad SAMPA bahasa individu, serta memperluaskan SAMPA untuk meliputi seluruh Abjad Fonetik Antarabangsa (IPA), maka terhasilnya penyusunan semula IPA kepada ASCII 7-bit berasaskan SAMPA.

SAMPA direka sebagai cara mengatasi ketidakmampuan pengekodan teks untuk memaparkan aksara IPA. Bagaimanapun, setelah Unicode mengembangkan sokongan untuk aksara IPA, maka semakin pudarnya keperluan menggunakan sistem terbaca komputer berasingan bagi memaparkan IPA dalam ASCII. Sungguhpun demikian, X-SAMPA masih berguna sebagai asas kepada kaedah input untuk IPA sebenar.

 Ringkasan 
 Catatan 
 Aksara-aksara IPA yang berbentuk huruf kecil biasa sama nilainya dalam X-SAMPA.
 X-SAMPA menggunakan tanda backslash susulan sebagai aksara lepasan untuk membentuk aksara baru. Contoh: O dan O\ berbeza sekali bunyinya.
 Bagaimanapun, penggunaan tanda backslash boleh mendatangkan masalah, kerana sesetengah aturcara mentafsirkannya sebagai aksara lepas untuk aksara yang menyusulnya. Contohnya: backslash tidak boleh digunakan dalam aturcara Emu, maka perlunya menggantikannya dengan aksara lain (cth. bintang: '*') apabila memasukkan transkripsi fonemik ke dalam pangkalan data pertuturan Emu.
 Tanda diakritik X-SAMPA menyusuli aksara-aksara yang diubahsuainya. Kecuali ~ untuk penyengauan, = untuk penyukuan, dan ` untuk penggelungan dan perotikan, diakritik disambungkan dengan aksara dengan aksara garis bawah _.
 Aksara garis bawah juga digunakan untuk mengekodkan ikatan IPA.
 Angka _1 hingga _6 merupakan diakritik simpanan sebagai trengkas untuk nombor nada bahasa individu.

 Huruf kecil 
 X-SAMPA  IPA  Imej IPA  Huraian  Contoh a    Fail:Xsampa-a.png  vokal tak bundar depan luas  Melayu kamu [kamu], Perancis dame [dam] b    Fail:Xsampa-b.png  letupan dwibibir bersuara  Melayu boleh [boleh], Inggeris bed [bEd] b_<    Fail:Xsampa-b lessthan.png  implosif dwibibir bersuara  Sindhi  [b_<arU] c    Fail:Xsampa-c.png  letupan lelangit tak bersuara  Hungary latyak ["lQcQk] d    Fail:Xsampa-d.png  letupan gusi bersuara  Melayu dari [dari], Inggeris dig [dIg] d`    Fail:Xsampa-d'.png  letupan gelungan bersuara  Sweden hord [hu:d`] d_<    Fail:Xsampa-d lessthan.png  implosif gusi bersuara  Sindhi  [d_<arU] e    Fail:Xsampa-e.png  vokal tak bundar depan separuh sempit  Melayu elak [ela?], Perancis ses [se] f    Fail:Xsampa-f2.png  geseran bibir-gigi tak bersuara  Melayu feri [feri], Inggeris five [faIv] g    Fail:Xsampa-g.png  letupan velar bersuara  Melayu garu [garu], Inggeris game [geIm] g_<    Fail:Xsampa-g lessthan.png  implosif velar bersuara  Sindhi  [g_<@ro] h    Fail:Xsampa-h.png  geseran glotis tak bersuara  Melayu haru [hari], Inggeris house [haUs] h\    Fail:Xsampa-hslash.png  geseran glotis bersuara  Czech hrad [h\rat] i    Fail:Xsampa-i.png  vokal tak bundar depan sempit  Melayu itu [itu], Inggeris be [bi:] j    Fail:Xsampa-j2.png  malaran tak geser lelangit  Melayu yang [jaN], Inggeris yes [jEs] j\    Fail:Xsampa-jslash2.png  geseran lelangit bersuara  Yunani γειά [j\a] k    Fail:Xsampa-k.png  letupan velar tak bersuara  Melayu kari [kari], Inggeris scat [sk{t] l    Fail:Xsampa-l.png  malaran tak geser sisian gusi  Melayu lari [lari], Inggeris lay [leI] l`    Fail:Xsampa-l'.png  malaran tak geser sisian gelungan  Sweden (loghat Svealand) sorl [so:l`] l\    Fail:Xsampa-lslash.png  tamparan sisian gusi  Fonem Jepun /r/ m    Fail:Xsampa-m.png  sengauan dwibibir  Melayu mas [mas], Inggeris mouse [maUs] n    Fail:Xsampa-n.png  sengauan gusi  Melayu nasi [nasi], Inggeris nap [n{p] n`    Fail:Xsampa-n'.png  sengauan gelungan  Sweden hörn [h2:n`] o    Fail:Xsampa-o.png  vokal bundar belakang separuh sempit  Melayu oleh [oleh] p    Fail:Xsampa-p.png  letupan dwibibir tak bersuara  Melayu padi [padi], Inggeris speak [spik] p\    Fail:Xsampa-pslash.png  geseran dwibibir tak bersuara  Jepun fuku [p\M_0kM] q    Fail:Xsampa-q.png  letupan uvular tak bersuara  Arab qasbah ["qQs_Gba] r    Fail:Xsampa-r.png  getaran gusi  Sepanyol perro ["per:o] r`    Fail:Xsampa-r'.png  tamparan gelungan    r\    Fail:Xsampa-rslash2.png  malaran tak geser gusi  Inggeris red [r\Ed] r\`    Fail:Xsampa-rslash'.png  malaran tak geser gelungan  Malayalam വഴി ["v6r\`i] s    Fail:Xsampa-s.png  geseran gusi tak bersuara  Melayu saman [saman], Inggeris seem [si:m] s`    Fail:Xsampa-s'.png  geseran gelungan tak bersuara  Sweden mars [mas`] s\    Fail:Xsampa-sslash.png  geseran gusi-lelangit tak bersuara  Poland świerszcz [s\v'erStS] t    Fail:Xsampa-t.png  letupan gusi tak bersuara  Melayu tidak [tida?], Inggeris stew [stju:] t`    Fail:Xsampa-t'.png  letupan gelungan tak bersuara  Sweden mört [m2t`] u    Fail:Xsampa-u.png  vokal bundar belakang sempit  Melayu ulang [ulaN], Inggeris boom [bu:m] v    Fail:Xsampa-v.png  geseran bibir-gigi bersuara  Melayu variasi [variasi], Inggeris vest [vEst] v\ (atau P)    Fail:Xsampa-Porvslash.png  malaran tak geser bibir-gigi  Belanda west [v\Est]/[PEst]  w    Fail:Xsampa-w2.png  malaran tak geser bibir-velar  Melayu wang [waN], Inggeris west [wEst] x    Fail:Xsampa-x.png  geseran velar tak bersuara  Melayu khidmat [xidmat], Scots loch [lOx] x\    Fail:Xsampa-xslash2.png  geseran lelangit-velar tak bersuara  Sweden sjal [x\A:l] y    Fail:Xsampa-y.png  vokal bundar depan sempit  Perancis tu [ty], Jerman über ["y:b6] z    Fail:Xsampa-z.png  geseran gusi bersuara  Melayu zakat [zakat], Inggeris zoo [zu:] z`    Fail:Xsampa-z'.png  geseran gelungan bersuara  Mandarin rang [z`aN] z\    Fail:Xsampa-zslash.png  geseran gusi-lelangit bersuara  Poland źrebak ["z\rEbak]

 Huruf besar 
 X-SAMPA  IPA  Imej IPA  Huraian  Contoh A    Fail:Xsampa-A2.png  vokal tak bundar belakang luas  Inggeris father ["fA:D@(r\)] (RP dan Gen.Am.) B    Fail:Xsampa-B2.png  geseran dwibibir bersuara  Sepanyol lavar [la"Ba4] B\    Fail:Xsampa-Bslash.png  getaran dwibibir  Bagaikan menggigil kesejukan ("brrr") C    Fail:Xsampa-C2.png  geseran lelangit tak bersuara  Jerman ich [IC], Inggeris human ["Cjum@n] (transkripsi kasar: [hj-]) D    Fail:Xsampa-D2.png  geseran gigi bersuara  Inggeris then [DEn] E    Fail:Xsampa-E2.png  vokal tak bundar depan separuh luas  Perancis même [mEm], Inggeris met [mEt] (RP dan Gen.Am.) F    Fail:Xsampa-F.png  sengauan bibir-gigi  Inggeris emphasis ["EFf@sIs] (disebut dengan cepat, transkripsi kasar: [Emf-]) G    Fail:Xsampa-G2.png  geseran velar bersuara  Melayu loghat [loGat], Denmark vælge ["vElG@] G\    Fail:Xsampa-Gslash.png  letupan uvular bersuara  Inuktitut nirivvik [<tt>niG\ivvik] G\_<    Fail:Xsampa-Gslash lessthan.png  implosif uvular bersuara  Mam  [G\_<a] H    Fail:Xsampa-H.png  malaran tak geser bibir-lelangit  Perancis huit [Hit] H\    Fail:Xsampa-Hslash.png  geseran epiglotis tak bersuara    I    Fail:Xsampa-I2.png  vokal tak bundar hampir depan hampir sempit  Inggeris kit [kIt] I\   or      vokal tak bundar pusat hampir sempit  Poland ryba [rI\bA]   J    Fail:Xsampa-J.png  sengauan lelangit  Sepanyol año ["aJo], Inggeris canyon ["k{J@n] (transkripsi kasar: [-nj-]) J\    Fail:IPA 108.svg  letupan lelangit bersuara  Hungary egy [EJ\] J\_<    Fail:Xsampa-Jslash lessthan.png  implosif lelangit bersuara  Sindhi  [J\_<aro] K    Fail:Xsampa-K2.png  geseran sisian gusi tak bersuara  Wales llaw [KaU] K\    Fail:Xsampa-Kslash.png  geseran sisian gusi bersuara     L    Fail:Xsampa-L2.png  malaran tak geser sisian lelangit  Itali famiglia [fa"miLa], Sepanyol (Castilia) llamar [La"mar], Inggeris million ["mIL@n] (transkripsi kasar: [-lj-]) L\    Fail:Xsampa-Lslash.png  malaran tak geser sisian velar   M    Fail:Xsampa-M.png  vokal tak bundar belakang sempit  Korea 으 (eu) M\    Fail:Xsampa-Mslash.png  malaran tak geser velar   Sepanyol fuego ["fweM\o] N    Fail:Xsampa-N2.png  sengauan velar  Melayu yang [jaN] N\    Fail:Xsampa-Nslash.png  sengauan uvular  Jepun san [saN\] O    Fail:Xsampa-O2.png  vokal bundar belakang separuh luas  Inggeris RP  thought [TO:t], Amerika off [O:f] O\    Fail:Xsampa-Oslash.png  klik dwibibir     P (atau v\)    Fail:Xsampa-Porvslash.png  malaran tak geser bibir-gigi  Belanda west [PEst]/[v\Est], alofon fonem Inggeris /r\/ Q    Fail:Xsampa-Q.png  vokal bundar belakang luas  Inggeris RP lot [lQt] R    Fail:IPA 143.svg  geseran uvular bersuara  Jerman rein [RaIn] R\    Fail:Xsampa-Rslash.png  getaran uvular  Perancis roi [R\wa] S    Fail:Xsampa-S2.png  geseran belakang gusi tak bersuara  Melayu syarat [Sarat], English ship [SIp] T    Fail:Xsampa-T2.png  geseran gigi tak bersuara  Inggeris thin [TIn] U    Fail:Xsampa-U2.png  vokal bundar hampir belakang hampir sempit  Inggeris foot [fUt] U\   atau   Fail:Xsampa-Uslash.png  vokal bundar tengah hampir sempit   Inggeris euphoria  [jU\"fO@r\i@] V    Fail:Xsampa-V.png  vokal tak bundar belakang separuh luas  Inggeris RP strut [str\Vt] W    Fail:Xsampa-X.png  geseran bibir-velar tak bersuara  Scots when [WEn] X    Fail:Xsampa-x2.png  geseran uvular tak bersuara  Klallam  [sXa?q_wa?] X\    Fail:Xsampa-Xslash.png  geseran farinks tak bersuara  Arab <ح>ha’ [X\A:] Y    Fail:Xsampa-Y2.png  vokal bundar hampir depan hampir sempit  Jerman hübsch [hYpS] Z    Fail:Xsampa-Z2.png  geseran belakang gusi bersuara  Inggeris vision ["vIZ@n]

 Aksara lain 
 X-SAMPA  IPA  Imej IPA  Huraian  Contoh .    Fail:Xsampa-fullstop.png  pemisah suku kata     "    Fail:Xsampa-doublequotes.png  tekanan primer    %    Fail:Xsampa-percentage.png  tekanan sekunder    ' (atau _j)    Fail:Xsampa-'or j.png  dipalatalkan     :    Fail:Xsampa-colon.png  panjang    :\    Fail:Xsampa-colonslash.png  separuh panjang  Bahasa Estonia membezakan tiga kepanjangan vokal -      pemisah    @    Fail:Xsampa-at.png  vokal pusat tengah  Melayu enam [@nam], Inggeris arena [@"r\i:n@] @\    Fail:Xsampa-atslash.png  vokal tak bundar pusat separuh sempit  Paicĩ  [k@\_M4@\_M] {    Fail:Xsampa-leftcurly.png  vokal tak bundar depan hampir luas  Inggeris trap [tr\{p] }    Fail:Xsampa-rightcurly.png  vokal bundar pusat sempit  Sweden sju [x\}:]; Inggeris Aus/NZ boot [b}:t] 1    Fail:Xsampa-1.png  vokal tak bundar pusat sempit  Wales tu [t1], Inggeris Amerika rose's ["r\oUz1z] 2    Fail:Xsampa-2.png  vokal bundar depan separuh sempit  Denmark købe ["k2:b@], Perancis deux [d2] 3    Fail:Xsampa-3.png  vokal tak bundar pusat separuh luas  Inggeris nurse [n3:s] (RP) atau [n3`s] (Gen.Am.) 3\    Fail:Xsampa-3slash.png  vokal bundar pusat separuh luas  Ireland tomhail[t3\:l']  4    Fail:Xsampa-4.png  tamparan gusi  Sepanyol pero ["pe4o], Inggeris Amerika better ["bE4@`] 5    Fail:Xsampa-l eor5.png  malaran tak geser sisian gusi divelarkan; lihat juga _e  Inggeris milk [mI5k] 6    Fail:Xsampa-6.png  vokal pusat hampir luas  Jerman besser ["bEs6], Inggeris Australia mud [m6d] 7    Fail:Xsampa-7.png  vokal tak bundar belakang separuh sempit  Estonia kõik [k7ik], Vietnam mơ [m7_M] 8    Fail:Xsampa-8.png  vokal bundar pusat separuh sempit  Sweden buss [b8s] 9    Fail:Xsampa-9.png  vokal bundar depan separuh luas  Perancis neuf [n9f], Denmark drømme [dR9m@] &    Fail:Xsampa-amper.png  vokal bundar depan luas  Sweden skörd [x\&d`] ?    Fail:Xsampa-questionmark.png  hentian glotis  Melayu anak [ana?], Inggeris (loghat Cockney) bottle ["bQ?l] ?\    Fail:Xsampa-qmarkslash.png  geseran farinks bersuara  Arab  ع‎ (`ayn) [?\Ajn] *      aksara lepasan yang tidak ditetapkan, "konjunktor" SAMPA    /      ketidakpastian dalam vokal Perancis    <      mulakan tatatanda tanpa penggalan (cth., SAMPROSA)    <\    Fail:Xsampa-lessthanslash.png  geseran epiglotis bersuara    >      tamatkan tatatanda tanpa penggalan    >\    Fail:Xsampa-greaterthanslash.png  letupan epiglotis    ^    Fail:Xsampa-hat.png  upstep    !    Fail:Xsampa-exclamation.png  downstep    !\    Fail:Xsampa-exclamationslash.png  klik belakang gusi    |    Fail:Xsampa-bar.png  kelompok minor (birama)     |\    Fail:Xsampa-barslash.png  klik gigi    ||    Fail:Xsampa-doublebar.png  kelompok major (intonasi)     |\|\    Fail:Xsampa-doublebarslash.png  klik sisian gusi    =\    Fail:Xsampa-equalsslash.png  klik lelangit    -\    Fail:Xsampa-dashslash.png  tanda penyambung   

 Diakritik 
 X-SAMPA  IPA  Imej IPA  Huraian _"    Fail:Xsampa- doublequotes.png  ditengahkan _+    Fail:Xsampa- plus.png  naik _-    Fail:Xsampa- minus.png  turun _/    Fail:Xsampa- slash.png  nada naik _0    Fail:Xsampa- 0.png  tak berusara _<      implosif (IPA menggunakan aksara khusus untuk setiap implosif) = (atau _=)    Fail:Xsampa-equalsor equals.png  Sukuan _>    Fail:Xsampa- greaterthan.png  ejektif _?\    Fail:Xsampa- questionslash.png  difarinkskan  _\       nada turun  _^    Fail:Xsampa- hat.png  bukan sukuan _}    Fail:Xsampa- rightcurly.png  tiada lepasan terdengar `    Fail:Xsampa-'rhino.png  perotikan vokal, penggelungan konsonan (IPA menggunakan aksara berasingan untuk konsonan, lihat t` sebagai contoh) ~ (atau _~)    Fail:Xsampa-tildor tild.png  tersengau  _A    Fail:Xsampa- A.png  akar lidah mara  _a    Fail:Xsampa- a2.png  hujung lidah _B    Fail:Xsampa- B.png  nada amat rendah _B_L    Fail:Xsampa- B L.png  nada rendah naik _c    Fail:Xsampa- c.png  kurang bundar _d    Fail:Xsampa- d.png  gigi  _e    Fail:Xsampa- e.png  Divelarkan atau difarinkskan; lihat juga 5  <F>   Fail:Xsampa-ltFgt.png  global fall _F    Fail:Xsampa- F.png  nada turun _G    Fail:Xsampa- G.png  divelarkan  _H    Fail:Xsampa- H.png  nada tinggi _H_T    Fail:Xsampa- H T.png  nada tinggi naik _h    Fail:Xsampa- h.png  berhembusan _j (atau ')    Fail:Xsampa-'or j.png  palatalized _k    Fail:Xsampa- k.png  garau  _L    Fail:Xsampa- L.png  nada tendah _l    Fail:Xsampa- l.png  lepasan sisian  _M    Fail:Xsampa- M.png  nada sederhana _m    Fail:Xsampa- m.png  laminal  _N    Fail:Xsampa- N.png  lidah-bibir _n    Fail:Xsampa- n2.png  lepasan sengau _O    Fail:Xsampa O.png  lebih bundar  _o    Fail:Xsampa- o.png  direndahkan  _q    Fail:Xsampa- q.png  akar lidah undur <R>   Fail:Xsampa-ltRgt.png  global rise  _R    Fail:Xsampa- R.png  nada naik _R_F    Fail:Xsampa- R F.png  nada naik turun _r    Fail:Xsampa- r.png  dinaikkan  _T    Fail:Xsampa- T.png  nada amat tinggi _t    Fail:Xsampa- t.png  mengah  _v    Fail:Xsampa- v.png  bersuara  _w    Fail:Xsampa- w.png  dibibirkan  _X    Fail:Xsampa- X.png  amat pendek _x    Fail:Xsampa- x.png  dipusat-tengahkan

 Lihat juga 
 Abjad Fonetik Antarabangsa (IPA)

 Rujukan 

 Pautan luar 
 Computer-coding the IPA: A proposed extension of SAMPA
 Translate English texts into IPA phonetics with PhoTransEdit. This free software tool allows to export transcriptions to X-SAMPA.
 Online converter between IPA and X-Sampa
 Web-based translator for X-SAMPA documents. Produces Unicode text, XML text, PostScript, PDF, or LaTeX TIPA.

Kategori:SAMPA