Letusan lelangit-gusi tak bersuara

ialah sejenis bunyi konsonan yang terdapat dalam sebilangan bahasa lisan, dilambangkan oleh aksara  dalam Abjad Fonetik Antarabangsa (IPA) dan tS dalam X-SAMPA.

Dalam bahasa Melayu,  dilambangkan oleh huruf Rumi c (contohnya: cuci, lancar dan Mac) dalam sistem Ejaan yang Disempurnakan disetujui Malaysia dan Indonesia pada tahun 1972. Sebelum tahun 1972, ia hanya diwakili mengikut gaya ejaan diperkenalkan hasil pengaruh Barat - Ejaan Rumi Baharu di Malaysia mengeja bunyi ini dengan dwilambang ch mengikut kelaziman bahasa Inggeris dipelopori Richard James Wilkinson manakala sistem-sistem ejaan Republik dan van Ophuijsen di Indonesia menggunakan dwilambang tj mengikut kelaziman bahasa Belanda.  Bunyi konsonan ini turut diwakili huruf Jawi  ca.

 Ciri-ciri 
Ciri-ciri :

 Cara artikulasinya adalah letusan sibilan, iaitu dihasilkan mula-mulanya dengan menghalang arus udara sepenuhnya, kemudian mengarahkannya melalui alur pada lidah hingga ke hujung tajam gigi, menimbulkan gelora yang kuat.
 Daerah artikulasinya adalah lelangit-gusi, iaitu belakang gusi melengkung (separa dipalatalkan), dalam erti kata lain disebut dengan daun lidah di belakang batas gusi, dan bahagian hadapan lidah dilengkungkan ke arah lelangit.
 Jenis pembunyiannya adalah tak bersuara, iaitu dihasilkan tanpa menggetarkan pita vokal.
 Ini ialah satu konsonan lisan, iaitu udara dibenarkan keluar melalui mulut.
 Ini ialah satu konsonan tengah, iaitu dihasilkan dengan membenarkan arus udara mengalir melalui tengah lidah dan bukan sisinya.
 Mekanisme arus udaranya adalah egresif pulmonik, iaitu disebut dengan menolak udara keluar dari paru-paru melalui saluran vokal, dan bukannya dari glotis atau mulut.

 Penggunaan 
 Bahasa  Perkataan  IPA  Erti  Catatan Melayu  cuci    'cuci'  Rujuk fonologi bahasa Melayu Arab  Palestin Tengah      'perpustakaan'  Berpadan dengan  dalam bahasa Arab Baku dan loghat-loghat lain.  Rujuk fonologi bahasa Arab Jordan  كتاب   'buku' Iraq Georgia       'jalan buntu' Inggeris      'peluntur'  Rujuk fonologi bahasa Inggeris Itali      'ciao'  Rujuk fonologi bahasa Itali Nunggubuyu    'jarum'  Portugis  Brazil      'presiden'  Alofon bagi . Rujuk fonologi bahasa Portugis Rotuman      'melepaskan diri'   Sepanyol     'mengemekkan' Rujuk fonologi bahasa Sepanyol Zapotec Tilquiapan chane  '' 

 Rujukan 

 Bibliografi 


 ʈ






Belakang gusi tak bersuara
Kategori:Konsonan belakang gusi