Letusan gusi-lelangit tak bersuara

ialah sejenis bunyi konsonan yang terdapat dalam sebilangan bahasa lisan, dilambangkan oleh aksara  dalam Abjad Fonetik Antarabangsa (IPA) dan ts\ dalam X-SAMPA.

Ia lazim didapati pada bahasa Mandarin dituturkan di tanah besar China dan pulau Taiwan; walau bagaimanapun ia terganti dengan letusan gusi tak bersuara (yakni ) dalam bahasa Mandarin tuturan Malaysia dipengaruhi bahasa-bahasa serumpun seperti bahasa Kantonis, serta bahasa Melayu yang berperanan sebagai bahasa perantara antara kaum, yang kededua tiada bunyi konsonan ini. 

 Ciri-ciri 
Ciri-ciri :

 Cara artikulasinya adalah letusan sibilan, iaitu dihasilkan mula-mulanya dengan menghalang arus udara sepenuhnya, kemudian mengarahkannya melalui alur pada lidah hingga ke hujung tajam gigi, menimbulkan gelora yang kuat.
 Daerah artikuasinya adalah gusi-lelangit, iaitu konsonan belakang gusi laminal yang dipalatalkan, yang disebut dengan bahagian hadapan lidah di belakang batas gusi, sambil bahagian tengah lidah dinaikkan ke arah lelangit.
 Jenis pembunyiannya adalah tak bersuara, iaitu dihasilkan tanpa menggetarkan pita vokal.
 Ini ialah satu konsonan lisan, iaitu udara dibenarkan keluar melalui mulut.
 Ini ialah satu konsonan tengah, iaitu dihasilkan dengan membenarkan arus udara mengalir melalui tengah lidah dan bukan sisinya.
 Mekanisme arus udaranya adalah egresif pulmonik, iaitu disebut dengan menolak udara keluar dari paru-paru melalui saluran vokal, dan bukannya dari glotis atau mulut.

 Contoh 
 Bahasa  Perkataan  IPA Erti  Catatan Catalonia        'anak panah'  Rujuk fonologi bahasa CataloniaCina Mandarin   /   'Beijing' Dibezakan dengan bentuk berhembus. Rujuk fonologi bahasa Mandarin Croatia     'pergi'   Jepun   /     'kenalan'   Rujuk fonologi bahasa Jepun Korea  잘/     'betul-betul'  Rujuk fonologi bahasa Korea  Poland       'rama-rama'  Rujuk fonologi bahasa Poland Rusia       'nyaris'  Rujuk fonologi bahasa Rusia Serbia   /     'Lovćen'  Thai       'aku'    Vietnam     'ayah'  Rujuk fonologi bahasa Vietnam Yi  /    'masam'  Bentuk tak berhembus  /     'daun'  Bentuk berhembus

 Rujukan 

 Bibliografi 




Gusi-lelangit tak bersuara