Vokal bundar belakang sempit

Vokal bundar belakang sempit ialah sejenis bunyi vokal yang terdapat dalam sebilangan bahasa lisan, dilambangkan oleh aksara  dalam Abjad Fonetik Antarabangsa (IPA), dan u dalam X-SAMPA. Vokal ini dibahagikan lagi kepada dua, iaitu terjulur (endolabial) dan terketap (eksolabial).

Vokal terjulur belakang sempit
Dalam kebanyakan bahasa, vokal bundar belakang sempit disebut dengan menjulur bibir. Dalam bahasa Melayu, vokal julur belakang sempit dilambangkan oleh huruf u, contohnya: ubat, sumpah, itu.

Ciri-ciri
 Ketinggian vokalnya adalah sempit, iaitu lidah terletak dekat sekali dengan lelangit tanpa menyebabkan penjerutan yang sebaliknya menghasilkan konsonan.
 Kebelakangan vokalnya adalah belakang, iaitu lidah terletak di belakang sekali dalam mulut tanpa menyebabkan penjerutan yang sebaliknya menghasilkan konsonan.
 Kebundaran vokalnya adalah terjulur, iaitu penjuru-penjuru bibir dirapatkan, lalu terdedah permukaan dalamannya.

Penggunaan
 Bahasa  Perkataan  IPA Erti  Catatan Melayi  {{lang|ms|bulan    'bulan'  Arab Baku     'selatan' Rujuk fonologi bahasa Arab Belanda        'foot'  Rujuk fonologi bahasa Belanda Catalonia      'jus' Cina Kantonis      'cendawan' Mandarin  /    'menangis'   Rujuk Bahasa Mandarin Baku Finland        'bunga'  Rujuk fonologi bahasa Finland Georgia      'beg kulit'  Hungary         'membosankan'  Rujuk fonologi bahasa Hungary Inggeris GA        'but' Biasanya lebih di depan daripada vokal kardinal . Rujuk fonologi bahasa InggerisRP Jerman        'kaki' Rujuk fonologi bahasa Jerman  Mongolia       'sarang' Perancis        'mana'  Rujuk fonologi bahasa Perancis Poland        'pokok bic'  Juga dilambangkan oleh <ó>.  Rujuk fonologi bahasa Perancis Portugis Eropah       'beruang'Rujuk fonologi bahasa PortugisBrazil   Rusia        'sempit' Rujuk fonologi bahasa Rusia Sepanyol        'berubat' Rujuk fonologi bahasa Sepanyol Thai        'paling belakang'   Udmurt       'membahagikan' Vietnam        'memperantara' Rujuk fonologi bahasa Vietnam Zapotec Tilquiapan  gdu    'semua'

Vokal terketap belakang sempit
Sebilangan bahasa tertentu, seperti bahasa Jepun  dan bahasa Sweden, didapati vokal bundar belakang sempitnya berbeza sekali pembundarannya, iaitu terketap atau eksolabial. Tiada satu pun bahasa yang diketahui membezakan vokal ketap ini dengan vokal julur yang lebih kerap ditemui.

Walaupun tiadanya diakritik rasmi bagi ketapan dalam IPA, namun diakritik bibir terkembang  digunakan bersama aksara vokal bundar  sebagai lambang ad hoc. Selain itu, juga diterima gabungan aksara  ( dan pengetapan bibir serentak) dan  ( yang diubahsuai dengan ketapan lidah). 

Ciri-ciri
 Ketinggian vokalnya adalah sempit, iaitu lidah terletak dekat sekali dengan lelangit tanpa menyebabkan penjerutan yang sebaliknya menghasilkan konsonan.
 Kebelakangan vokalnya adalah belakang, iaitu lidah terletak di depan sekali dalam mulut tanpa menyebabkan penjerutan yang sebaliknya menghasilkan konsonan.
 Kebundaran vokalnya adalah terketap, iaitu tepi bibir dirapatkan dengan satu sama lain agar tidak terdedah permukaan dalamannya.

Penggunaan
Language  Word  IPA Meaning  Notes Jepun    kuuki     'udara'  Rujuk fonologi bahasa Jepun Sweden        'ketegangan'  Dibezakan dengan vokal terketap pusat sempit dan depan sempit. Rujuk fonologi bahasa Sweden

Rujukan

Bibliografi





Belakang sempit
Bundar sempit
Bundar belakang