Konsonan geseran

Konsonan geseran atau frikatif ialah konsonan yang dihasilkan dengan menolak udara melalui saluran sempit yang terhasil dengan merapatkan dua daerah artikulasi dalam saluran suara, seperti bibir bawah pada gigi atas untuk menghasilkan bunyi ; belakang lidah pada lelangit lembut bagi bunyi  (kh dalam perkataan khidmat); atau tepi lidah pada gigi geraham bagi bunyi  (ll, dalam bahasa Wales yang terdapat dalam nama Llanelli). Aliran udara yang bergelora sebegini dipanggi penggeseran. Di kalangan konsonan geseran terdapat satu subset tertentu yang dipanggil sibilan, yang dihasilkan apabila penutur juga menolak udara melalui saluran sempit, tetapi kali ini lidah dilaraskan memanjang untuk menghalakan udara ke hujung gigi, seperti bunyi , , dan  (sy dalam perkataan syarikat).

Geseran sibilan
  Sibilan koronal tak bersuara, seperti s dalam satu
  Sibilan koronal bersuara, seperti z dalam zip
  Sibilan koronal ejektif 
  Sibilan gigi tak bersuara 
  Sibilan gigi bersuara 
  Sibilan hujung lidah tak bersuara
  Sibilan hujung lidah bersuara
  Sibilan belakang gusi tak bersuara (laminal)
  Sibilan belakang gusi bersuara (laminal)
  Sibilan lelangit-gusi tak bersuara (melengkung, dilelangitkan separa), seperti sy dalam syarikat
  Sibilan lelangit-gusi bersuara (melengkung, dilelangitkan separa), seperti s dalam vision (Inggeris)
  Sibilan gusi-lelangit tak bersuara (laminal, dilelangitkan)
  Sibilan gusi-lelangit bersuara (laminal, dilelangitkan)
  Sibilan gelungan tak bersuara (apikal atau sub-apikal)
  Sibilan gelungan bersuara (apikal atau sub-apikal)
bersifat 
Kesemua sibilan bersifat koronal (iaitu disebut di bahagian hadapan lidah yang anjal), tetapi pada masa yang sama boleh juga digeserkan pada gigi, gusi, belakang gusi, atau lelangit (gelungan). Di daerah belakang gusi pula, lidah boleh dilaraskan kepada beberapa bentuk: melengkung, daun lidah dinaikkan (laminal), atau hujung lidah dinaikkan (apikal), setiap satunya diberi aksara dan nama yang berbeza-beza. Sibilan gelungan prototaip disifatkan sebagai sub-apikal dan lelangit, tetapi biasanya sama aksaranya dengan sibilan belakang gusi apikal. Sibilan gusi dan gigi juga boleh disifatkan apikal atau laminal, tetapi perbezaan ini ditandakan dengan diakritik, bukannya diberi aksara baru.

Geseran bukan sibilan tengah
  Geseran dwibibir tak bersuara
  Geseran dwibibir bersuara
  Geseran bibir-gigi tak bersuara, seperti f dalam fitrah
  Geseran bibir-gigi bersuara, seperti v dalam video
  Geseran lidah-bibir tak bersuara
  Geseran lidah-bibir bersuara
  Geseran gigi tak bersuara, seperti th dalam thing (Inggeris)
  Geseran gigi bersuara, seperti th dalam that (Inggeris)
  Geseran bukan sibilan gusi tak bersuara
  Geseran bukan sibilan gusi bersuara
  Geseran lelangit tak bersuara
  Geseran lelangit bersuara
  Geseran velar tak bersuara, seperti kh dalam khidmat
  Geseran velar bersuara, seperti gh dalam ghairah
  Geseran lelangit-velar tak bersuara (diragui)
  Geseran uvular tak bersuara
  Geseran farinks tak bersuara
  Geseran epiglotis tak bersuara

Geseran sisian
  Geseran sisian koronal tak bersuara
  Geseran sisian koronal bersuara
  atau  Geseran sisian gelungan tak bersuara (juga ditulis [])
  atau  Geseran sisian lelangit tak bersuara (juga ditulis [])
  Geseran sisian velar tak bersuara (juga ditulis [])

Aksara yang dikongsi oleh geseran dan malaran tak bergeser
  Geseran uvular bersuara 
  Geseran farinks bersuara
  Geseran epiglotis bersuara

Tiada satu bahasa yang dikenali yang membezakan geseran bersuara dan malaran tak geser (aproksiman) di daerah-daerah tersebut, maka aksara yang sama diberikan kepada kedua-duanya sekali. Bagi farinks dan epiglotis, lebih banyak malaran tak bergesernya berbanding geseran. Geseran boleh dinyatakan dengan membubuh tanda paku di atas aksaranya, . Begitu juga, tanda paku bawah dibubuh untuk menyatakan malaran tak geser, .

(Malaran tak geser dwibibir dan malaran tak geser gigi juga tidak diberi aksara tersendiri, sebaliknya ditandai sedemikian rupa: . Aksara-aksara asanya pula difahami sebagai lambang geseran.)

Geseran palsu

  Saktah glotis tak bersuara, seperti h dalam hari
  Saktah glotis bersuara mengah 

Dalam kebanyakan bahasa, "geseran" glotis ini sebenarnya merupakan keadaan glotis berbunyi tanpa cara artikulasi tertentu, tak kira bergeser atau sebaliknya, tetapi dalam sebilangan bahasa tertentu seperti bahasa Arab, barulah geseran betul namanya.

Selain itu, bunyi  lazimnya dipanggil "geseran bibir-velar tak bersuara", tetapi sebenarnya berbentuk malaran tak geser. Tidak wujudnya geseran artikulasi berganda dalam mana-mana bahasa pun; apapun rujuk geseran lelangit-velar tak bersuara sebagai contoh yang sangat dipertikaikan.

Lihat juga
 Konsonan hujung lidah (apikal)
 Konsonan laminal