Letupan dwibibir tak bersuara

Letupan dwibibir tak bersuara ialah sejenis bunyi konsonan yang terdapat dalam kebanyakan bahasa lisan, dilambangkan oleh aksara  dalam Abjad Fonetik Antarabangsa dalm p dalam X-SAMPA. Dalam bahasa Melayu, konsonan letupan/hentian dwibibir tak bersuara dilambangkan oleh huruf p, contohnya: panas, spanar dan tetap.

Bunyi  tidak terdapat dalam 10% dari bahasa yang ada bunyi . Inilah salah satu ciri-ciri yang terdapat dalam bahasa-bahasa kawasan "lilit-Sahara" (Afrika di utara khatulistiwa, termasuk semenanjung Arab). Tidak diketahui berapa usia ciri-ciri ini, ataupun sama ada ini adalah kesan fenomena bahasa Arab sebagai bahasa berprestij (Bahasa Arab kehilangan bunyi  pada zaman prasejarah), ataupub bahasa Arab itu sendiri dipengaruhi oleh corak kawasan yang lebih lama. Ketiadaan bunyi  juga didapati di kawasan-kawasan lain, contohnya di Eropah: bahasa-bahasa Proto-Celt dan Basque Lama apabila direkonstruksi didapati ada bunyi  tetapi tiada bunyi .

Walau apapun, bunyi  tetap mudah dijumpai dalam pelbagai bahasa. Kebanyakan bahasa cuma ada  biasa, sementara yang lain ada lebih dari satu jenisnya, misalnya: kebanyakan bahasa-bahasa Indo-Arya seperti bahasa Hindi, membezakan  yang biasa dan berhembusan.

 Ciri-ciri 
Ciri-ciri :

 Cara artikulasinya adalah letupan atau hentian, iaitu dihasilkan dengan menghalang aliran udara dalam saluran vokal. 
 Daerah artikulasinya adalah dwibibir, iaitu disebut dengan menutup kedua-dua bibir. 
 Jenis pembunyiannya adalah tak bersuara, iaitu dihasilkan tanpa menggetarkan pita vokal. 
 Ini ialah satu konsonan lisan, iaitu udara dibenarkan keluar melalui mulut.
 Ini ialah satu konsonan tengah, iaitu dihasilkan dengan membenarkan arus udara mengalir melalui tengah lidah dan bukan sisinya.
 Mekanisme arus udaranya adalah egresif pulmonik, iaitu disebut dengan menolak udara keluar dari paru-paru melalui saluran vokal, dan bukannya dari glotis atau mulut.

 Bentuk varian 
 IPA  X-SAMPA  Huraian  p p biasa  p_h p berhembusan  p' (atau p_j) p yang dipalatalkan  p_w p yang dibibirkan  p_} p yang tak lepas  p_v p bersuara  p_> p ejektif

 Penggunaan 
 Bahasa  Perkataan  IPA  Erti  Catatan Melayu  panas   'panas' Rujuk fonologi bahasa Melayu Belanda        'tugas'  Rujuk fonologi bahasa Belanda Catalonia        'pengalir kilat' Rujuk fonologi bahasa Catalonia Cina Mandarin   /bàozhà     'meletup' Dibezakan dengan bentuk berhembusan. Rujuk Bahasa Mandarin Baku Inggeris       'pek'   Rujuk fonologi bahasa Inggeris Itali        'ayah'  Rujuk fonologi bahasa Itali Jepun   /     'peti surat' Rujuk fonologi bahasa Jepun Perancis        'epal' Rujuk fonologi bahasa Perancis Poland        'tali pinggang' Rujuk fonologi bahasa Poland Portugis        'bapa' Rujuk fonologi bahasa Portugis Rusia       'buah' Dibezakan dengan bentuk terlelangit. Rujuk fonologi bahasa Rusia Sepanyol        'berat' Rujuk fonologi bahasa Sepanyol Zapotec Tilquiapan  pan    'roti'

 Rujukan 

 Bibliografi 





Kategori:Konsonan dwibibir
Dwibibir tak bersuara