Xiao'erjing

Xiao'erjing atau Xiao'erjin (, Xiao'erjing: ) atau nama pendekanya Xiaojing () ialah amalan menulis bahasa-bahasa Sinitik seperti bahasa Mandarin (terutamanya loghat-loghat Lanyin, Zhongyuan dan Timur Laut) atau bahasa Dungan berasaskan abjad Arab. Xiao'erjing diamalkan oleh ramai kaum minoriti yang beragama Islam di China (terutamanya orang Hui, bahkan juga orang Dongxiang dan Salar), serta pernah digunakan oleh keturunan Dungan di Asia Tengah. Pembaharuan tulisan Soviet memaksa bangsa Dungan menggantikan Xiao'erjing dengan abjad Rumi dan kemudiannya abjad Cyril yang masih dipakai oleh mereka sehingga hari ini.

Xiao'erjing ditulis dari kanan ke kiri, seperti mana abjad-abjad berasaskan Arab yang lain. Sistem tulisan Xiao'erjing serupa dengan sistem tulisan bahasa Uyghur kini yang mana semua bunyi vokal sentiasa bertanda, berbanding dengan amalan menggugurkan tanda vokal di kebanyakan bahasa yang memakai tulisan berasaskan Arab (seperti bahasa Arab, Parsi, dan Urdu), mungkin disebabkan keamatan kepentingan bunyi vokal dalam suku kata Cina.

Asal-usul اصل-اصول
Semenjak ketibaan Islam ketika Dinasti Tang (yang bermula pada pertengahan abad ke-7), ramai penutur bahasa Arab dan Parsi berhijrah ke China. Berabad-abad kemudian, golongan pendatang ini berasimilasi dengan orang Cina Han pribumi, maka terbentuknya etnik Hui hari ini. Ramai pelajar China beragama Islam menghadiri madrasah untuk mengkaji bahasa Arab klasik dan al-Qur'an. Oleh sebab pemahaman pelajar-pelajar ini terhadap tulisan Cina terhad, malah lebih fasih bahasa lisannya semenjak berasimilasi, maka mereka menyesuaikan abjad Arab untuk bahasa Cina, selalunya melalui kaedah mencatat dalam bahasa Cina untuk membantu menghafal surah. Cara ini juga digunakan untuk menulis terjemahan Cina dari kosa kata Arab yang dipelajari di madrasah. Oleh itu, lambat-laun terbentuklah satu sistem penulisan bahasa Cina dalam abjad Arab yang diselaraskan. Kini, artifak dikenali terlama yang ditinggalkan catatan Xiao'erjing ialah sebuah batu bersurat di halaman Masjid Xigang di Universiti Xi'an di wilayah Shaanxi. Batu ini mencatat rangkap-rangkap al-Qur'an dalam bahasa Arab di samping catatan kecil nama-nama pengukirnya dalam tulisan Xiao'erjing. Batu tersebut dicatat pada tahun 740 Hijrah (antara 9 Julai 1339 dan 26 Julai 1340).

Kegunaan کݢوناءن
Xiao'erjing terdiri daripada dua set, iaitu "kaedah masjid" dan "kaedah seharian". "Kaedah masjid" digunakan oleh pelajar dan imam di masjid dan madrasah, banyak diisi istilah keagamaan Arab dan Parsi, dan tidak kelihatan aksara Cina pun. Sistem ini agak selaras bentuknya dan boleh dianggap sebagai sistem tulisan sejati. "Kaedah seharian" pula digunakan oleh golongan kurang berpendidikan untuk surat-menyurat di peringkat peribadi. Selalunya aksara Cina asas bercampur aduk dengan tulisan Arab, selalunya membincangkan hal-ehwal bukan keagamaan, dan oleh itu sedikit juga kata pinjaman Arab dan Parsi. Penulisan kaedah ini amat berbeza dari orang ke orang lain. Kaedah ini pun boleh direka-reka penulisnya sendiri, dengan pemahaman sendiri mengenai abjad Arab dan Parsi yang disesuaikan dengan sebutan loghat setempat dirinya. Selalunya, hanya pengirim dan penerima surat dapat memahami isi surat itu sepenuhnya,, tetapi amat sukar difahami orang lain.

Kegunaan moden کݢوناءن مودن
Dewasa ini, penggunaan Xiao'erjing kian pupus kesan pemesatan ekonomi Republik Rakyat China dan peningkatan dalam pendidikan aksara Cina di kawasan luar bandar China. Tulisan Cina dan juga Hanyu Pinyin sudah banyak mengganti tempat Xiao'erjing. Semenjak pertengahan 1980-an, banyak juga kajian akademik di dalam dan luar China berkenaan Xiao'erjing. Kaji selidik di lokasi dijalankan dan pengguna-pengguna Xiao'erjing pun ditemu bual. Bahan-bahan bertulis dan cetak Xiao'erjing turut dikumpul para penyelidik, terutamanya di Universiti Nanjing yang lengkap sekali.

Abjad ابجد
Xiao'erjing terdiri daripada 36 huruf, 4 daripadanya adalah huruf vokal. Kesemua 36 huruf ini terdiri dariada 28 yang dipinajm dari tulisan Arab, 4 huruf dari Parsi di samping 2 huruf yang diubah suai, dan 4 huruf tambahan yang hanya terdapat dalam Xiao'erjing.

Awalan kata dan konsonan اولن کات دان کونسونن
HurufAkhir-Tengah-AwalSebutanMandarin BakuHanyu PinyinSebutanArabSebutanParsiContohCatatan130px30px, a, a-, -a, -a-, , , , اَ( ā)bunyi vokal230px100px|-b-بَا( bà)330px100px-p-tiadaپﹾ( pó)dipinjam dari bahasa Parsi430px100px-t-تَا( tǎ)530px100px-, -q-, x-ثِئ( xiē)jadinya perubahan bunyi dalam perkataan Cina630px100px-q-tiadatiadaﭤْﻮ( qióng)730px100px-zh-ﺟﹾ( zhè)jadinya perubahan bunyi dalam perkataan Cina830px100px-ch-tiadaﭼﹾ( ché)dipinjam dari bahasa Parsi930px100px-h-ﺣﹾ( hé)digunakan di hadapan akhiran -e, -ei, -en, -eng dalam pinyin1030px100px-h-ﺧﹸ( hú)digunakan di hadapan akhiran -u, -ua, -uai, -uan, -uang, -ui, -un, -uo dalam pinyin1130px30px|-, -d-, j-دٍْ( dīng)juga digunakan untuk melambangakan beberapa suku kata berawalan j- dalam pinyin1230px30px-z-ذَىْ( zài)1330px30px--rلِر( lìr)menandakan bunyi akhiran rotik -r1430px30pxtiadatiadaزَكَاة(zakāt)hanya digunakan dalam kata pinjaman Arab1530px30px|-r-tiadaژﹾ( rè)dipinjam dari bahasa Parsi1630px100px-, -s-, x-سٍ( xìn)juga digunakan untuk melambangakan beberapa suku kata berawalan s- dan sh- dalam pinyin1730px100px-s-tiadatiada60px( sī)hanya untuk suku kata nada masuk atau bekas nada masuk1830px100px-, -sh-, x-شِ( shì)juga digunakan untuk melambangakan beberapa suku kata berawalan x- dalam pinyin1930px100px-s-|صْ( sè)2030px100pxtiadatiada|الْضَّاد()hanya digunakan dalam kata pinjaman Arab2130px100px-c-tiadatiadaڞْ( cè)2230px100px-z-|طٌ( zūn)jadinya perubahan bunyi dalam perkataan Cina2330px100px-z-|ظْ( zuò)jadinya perubahan bunyi dalam perkataan Cina2430px100pxe, e-, -e, -e-ﻋﹶ( è)bunyi vokal dalam bahasa Cina, tetapi dianggap konsonan dalam kata pinjaman Arab dan Parsi2530px100pxtiadatiada|, , , غَبْن(ghabn)hanya digunakan dalam kata pinjaman Arab2630px100px-f-فِ( fèi)2730px100px|-g-, قَ( ge)jadinya perubahan bunyi dalam perkataan Cina2830px100pxtiadatiadatiadaكَلِمَة(kalimah)hanya digunakan dalam kata pinjaman Arab2830px100px-k-tiadaﮎْ( kě)dipinjam dari bahasa Parsi2930px100pxtiadatiadatiadaگنج(ganj)dipinjam dari bahasa Parsi dan hanya digunakan dalam kata pinjaman Parsi3030px100px-, -ng-, gn-tiadatiadaﮜْﺎ( ngǎng)agak jarang, melambangkan awalan - di Ningxia dan Mongolia Tengah atau awalan - di Gansu dan Qinghai3130px100px-l-|لِ( lǐ)3230px100px|-m-, n-مِ( mì)3330px100px-n-نِ( nǐ)3430px100px-h-, , هَا( hā)banyak digunakan dalam kata pinjaman Arab, sebelum suku kata berakhiran -a, -ai, -an, -ang, -ao dalam pinyin3530px30px, wu, u-, -u, -u-, , , , , ءُ( wú)bunyi vokal3630px100pxtiadatiada, tiadaيَوْم(Qiyamah)hanya digunakan dalam kata pinjaman Arab dan bunyi vokal3630px100px, yi, i-, -i, -i-tiada, , يَا( ya)dipinjam dari bahasa Parsi dan bunyi vokal

Akhiran kata dan vokal اخيرن کات دان ۏوکل
HurufSebutanMandarin BakuHanyu PinyinContohCatatan160px atau 60pxaاَ( ā)260px--aدَا( dà)360pxyaيَا( ya)460px--iaكِا( jiā)terhad kepada suku kata berawalan j-, q-, x-, l- dalam pinyin560pxwaوَ( wá)660px--uaقُوَ( guā)7tiadaotiadajarang, tiada perlambangan dalam Xiao'erjing8tiada|wotiadajarang, tiada perlambangan dalam Xiao'erjing960px|eﻋﹶ( è)1060px atau 60px-|-eدْ( dé)1160pxwoوْ( wǒ)1260px--uoقُوَع( guó)1360pxerعَر( ér)1460px--rلِر( 儿lìr)menandakan bunyi akhiran rotik -r15tiadaêtiadajarang, tiada perlambangan dalam Xiao'erjing1660pxyeاِئ( yē)1760px--ieكِئ( jiě)1860pxyueيُؤ( yuē)1960px--üe, -ueكُؤ( jué)terhad kepada suku kata berawalan j-, q-, x-, l-, n- dalam pinyin2060px atau 60pxyiءِ( yì)2160px--iﭼﹺ( qí)2260px-[15px]-iذِ( zǐ)terhad kepada suku kata berawalan z-, c-, s- dalam pinyin2360px--iﺟﹺ( zhī)terhad kepada suku kata berawalan zh-, ch-, sh-, r- dalam pinyin2460pxaiاَىْ( ài)2560px--aiكَىْ( kǎi)26tiadaeitiadajarang, tiada perlambangan dalam Xiao'erjing2760px atau 60px--eiدِؤ( děi)2860pxwaiوَىْ( wāi)2960px--uaiكُوَىْ( kuài)3060pxweiوِ( wèi)3160px--uiحُوِ( huí)3260px atau 60pxwuءُ( wú)3360px atau 60px--uكُو( kǔ)3460pxaoاَوْ( ào)3560px--aoقَوْ( gāo)3660px|ouعِوْ( ǒu)3760px-|-ouكِوْ( kǒu)3860pxyaoيَوْ( yào)3960px--iaoكِيَوْ( jiào)4060px|youيِوْ( yǒu)4160px-|-iuنِيِوْ( niú)4260pxyuىُ( yǔ)4360pxand60px--ü, -uنُوُ( nǚ)terhad kepada suku kata berawalan j-, q-, x-, l-, n- dalam pinyin4460pxanءًا( ān)4560px--anدًا( dàn)4660px atau 60px atau 60pxenءٌ( ēn)4760px atau 60px--enقٍ( gēn)4860px atau 60pxyinءٍ( yīn)4960px--inٿٍ( qín)5060pxyunىٌ( yùn)5160px--unکﹲ( jūn)terhad kepada suku kata berawalan j-, q-, x- dalam pinyin5260pxyanيًا( yán)5360px--ianلِيًا( liàn)5460px|wanوًا( wàn)5560px--uanكُوًا( kuān)5660pxyuanيُوًا( yuán)5760px--uanكُوًا( juān)terhad kepada suku kata berawalan j-, q-, x- dalam pinyin5860px|wenوٌ( wèn)5960px--unکﹲ( kùn)6060pxangءْا( áng)6160px--angقْا( gāng)62tiadaengtiadajarang, tiada perlambangan dalam Xiao'erjing6360px atau 60px--engقْع( gèng)6460pxyingىٍْ( yīng)6560px--ingلٍْ( lìng)6660px--ongخْو( hóng)6760px atau 60pxyongيْو( yòng)6860px atau 60px--iongﭤْﻮ( qióng)terhad kepada suku kata berawalan j-, q-, x- dalam pinyin6960pxyangيْا( yáng)7060px--iangلِيْا( liáng)7160px|wangوْا( wàng)7260px--uangكُوْا( kuàng)7360px|wengوْع( wēng)

Bunyi-bunyi vokal dalam kata pinjaman Arab dan Parsi mematuhi ortografi masing-masing, iaitu hanya vokal panjang bertulis sementara vokal pendek digugurkan. 
Tanda sukuun (30px) boleh digugurkan ketika menulis kata pinjaman Arab dan Parsi, tetapi mesti ditulis ketika menulis bahasa Cina, kecuali kata-kata bersuku kata tunggal yang amat kerap digunakan yang boleh digugurkan tanda ini dari penulisan. Contoh: aksara "" dan "" yang ditegaskan ditulis "دِ" dan " ﺣَ"; jika sebaliknya, ditulis dengan tanda sukuun iaitu "دْ" dan " ﺣْ", atau tanpa sukuun iaitu "د" dan " ﺣ".
Begitu juga, tanda sukuun juga boleh menandakan akhiran - Cina, tetapi adakalanya diganti oleh tanda fatHatan (30px), kasratan (30px), atau dammatan (30px).
Dalam kata-kata bersuku kata majmuk, akhiran 'alif ( ﺎ) yang menandakan vokal panjang -ā boleh digugurkan lalu diganti oleh tanda fatHah (30px|FatHah) yang melambangkan vokal pendek -ă.
Xiao'erjing serupa dengan Hanyu Pinyin dari segi setiap suku kata ditulis secara berasingan, iaitu jarak sentiasa memisahkan setiap dua suku kata.
Apabila menulis bahasa Cina, tanda syaddah menandakan penggandaan seluruh suku kata yang didudukinya, sama peranannya dengan tanda ulangan Cina "".
Tanda-tanda baca Arab dan Cina boleh dipakai secara bercampur dalam tulisan Xiao'erjing, iaitu tanda noktah Cina di samping tanda koma dan tanda petikan Arab.

Contoh-contoh چونتوه٢
Perkara 1 Perisytiharan Hak Asasi Manusia Sejagat
Xiao'erjing: 
Tulisan Cina Ringkas: 
Tulisan Cina Tradisional: 
Hanyu Pinyin: "Rénrén shēng ér zìyóu, zài zūnyán hé quánlì shàng yílǜ píngděng. Tāmen fù yǒu lǐxìng hé liángxīn, bìng yīng yǐ xiōngdiguānxì de jīngshén hùxiāng duìdài."
Bahasa Melayu: "Semua manusia dilahirkan bebas dan samarata dari segi kemuliaan dan hak-hak. Mereka mempunyai pemikiran dan perasaan hati dan hendaklah bertindak di antara satu sama lain dengan semangat persaudaraan."

Rukun Negara
 Tulisan Cina Ringkas  Hanyu Pinyin  Xiao'erjing 
 信奉上苍
 忠于君国
 维护宪法
 尊崇法治
 培养德行 xìnfèng shàngcāng
zhōngyú jūn guó
wéihù xiànfǎ
zūnchóng fǎzhí
péiyǎng déxing 






Rujukan روجوعن
 Xiaojing Qur'an Dongxiang County, Lingxia autonomous prefecture, Gansu, PRC
 Huijiao Bizun 154 pp, photocopied edition.
 Muhammad Musah Abdulihakh. Islamic faith Q&A 2nd ed. Beiguan Street Mosque, Xining, Qinghai, PRC, appendix contains a Xiao'erjing-Hanyu Pinyin-Arabic alphabet comparison chart.
 Feng Zenglie. Beginning Dissertation on Xiao'erjing: Introducing a phonetic writing system of the Arabic script adopted for Chinese in The Arab World Issue #1. 1982.
 Chen Yuanlong. The Xiaojing writing system of the Dongxiang ethnicity in China's Dongxiang ethnicity. People's Publishing House of Gansu. 1999.

Pautan luar ڤاءوتن لوار
 Tokyo University of Foreign Studies Xiao-Er-Jin Corpus Collection and Digitization Project

Kategori:Abjad Arab
Kategori:Bahasa Cina
Kategori:Islam di China