KTM Antarabandar

KTM Antarabandar () merujuk kepada perkhidmatan kereta api antara bandar berkuasa diesel di Semenanjung Malaysia dan Singapura dioperasikan oleh Keretapi Tanah Melayu Berhad (KTMB). 

Terkini setakat tahun 2025, terdapat 4 jenis perkhidmatan yang disediakan iaitu Ekspres Rakyat Timuran antara JB Sentral dan , Ekspres Selatan antara JB Sentral dan , Shuttle Tebrau antara JB Sentral dan Woodlands, Singapura, dan Shuttle Timuran antara Gemas dan Tumpat.

 Sejarah 
 Awal perkhidmatan 
Perkhidmatan KTM Antarabandar merupakan kesinambungan kepada perkhidmatan kereta api sejak zaman pengoperasian Keretapi Negeri-Negeri Melayu Bersekutu (Federated Malay States Railways; FMSR) pada hujung abad ke-19 (1890-an). Pada waktu itu, FMSR telah berjaya menggabungkan beberapa jajaran kereta api sedia ada dan baharu sehingga meliputi hampir setiap negeri di Semenanjung Malaysia, kecuali negeri Terengganu. Rangkaian keseluruhannya merangkumi dua laluan utama iaitu laluan kereta api Pantai Barat dan juga Pantai Timur, yang masih kekal sehingga ke hari ini.

Di sebelah pantai barat, jajaran bermula dari arah utara di stesen  di negeri Perlis yang bersambung secara terus dengan rangkaian Kereta Api Negara Thailand, menuju ke arah selatan semenanjung di stesen Johor Bahru, Johor dan menyeberangi Selat Tebrau menggunakan Tambak Johor terus ke stesen , Singapura (turut dikenali sebagai stesen Singapura sahaja).

Manakala di sebelah pantai timur pula, jajaran bermula dari stesen , Negeri Sembilan yang menjadi titik persimpangan dan pertemuan kedua-dua laluan kereta api tersebut. Jajaran ini telah dibina menembusi hutan tebal tropika serta kawasan pedalaman negeri Pahang dan Kelantan yang berakhir di stesen , Kelantan.

Kedua-dua laluan utama ini telah dikendalikan oleh Pentadbiran Keretapi Tanah Melayu atau Malayan Railway Administration (MRA) sebelum ditukar namanya pada tahun 1948 kepada Malayan Railway (MR) dan seterusnya Keretapi Tanah Melayu (KTM) pascamerdeka. KTM kemudiannya telah diperbadankan pada tahun 1992 menjadi KTM Berhad, dimiliki sepenuhnya oleh kerajaan Malaysia.

Ejaan Rumi telah diseragamkan pada tahun 1972 hasil persetujuan antara negara Malaysia, Singapura dan Indonesia, dan antara salah satu penyempurnaan ejaan tersebut ialah perkataan "keretapi" yang kini dieja sebagai "kereta api". Namun, terdapat pengecualian penggunaan ejaan "keretapi" untuk nama-nama khas seperti nama syarikat pengendali tren, Keretapi Tanah Melayu Berhad serta nama stesen-stesennya.

Terdapat dua jenis perkhidmatan KTM Antarabandar: kereta api ekspres dan kereta api mel. Kereta api ekspres biasanya berhenti di stesen-stesen utama sahaja. Manakala, kereta api mel pula berhenti di setiap stesen dan perhentian di sepanjang landasannya. Kereta api mel juga turut dikenali sebagai kereta api tempatan.

 Penamatan perkhidmatan di Singapura 
Sejak pembukaan Tambak Johor merentasi Selat Tebrau pada tahun 1920, perkhidmatan tren antarabandar telah berjaya menghubungkan Semenanjung Tanah Melayu dengan pulau Singapura yang turut mempunyai rangkaian kereta apinya tersendiri. Jajaran tersebut bermula dari Woodlands menuju ke , kemudian bercabang ke pelabuhan barangan di Jurong manakala perjalanan penumpang lazimnya tamat di stesen . Servis ini diteruskan dari zaman pentadbiran British hingga ke zaman kemerdekaan Persekutuan Tanah Melayu serta penubuhan negara Malaysia.

Walau bagaimanapun, pada 9 Ogos 1965, Singapura telah dipisahkan dari Malaysia dan membentuk sebuah negara bebas. Ini bermakna perkhidmatan tren antara Johor Bahru dan Singapura telah bertukar daripada antara negeri kepada rentas negara. Pihak KTMB dan kerajaan Malaysia juga telah menubuhkan pusat kawalan kastam di stesen Tanjong Pagar yang ketika itu menjadi pintu sempadan kedua-dua negara tersebut.

Perselisihan faham mengenai pengoperasian KTMB di Singapura pasca-1965 turut menjadi salah satu pertikaian dan perbualan hangat antara Malaysia dan Singapura. Pada tahun 1990, sebuah Perjanjian Titik Persetujuan (Points of Agreement) telah dimeterai di mana kerajaan Malaysia bersetuju untuk menamatkan perkhidmatan KTMB di negara Singapura. Namun, masih terdapat kebuntuan tentang butiran pelaksanaan perjanjian tersebut. 

Akhirnya, ini telah dimuktamadkan pada tahun 2010 melalui satu lagi perjanjian di mana Malaysia bersetuju untuk mengalihkan stesen akhir laluan KTM dari Tanjong Pagar ke Woodlands, termasuklah pengoperasian kawalan kastam dan sempadan pada 1 Julai 2011. Tambahan lagi, Malaysia dan Singapura bersetuju untuk bersama-sama membina sebuah laluan alihan laju antara Tanjung Puteri di Johor dan Singapura. Projek yang sedang dalam pembinaan itu kini dikenali sebagai RTS Link, menghubungkan stesen Bukit Chagar di Malaysia dan stesen Woodlands North di Singapura yang dijangka beroperasi pada tahun 2027.

Pada 1 Julai 2011, berikutan penamatan operasi KTMB di , perjalanan KTM Antarabandar ke selatan Semenanjung Malaysia kini ditamatkan di Pusat Pemeriksaan Kereta Api Woodlands terletak kira-kira 2 kilometer dari Johor Bahru dan merupakan satu-satunya stesen kereta api di negara tersebut yang masih dikendalikan oleh KTMB. 4 tahun kemudian pula pada 1 Julai 2015, semua perkhidmatan KTM Antarabandar telah berakhir di JB Sentral, manakala perkhidmatan tren ulang-alik Shuttle Tebrau diperkenal antara JB Sentral dan Woodlands.

 Perkhidmatan KTM ETS 
Pada tahun 2010, perjalanan KTM Antarabandar yang menggunakan bahan api diesel telah digantikan dengan pengenalan perkhidmatan tren elektrik (ETS), bermula dengan perjalanan antara Ipoh dan Kuala Lumpur, dan seterusnya dilanjutkan kepada perjalanan dari Padang Besar serta Butterworth ke Gemas dan sebaliknya.

Malah, perkhidmatan ETS ini bakal dilanjutkan dan Dioperasikan sepenuhnya sehingga ke JB Sentral menjelang 12 Disember 2025 sejurus selesai projek landasan berkembar elektrik Gemas–Johor Bahru (PLBEGJB). Tambahan pula, projek RTS Link Johor Bahru–Singapura yang bakal beroperasi sepenuhnya menjelang 2027 bermakna perkhidmatan Shuttle Tebrau juga akan ditamatkan kelak.

Setakat tahun 2025, perkhidmatan KTM Antarabandar berjalan seperti biasa bagi laluan Pantai Timur (Ekspres yang masih mempunyai landasan tunggal dan tidak dielektrikkan.

 Perkhidmatan 

 Perkhidmatan terkini 
No. keretapiNama perkhidmatanStesen permulaanStesen akhirKekerapanCatatanTarikh pengenalanKereta api ekspres26Ekspres Rakyat Timuran (ERT)JB SentralHarianJadual berkuat kuasa 1 Julai 2023Pernah digantung sementara bermula 25 Mac 2020 akibat pandemik COVID-1927TumpatJB SentralRailway to See Malaysia (RTSM)BermusimRTSM Edisi Pantai Timur & RTSM Edisi Utara BermusimEkspres MySawasdeeBermusimLambaian AidilfitriBermusim; sempena Hari Raya AidilfitriLambaian AidiladhaBermusim; sempena Hari Raya AidiladhaKereta api tempatan34, 36Shuttle Timuran (Gemas – Kuala Lipis)GemasHarianJadual berkuat kuasa 1 Julai 2023Pernah digantung sementara bermula 25 Mac 2020 akibat pandemik COVID-1935, 37Kuala LipisGemasJadual berkuat kuasa 1 Mac 202450Shuttle Timuran (Kuala Lipis – Gua Musang)Kuala LipisHarianJadual berkuat kuasa 1 Julai 2023Pernah digantung sementara bermula 25 Mac 2020 akibat pandemik COVID-1959Gua MusangKuala LipisJadual berkuat kuasa 1 Mac 202451Shuttle Timuran (Tumpat – Kuala Lipis)TumpatKuala LipisHarianJadual berkuat kuasa 1 Mac 2024Pernah digantung sementara bermula 25 Mac 2020 akibat pandemik COVID-1960Kuala LipisTumpatJadual berkuat kuasa 1 Julai 202352, 58Shuttle Timuran (Gua Musang – Tumpat)Gua MusangTumpatHarianJadual berkuat kuasa 1 Julai 2023Pernah digantung sementara bermula 25 Mac 2020 akibat pandemik COVID-1953, 57TumpatGua MusangJadual berkuat kuasa 1 Mac 202455Shuttle Timuran (Tumpat – Dabong)TumpatHarianJadual berkuat kuasa 1 Mac 2024Pernah digantung sementara bermula 25 Mac 2020 akibat pandemik COVID-1956DabongTumpatJadual berkuat kuasa 1 Julai 202361, 63, 65, 67, 69, 71, 73, 75, 77, 79, 81, 83, 85, 87, 89, 91, 93, 95Shuttle TebrauJB SentralWoodlandsHarianJadual berkuat kuasa 19 Jun 20221 Julai 2015; 
Digantung sementara bermula 25 Mac 2020 akibat pandemik COVID-19
Dibuka semula pada 19 Jun 202272, 74, 76, 78, 80, 82, 84, 86, 88, 90, 92, 94, 96WoodlandsJB Sentral

 Perkhidmatan dahulu 
No. keretapiNama perkhidmatanStesen permulaanStesen akhirKekerapanCatatanTarikh ditamatkan01Ekspres Rakyat (ER)SingapuraHarianPenamatan perkhidmatan KTMB di Singapura, hanya beroperasi sehingga ke Pusat Pemeriksaan Kereta Api Woodlands1 Julai 2011: Stesen akhir dipindahkan dari Tanjong Pagar ke Woodlands
1 Julai 2015: Stesen akhir dipindahkan dari Woodlands ke JB Sentral kerana pengenalan Shuttle Tebrau
8 Mei 2016: Perkhidmatan ditamatkan, digantikan dengan 02SingapuraButterworth42, 44, 46Ekspres Selatan (ES)JB SentralHarianDigantikan dengan 41, 43, 45GemasJB Sentral03Ekspres Sinaran Petang (XSP)ButterworthSentral Kuala LumpurSabtu dan AhadDigantikan dengan 04Ekspres Sinaran Pagi (XSP)Kuala Lumpur SentralButterworth05Ekspres Sinaran Pagi (XSP)Sentral Kuala LumpurSingapuraHarianDitamatkan untuk memberi laluan kepada PLBE Seremban–Gemas dan Gemas–Johor06Ekspres Sinaran Petang (XSP)SingapuraSentral Kuala Lumpur07Ekspres LangkawiHat Yai–Sentral Kuala LumpurSentral Kuala Lumpur–GemasHarian08Gemas-Sentral Kuala LumpurSentral Kuala Lumpur–Hat Yai11Ekspres Senandung MalamSentral Kuala LumpurSingapuraHarianKereta api semalaman. Gerabak katil disediakan.12SingapuraSentral Kuala Lumpur14Ekspres TimuranSingapuraTumpatHarianKereta api semalaman. Gerabak bufet dan katil disediakan.
Digantikan dengan Ekspres Rakyat Timuran15TumpatSingapura16Ekspres WauSentral Kuala Lumpur–GemasGemas–TumpatHarianKereta api semalaman. Gerabak katil disediakan.17Tumpat–GemasGemas–Sentral Kuala Lumpur26Lambaian TimurSingapuraGua MusangHarianKereta api tempatan27Gua MusangSingapura35Ekspres AntarabangsaBangkokButterworthHarianKereta api semalaman. Gerabak katil disediakan.36ButterworthBangkok81, 83MelTumpatGua MusangHarianDigantikan dengan Ekspres Rakyat Timuran82, 84Gua MusangTumpatHarian91TumpatKuala LipisHarian92GemasGua MusangHarian93Kuala LipisGemasHarian94Gua MusangTumpatHarian1003Ekspres Khas UtaraButterworthSentral Kuala LumpurJumaat, Sabtu, Ahad1004Sentral Kuala LumpurButterworth

Perkhidmatan lain-lain yang pernah dioperasikan:
Ekspres Langkawi
Ekspres Kenali
Ekspres Gading Mas
Ekspres Sinaran Utara
Ekspres Senandung Mutiara
Ekspres Sinaran Timur 
Ekspres Wau
Ekspres Kembara

 Senarai stesen 
Setakat tahun 2025, perjalanan KTM Antarabandar antara Padang Besar dan Gemas di sepanjang laluan Pantai Barat telah digantikan dengan KTM ETS. Hanya jajaran selatan dan pantai timur sahaja yang masih mempunyai perkhidmatan lokomotif dikuasakan diesel.

Laluan Selatan
Terdapat perancangan untuk mewujudkan laluan Komuter Sektor Selatan antara Gemas dan Johor Bahru, serta lanjutan perjalanan ETS dari Padang Besar dan Butterworth ke Johor Bahru sejurus selesainya projek landasan berkembar elektrik di jajaran ini. Kedua-dua perkhidmatan tersebut mungkin akan menggantikan Ekspres Selatan pada masa akan datang.

Nama stesenPerkhidmatanCatatanMenuju ke Laluan Pantai Barat dan ke Keretapi Negara ThailandStesen keretapi Gemas Ekspres Rakyat TimuranTitik persimpangan utama laluan kereta api
Stesen pertukaran ke  Laluan Pantai Barat dan  Laluan Pantai TimurSempadan negeri Johor-Negeri SembilanStesen keretapi Segamat Ekspres Rakyat TimuranStesen utama
Stesen pertukaran ke Stesen keretapi GenuangTiada perkhidmatan penumpang di sini; stesen operasi sahajaStesen keretapi LabisStesen keretapi BekokTarikan menarik:
Taman Eko Rimba Sungai Bantang
Hutan Simpan Endau-RompinStesen keretapi PalohStesen keretapi Kluang Ekspres Rakyat TimuranStesen utama
Tarikan menarik:
Kluang RailCoffee (Kopitiam Kereta Tertua di Malaysia)Stesen keretapi MengkibolTiada perkhidmatan penumpang di sini; stesen operasi sahajaStesen keretapi RengamStesen keretapi Layang-LayangStesen keretapi Kulai Ekspres Rakyat TimuranStesen utama
Lapangan Terbang Antarabangsa SenaiStesen keretapi Kempas BaruStesen utamaJB Sentral Ekspres Rakyat Timuran
 Shuttle TebrauStesen utama
Gerbang Selatan BersepaduSempadan Malaysia-Singapura (Selat Tebrau / Tambak Johor)Woodlands Shuttle TebrauStesen-stesen MRT berdekatan:
 Marsiling
 Kranji
 Woodlands
 Woodlands North

Laluan Pantai Timur
Laluan ini masih mempunyai landasan tunggal dan tidak dielektrikkan. Laluan ini juga menembusi hutan hujan tebal, terowong dan jambatan besi merentasi sungai-sungai yang lebar.

Nama stesenPerkhidmatanCatatanMenuju ke Laluan Selatan dan ke Singapura, serta Laluan Pantai Barat dan ke Keretapi Negara ThailandStesen keretapi Gemas Ekspres Rakyat TimuranStesen utama
Stesen pertukaran ke  Laluan Pantai Barat dan Laluan SelatanStesen keretapi Bahau Ekspres Rakyat Timuran
 Shuttle Timuran:
Gemas – Kuala LipisStesen utamaSempadan Negeri Sembilan–PahangStesen keretapi Kemayan Shuttle Timuran:
Gemas – Kuala LipisStesen keretapi TriangStesen keretapi MengkarakStesen keretapi MentakabStesen keretapi Kuala KrauHentian keretapi JenderakStesen keretapi JerantutStesen keretapi MelaStesen keretapi KerambitStesen keretapi Kuala Lipis Ekspres Rakyat Timuran
 Shuttle Timuran:
Gemas – Kuala Lipis
Kuala Lipis – Gua Musang
Kuala Lipis – TumpatStesen utamaStesen keretapi Padang Tengku Shuttle Timuran:
Kuala Lipis – Gua Musang
Kuala Lipis – TumpatDikenali dalam catatan rasmi KTMB sebagai Padang TungkuHentian keretapi Bukit BetongHentian keretapi Kampung BerkamHentian keretapi Aur GadingStesen keretapi Chegar PerahStesen keretapi Sungai TemauHentian keretapi Telok GunongStesen keretapi MerapohJuga menjadi stesen perhentian bagi perkhidmatan kereta api mewah Eastern & Oriental Express
Stesen terdekat untuk ke Taman Negara Sungai RelauHentian keretapi Mentara BaruSempadan Negeri Pahang–KelantanStesen keretapi Gua Musang Ekspres Rakyat Timuran
 Shuttle Timuran:
Kuala Lipis – Gua Musang
Kuala Lipis – Tumpat
Gua Musang – TumpatStesen utama
Tarikan menarik:
Masjid Mukim Razaleigh
Muse EcoparkHentian keretapi Pan Malayan Shuttle Timuran:
Kuala Lipis – Tumpat
Gua Musang – TumpatHentian keretapi Kampung Sungai SirianHentian keretapi Sungai SirianHentian keretapi Limau KasturiStesen keretapi Bertam BaruHentian keretapi BertamHentian keretapi Jerek BaruHentian keretapi Sungai TasinHentian keretapi Sri BintangHentian keretapi Sri MahligaiHentian keretapi Sri JayaStesen keretapi KemubuStesen keretapi Dabong Ekspres Rakyat Timuran
 Shuttle Timuran:
Kuala Lipis – Tumpat
Gua Musang – Tumpat
Dabong – TumpatStesen utamaHentian keretapi Kuala Gris Shuttle Timuran:
Kuala Lipis – Tumpat
Gua Musang – Tumpat
Dabong – TumpatStesen keretapi Bukit AbuHentian keretapi Kampung Baru Bukit AbuHentian keretapi Ulu TemiangHentian keretapi Kampung Baru Sungai MengkuangStesen keretapi Manek UraiHentian keretapi PahiStesen keretapi Kuala Krai Ekspres Rakyat Timuran
 Shuttle Timuran:
Kuala Lipis – Tumpat
Gua Musang – Tumpat
Dabong – TumpatStesen utamaHentian keretapi Sungai Nal Shuttle Timuran:
Kuala Lipis – Tumpat
Gua Musang – Tumpat
Dabong – TumpatStesen keretapi TemanganStesen keretapi Tanah Merah Ekspres Rakyat Timuran
 Shuttle Timuran:
Kuala Lipis – Tumpat
Gua Musang – Tumpat
Dabong – TumpatStesen utamaHentian keretapi Bukit Panau Shuttle Timuran:
Gua Musang – Tumpat
Dabong – TumpatHentian keretapi Sungai KeladiHentian keretapi To' UbanHentian keretapi Chica TinggiStesen keretapi Pasir Mas Ekspres Rakyat Timuran
 Shuttle Timuran:
Kuala Lipis – Tumpat
Gua Musang – Tumpat
Dabong – TumpatStesen utama
Stesen pertukaran ke Laluan Rantau Panjang (digantung perkhidmatan)Hentian keretapi Bunut Susu Shuttle Timuran:
Gua Musang – Tumpat
Dabong – TumpatStesen keretapi Wakaf Bharu Ekspres Rakyat Timuran
 Shuttle Timuran:
Kuala Lipis – Tumpat
Gua Musang – Tumpat
Dabong – TumpatStesen utama
Stesen terdekat dengan bandar Kota BharuHentian keretapi Kampung Kok Pasir Shuttle Timuran:
Gua Musang – Tumpat
Dabong – TumpatStesen keretapi Tumpat Ekspres Rakyat Timuran
 Shuttle Timuran:
Kuala Lipis – Tumpat
Gua Musang – Tumpat
Dabong – TumpatStesen utama

Laluan terdahulu
Laluan Rantau Panjang
KTM Antarabandar pernah disediakan di laluan ini, namun telah digantung sementara akibat kemelut yang melanda di wilayah selatan Thailand. Terdapat usaha untuk menghidupkan semula laluan ini namun belum dimuktamadkan lagi.

Nama stesenCatatanMenuju ke Laluan Pantai TimurStesen keretapi Pasir MasStesen pertukaran ke Laluan Pantai TimurStesen keretapi Rantau PanjangBersambung ke Kereta Api Negara Thailand

Laluan Pantai Barat
KTM Antarabandar pernah disediakan untuk stesen-stesen di laluan ini, tetapi telah digantikan dengan perjalanan KTM ETS.

Nama stesenPerkhidmatanCatatanSempadan Malaysia–Thailand, bersambung ke Kereta Api Negara ThailandStesen keretapi Padang Besar Ekspres RakyatStesen keretapi ArauStesen terdekat untuk ke Pulau LangkawiSempadan Perlis–KedahStesen keretapi Alor Setar Ekspres RakyatStesen keretapi Sungai PetaniSempadan Kedah–Pulau PinangStesen keretapi Butterworth Ekspres RakyatStesen keretapi Bukit MertajamStesen keretapi Nibong TebalSempadan Pulau Pinang–PerakStesen keretapi Taiping Ekspres RakyatStesen keretapi Tanjung MalimSempadan Perak–SelangorStesen keretapi Rawang Ekspres RakyatStesen keretapi Sungai BulohSempadan Selangor–Kuala LumpurStesen keretapi Kuala Lumpur Ekspres RakyatTelah digantikan dengan stesen Sentral Kuala Lumpur bermula tahun 2001Sentral Kuala LumpurTelah mengambil alih peranan stesen Kuala Lumpur setelah ia dibuka pada tahun 2001Sempadan Kuala Lumpur–SelangorStesen keretapi Kajang Ekspres RakyatSempadan Selangor–Negeri SembilanStesen keretapi Seremban Ekspres RakyatStesen keretapi RembauSempadan Selangor–MelakaStesen keretapi Batang Melaka Ekspres Sinaran Pagi/PetangStesen keretapi Pulau Sebang/Tampin Ekspres RakyatSempadan Melaka–Negeri SembilanStesen keretapi Gemas Ekspres RakyatStesen pertukaran ke Laluan Pantai TimurSempadan Negeri Sembilan–JohorStesen keretapi Segamat Ekspres RakyatDigantikan dengan Ekspres Selatan (Gemas–Johor Bahru)Stesen keretapi LabisStesen keretapi PalohStesen keretapi KluangStesen keretapi KulaiStesen keretapi Kempas BaruStesen keretapi Johor BahruSempadan Malaysia–Singapura (Selat Tebrau / Tambak Johor)Stesen keretapi Woodlands Ekspres RakyatDigantikan dengan Shuttle Tebrau (Johor Bahru–Woodlands) bermula 2015Stesen keretapi Tanjong PagarJuga dikenali sebagai stesen Singapura
Ditutup pada 1 Julai 2011

 Lihat juga 
 Pengangkutan rel di Malaysia
 KTM Antarabandar
 KTM Komuter
 KTM Komuter Utara
 Kereta Api Rentas Asia

 Rujukan 

Antarabandar