Hadean

Hadean merupakan nama eon pertama dan tertua daripada empat eon geologi yang diketahui sepanjang sejarah Bumi, bermula dengan pembentukan planet kira-kira 4.54 bilion tahun dahulu (btd), kini ditakrifkan sebagai (4567.30 ± 0.16) juta tahun dahulu (jtd) yang ditetapkan mengikut umur bahan pepejal tertua Sistem Suria yang ditemui pada beberapa meteorit kira-kira 4.567 bilion tahun. Perlanggaran antara jasad planet yang dianggarkan sehingga mencipta Bulan berlaku pada awal eon ini. Hadean berakhir pada 4.031 bilion tahun dahulu dan telah digantikan oleh eon Arkean, dengan Bedilan Berat Akhir seperti yang dihipotesis telah berlaku pada sempadan Hadean-Arkean.

Batuan pada eon Hadean sangat jarang ditemui, sebahagian besarnya terdiri daripada zirkon berbutir dari satu lokaliti (Kawasan Perbukitan Jack) di Australia Barat. Model geofizik Hadean kekal bersifat kontroversi di kalangan ahli geologi: plat tektonik dan pertumbuhan benua seolah-olah mungkin telah bermula pada eon Hadean. Bumi pada awal eon Hadean mempunyai atmosfera prabiota yang kaya dengan karbon dioksida dan metana, tetapi akhirnya lautan yang diperbuat daripada cecair air telah terbentuk.

Etimologi
Nama eon "Hadean" berasal daripada Hades, yang merupakan nama kepada dewa Yunani dunia bawah tanah (dan boleh digunakan untuk menggambarkan dunia bawah tanah itu sendiri), merujuk kepada keadaan seolah neraka yang berlaku pada masa itu di Bumi awal: planet tersebut pada masa itu baru sahaja terbentuk daripada tokokan, dan permukaannya masih cair dengan lava panas lampau, dengan banyak unsur radioaktif jangka pendek, dan kejadian hentaman yang kerap berlaku dengan jasad Sistem Suria yang lain.

Istilah ini dicipta oleh ahli geologi Amerika Preston Cloud, pada asalnya bertujuan untuk melabelkan zaman sebelum penemuan batuan yang paling awal diketahui di Bumi. WB Harland kemudiannya mencipta istilah yang hampir sinonim, zaman Priskoan, daripada priscus, perkataan Latin untuk 'purba'. Selain itu, teks lama merujuk eon ini sebagai Pra-Arkean.

kanan|thumb|Mikrograf elektron serakan belakang bagi zirkon gersik daripada metamendapan Hadean (4.404 ± 0.008 Ga) di Kawasan Perbukitan Jack, Teran Narryer Gneiss, Australia Barat

kanan|thumb|Evolusi kerak benua dan kedalaman lautan (dari Korenaga, 2021).

Rujukan

Bacaan lanjut

Pautan luar

Peripatus.nz: Description of the Hadean Era
Hadean (chronostratigraphy scale)

Kategori:Skala waktu geologi