Tulisan Sunda

Tulisan Sunda (b. Sunda: ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ, aksara Sunda) ialah suatu sistem tulisan abjad suku kata yang digunakan oleh orang Sunda untuk menulis dalam bahasa Sunda. Tulisan ini merupakan keturunan tulisan Brahmi melalui tulisan Pallava. Tulisan ini muncul pada sekitar kurun ke-14 dan digunakan sehingga pada kurun ke-19 apabila abjad Rumi diperkenalkan sebagai sistem tulisan rasmi bagi bahasa Sunda.

 Sejarah 

Pada awalnya, iaitu pada sekitar kurun kelima hingga kelapan, tulisan Pallava digunakan di Jawa Barat untuk menulis dalam bahasa Sanskrit. Kemudian, pada kurun ke-14, tulisan Sunda Kuno (Sunda Kuna) muncul. Tulisan ini digunakan oleh Kerajaan Sunda sehingga ke kurun ke-18. alam tempoh tersebut, beberapa sistem tulisan lain juga diperkenalkan, antaranya ialah tulisan Jawa yang digunakan pada kurun ke-17 sehingga kurun ke-19, dan tulisan Arab (Pegon?) yang digunakan pada kurun ke-17 sehingga pertengahan kurun ke-20. Bermula pada kurun ke-20, abjad Rumi digunakan sebagai sistem tulisan rasmi untuk bahasa Sunda.

Tulisan Sunda moden telah dipiawaikan pada tahun 1996 dan dinamakan Sunda Baku. Tulisan ini mempunyai sedikit perbezaan dengan Sunda Kuno.

Bukti penggunaan tulisan Sunda yang terawal ialah penemuan beberapa batu bersurat di Kawali, Jawa Barat.

 Abjad 

Tulisan Sunda merupakan sistem tulisan abjad suku kata. Setiap huruf mewakili suku kata yang terdiri daripada dua bunyi, iaitu konsonan dan vokal. Setiap huruf mempunyai bunyi vokal asal /a/, tetapi bunyi vokal tersebut boleh dibatalkan dan digantikan dengan bunyi-bunyi lain dengan menggunakan tanda diakritik.

 Huruf asas 

Terdapat 25 huruf asas (b. Sunda: aksara ngalagena) dalam abjad Sunda. Huruf-huruf ini disusun mengikut turutan Brahmi.

60pxka60pxqa60pxga60pxnga60pxca60pxja60pxza60pxnya60pxta60pxda60pxna60pxpa60pxfa60pxva60pxba60pxma60pxya60pxra60pxla60pxwa60pxsa60pxxa60pxha60pxkha60pxsya

 Huruf vokal 

Huruf vokal (b. Sunda: aksara vokal mandiri) digunakan untuk melambangkan suku kata yang bermula dengan bunyi vokal dan tidak mempunyai konsonan. Terdapat tujuh macam huruf vokal:

60pxa60pxi60pxu60pxe60pxo60pxé60pxeu

 Tanda diakritik 

Tanda vokal (b. Sunda: aksara swara) ditambahkan pada huruf asas untuk mengubah bunyi vokalnya.

50pxpanghulu - untuk bunyi /i/50pxpanyuku - untuk bunyi /u/50pxpamepet - untuk bunyi /ǝ/50pxpanolong - untuk bunyi /o/50pxpanéléng - untuk bunyi /e/50pxpaneuleung - untuk bunyi eu

Selain itu, terdapat juga beberapa tanda lain yang membatalkan bunyi vokal /a/ pada huruf asas dan menggantikannya dengan bunyi lain.

50pxpamingkal - untuk bunyi ya50pxpanyakra - untuk bunyi ra50pxpanyiku - untuk bunyi la50pxpamaeh - untuk tiada bunyi (baris mati)50pxpanyecek - untuk bunyi ng50pxpanglayar - untuk bunyi r50pxpangwisad - untuk bunyi h

 Angka 

Angka dalam tulisan Sunda menggunakan sistem nombor perpuluhan.

50px150px250px350px450px550px650px750px850px950px0

 Tanda baca 

Tulisan Sunda tidak mempunyai sebarang tanda baca khusus. Kesemua tanda baca dipinjam daripada tulisan Rumi, umpamanya koma, noktah dan tanda soal.

 Lihat juga 

 Bahasa Sunda

 Rujukan 

 Bacaan lanjut 

 Rancangan Pembakuan Aksara Sunda. Hardjasaputra, A. Sobana, Tedi Permadi, Undang A. Darsa, & Edi S. Ekadjati. 1998. Bandung.

 Pautan luar 
 Laman penukaran abjad Rumi ke aksara Sunda - Kairaga.com
 Cadangan kemasukan abjad Sunda ke dalam piawaian Unicode

Sunda
Kategori:Sunda