Peranakan

Peranakan 
Peranakan ialah istilah yang digunakan sejak zaman Kesultanan Melayu Melaka pada abad ke-15 untuk merujuk kepada golongan pendatang asing, terutamanya pedagang dan pelawat, yang memilih untuk menetap di Nusantara dan berasimilasi sepenuhnya dengan budaya Melayu. Istilah ini berasal daripada perkataan Melayu anak, yang bermaksud "anak" atau "keturunan", dan secara khusus menggambarkan individu yang lahir di tempatan tetapi bukan daripada etnik asli bumiputera.Malaysian Bar: Peranakan – A Unique Culture

Peranakan mewakili hasil daripada perpaduan budaya antara pendatang dengan masyarakat tempatan, menghasilkan komuniti hibrid yang unik dan berpengaruh dalam sejarah perdagangan maritim Asia Tenggara. Hari ini, istilah "Peranakan" digunakan secara umum untuk merujuk kepada kumpulan seperti Baba Nyonya (Peranakan Cina), Chetti (Peranakan India), Mamak (India Muslim-Melayu), dan Kristang (Portugis-Melayu).Malay Mail, 6 Ogos 2024 – Malaysia’s Peranakan People: More Than Just Baba and Nyonya

Sejarah
Pada abad ke-15, Kesultanan Melayu Melaka muncul sebagai pusat perdagangan antarabangsa yang menarik pedagang dari China, India, Arab, dan Eropah.Encyclopaedia Britannica: Malacca Sultanate  Ramai pedagang memilih untuk kekal menetap di Melaka, berkahwin dengan wanita tempatan dan mengamalkan adat Melayu. Dari sinilah istilah "Peranakan" mula digunakan untuk membezakan mereka daripada pendatang sementara.Malaysian Bar: Peranakan – A Unique Culture

 Puteri Hang Li Po 
Menurut catatan dalam Sejarah Melayu atau Sulalatus Salatin, kisah Hang Li Po dianggap sebagai salah satu peristiwa penting dalam zaman pemerintahan Sultan Mansur Shah (memerintah sekitar 1459–1477). Baginda dikatakan telah menghantar Tun Perpatih Putih sebagai utusan ke istana Maharaja China untuk menjalin hubungan diplomatik. Sebagai tanda persahabatan antara dua kerajaan besar itu, Maharaja China telah menghadiahkan seorang puteri bernama Li Po untuk dikahwinkan dengan Sultan Mansur Shah.Sulalatus Salatin (ed. Shellabear, 1908), hlm. 161–163The Melaka Kini – “Kisah Istana: Hang Li Po”

Menurut versi Sejarah Melayu, Puteri Li Po tiba di Melaka bersama kira-kira 500 orang pengiringnya, terdiri daripada dayang, pengawal, dan pegawai istana China yang kemudian diberikan penempatan tetap di kawasan yang kini dikenali sebagai Bukit Cina, Melaka.PSVK7Khamis – “Cerita Rakyat Kaum Cina: Puteri Hang Li Po” Di kawasan itu juga dibina sebuah perigi khas untuk kegunaan sang puteri dan pengiringnya yang kemudian dikenali sebagai Perigi Hang Li Po, yang masih wujud hingga hari ini sebagai salah satu tapak bersejarah utama di Melaka.Hanila Sepanjang Jalan Pulang – “Menjejak Warisan Sejarah (3): Bukit Cina & Puteri Hang Li Po”

Dalam tradisi tempatan, nama “Hang” diberikan kepada Puteri Li Po setelah beliau tiba di Melaka dan diterima ke dalam keluarga diraja, menjadikannya dikenali sebagai Hang Li Po.The Melaka Kini – “Kisah Istana: Hang Li Po” Hubungan perkahwinan ini melambangkan persahabatan diplomatik antara Melaka dan China, serta menjadi lambang awal kepada hubungan budaya dan perkahwinan campuran yang kemudiannya melahirkan komuniti Baba Nyonya di Melaka.Malaysian Bar – “Peranakan: A Unique Culture”

Kisah ini juga menjadi sebahagian penting daripada identiti sejarah negeri Melaka. Tapak-tapak seperti Bukit Cina dan Perigi Hang Li Po sering dikunjungi pelancong serta dianggap warisan yang menandakan hubungan awal antara tamadun Melayu dan China.UNESCO – “Melaka: Historic City and its Peranakan Legacy”

 Peranakan Cina (Baba dan Nyonya) 
Baba Nyonya ialah komuniti keturunan pedagang Cina dari wilayah selatan China (terutamanya Fujian) yang menetap di Melaka sejak abad ke-15 dan ke-16. Lelaki dipanggil Baba dan wanita Nyonya.Malaysian Bar – Peranakan – A Unique Culture

Mereka menggabungkan adat dan bahasa Melayu dengan tradisi Cina, menghasilkan bahasa unik yang disebut sebagai Bahasa Melayu Baba.The Straits Times – Peranakan culture and language a dying art  Budaya Baba Nyonya terkenal dengan pakaian kebaya nyonya, rumah warisan bercorak campuran Melayu-Cina, serta masakan Nyonya seperti ayam pongteh, laksa nyonya, dan otak-otak.ExpatGo – Have You Heard of the Peranakan Culture in Malaysia?

Banyak artifak dan rumah tradisional mereka kini dilindungi sebagai warisan dunia, seperti di Muzium Warisan Baba Nyonya, Melaka yang diiktiraf UNESCO sebagai Tapak Warisan Dunia pada tahun 2008.UNESCO World Heritage Centre – Melaka and George Town, Historic Cities of the Straits of Malacca

 Peranakan India (Chetti Melaka) 
Chetti ialah komuniti keturunan pedagang Tamil dari India Selatan yang menetap di Melaka semasa zaman Kesultanan Melaka.Roots.sg – Chetti Melaka: The Hindu Peranakans of Malacca  Mereka mengamalkan agama Hindu tetapi banyak adat Melayu diadaptasi, termasuk bahasa campuran Bahasa Kreol Chetti yang menggabungkan elemen Tamil, Melayu dan Cina.USM Journal – Linguistic Identity of Chetti Creole Malaysians

Kebanyakan mereka menetap di Kampung Chetti, Gajah Berang, Melaka, yang masih kekal sehingga kini.The Hindu – The Chetti Melaka community of Malacca  Mereka mengekalkan tradisi seperti perkahwinan 12 hari, upacara Bhogi, dan sambutan perayaan Hindu dengan pengaruh tempatan.BizTech Times – Peranakan Indians: A Lesser-Known Unique Community in Malacca

 Warisan Budaya 
Budaya Peranakan menonjolkan gabungan harmoni antara Timur dan Barat. Seni bina rumah, masakan, bahasa, serta adat perkahwinan mereka mencerminkan kesinambungan antara budaya Melayu dan budaya lain.ExpatGo – Have You Heard of the Peranakan Culture in Malaysia?  Di Melaka dan Pulau Pinang, festival warisan Baba Nyonya serta muzium khas memainkan peranan penting dalam mengekalkan identiti ini.Malaysian Bar – Peranakan – A Unique Culture

Namun, cabaran utama kini ialah kehilangan bahasa dan tradisi akibat pengaruh barat melalui liberalisme dan sekularisme yang kian menghakis.The Straits Times – Peranakan culture and language a dying art

Jenis etnik Peranakan
 Nama  Keturunan  Bahasa  Hidangan terkenal  Tempat ! Baba Nyonya (Cina Peranakan)  Cina  Bahasa Melayu, Bahasa Baba   Ayam kapitan & Laksa nyonya  Melaka(asli), Penang, Terengganu, Kelantan , Sarawak & Singapura Chetty (India Peranakan)&(Cina Peranakan)  India , Cina  Bahasa Malaysia, Bahasa Baba, Bahasa Chetty  Pulut tartal  Melaka(asli) & Singapura orang Kristang (Serani/Papia Kristang)  Portugis , Belanda , Cina , India , Melayu  Bahasa Malaysia,    Bahasa Kristang & Bahasa Inggeris  Ikan Bakar Portugis dan pindang serani  Melaka(asli), Kuala Lumpur, Penang & Singapura  Cino Kampong (Cina Peranakan Kelantan/Cino Kelate)  Cina & Siam  Bahasa Melayu Kelantan , Bahasa Malaysia & Bahasa Siam   Kelantan Cheng Mua Lang (Cina Peranakan Terengganu)  Cina  Bahasa Melayu Terengganu & Bahasa Malaysia   Terengganu Arab Peranakan (Arab-Parsi-Hadrami)  Arab , Melayu  Bahasa Malaysia, Bahasa Arab  Nasi  Penang, Kedah, Kelantan, Terengganu, Melaka, Johor & Singapura Jawi Peranakan (India Muslim dan Melayu)  India , Melayu , Cina  Bahasa Melayu  Nasi kandar  Penang(asli) & Singapura Peranakan Samsam (Peranakan Siam-Melayu)  Siam , Melayu , Cina  Bahasa Melayu & Bahasa Siam   Perlis ,  Kedah & Kuala Lumpur Peranakan Sino (Peranakan pribumi Sabah)  Cina , Kadazan , Dusun , Rungus , Sungei , Bisaya , Murut , Iban  Bahasa Sabah  Hinava  Sabah & Brunei Tatana Peranakan  Cina , Kadazan , Dusun  Bahasa Sabah  Pinatung  Beaufort & Kuala Penyu (Sabah) Baba Yaya (Peranakan Selatan Thai)  Cina , Siam , Melayu Selatan Thai  Bahasa Siam , Bahasa Cina ,   Padkrapao  Phuket(asli), Selatan Thailand Kiau Seng (Peranakan Tionghoa Indo/Tionghoa selat)  Tionghoa , Jawa , Orang Indo  Bahasa Jawa ,  Bahasa Melayu , Bahasa Indonesia  Jenis Soto  Medan, Kepulauan Riau, Bangka Belitung, Batavia & Tangerang, Kalimantan (Indonesia)

Rujukan