Skala masa geologi

Skala masa geologi (SMG) merupakan perwakilan masa berdasarkan rekod geologi Bumi. Ia merupakan sebuah sistem pentarikhan kronologi yang menggunakan kronostratigrafi (proses mengaitkan lapisan stratum dengan masa) dan geokronologi (cabang saintifik geologi yang bertujuan untuk menentukan umur batuan). Ia digunakan terutamanya ahli-ahli dalam bidang sains bumi (termasuk ahli geologi, ahli paleontologi, ahli geofizik, ahli geokimia dan ahli paleoklimatologi) untuk menerangkan masa dan hubungan peristiwa dalam sejarah geologi. Skala masa tersebut berkembang melalui kajian lapisan batuan dan pemerhatian hubungannya bersama ciri-ciri identifikasi seperti sifat litologi, sifat paleomagnet dan fosil. Takrifan unit antarabangsa masa geologi piawai adalah tanggungjawab Suruhanjaya Stratigrafi Antarabangsa (ICS), sebuah badan konstituen Kesatuan Sains Geologi Antarabangsa (IUGS), yang objektif utamanya adalah untuk mentakrifkan dengan tepat unit-unit kronostratigrafi global pada Carta Kronostratigrafi Antarabangsa (ICC) yang digunakan untuk mentakrifkan pembahagian masa geologi. Pembahagian kronostratigrafi pula digunakan untuk mentakrifkan unit geokronologi.

Walaupun beberapa istilah serantau masih digunakan, jadual masa geologi yang dibentangkan dalam rencana ini mematuhi tatanama, umur dan kod warna yang ditetapkan oleh ICS.

 Peristilahan 
SMG dibahagikan kepada unit kronostratigrafi dan padanan unit geokronologi. Unit-unit tersebut diwakili pada ICC yang diterbitkan oleh ICS; namun, istilah serantau masih digunakan di sesetengah kawasan.

 merupakan unsur stratigrafi yang mengurus hubungan antara jasad-jasad batuan dan pengukuran relatif masa geologi. Ia merupakan satu proses yang melibatkan penetapan stratum-stratum tersendiri yang terletak antara ufuk-ufuk stratigrafi tertakrif pada selangan relatif bagi tempoh masa geologi.

Satu  ialah sebuah jasad batuan, sama ada berlapis mahupun tidak berlapis, yang ditakrifkan kedudukannya antara ufuk-ufuk stratigrafi tertentu yang mewakili selang masa geologi yang spesifik. Satu unit ini termasuk semua batuan yang mewakili selang masa geologi tertentu, dan hanya pada rentangan masa ini. Eonotem, eratem, sistem, siri, subsiri, peringkat, dan subperingkat merupakan unit kronostratigrafi berhierarki.

 merupakan cabang saintifik geologi yang bertujuan untuk menentukan umur batu-batuan, fosil-fosil, dan mendapan-mendapan sama ada melalui kaedah mutlak (contohnya, pentarikhan radiometri) atau kaedah relatif (contohnya: kedudukan stratigrafi, kepaleomagnetan, nisbah isotop stabil).

Satu  merupakan satu subbahagian masa geologi. Ia merupakan perwakilan berangka bagi sifat tak ketara (masa). Eon, era, tempoh/zaman, epok, subepok, kala dan subkala merupakan unit-unit geokronologi berhierarki.  ialah bidang geokronologi yang mengukur masa geologi secara angkaan.

 (GSSP) ialah titik rujukan yang dipersetujui di peringkat antarabangsa pada bahagian stratigrafi yang mentakrifkan sempadan-sempadan bawah untuk peringkat-peringkat pada skala masa geologi. (Baru-baru ini istilah ini telah digunakan untuk menentukan asas bagi satu unit sistem)

 (GSSA) ialah titik rujukan kronologi dan berbentuk hanya angka yang digunakan untuk mentakrifkan asas unit geokronologi sebelum zaman Kriogen. Titik-titik rujukan ini masih ditakrifkan secara rawak tanpa pemiawaian. Ia digunakan apabila GSSP masih belum ditubuhkan. Penyelidikan sedang dijalankan untuk mentakrifkan GSSP untuk asas semua unit yang pada masa ini ditakrifkan oleh GSSA.

Perwakilan berangka (geokronometri) bagi unit geokronologi boleh, dan lebih kerap tertakluk pada perubahan apabila geokronologi memperhalusi geokronometri tersebut, manakala padanan unit kronostratigrafi kekal sama, dan semakannya kurang berlaku. Contohnya, pada awal 2022 sempadan antara tempoh Ediakara dan tempoh Kambria (unit geokronologi) telah disemak daripada 541 Ma kepada 538.8 Ma tetapi takrifan batu untuk sempadannya (GSSP) masih di pangkal Kambrium, dan dengan itu sempadan antara sistem Edikara dan sistem Kambria (unit kronostratigrafi) tidak berubah, hanya geokronometri telah diperhalusi.

Nilai berangka pada ICC diwakili oleh unit Ma (megaanum) yang bermaksud "jutaan tahun dahulu", iaitu,  ± 0.2 Ma, sempadan bawah Tempoh Jura, ditakrifkan sebagai 201,400,000 tahun dengan ketidakpastian 200,000 tahun. Unit awalan metrik lain yang biasa digunakan oleh ahli geologi ialah Ga (gigaanum, bilion tahun lalu), dan ka (kiloanum, ribuan tahun lalu), dengan yang terakhir sering diwakili dalam unit yang dikalibrasi (sebelum kini).
 Pembahagian masa geologi 

 Satu  merupakan satu unit masa geokronologi yang terbesar dan bersamaan dengan satu eonotem kronostratigrafi. Terdapat empat eon yang ditakrifkan secara rasmi: Hadean, Arkean, Proterozoik dan Fanerozoik.
 Satu  merupakan satu unit masa geokronologi kedua terbesar (selepas eon) dan bersamaan dengan satu eratem kronostratigrafi. Terdapat sepuluh era yang ditakrifkan: Eoarkean, Paleoarkean, Mesoarkean, Neoarkean, Paleoproterozoik, Mesoproterozoik, Neoproterozoik, Paleozoik, Mesozoik dan Senozoik, tanpa satu pun era tersebut dari eon Hadean.
 Satu  (atau ) bersamaan dengan satu sistem kronostratigrafi. Terdapat 22 tempoh yang ditetapkan, dengan tempoh terkini ialah tempoh Kuaterner. Terdapat pengecualian untuk dua subtempoh yang digunakan untuk Tempoh Karbon.
 Satu  ialah unit geokronologi yang kedua terkecil. Ia bersamaan dengan satu siri kronostratigrafi. Terdapat 37 epok yang ditentukan dan satu epok yang tidak formal. Terdapat juga 11 subepok yang semuanya berada dalam tempoh Neogen dan tempoh Kuaterner. Penggunaan subepok sebagai unit formal dalam kronostratigrafi antarabangsa telah disahkan pada tahun 2022.
 Satu  ialah satu unit geokronologi hierarki terkecil dan bersamaan dengan satu peringkat kronostratigrafi. Terdapat 96 kala formal dan lima kala tidak formal.
 Satu  ialah satu unit geokronologi formal tidak berhierarki untuk kedudukan yang tidak ditentukan dan bersamaan dengan satu kronozon kronostratigrafi. Unit tersebut berkaitan dengan unit-unit magnetostratigrafi, litostratigrafi atau biostratigrafi kerana ia berdasarkan unit stratigrafi atau ciri geologi yang ditakrifkan sebelum ini.

Pecahan-pecahan geokronologi  dan  digunakan sebagai padanan untuk pecahan-pecahan kronostratigrafi  dan , contohnya, Tempoh Trias Awal (unit geokronologi) digunakan sebagai gantian kepada Siri Trias Bawah (unit kronostratigrafi).

Batuan yang mewakili sesuatu unit kronostratigrafi diberi merupakan unit kronostratigrafi tersebut, dan masa apabila ia dibaringkan ialah unit geokronologi, iaitu, batuan yang mewakili Siri Silur merupakan Siri Silur itu sendiri dan ia dimendapkan sewaktu Tempoh Silur.
+Unit formal dan berhierarki untuk skala masa geologi (dari yang terbesar hingga terkecil)Unit kronostratigrafi (stratum)Unit geokronologi (masa)Jangka masa EonotemEonBeberapa ratusan juta tahun hingga dua bilion tahunEratemEraBerpuluh hingga ratusan juta tahunSistemTempoh/ZamanBerjuta tahun hingga berpuluh juta tahunSiriEpokBeratus ribu tahun hingga berpuluh juta tahunSubsiriSubepokBeribu tahun hingga berjuta tahunPeringkatKalaBeribu tahun hingga berjuta tahun

 Penamaan masa geologi 
Nama-nama pada unit masa geologi ditakrifkan untuk unit-unit kronostratigrafi dengan padanan unit geokronologi yang berkongsi nama yang sama dengan perbezaan hanya pada unit sahaja (contohnya: Eonotem Fanerozoik menjadi Eon Fanerozoik). Nama-nama eratem pada eonotem Fanerozoik dipilih untuk mencermin perubahan ketara dalam sejarah segala kehidupan di muka Bumi: Paleozoik (kehidupan lama), Mesozoik (kehidupan pertengahan), dan Senozoik (kehidupan baharu). Nama-nama sistem pula asal dari pelbagai sumber, dengan beberapa daripadanya memberi bayangan terhadap kedudukan kronologi (contohnya: Paleogen), manakala yang lain pula ada yang diberi nama berdasarkan litologi (contohnya: Kapur), ada yang berdasarkan geografi (contohnya: Perm), dan ada yang berasal dari suku tertentu (contohnya Ordovisi). Kebanyakan siri dan subsiri yang diperakui pada masa kini dinamakan berdasarkan kedudukannya dalam sesuatu sistem/siri (awal/tengah/akhir); namun ICS memperjuang untuk kesemua siri dan subsiri baharu supaya diberi nama berdasarkan ciri geografi dalam lingkungan stratotipnya atau ketempatan jenis batu rujukannya. Nama-nama peringkat perlulah juga diterbit daripada sesuatu ciri geografi pada ketempatan stratotipnya atau ketempatan batu rujukan tersebut.

Secara tidak formalnya, jangka masa sebelum Tempoh Kambria sering dirujuk sebagai supereon Prakambria.

+Jangka masa dan etimologi nama-nama eonotem/eon yang dikemuka oleh ICSNamaJulat masaTempoh (juta tahun)Etimologi namaFanerozoikDari gubahan perkataan Yunani φανερός (phanerós) bermaksud 'jelas' atau 'lebat', dan ζωή (zoē) bermaksud 'kehidupan'.ProterozoikDari gubahan perkataan Yunani πρότερος (próteros) bermaksud 'terlebih dahulu' atau 'terlebih awal', dan ζωή (zoē) bermaksud 'kehidupan'.ArkeanDari perkataan Yunani αρχή (archē), bermaksud 'permulaan, asal usul'.HadeanDari Hades, , nama dewa dunia dasar (neraka) mengikut mitologi Yunani.
+Julat masa dan etimologi nama-nama eratem/era ICSNamaJulat masaTempoh (juta tahun)Etimologi namaSenozoikDari gubahan perkataan Yunani καινός (kainós) bermaksud ‘baharu’, dan ζωή (zōḗ) bermaksud 'kehidupan'.MesozoikDari gubahan perkataan Yunani μέσο (méso) bermaksud 'pertengahan', dan ζωή (zōḗ) bermaksud 'kehidupan'.PaleozoikDari gubahan perkataan Yunani παλιός (palaiós) bermaksud 'lama', dan ζωή (zōḗ) bermaksud 'kehidupan'.NeoproterozoikDari gubahan perkataan Yunani νέος (néos) bermaksud 'baharu' atau 'muda', πρότερος (próteros) bermaksud 'terlebih dahulu' atau 'terlebih awal', dan ζωή (zōḗ) bermaksud 'kehidupan'.MesoproterozoikDari gubahan perkataan Yunani μέσο (méso) bermaksud 'middle', πρότερος (próteros) bermaksud 'terlebih dahulu' atau 'terlebih awal', dan ζωή (zōḗ) bermaksud 'kehidupan'.PaleoproterozoikDari gubahan perkataan Yunani παλιός (palaiós) bermaksud 'old', πρότερος (próteros) bermaksud 'terlebih dahulu' atau 'terlebih awal', dan ζωή (zōḗ) bermaksud 'kehidupan'.NeoarkeanDari gubahan perkataan Yunani νέος (néos) bermaksud 'baharu' atau 'muda', dan ἀρχαῖος (arkhaîos) bermaksud 'kuno'.MesoarkeanDari gubahan perkataan Yunani μέσο (méso) bermaksud ‘pertengahan’, dan ἀρχαῖος (arkhaîos) bermaksud 'kuno'.PaleoarkeanDari gubahan perkataan Yunani παλιός (palaiós) bermaksud 'lama', dan ἀρχαῖος (arkhaîos) bermaksud 'kuno'.EoarkeanDari gubahan perkataan Yunani Ηώς (Ēṓs) bermaksud 'senja', dan ἀρχαῖος (arkhaîos) bermaksud 'kuno'.
+Julat masa dan etimologi nama-nama sistem/tempoh ICSNamaJulat masaTempoh (juta tahun)Etimologi namaKuaternerPertama kali diperkenalkan oleh Jules Desnoyers pada tahun 1829 untuk mendapan yang terdapat di Lembangan Seine Perancis yang kelihatan lebih muda berbanding batu bata tempoh Tertier. From p. 193: "Ce que je désirerais ... dont il faut également les distinguer." (What I would desire to prove above all is that the series of tertiary deposits continued – and even began in the more recent basins – for a long time, perhaps after that of the Seine had been completely filled, and that these later formations – Quaternary (1), so to say – should not retain the name of alluvial deposits any more than the true and ancient tertiary deposits, from which they must also be distinguished.)  However, on the very same page, Desnoyers abandoned the use of the term "Quaternary" because the distinction between Quaternary and Tertiary deposits wasn't clear.  From p. 193:  "La crainte de voir mal comprise ... que ceux du bassin de la Seine." (The fear of seeing my opinion in this regard be misunderstood or exaggerated, has made me abandon the word "quaternary", which at first I had wanted to apply to all deposits more recent than those of the Seine basin.)NeogenDiterbit dari gubahan perkataan Yunani νέος (néos) bermaksud 'baharu', dan γενεά (geneá) bermaksud 'genesis' atau 'kelahiran'.PaleogenDiterbit dari gubahan perkataan Yunani παλιός (palaiós) bermaksud 'old', dan γενεά (geneá) bermaksud 'genesis' atau 'kelahiran'.Kapur~~Merupakan terjemahan Bahasa Melayu langsung dari perkataan “Cretaceous” dalam Bahasa Inggeris, yang juga diterbit dari perkataan Terrain Crétacé yang digunakan pada tahun 1822 oleh Jean d'Omalius d'Halloy, sebagai rujukan untuk lapisan kapur yang ekstensif pada Lembangan Paris.  From page 373:  "La troisième, qui correspond à ce qu'on a déja appelé formation de la craie, sera désigné par le nom de terrain crétacé." (The third, which corresponds to what was already called the "chalk formation", will be designated by the name "chalky terrain".) Paling awal perkataan ini diterbit dari perkataan bahasa Latin crēta bermaksud kapur.Jura~Diberi nama berdasarkan Kawasan Pergunungan Jura. Asalnya digunakan oleh Alexander von Humboldt sebagai 'Jura Kalkstein' (batu kapur Jura) pada tahun 1799. Alexandre Brongniart merupakan orang pertama untuk menerbit istilah “Jura” dalam bidang geologi pada tahun 1829.TriasDari perkataan Trias oleh Friedrich August von Alberti yang merujuk kepada tiga lapisan bentukan geologi yang tersebar luas di selatan JermanPermDiberi nama berdasarkan kawasan bersejarah Perm, Empayar Rusia.KarbonDiringkaskan terjemahan dari Bahasa Inggeris “Carboniferous”, yang bermakna 'memikul arang', yang berasal dari bahasa Latin carbō (arang) dan ferō (untuk memikul).DevonDiberi nama berdasarkan Devon, England.SiluresDiberi nama berdasarkan salah satu dari puak Celt yakni puak Silures.OrdovisiDiberi nama berdasarkan puak Celt yang bernama Ordovices.KambriaDiberi nama berdasarkan Kambria, bentuk pelatinan nama Welsh untuk Wales, Cymru.Ediakara~Diberi nama berdasarkan Bukit Ediakara. Ediakara mungkin merupakan bentuk seleweng dari perkataan bahasa orang Kuyani 'Yata Takarra' bermaksud tanah keras atau berbatu.Kriogen~Dari gubahan perkataan Yunani κρύος (krýos) bermaksud 'sejuk', dan, γένεσις (génesis) bermaksud 'kelahiran'.Tonos~Dari perkataan Yunani τόνος (tónos) bermaksud 'regang'.StenosDari perkataan Yunani στενός (stenós) bermaksud 'sempit'.EktasisDari perkataan Yunani ἔκτᾰσῐς (éktasis) bermaksud 'lanjutan'.KalimmaDari perkataan Yunani κάλυμμᾰ (kálumma) bermaksud 'pelitup'.StaterosDari perkataan Yunani σταθερός (statherós) bermaksud 'stabil'.OroseiraDari perkataan Yunani ὀροσειρά (oroseirá) bermaksud 'banjaran gunung'.RiasiaDari perkataan Yunani ῥύαξ (rhýax) bermaksud 'aliran lava'.SiderosDari perkataan Yunani σίδηρος (sídēros) bermaksud 'besi'.
+Julat masa dan etimologi nama-nama siri/epok ICSNameJulat masaTempoh (juta tahun)Etimologi namaHolosenDari gubahan perkataan Yunani ὅλος (hólos) bermaksud 'keseluruhan', manakala καινός (kainós) bermaksud 'baharu' melalui bahasa PerancisPleistosenDicipta pada awal 1830-an dari perkataan Yunani πλεῖστος (pleîstos) bermaksud 'paling', manakala καινός (kainós) bermaksud 'baharu'PliosenDicipta pada awal 1830-an dari perkataan Yunani πλείων (pleíōn) bermaksud 'lebih', manakala καινός (kainós) bermaksud 'baharu'MiosenDicipta pada awal 1830-an dari perkataan Yunani μείων (meíōn) bermaksud 'kurang', manakala καινός (kainós) bermaksud 'baharu'OligosenDicipta pada 1850-an dari perkataan Yunani ὀλίγος (olígos) bermaksud 'sedikit', manakala καινός (kainós) bermaksud 'baharu' melalui bahasa JermanEosenDicipta pada awal 1830-an dari perkataan Yunani ἠώς (ēōs) bermaksud 'senja', manakala καινός (kainós) bermaksud 'baharu', yang bermakna senja kehidupan moden pada epok tersebutPaleosenDigubah oleh Wilhelm Philippe Schimper pada tahun 1874 yang merupakan lakuran kepada paleo- + Eocene, tetapi pada permukaannya dari perkataan Yunani παλαιός (palaios) bermaksud 'lama', manakala καινός (kainós) bermaksud 'baharu' melalui bahasa PerancisKapur AtasLihat pada etimologi KapurKapur BawahJura AtasLihat pada etimologi JuraJura TengahJura BawahTrias AtasLihat pada etimologi TriasTrias TengahTrias BawahLepingDiberi nama berdasarkan Leping, Jiangxi, Republik Rakyat Cina. Nama ini berasal dari perkataan Bahasa Cina Mandarin 乐平 (lèpíng) bermaksud 'irama yang aman damai'GuadalupDiberi nama berdasarkan Pergunungan Guadalupe di kawasan barat daya AS, paling awal dari perkataan Bahasa Arab  وَادِي ٱل (wādī al) bermaksud 'lembah kepada sesuatu', dengan tambahan apitan akhir dari bahasa Latin lupus bermaksud 'serigala' melalui Bahasa SepanyolCisuralDari bahasa Latin cis- (sebelum) + bahasa Rusia Урал (Ural), merujuk kepada lereng kawasan Pergunungan UralPennsilvania AtasDiberi nama berdasarkan negeri AS Pennsylvania, yang berasal dari gubahan William Penn + perkataan bahasa Latin silvanus (hutan) + -ia dengan analogi kepada TransylvaniaPennsilvania TengahPennsilvania BawahMississippi AtasDiberi nama berdasarkan Sungai Mississippi, dari perkataan bahasa Ojibwe ᒥᐦᓯᓰᐱ (misi-ziibi) bermaksud 'sungai besar'Mississippi TengahMississippi BawahDevon AtasLihat pada etimologi DevonDevon TengahDevon BawahPridoliDiberi nama berdasarkan kawasan rizab semulajadi Homolka a Přídolí berdekatan Prague, CzechiaLudlowDiberi nama berdasarkan Ludlow, EnglandWenlockDiberi nama berdasarkan Tebing Wenlock di Shropshire, EnglandLlandoveriDiberi nama berdasarkan Llandovery, WalesOrdovisi AtasLihat pada etimologi OrdovisiOrdovisi TengahOrdovisi BawahFurongDari perkataan bahasa Cina Mandarin 芙蓉 (fúróng) bermaksud 'teratai', merujuk kepada simbol provinsi HunanMiaolingDiberi nama berdasarkan the kawasan pergunungan  di Guizhou, makna bahasa Cina Mandarinnya ialah 'puncak bercambah'Siri 2 Kambria (tidak formal)Lihat pada etimologi KambriaTerreneuveDiberi nama berdasarkan Terre-Neuve, suatu pinjaman terjemah dari bahasa Perancis untuk Newfoundland

 Sejarah skala masa geologi 

 Sejarah awal 

Walaupun skala masa geologi moden belum terbentuk sehingga ke tahun 1911 oleh Arthur Holmes, konsep luas hubungan antara batuan dengan masa boleh ditelusuri sehingga (sekurang-kurangnya) seawal ahli-ahli falsafah Yunani Kuno. Xenophanes dari Kolofon (sekitar tahun 570–487 SM) memperhati lapisan batuan yang mempunyai cangkerang fosil terletak di atas paras laut, dan menganggap fosil itu pada suatu ketika dahulu sebagai organisma hidup, dan menggunakan bukti ini untuk menaakul bahawa terdapat ketidakstabilan dari segi lapisan dasar lautan pernah mara sehingga tertimbus tanah sedia ada manakala pada masa lainnya pula mundur sehingga mendedahkan lapisan tanah tersebut. Pandangan ini dikongsi oleh beberapa tokoh sezaman Xenophanes termasuklah tokoh pada zaman kemudian iaitu Aristotle (384–322 SM) yang (dengan pemerhatian tambahan) berhujah bahawa kedudukan daratan dan lautan saling bertukar-tukar dalam tempoh masa yang lama. Konsep masa mendalam tersebut juga diiktiraf oleh ahli alam Cina Shen Kuo (1031–1095 M), serta ahli sains-falsafah Islam terutamanya Ikhwān aṣ-Ṣafāʾ yang menulis proses perlapisan merentasi tempoh masa dalam warkah mereka. Karya mereka ini berkemungkinan memberikan inspirasi kepada pakar rentas bidang Parsi Ibnu Sina (980–1037 M) pada abad ke-11 yang menulis karya Kitab Penyembuhan (1027 M) berkaitan konsep perlapisan dan pertindihan, wujud lebih dari enam kurun sebelum Nicolas Steno. Ibnu Sina juga mengecam bahan fosil sebagai "proses pembatuan jasad tumbuhan dan haiwan", dengan uskup Dominika Albertus Magnus (sekitar 1200-1290 M) pada abad ke-13 melanjutkan teori ini kepada teori cecair pembatuan. Namun hasil karya ini mempunyai pengaruh yang sedikit pada ahli cendekiawan Zaman Pertengahan yang mencari dari Bible penerangan asal usul fosil dan perubahan paras laut, dan sering mengaitkan kejadian tersebut dengan peristiwa air bah, termasuklah Ristoro d'Arezzo pada tahun 1282. Sehinggalah pada Zaman Renaissance di Itali apabila Leonardo da Vinci (1452–1519 M) memperbaharui semula hubungkait antara perlapisan tanah, perubahan paras laut relatif, dengan masa, dan menolak hubungkait fosil dengan peristiwa air bah besar:Pandangan da Vinci kekal tidak diterbit, maka pada ketika itu konsep ini kurang pengaruh; namun, persoalan berkaitan fosil dan kepentingannya sering dipersoal, dan walaupun pandangan menentang Peristiwa Air Bah belum lagi diterima dan mendapat tentangan daripada kedoktrinan keagamaan, ahli cendekiawan seperti Girolamo Fracastoro berkongsi pandangan da Vinci, dan mendapati hubungkait antara fosil dan Peristiwa Air Bah itu suatu perkara yang mengarut.

 Pembentukan prinsip utama 
Niels Stensen, lebih dikenali dengan nama Nicolas Steno (1638–1686 M), diberi pengiktirafan atas pemantapan empat prinsip pedoman stratigrafi. Dalam De solido intra solidum naturaliter contento dissertationis prodromus Steno menyatakan: Apabila mana-mana lapisan stratum tertentu sedang terbentuk, semua jirim yang terletak di atasnya adalah cecair, oleh itu, apabila lapisan terendah sedang terbentuk, tiada satu pun lapisan di atas itu wujud.
 ...stratum yang sama ada berserenjang dengan ufuk atau condong kepadanya pada satu masa dahulu adalah selari dengan ufuk.
 Apabila mana-mana lapisan tertentu sedang dibentuk, ia sama ada diliputi di tepinya oleh bahan pepejal lain atau ia meliputi seluruh bola bumi. Oleh itu, ia mengikut (prinsip) bahawa di mana-mana bahagian tepi stratum yang terdedah kelihatan, sama ada kesinambungan stratum yang sama mesti dicari atau bahan pepejal lain mesti dijumpai yang menghalang bahan stratum daripada tersebar.
 Jika suatu jasad atau keratan yang tidak bersinambungan terjumpa merentasi suatu stratum, ia mestilah terbentuk selepas stratum itu.Keempat-empat prinsip ini masing-masing berpadanan dengan konsep pertindihan, keufukan asal, kesinambungan lateral, dan hubungan potongan silang. Daripada prinsip tersebut Steno memberi alasan bahawa stratum dilapiskan mengikut susunan dan masa relatif jangkaan (dalam kepercayaan Steno, masa bermula dengan Penciptaan Alam). Walaupun prinsip Steno adalah mudah dan menarik banyak perhatian, penerapannya terbukti mencabar. Prinsip asas ini, walaupun dengan tafsiran yang diperbaik dan lebih bernuansa, masih membentuk prinsip asas untuk menentukan hubungkait strata kepada masa geologi.

Sepanjang tempoh abad ke-18, ahli geologi menyedari bahawa: 

 Urutan lapisan bumi sering menjadi terhakis, terherot, tercondong, atau malah terbalik selepas pemendapan 
 Lapisan bumi yang dibaringkan pada masa yang sama di kawasan yang berbeza boleh mempunyai penampilan yang sama sekali berbeza 
 Lapisan pada mana-mana kawasan tertentu mewakili hanya sebahagian daripada sejarah lama Bumi

 Perumusan skala masa geologi moden 
Pembahagian rasmi yang jelas dan terawal untuk rekod geologi yang dikaitkan dengan masa telah diperkenalkan oleh Thomas Burnet yang menggunakan istilah gandaan dua pada kawasan pergunungan dengan mengenal pasti "montes primarii" untuk batuan yang terbentuk pada masa 'Peristiwa Air Bah', dan "monticulos secundarios" yang lebih muda terbentuk pada masa yang terkemudian berbanding serpihan "primarii". Penyebaban terhadap 'Peristiwa Air Bah' tersebut sementara dipersoalkan sebelum ini oleh mereka seperti da Vinci, adalah asas kepada teori Neptunisme Abraham Gottlob Werner (1749–1817 M) yakni semua batuan dimendap melalui peristiwa banjir tunggal. Teori yang bersaing iaitu Plutonisme, telah dibangunkan oleh Anton Moro (1687–1784 M) dan juga menggunakan pembahagian utama dan sekunder untuk unit batuan. Dalam versi awal teori Plutonisme ini, bahagian dalaman Bumi dianggap panas, dan hal ini mendorong penciptaan batuan igneus dan metamorfik utama serta batuan sekunder yang membentuk mendapan terpilin dan dipenuhi fosil. Pembahagian utama dan sekunder ini telah dikembangkan oleh Giovanni Targioni Tozzetti (1712–1783 M) dan Giovanni Arduino (1713–1795 M) untuk memasukkan pembahagian tertier dan kuaterner. Pembahagian-pembahagian ini digunakan untuk menerangkan masa apabila batuan itu dilapiskan, serta masa pengumpulan batuan itu sendiri (yakni boleh kata betul untuk batuan Tertier dan Tempoh Tertier). Hanya pembahagian Kuaterner sahaja yang dikekalkan dalam skala masa geologi moden, manakala pembahagian Tertier digunakan sehingga awal abad ke-21. Teori Neptunisme dan Plutonisme bersaing pada awal abad ke-19 dengan penggerak utama untuk menyelesaikan perdebatan ini adalah hasil kerja James Hutton (1726–1797 M), yang tertulis pada karyanya Theory of the Earth, pertama kali dibentangkan di hadapan Royal Society of Edinburgh pada tahun 1785. Teori Hutton kemudiannya dikenali sebagai uniformitarianisme, dipopularkan oleh John Playfair (1748–1819 M) dan kemudiannya oleh Charles Lyell (1797–1875) dalam Principles of Geology. Teori mereka menentang dengan kuat perihal usia Bumi 6,000 tahun seperti yang ditentukan oleh James Ussher melalui kronologi Bible yang diterima pada masa itu oleh agama barat. Sebaliknya, menggunakan bukti geologi, mereka mempertikaikan Bumi itu berusia lebih tua, mengukuhkan konsep masa mendalam.

Pada awal abad ke-19 William Smith, Georges Cuvier, Jean d'Omalius d'Halloy, dan Alexandre Brongniart mempelopori pembahagian batuan secara sistematik mengikut stratigrafi dan himpunan fosil. Ahli-ahli geologi tersebut mula menggunakan nama tempatan yang diberikan kepada unit batuan dalam erti kata yang lebih luas, mengaitkan lapisan batuan merentasi sempadan negara dan benua berdasarkan persamaan mereka antara satu sama lain. Banyak nama di bawah peringkat eratem/era yang digunakan pada ICC/SMG moden telah ditentukan pada awal hingga pertengahan abad ke-19.

 Kemunculan geokronometri 
Pada abad ke-19, perdebatan mengenai umur Bumi telah diperbaharukan, dengan ahli geologi menganggarkan usia batuan berdasarkan kadar penggondolan dan ketebalan mendapan atau kimia lautan, manakala ahli fizik pula menentukan usia penyejukan Bumi atau Matahari menggunakan termodinamik asas atau fizik orbit. Anggaran-anggaran ini berbeza-beza dari 15,000 juta tahun hingga 0.075 juta tahun bergantung pada kaedah dan pengarang, tetapi anggaran Lord Kelvin dan Clarence King dipandang tinggi pada masa itu kerana keunggulan mereka dalam bidang fizik dan bidang geologi. Semua penentuan geokronometri awal ini kemudiannya terbukti tidak betul.

Penemuan pereputan radioaktif oleh Henri Becquerel, Marie Curie, dan Pierre Curie menjadi asas untuk pentarikhan radiometri, tetapi pengetahuan dan alat yang diperlukan untuk penentuan tepat umur radiometri tidak tersedia sehingga ke pertengahan 1950-an. Percubaan awal untuk menentukan umur mineral dan batuan uranium oleh Ernest Rutherford, Bertram Boltwood, Robert Strutt dan Arthur Holmes mencapai puncak apabila terbentuknya skala masa geologi antarabangsa pertama oleh Holmes pada tahun 1911 dan 1913. Penemuan isotop pada tahun 1913 oleh Frederick Soddy, dan perkembangan dalam spektrometri jisim yang dipelopori oleh Francis William Aston, Arthur Jeffrey Dempster, dan Alfred O. C. Nier pada awal sehingga pertengahan abad ke-20 akhirnya membolehkan penentuan tepat umur radiometri, dengan Holmes menerbitkan beberapa semakan pada skala masa geologinya dengan versi terakhirnya pada tahun 1960.

 Skala masa geologi antarabangsa moden 
Penubuhan IUGS pada tahun 1961 dan penerimaan Suruhanjaya Stratigrafi (dipakai pada tahun 1965) sebagai ahli suruhanjaya IUGS membawa kepada penubuhan ICS. Salah satu objektif utama ICS ialah "penubuhan, penerbitan dan penyemakan Carta Kronostratigrafi Antarabangsa ICS yang merupakan Skala Masa Geologi yang terpiawai dan rujukan global untuk memasukkan keputusan Suruhanjaya yang disahkan".

Susulan selepas Holmes, beberapa buku A Geological Time Scale telah diterbitkan pada tahun 1982, 1989, 2004, 2008, 2012, 2016, and 2020. Walau bagaimanapun, sejak tahun 2013, ICS telah mengambil tanggungjawab untuk menghasil dan mengedarkan ICC berdasarkan sifat komersial, penciptaan bebas, dan kekurangan pengawasan oleh ICS pada versi SMG yang diterbitkan sebelumnya (buku SMG sebelum 2013) walaupun versi-versi ini diterbitkan dalam hubungan rapat dengan ICS. Buku Skala Masa Geologi berikutnya (2016 dan 2020) ialah penerbitan komersial tanpa pengawasan daripada ICS, dan tidak mematuhi sepenuhnya carta yang dihasilkan oleh ICS. Carta SMG yang dihasilkan oleh ICS adalah versi (tahun/bulan) bermula pada v2013/01. Sekurang-kurangnya satu versi baharu diterbitkan setiap tahun yang menggabungkan sebarang perubahan yang disahkan oleh ICS sejak versi sebelumnya.

 Nota 

 Rujukan 


Kategori:Geologi
Kategori:Geokronologi