Sichuan

Sichuan, sebelumnya diromanisasikan sebagai Szechwan atau Szechuan, ialah sebuah wilayah di Barat Daya China, meliputi Lembangan Sichuan dan Dataran Tinggi Tibet antara Sungai Jinsha di barat, Banjaran Daba di utara, dan Dataran Tinggi Yunnan–Guizhou di selatan. Ibu negerinya ialah Chengdu, dengan jumlah penduduk sebanyak 83 juta. Sichuan bersempadan dengan Qinghai dan Gansu di utara, Shaanxi dan Chongqing di timur, Guizhou dan Yunnan di selatan, serta Tibet di barat.

Pada zaman kuno, Sichuan merupakan tempat asal kerajaan Ba dan Shu sebelum diserap oleh Qin. Pada era Tiga Kerajaan (220–280), negara Shu pimpinan Liu Bei berpusat di Sichuan. Wilayah ini dimusnahkan teruk pada abad ke-17 akibat pemberontakan Zhang Xianzhong dan penaklukan Manchu, tetapi pulih menjadi salah satu kawasan paling produktif di China menjelang abad ke-19. Ketika Perang Dunia Kedua, Chongqing menjadi ibu negara sementara Republik China dan menjadi sasaran pengeboman berat. Wilayah ini merupakan salah satu kawasan terakhir di Tanah Besar China yang ditawan oleh Tentera Pembebasan Rakyat semasa Perang Saudara China, dan dibahagikan kepada empat bahagian antara 1949 hingga 1952, dengan Chongqing dipulihkan dua tahun kemudian. Ia sangat terjejas semasa Kebuluran Besar China (1959–1961) tetapi kekal sebagai wilayah paling ramai penduduk di China sehingga Chongqing dipisahkan semula pada 1997.

Rakyat Sichuan bertutur dalam pelbagai dialek Bahasa Mandarin. Lada Sichuan, dengan rasa yang unik dan kesan kebas, menjadi ramuan utama dalam Masakan Sichuan moden, termasuk hidangan seperti Ayam Kung Pao dan Mapo tofu, yang kini menjadi makanan popular China di seluruh dunia. 
Wilayah ini mempunyai banyak stesen panda dan rizab perlindungan besar untuk haiwan tersebut, seperti Pusat Pembiakan Panda Gergasi Chengdu.

Sichuan ialah ekonomi wilayah ke-6 terbesar di China, yang terbesar di China Barat, dan yang kedua terbesar dalam kalangan wilayah pedalaman selepas Henan. Pada tahun 2021, KDNK nominalnya ialah  (US$847.68 bilion), melebihi Turki (US$815 bilion). Jika ia merupakan sebuah negara, Sichuan akan menjadi ekonomi ke-18 terbesar dan ke-19 paling ramai penduduk pada tahun 2021.

 Nama
Adalah dipercayai bahawa nama Sichuan bermaksud 'empat sungai'; dalam etimologi rakyat, ia biasanya merujuk kepada mana-mana empat sungai utama wilayah ini: Sungai Jialing, Sungai Jinsha (atau Yangtze), Wu, Min, dan Tuo. Menurut ahli geografi sejarah Tan Qixiang, tafsiran 'empat sungai' itu adalah silap. Nama wilayah ini sebenarnya singkatan kepada frasa 'Empat Litar Dataran' (四川路) dan 'Empat Litar Chuanxia' (川峽四路), merujuk kepada pembahagian kawasan pentadbiran empayar ketika itu kepada empat wilayah semasa zaman Song Utara: Yizhou, Lizhou, Zizhou, dan Kuizhou.Asal nama-nama provinsi di China , People's Daily Online. Perkataan chuan () di sini bermaksud 'dataran', bukan 'sungai' seperti yang lazimnya difahami. Selain bentuk romanisasi peta pos dan Wade–Giles, nama ini juga pernah dirumus secara tidak rasmi sebagai Szű-chuan dan Szechuen.

Pada zaman kuno, kawasan Sichuan moden termasuk Chongqing yang kini terpisah dikenali oleh orang Cina sebagai Ba–Shu, merujuk kepada negara kuno Ba dan Shu yang dahulu menduduki Lembangan Sichuan. Shu terus digunakan untuk merujuk kepada rantau ini hingga kini; beberapa negara yang ditubuhkan di sini juga menggunakan nama sama, contohnya, Shu dari zaman Tiga Kerajaan (220–280), serta Shu Lama dan Shu Kemudian semasa era Sepuluh Kerajaan (907–979). Kini, aksara Shu dan Chuan digunakan secara meluas sebagai singkatan untuk Sichuan.

Wilayah ini dahulu dikenali sebagai "China Barat" oleh mubaligh Protestan.

Sejarah
Prasejarah
Lembangan Sichuan dan kawasan berhampiran dalam lembangan Sungai Yangtze merupakan pusat tamadun pribumi sejak sekurang-kurangnya abad ke-15 SM, sejajar dengan zaman Dinasti Shang di utara China. Rantau ini mempunyai kepercayaan dan pandangan dunia tersendiri. Budaya yang terawal digali ialah Budaya Baodun (sekitar 2700–1750 SM) yang ditemui di Dataran Chengdu.

Kerajaan Ba dan Shu
Negara pribumi paling penting ialah Ba dan Shu.

Ba berkembang ke Sichuan dari Lembah Sungai Han di Shaanxi dan Hubei ke hilir melalui Sungai Jialing sehingga ke pertemuannya dengan Yangtze di Chongqing.

Shu menduduki lembah Min, termasuk Chengdu dan kawasan lain di barat Sichuan. Kewujudan negara awal Shu tidak direkodkan dengan baik dalam catatan sejarah utama China. Namun, ia disebut dalam Kitab Dokumen sebagai sekutu kepada Zhou.Shujing  Teks asal:  Catatan tentang Shu wujud dalam bentuk campuran kisah mitologi dan legenda sejarah yang dicatatkan dalam rekod tempatan seperti Kronik Huayang yang disusun semasa Dinasti Jin (266–420), dan kompilasi zaman Dinasti Han . Catatan-catatan ini mengandungi kisah rakyat seperti kisah  yang mengajar rakyat bercucuk tanam dan berubah menjadi burung kukuk selepas kematiannya.

Kewujudan tamadun maju dengan industri gangsa bebas di Sichuan dibuktikan dengan penemuan arkeologi pada tahun 1986 di sebuah kampung kecil bernama Sanxingdui di Guanghan, Sichuan. Tapak ini, dipercayai sebagai kota purba Shu, mula-mula ditemui oleh seorang petani tempatan pada tahun 1929 yang menjumpai artifak batu dan jed. Penggalian oleh ahli arkeologi hanya menemui sedikit penemuan penting sehingga tahun 1986 apabila dua lubang korban utama dijumpai mengandungi barangan gangsa menakjubkan serta artifak jed, emas, seramik dan batu. Penemuan ini dan lain-lain di Sichuan mencabar naratif sejarah konvensional bahawa budaya dan teknologi tempatan di Sichuan kurang maju berbanding dengan lembangan Sungai Kuning di China tengah.

Dinasti Qin
Pemerintah negara Qin yang bersifat ekspansionis dan berpangkalan di kawasan yang kini merupakan Gansu dan Shaanxi, merupakan ahli strategi pertama yang menyedari bahawa kepentingan ketenteraan kawasan ini setara dengan nilai komersial dan pertaniannya. Lembangan Sichuan dikelilingi oleh Banjaran Hengduan di barat, Banjaran Qin di utara, dan Dataran Tinggi Yungui di selatan. Oleh kerana Sungai Yangtze mengalir merentasi lembangan ini dan melalui kawasan berbahaya Tiga Gaung menuju ke timur dan selatan China, Sichuan menjadi kawasan penting untuk tentera amfibia dan tempat perlindungan bagi pelarian politik.

Tentera Qin menamatkan penaklukan mereka ke atas kerajaan Shu dan Ba pada tahun 316 SM. Sebarang rekod bertulis dan pencapaian sivil kerajaan terdahulu telah dimusnahkan. Pentadbir Qin memperkenalkan teknologi pertanian yang lebih baik. Li Bing membina sistem pengairan Dujiangyan untuk mengawal Sungai Min, salah satu anak sungai utama Yangtze. Sistem hidraulik yang inovatif ini terdiri daripada empangan boleh laras yang dapat dikawal mengikut musim untuk pengairan atau pencegahan banjir. Peningkatan hasil pertanian dan kutipan cukai menjadikan kawasan ini sebagai sumber bekalan dan tenaga manusia untuk usaha penyatuan China oleh Qin.

Dinasti Han
Sichuan berada di bawah kawalan autonomi raja-raja yang dilantik oleh keluarga diraja dinasti Han. Semasa jeda 11 tahun antara tahun 25 dan 36 Masihi, Sichuan dikawal oleh Kerajaan Chengjia. Berikutan kelemahan kerajaan pusat Dinasti Han pada abad kedua, lembangan Sichuan yang dikelilingi gunung dan mudah dipertahankan menjadi tempat pilihan bagi jeneral pemberontak untuk menubuhkan kerajaan yang mencabar kekuasaan maharaja Lembah Yangtze.

Tiga Kerajaan
Pada tahun 221, semasa perpecahan berikutan kejatuhan Dinasti Han Timur – era Tiga Kerajaan – Liu Bei menubuhkan kerajaan barat daya Shu Han (; 221–263) di beberapa bahagian Sichuan, Guizhou, dan Yunnan, dengan Chengdu sebagai ibu kota. Shu-Han mendakwa sebagai pewaris sah kepada dinasti Han.

Pada tahun 263, Cao Wei dari China Utara menakluk Kerajaan Shu-Han sebagai sebahagian daripada usaha penyatuan China. Pengeluaran garam menjadi industri utama di Daerah Ziliujing. Semasa tempoh Enam Dinasti yang penuh dengan perpecahan, Sichuan mula dihuni oleh kaum minoriti bukan Han, disebabkan penghijrahan Orang Gelao dari Dataran Tinggi Yunnan–Guizhou ke lembangan Sichuan.

Dinasti Tang
Sichuan berada di bawah kawalan tegas kerajaan pusat China semasa Dinasti Sui, tetapi pada era seterusnya, iaitu Dinasti Tang, Sichuan kembali meraih kedudukan politik dan budaya yang pernah dinikmati semasa zaman Han. Chengdu dikenali di peringkat nasional sebagai pembekal tentera dan tempat tinggal Du Fu, yang kadang-kala digelar penyair terhebat China. Semasa Pemberontakan An Lushan (755–763), Maharaja Xuanzong dari Tang melarikan diri dari Chang'an ke Sichuan, yang menjadi tempat perlindungannya. Wilayah ini mengalami kemusnahan akibat peperangan berterusan dan tekanan ekonomi apabila ia diserang oleh Empayar Tibet.

Lima Dinasti dan Sepuluh Kerajaan
Pada zaman Lima Dinasti dan Sepuluh Kerajaan, Sichuan menjadi pusat kepada kerajaan Shu Lama dengan ibu kota di Chengdu. Pada tahun 925, kerajaan ini diserap ke dalam Tang Kemudian tetapi memperoleh kembali kemerdekaan di bawah Meng Zhixiang yang menubuhkan Shu Kemudian pada tahun 934. Shu Kemudian bertahan sehingga 965 sebelum diserap ke dalam Song.

Dinasti Song dan Yuan
Semasa zaman Dinasti Song (960–1279), rakyat Sichuan dapat mempertahankan diri daripada serangan Tibet dengan bantuan kerajaan pusat. Terdapat pemberontakan terhadap Song yang dipimpin oleh Li Shun pada tahun 994 dan Wang Jun pada tahun 1000. Sichuan juga menyaksikan kebangkitan budaya melalui penyair agung seperti Su Xun (), Su Shi, dan Su Zhe.

Meskipun wang kertas telah diketahui sejak zaman Dinasti Tang, pada tahun 1023 Masihi, wang kertas pertama dalam sejarah manusia yang sah digunakan () telah dikeluarkan di Chengdu.Horesh Niv , 2012, "From Chengdu to Stockholm: A Comparative Study of the Emergence of Paper Money in East and West"Hans G. Wiedemann & Gerhard Bayer, 1992, "Pendekatan terhadap artifak kuno China menggunakan analisis haba", Elsevier Science Publishers B.V., AmsterdamPan Jixing, 1998, "Mengenai asal-usul teknik jenis logam boleh-alih", Chinese Science Bulletin

Pada zaman Song juga, majoriti penduduk asal orang Ba di timur Sichuan telah berasimilasi menjadi etnik Han.

Pada abad ke-12 dan ke-13, Dinasti Song Selatan membina pertahanan bersepadu menentang Yuan Mongolia, di Sichuan dan Xiangyang. Negara Song Selatan memonopoli industri teh Sichuan untuk membeli kuda perang, namun campur tangan negara ini akhirnya membawa kemusnahan ekonomi tempatan.

Garis pertahanan ini akhirnya ditembusi selepas penggunaan pertama senjata api dalam sejarah semasa Pertempuran Xiangyang selama enam tahun yang berakhir pada tahun 1273. Didakwa bahawa terdapat sejuta tulang rangka dari pelbagai jenis haiwan perang serta askar Song dan Yuan yang terkorban dalam pertempuran di kota tersebut, meskipun angka itu mungkin sangat dibesar-besarkan.

Jumlah keluarga yang direkodkan di Sichuan merosot daripada 2,640,000 keluarga, [Li Xinchuan], "",  [Wenhai Publishing Co.], 1967. Set pertama, seksyen 7, halaman 15 seperti dalam bancian tahun 1162 Masihi, kepada hanya 120,000 keluarga [Li Xinchuan], "",  [Wenhai Publishing Co.], 1967. Set pertama, seksyen 7, halaman 16 pada tahun 1282 Masihi.C. P. Atwood – Ensiklopedia Mongolia dan Empayar Mongol Kemerosotan ini mungkin berpunca daripada pemindahan paksa ke wilayah lain, pemindahan secara sukarela ke provinsi berdekatan, bancian yang tidak lengkap atau tidak tepat, dan kematian akibat peperangan.

Satu contoh pemindahan paksa rakyat Sichuan ke Mongolia berlaku selepas satu pertempuran pada tahun 1259 apabila lebih 80,000 orang ditawan dari sebuah kota di Sichuan dan dihantar ke Mongolia.

 Dinasti Ming 
Dinasti Ming menewaskan kerajaan Xia pimpinan Ming Yuzhen yang memerintah Sichuan.

Sepanjang dinasti Ming, banyak binaan seni bina utama dibina di Sichuan. Buddhisme kekal berpengaruh di wilayah ini. Tokong Bao'en ialah kompleks biara abad ke-15 yang dipelihara dengan baik, dibina antara tahun 1440 dan 1446 semasa pemerintahan Maharaja Zhengtong (1427–64). Dewan Dabei memuja patung kayu Guanyin berlengan seribu, manakala Dewan Huayan mengandungi kabinet sutra berputar. Lukisan dinding, arca, dan hiasan lain di sini dianggap karya agung era Ming.

Pertengahan abad ke-17, pemimpin pemberontak petani Zhang Xianzhong (1606–1646) dari Yan'an, Wilayah Shaanxi, yang digelar "Harimau Kuning", mengetuai tenteranya dari utara China ke selatan dan menakluk Sichuan. Setelah menawan wilayah ini, beliau mengisytiharkan dirinya sebagai maharaja Dinasti Daxi (). Akibat tentangan dari golongan elit tempatan, beliau melakukan pembunuhan besar-besaran, membunuh kira-kira satu pertiga penduduk Sichuan. Akibat pembunuhan tersebut dan kekacauan berterusan semasa peralihan Ming-Qing, populasi Sichuan merosot dengan ketara, memerlukan penempatan semula besar-besaran dari Wilayah Huguang (kini Hubei dan Hunan) serta wilayah lain semasa Dinasti Qing.

 Dinasti Qing 

Sichuan pada asalnya merupakan tempat asal keturunan keluarga Deng sehingga salah seorang daripada mereka dilantik sebagai pegawai di Guangdong semasa Dinasti Ming. Namun, dalam rancangan Qing untuk meningkatkan populasi pada tahun 1671, mereka kembali ke Sichuan. Pada tahun 1904, Deng Xiaoping telah dilahirkan di Sichuan.

Semasa Dinasti Qing, Sichuan digabungkan bersama Shaanxi dan Shanxi membentuk "Shenzhuan" dalam dua tempoh, iaitu antara tahun 1680–1731 dan 1735–1748. Sempadan semasa wilayah Sichuan (yang ketika itu termasuk Chongqing) ditetapkan pada awal abad ke-18. Selepas Perang China-Nepal di sempadan barat daya China, kerajaan Qing memberikan kuasa pentadbiran terus kepada kerajaan wilayah Sichuan ke atas kawasan berpenduduk minoriti di barat Kangding, yang sebelumnya ditadbir oleh seorang amban.

Satu empangan tanah runtuh di Sungai Dadu akibat gempa bumi runtuh pada 10 Jun 1786. Banjir besar yang terhasil menyebabkan 100,000 kematian.Schuster, R.L. dan G. F. Wieczorek, "Pencetus dan jenis tanah runtuh" dalam Landslides: Proceedings of the First European Conference on Landslides 2002 A.A. Balkema Publishers. hlm.66  

 Republik China 
Pada awal abad ke-20, Republik China yang baru ditubuhkan mewujudkan Daerah Pentadbiran Khas Chuanbian () di kawasan barat Lembangan Sichuan. Daerah Khas ini kemudiannya menjadi wilayah Xikang, merangkumi kawasan yang didiami oleh etnik Yi, Tibet, dan Qiang di sebelah barat, dan juga sebahagian timur Wilayah Autonomi Tibet kini.

Pada abad ke-20 juga, apabila Beijing, Shanghai, Nanjing, dan Wuhan telah ditawan oleh Jepun semasa Perang China-Jepun Kedua, ibu negara Republik China dipindahkan sementara ke Chongqing, sebuah bandar utama di Sichuan ketika itu. Kesan berkekalan dari perpindahan ini ialah provinsi pedalaman berdekatan seperti Shaanxi, Gansu, dan Guizhou yang sebelum ini tidak mempunyai universiti moden berasaskan Barat mula dimajukan dalam bidang pendidikan.

Kesukaran untuk mengakses kawasan ini melalui darat dari timur China serta cuaca berkabus yang menjejaskan ketepatan pengeboman Jepun ke atas Lembangan Sichuan menjadikan wilayah ini kubu kuat kerajaan Kuomintang pimpinan Chiang Kai-shek antara tahun 1938 hingga 1945 dan menyumbang kepada berlakunya Pengeboman Chongqing.

Perang China-Jepun Kedua disusuli semula oleh Perang Saudara China, dan apabila bandar-bandar di China Timur jatuh ke tangan Komunis, kerajaan Kuomintang cuba sekali lagi menjadikan Sichuan sebagai kubu terakhir mereka di tanah besar. Namun Sichuan telah lama mempunyai aktiviti komunis kerana ia merupakan sebahagian daripada laluan Perarakan Jauh. Chiang Kai-shek sendiri terbang ke Chongqing dari Taiwan pada November 1949 untuk memimpin pertahanan. Namun, pada bulan yang sama, Chongqing berpihak kepada Komunis, diikuti oleh Chengdu pada 10 Disember. Jeneral Kuomintang Wang Sheng ingin kekal bersama tenteranya untuk meneruskan perang gerila menentang Komunis di Sichuan, tetapi diarahkan pulang ke Taiwan. Ramai tenteranya turut menuju ke sana melalui Burma.

 Republik Rakyat China 
Republik Rakyat China ditubuhkan pada tahun 1949 dan membahagikan Sichuan kepada empat kawasan serta memisahkan perbandaran Chongqing. Sichuan disusun semula pada tahun 1952, dan Chongqing dimasukkan semula pada tahun 1954. Sementara itu, wilayah Xikang yang terdahulu dibahagi, dengan bahagian baratnya diserap ke dalam Tibet, dan bahagian timurnya menjadi sebahagian dari Sichuan.

Wilayah ini sangat terkesan oleh Kebuluran Besar China antara tahun 1959 hingga 1961, dengan dianggarkan sekitar 9.4 juta orang (13.07% daripada populasi pada masa itu) terkorban.

Pada tahun 1978, apabila Deng Xiaoping mengambil alih kuasa, Sichuan menjadi antara wilayah pertama yang melaksanakan eksperimen sistem ekonomi pasaran.

Dari tahun 1955 hingga 1997, Sichuan merupakan wilayah paling ramai penduduk di China; populasi mencapai angka 100 juta sejurus selepas bancian 1982 mencatatkan angka 99,730,000 orang. Keadaan ini berubah pada tahun 1997 apabila bandar sub-provinsi Chongqing serta tiga wilayah sekitar Fuling, Wanxian, dan Qianjiang dipisahkan untuk membentuk Perbandaran Chongqing yang baharu. Perbandaran ini ditubuhkan bagi mengetuai usaha pembangunan ekonomi kawasan barat China, serta menyelaras pemindahan penduduk dari kawasan empangan Projek Empangan Tiga Gaung.

Pada tahun 1997, apabila Sichuan dipisahkan, jumlah keseluruhan penduduk kedua-dua bahagian dicatatkan sebanyak 114,720,000 orang. Sehingga tahun 2010, Sichuan merupakan wilayah ke-3 terbesar di China (paling besar antara wilayah dengan lebih 50 juta penduduk) dan ke-4 paling ramai penduduk.

Pada 12 Mei 2008, satu gempa bumi bermagnitud 7.9/8.0 melanda kawasan  barat laut dari ibu kota wilayah Chengdu. Menurut data rasmi, lebih 87,000 orang terkorban dan berjuta-juta kehilangan tempat tinggal., dan 

 Pembahagian pentadbiran 
Sichuan terdiri daripada dua puluh satu pembahagian peringkat wilayah: lapan belas bandar peringkat wilayah (termasuk satu bandar sub-provinsi) dan tiga wilayah autonomi:
Pembahagian pentadbiran Sichuan  510300  Zigong 4,373.13  2,489,256  Daerah Ziliujing  4  2    510400  Panzhihua 7,423.42  1,212,203  Daerah Dong  3  2    510500  Luzhou 12,233.58  4,254,149  Daerah Jiangyang  3  4    510600  Deyang 5,951.55  3,456,161  Daerah Jingyang  2  1   3 510700  Mianyang 20,267.46  4,868,243  Daerah Fucheng  3  4  1  1 510800  Guangyuan 16,313.70  2,305,657  Daerah Lizhou  3  4    510900  Suining 5,323.85  2,814,196  Daerah Chuanshan  2  2   1 511000  Neijiang 5,385.33  3,140,678  Daerah Shizhong  2  2   1  511100  Leshan 12,827.49  3,160,168  Daerah Shizhong  4  4  2  1 511300  Nanchong 12,479.96  5,607,565  Daerah Shunqing  3  5   1 511400  Meishan 7,173.82  2,955,219  Daerah Dongpo  2  4    511500  Yibin 13,293.89  4,588,804  Daerah Cuiping  3  7    511600  Guang'an 6,301.41  3,254,883  Daerah Guang'an  2  3   1 511700  Dazhou 16,591.00  5,385,422  Daerah Tongchuan  2  4   1 511800  Ya'an 15,213.28  1,434,603  Daerah Yucheng  2  6    511900  Bazhong 12,301.26  2,712,894  Daerah Bazhou  2  3    512000  Ziyang 7,962.56  2,308,631  Daerah Yanjiang  1  2    513200  Wilayah Autonomi Tibet dan Qiang Ngawa 82,383.32  822,587  Bandar Barkam   12   1 513300  Wilayah Autonomi Tibet Garzê 147,681.37  1,107,431  Bandar Kangding   17   1 513400  Wilayah Autonomi Yi Liangshan 60,422.67  4,858,359  Bandar Xichang   14  1  2 
Pembahagian pentadbiran dalam bahasa Cina dan pelbagai romanisasi Bahasa Inggeris  Bahasa Cina  Pinyin  Romanisasi Sichuan Wilayah Sichuan    Sìchuān Shěng  si4 cuan1 sen3 Chengdu    Chéngdū Shì  cen2 du1 si4 Zigong    Zìgòng Shì   Panzhihua    Pānzhīhuā Shì   Luzhou    Lúzhōu Shì  nu2 zou1 si4 Deyang    Déyáng Shì   Mianyang    Miányáng Shì   Guangyuan    Guǎngyuán Shì   Suining    Sùiníng Shì  xu4 nin2 si4 Neijiang    Nèijiāng Shì  nui4 jiang1 si4 Leshan    Lèshān Shì   Nanchong    Nánchōng Shì  lan2 cong1 si4 Meishan    Méishān Shì  mi2 san1 si4 Yibin    Yíbīn Shì  ni2 bin1 si4 Guang'an    Guǎng'ān Shì   Dazhou    Dázhōu Shì   Ya'an    Yǎ'ān Shì   Bazhong    Bāzhōng Shì   Ziyang    Zīyáng Shì  Wilayah Autonomi Tibet dan Qiang Ngawa    Ābà Zangzú Qiāngzú Zìzhìz
 Kawasan bandar 
 Populasi mengikut kawasan bandar di bandar peringkat wilayah & daerah #  Bandar  Kawasan bandar 2020  Kawasan bandar 2010  Populasi bandar 20201Chengdu13,568,3576,316,92220,937,7572Mianyang1,549,499967,0074,868,2433Yibin1,290,555549,6504,588,8044Nanchong1,254,455890,4025,607,5655Luzhou1,128,479742,2744,254,1496Dazhou1,112,996379,4675,385,4227Zigong868,565666,2042,489,2568Suining829,356549,8262,814,1969Leshan819,038678,7523,160,16810Meishan732,757347,5462,955,21911Deyang716,820530,1223,456,16112Panzhihua686,063631,2581,212,20313Xichang636,367466,73214Neijiang615,845586,4453,140,67815Jianyang591,224365,38616Guangyuan556,842407,7562,305,65717Bazhong549,128477,2352,712,89418Guang'an485,180317,5023,254,88319Ziyang462,287376,3872,308,63120Shehong442,85221Dujiangyan436,619317,62722Chongzhou391,259206,44823Jiangyou387,892312,15424Pengzhou383,409263,19925Guanghan368,933235,87226Ya'an343,062208,9401,434,60327Qionglai322,777190,09928Langzhong303,044242,53529Longchang275,41930Emeishan252,682220,34931Mianzhu232,761192,00132Shifang223,320187,47333Wanyuan172,148129,61734Huaying145,959119,22835Kangding69,72836Barkam31,405

Ekonomi
imej|kanan|Chengdu IFS
imej|Kawasan Baharu Tianfu

Sichuan ialah ekonomi peringkat wilayah keenam terbesar di China, yang terbesar di China Barat dan kedua terbesar dalam kalangan wilayah pedalaman selepas Henan. Sehingga tahun 2021, KDNK nominalnya ialah 5,385 bilion yuan (AS$847.68 bilion), melebihi KDNK Turki yang berjumlah 815 bilion. Jika dibandingkan dengan negara, ia akan menjadi ekonomi ke-18 terbesar serta penduduk ke-19 terbanyak pada tahun 2021. Pada tahun 2021, KDNK nominal per kapita ialah 64,357 RMB (AS$10,120). Pada tahun yang sama, pendapatan bersih per kapita bagi penduduk luar bandar ialah 17,575 yuan (AS$2,760). Pendapatan boleh guna per kapita bagi penduduk bandar pula secara purata ialah 41,444 yuan (AS$6,510).

Sichuan secara sejarah dikenali sebagai "Wilayah Kemakmuran". Ia merupakan salah satu pangkalan utama pengeluaran pertanian di China. Tanaman bijirin, termasuk padi dan gandum, merupakan hasil utama dengan jumlah pengeluaran yang menduduki tempat pertama di China pada tahun 1999. Tanaman komersial termasuk buah sitrus, tebu, ubi keledek, pic, dan anggur. Sichuan juga mempunyai pengeluaran daging khinzir tertinggi dalam semua wilayah dan pengeluaran kokon ulat sutera kedua tertinggi pada tahun 1999. Sichuan kaya dengan sumber mineral. Ia mempunyai lebih daripada 132 jenis sumber mineral bawah tanah yang telah dibuktikan termasuk vanadium, titanium, dan litium, dengan jumlah terbesar di China. Wilayah Panxi sahaja memiliki 13.3% simpanan besi, 93% titanium, 69% vanadium, dan 83% kobalt dalam seluruh negara. Sichuan turut mempunyai rizab gas asli terbukti terbesar di China (seperti ladang gas Dazhou dan ladang gas Yuanba), yang kebanyakannya dihantar ke wilayah timur yang lebih maju.

Sichuan ialah salah satu pusat perindustrian utama China. Ia menerima pelaburan besar dari China dalam kapasiti industri semasa kempen Barisan Ketiga. Selain industri berat seperti arang batu, tenaga, besi, dan keluli, wilayah ini turut membangunkan sektor industri ringan termasuk bahan binaan, pemprosesan kayu, makanan, dan sutera. Chengdu dan Mianyang ialah pusat pengeluaran tekstil dan produk elektronik. Deyang, Panzhihua, dan Yibin masing-masing merupakan pusat pengeluaran mesin, industri metalurgi, dan arak. Pengeluaran arak Sichuan merangkumi 21.9% daripada jumlah pengeluaran negara pada tahun 2000.

Kemajuan besar telah dicapai dalam membangunkan Sichuan sebagai pangkalan industri berteknologi tinggi moden, dengan menggalakkan pelaburan domestik dan asing dalam sektor elektronik dan teknologi maklumat (seperti perisian), jentera dan metalurgi (termasuk automotif), hidroelektrik, farmaseutikal, makanan dan minuman.

Industri automotif ialah sektor penting dalam industri jentera Sichuan. Kebanyakan syarikat pengeluar kenderaan terletak di Chengdu, Mianyang, Nanchong, dan Luzhou.

Industri penting lain di Sichuan termasuk aeroangkasa dan industri pertahanan (ketenteraan). Sebilangan roket China (roket Long March) dan satelit telah dilancarkan dari Pusat Pelancaran Satelit Xichang, yang terletak di bandar Xichang.

Landskap dan tinggalan sejarah yang kaya turut menjadikan wilayah ini pusat pelancongan.

Empangan Tiga Gaung, empangan terbesar yang pernah dibina, telah dibangunkan di Sungai Yangtze di wilayah Hubei yang berhampiran, untuk mengawal banjir di Lembangan Sichuan, wilayah jiran Yunnan, dan kawasan hilir. Rancangan ini dipuji sebagai usaha China ke arah sumber tenaga alternatif dan pembangunan ekonomi industri dan komersialnya, namun turut dikecam kerana penempatan semula besar-besaran, kehilangan tapak arkeologi, dan kerosakan ekologi.
 Zon pembangunan ekonomi 

 Zon Perdagangan Bebas Komprehensif Berteknologi Tinggi Chengdu 
Zon ini telah diluluskan oleh Majlis Negara pada 18 Oktober 2010, dan melepasi penilaian kebangsaan pada 25 Februari 2011. Ia mula beroperasi secara rasmi pada Mei 2011. Zon ini merupakan gabungan dan peluasan daripada Zon Pemprosesan Eksport Chengdu dan Pusat Logistik Terikat Chengdu. Terletak di Zon Perindustrian Berteknologi Tinggi Chengdu Barat, ia meliputi keluasan 4.68 kilometer persegi dan dibahagikan kepada tiga kawasan: A, B dan C.

Industri utama termasuk pembuatan komputer riba, komputer tablet, wafer, pembungkusan dan ujian cip, komponen elektronik, pemesinan berketepatan tinggi, dan biofarmaseutikal. Zon ini telah menarik syarikat multinasional ternama seperti Intel, Foxconn, Texas Instruments, Dell dan lain-lain.

Pada tahun 2020, jumlah import dan eksport zon ini (termasuk subzon Shuangliu) mencecah 549.1 bilion yuan, merangkumi 68% jumlah perdagangan luar wilayah, dan mengekalkan kedudukan pertama di kalangan semua zon perdagangan bebas kebangsaan selama tiga tahun berturut-turut.

 Zon Pembangunan Ekonomi dan Teknologi Chengdu 
Zon ini diluluskan sebagai zon pembangunan peringkat kebangsaan pada Februari 2000. Ia kini meliputi kawasan yang telah dibangunkan seluas  dan kawasan yang dirancang seluas . Terletak 13.6 km di timur Chengdu, ibu kota Sichuan, ia menjadi hab penting bagi pelaburan asing.

Industri yang digalakkan termasuk kejuruteraan mekanikal, elektronik, bahan binaan baharu, farmaseutikal, dan pemprosesan makanan.

 Zon Pemprosesan Eksport Chengdu 
Zon ini merupakan salah satu daripada 15 zon pemprosesan eksport pertama yang diluluskan oleh Majlis Negara pada April 2000. Pada tahun 2002, kawasan baratnya seluas  dirasmikan dalam Zon Berteknologi Tinggi Chengdu.

 Zon Pembangunan Perindustrian Berteknologi Tinggi Chengdu 
Ditubuhkan pada tahun 1988 dan diluluskan sebagai zon pembangunan berteknologi tinggi nasional pada 1991, ia merupakan salah satu daripada yang pertama seumpamanya di China. Pada tahun 2000, ia dibuka kepada APEC dan terus dikenali sebagai zon berteknologi tinggi nasional yang terkemuka.

Zon ini meliputi kawasan seluas , terdiri daripada Taman Selatan dan Taman Barat. Taman Selatan memberi tumpuan kepada inovasi, R&D, industri perkhidmatan moden dan ekonomi ibu pejabat, dengan keutamaan kepada industri perisian. Taman Barat pula menyasarkan kelompok industri elektronik, bioperubatan, dan jentera berketepatan tinggi.

 Zon Pembangunan Perindustrian Berteknologi Tinggi Mianyang 
Zon ini ditubuhkan pada tahun 1992 dengan kawasan perancangan seluas . Terletak 96 km dari Chengdu dan 8 km dari Lapangan Terbang Mianyang, zon ini telah menjana output industri sebanyak 177.4 bilion yuan, KDNK 46.2 bilion yuan, dan hasil cukai 6.768 bilion yuan sejak penubuhannya. Terdapat lebih 136 syarikat berteknologi tinggi di zon ini, mewakili lebih 90% daripada output industri keseluruhan.

Industri utama termasuk elektronik maklumat, biofarmaseutikal, bahan baharu, serta pengeluaran kenderaan dan komponen.

 Lapangan terbang 
Lapangan Terbang Antarabangsa Shuangliu Chengdu ialah lapangan terbang keempat paling sibuk di tanah besar China. Ia termasuk dalam 30 lapangan terbang paling sibuk di dunia pada tahun 2015, dan yang paling sibuk di kawasan barat dan tengah China. Ia juga merupakan lapangan terbang kelima paling sibuk dari segi trafik kargo di China pada tahun 2013. Lapangan terbang Chengdu ialah hab kepada Sichuan Airlines, Chengdu Airlines, Shenzhen Airlines, Tibet Airlines, China Southern Airlines, China Eastern Airlines, Lucky Air, dan Air China. Selain Lapangan Terbang Shuangliu, Lapangan Terbang Antarabangsa Tianfu Chengdu telah dibuka pada tahun 2021.

Lapangan terbang Chengdu juga menyediakan transit bebas visa selama 144 jam untuk warga asing dari 53 negara.

 Lebuh raya ekspres 
Pada 3 November 2007, Biro Pengangkutan Sichuan mengumumkan bahawa Lebuhraya Suining-Chongqing telah siap dibina selepas tiga tahun pembinaan. Selepas bahagian Chongqing disiapkan, lebuh raya sepanjang  ini menghubungkan Lebuhraya Chengdu-Nanchong dan membentuk laluan ekspres terpendek dari Chengdu ke Chongqing. Lebuh raya baharu ini adalah  lebih pendek daripada jalan sedia ada antara Chengdu dan Chongqing; maka masa perjalanan antara kedua-dua bandar dikurangkan selama satu jam, menjadi dua setengah jam. Lebuh raya Sui-Yu ialah jejambat empat lorong dengan had laju 80km/j. Jumlah pelaburan ialah 1.045 bilion yuan.

 Rel 
Kumpulan Kereta Api Chengdu China beribu pejabat di Chengdu, ibu negeri Sichuan, dan menguruskan sistem kereta api di Sichuan, Chongqing, dan Guizhou. Laluan kereta api utama di Sichuan termasuk Kereta api Baoji–Chengdu, Kereta api Chengdu–Chongqing, Kereta api Chengdu–Kunming, Kereta api Neijiang–Kunming, Suining–Chongqing, dan Chengdu–Dazhou. Laluan kereta api laju di wilayah ini termasuk Kereta api laju Chengdu–Chongqing, Kereta api laju Xi'an–Chengdu, Kereta api laju Chengdu–Guiyang, dan kereta api laju Chengdu–Kunming. Kereta api pinggir bandar menghubungkan Chengdu dan Dujiangyan.

 Demografi 
Kebanyakan penduduk wilayah ini ialah orang Han (95% daripada jumlah penduduk wilayah), yang tinggal di seluruh kawasan kecuali di barat jauh. Maka, terdapat juga minoriti etnik yang ketara seperti orang Tibet, orang Yi, orang Qiang, dan orang Nakhi yang mendiami bahagian barat yang terdedah kepada cuaca buruk, bencana alam, dan keadaan alam sekitar yang rapuh serta kemiskinan. Ibu kota Chengdu menempatkan komuniti Tibet yang besar, dengan 30,000 penduduk tetap Tibet dan sehingga 200,000 penduduk terapung Tibet. Lipo Timur, yang termasuk dalam sama ada kumpulan Yi atau orang Lisu, serta A-Hmao, juga merupakan antara kumpulan etnik di wilayah ini.

Sichuan merupakan wilayah paling ramai penduduk di China sebelum Chongqing menjadi wilayah perbandaran terkawal langsung; kini ia merupakan wilayah keempat paling ramai penduduk, selepas Guangdong, Shandong, dan Henan. Menjelang 1832, Sichuan ialah wilayah paling ramai penduduk di China, dengan anggaran populasi 21 juta ketika itu. Ia merupakan entiti subnasional ketiga paling ramai penduduk di dunia ketika itu, selepas Uttar Pradesh di India dan Republik Sosialis Persekutuan Soviet Rusia sehinggalah Kesatuan Soviet dibubarkan pada tahun 1991. Sichuan juga ialah salah satu daripada hanya lapan bahagian subnasional yang pernah mencapai populasi 100 juta (Uttar Pradesh, RSFS Rusia, Maharashtra, Sichuan, Bihar, Shandong, Guangdong, dan Punjab). Kini, ia berada pada kedudukan ke-10.
 Agama 


Agama yang dominan di Sichuan ialah agama rakyat Cina, tradisi Taoisme, dan Buddha Cina. Menurut tinjauan yang dijalankan pada 2007 dan 2009, sebanyak 10.6% penduduk mempercayai dan terlibat dalam agama nenek moyang Cina, manakala 0.68% pula mengenal pasti diri sebagai penganut Kristian. Menurut penerbitan Jepun Tokyo Sentaku pada tahun 1999, terdapat 2 juta anggota Yiguandao (Tiandao) di Sichuan, bersamaan dengan 2.4% daripada jumlah penduduk wilayah itu.

Laporan tersebut tidak menyatakan angka bagi agama lain; majoriti besar penduduk sama ada tidak beragama atau terlibat dalam agama rakyat, Buddha, dan sebagainya. Buddha Tibet meluas, terutamanya di kawasan yang didiami oleh etnik Tibet. Sichuan juga merupakan salah satu tempat asal bagi gerakan keagamaan awal Taoisme Tuan Langit.

Menurut "Vestiges of Zoroastrianism in Medieval Sichuan" oleh Yao Chongxin, profesor dari Universiti Sun Yat-sen, Zoroastrianisme berkembang pada zaman Dinasti Tang (618–907), Shu Terdahulu (907–925), Shu Kemudian (934–965), dan Dinasti Song (960–1279).

Sebuah Pusat Yahudi Chabad telah ditubuhkan di Chengdu pada tahun 2012. Selepas berpindah lima kali, lokasi tetap akhirnya diperoleh di Daerah Wuhou.

Budaya
Orang Sichuan (Sichuanese:  Ba1su2ren2; IPA: ; juga dikenali sebagai , ,  atau ) ialah subkumpulan kaum Han Cina yang mendiami sebahagian besar wilayah Sichuan dan Chongqing yang berjiran.

Sejak abad ke-9 SM, kerajaan Shu (di Dataran Chengdu) dan Ba (yang beribu kota awal di Enshi City di Hubei dan menguasai sebahagian Lembah Han) muncul sebagai pusat kebudayaan dan pentadbiran dengan kerajaan masing-masing. Walaupun akhirnya kerajaan Shu dan Ba dimusnahkan oleh dinasti Qin, pemerintahan Qin mempercepat kemajuan teknologi dan pertanian Sichuan, menjadikannya setanding dengan Lembah Sungai Kuning.

Bahasa Ba–Shu yang kini telah pupus, berasal daripada pendatang zaman Qin, mewakili pecahan terawal daripada apa yang kini dikenali sebagai Cina Tengah. 

Semasa dinasti Yuan dan Ming, populasi kawasan ini berkurangan akibat peperangan dan wabak bubonik. Pendatang dari wilayah Hubei moden telah mengisi kekosongan demografi, menggantikan bahasa Cina yang lebih awal dengan dialek baharu.

Peringatan Li Bai, terletak di Jiangyou, ialah muzium memperingati penyair China, Li Bai dari zaman dinasti Tang (618–907), dibina di tempat beliau membesar. Pembinaannya bermula pada tahun 1962 sempena ulang tahun ke-1200 kematian beliau, siap pada tahun 1981, dan dibuka kepada umum pada Oktober 1982. Memorial ini dibina dalam gaya taman klasik Tang.

Pada tahun 2003, Sichuan mempunyai "88 pasukan persembahan seni, 185 pusat kebudayaan, 133 perpustakaan dan 52 muzium". Syarikat-syarikat yang berpusat di Sichuan turut menghasilkan 23 siri televisyen dan satu filem.

Bahasa

Dahulunya, orang Sichuan bertutur dalam bahasa Cina tempatan yang dikenali sebagai Cina Ba-Shu atau Sichuan Lama sebelum ia pupus pada zaman dinasti Ming. Kini, kebanyakan mereka bertutur dalam Mandarin Sichuanese. Dialek Minjiang dipercayai oleh sesetengah ahli linguistik sebagai keturunan langsung Sichuan Lama, tetapi belum ada bukti konklusif sama ada ia berasal daripada Ba-Shu atau Mandarin Barat Daya.

Bahasa yang dituturkan di Sichuan umumnya berasal daripada tiga subkeluarga dalam keluarga bahasa Sino-Tibet.

Varieti Cina yang paling meluas di Sichuan ialah Sichuanese, yang juga menjadi lingua franca di Sichuan, Chongqing, dan sebahagian Wilayah Autonomi Tibet. Walaupun diklasifikasikan secara umum sebagai dialek Mandarin Cina, Sichuanese sangat berbeza dalam sebutan, kosa kata, malah tatabahasa jika dibandingkan dengan Bahasa Cina Piawai. Dialek Minjiang secara khusus amat sukar difahami oleh penutur dialek Mandarin lain.

Wilayah Wilayah Autonomi Tibet Garzê dan Wilayah Autonomi Tibet dan Qiang Ngawa di barat Sichuan didiami oleh etnik Tibet dan Qiang. Orang Tibet bertutur dalam Khams dan Amdo, iaitu cabang Bahasa Tibetik, manakala orang Qiang bertutur dalam bahasa Qiangik dan juga kadangkala dalam Tibetik. Kaum Yi di Wilayah Autonomi Yi Liangshan di selatan Sichuan bertutur dalam Bahasa Nuosu, sebahagian daripada keluarga Lolo-Burma. Bahasa Yi ditulis dengan skrip Yi, sebuah sistem silabari yang diseragamkan pada tahun 1974.

Universiti Kebangsaan Minoriti Barat Daya memiliki salah satu jabatan Tibetologi yang paling menonjol di China, dan Penerbitan Minoriti Barat Daya mencetak bahan bacaan dalam bahasa minoriti. Di kawasan yang didiami etnik minoriti, terdapat papan tanda dwibahasa dan pengajaran di sekolah dalam bahasa bukan Mandarin.
 Kain broked Sichuan 
Umumnya dikenali sebagai "Shu jin" () dalam bahasa Cina, kain broked Sichuan digelar "ibu kepada kain broked di China" kerana usianya. Teknik sulaman ini berasal dari ibu kota Chengdu semasa zaman Kerajaan Purba Shu. Ia sangat terkenal di sepanjang Laluan Sutera, yang merangsang "eksotisme" dalam reka bentuk sulaman sepanjang milenium pertama, dengan kebanyakan corak diimport dari Sogdia dan wilayah lain di Asia Tengah. Menurut Buku Sui, pada tahun 605 M, ketua bengkel Sichuan yang menghasilkan sutera "bergaya barat" ialah seorang bernama He Chou, nama yang menunjukkan asal-usulnya dari Sogdia. Kebanyakan hasil sutera yang ditemui di Xinjiang (Turkestan Cina) dan Qinghai (Kerajaan Tuyuhun) disahkan berasal dari Sichuan.

 Masakan 

Sichuan terkenal dengan masakannya yang pedas dan penggunaan lada Sichuan akibat iklim lembapnya. Penduduk Sichuan berbangga dengan masakan mereka, yang dikenali sebagai salah satu daripada Empat Tradisi Hebat masakan Cina. Masakan di sini digambarkan sebagai "satu hidangan, satu rupa; ratusan hidangan, ratusan rasa", mencerminkan kepelbagaian yang terkenal. Ciri utama masakan Sichuan dirangkum dalam empat perkataan: pedas, panas, segar dan harum.Masakan Sichuan   – Gambar, keterangan, sejarah, dan contoh masakan Sichuan. Masakan Sichuan terkenal di seluruh China, begitu juga dengan tukang masaknya.

Salah satu hidangan terkenal dari Sichuan ialah steamboat Cina. Steamboat ialah sup Cina yang mengandungi pelbagai bahan dan makanan Asia Timur, dimasak dalam periuk sup yang mendidih di meja makan. Semasa mendidih, bahan-bahan dimasukkan dan dimasak terus di meja. Bahan biasa termasuk hirisan daging nipis, sayur berdaun, cendawan, wantan, ladu telur, tauhu, dan makanan laut. Hidangan ini biasanya dimakan bersama sos pencicah.

 Pendidikan 
 Kolej dan universiti 
Sehingga tahun 2022, Sichuan mempunyai 134 institusi pendidikan tinggi, menjadikannya negeri dengan jumlah tertinggi di China Barat dan kelima tertinggi di seluruh China selepas Jiangsu, Guangdong, Henan, dan Shandong.

 Universiti Sichuan (Chengdu)
 Universiti Jiaotong Barat Daya (Chengdu)
 Universiti Sains dan Teknologi Elektronik China (Chengdu)
 Universiti Kewangan dan Ekonomi Barat Daya (Chengdu)
 Universiti Teknologi Chengdu (Chengdu)
 Universiti Teknologi Maklumat Chengdu (Chengdu)
 Universiti Perubatan Tradisional Cina Chengdu (Chengdu)
 Universiti Penerbangan Awam China (Guanghan)
 Universiti Kebangsaan Barat Daya (Chengdu)
 Universiti Normal Sichuan (Chengdu)
 Universiti Pertanian Sichuan (Ya'an, Chengdu, Dujiangyan)
 Universiti Petroleum Barat Daya (Nanchong dan Chengdu)
 Universiti Xihua (Chengdu)
 Universiti Sains dan Teknologi Barat Daya (Mianyang)
 Universiti Normal Barat China (Nanchong)
 Kolej Perubatan Utara Sichuan (Nanchong)
 Universiti Panzhihua (Panzhihua)
 Kolej Polis Sichuan (Luzhou)
 Universiti Sains dan Kejuruteraan Sichuan (Zigong dan Yibin)
 Universiti Chengdu (Chengdu)
 Universiti Xichang (Xichang)
 Universiti Guru Aba (Wilayah Autonomi Tibet dan Qiang Ngawa)
 Universiti Yibin (Yibin)
 Pelancongan 
Tapak Warisan Dunia UNESCO di wilayah Sichuan dan perbandaran Chongqing termasuk:

 Ukiran Batu Dazu dan Karst Wulong (perbandaran Chongqing)
 Kawasan Menarik Sejarah dan Alam Huanglong
 Kawasan Menarik Sejarah dan Alam Lembah Jiuzhaigou
 Kawasan Menarik Gunung Emei, termasuk Kawasan Menarik Buddha Besar Leshan
 Gunung Qincheng dan Sistem Pengairan Dujiangyan
 Tempat Perlindungan Panda Gergasi Sichuan

Sehingga Julai 2013, bangunan terbesar di dunia, Pusat Global Abad Baru terletak di Chengdu. Dengan ketinggian , panjang , dan lebar , pusat ini menempatkan pusat beli-belah, panggung wayang, pejabat, hotel, taman air Paradise Island, pantai tiruan, skrin LED sepanjang , gelanggang luncur ais, kapal lanun, kampung Mediterranean palsu, matahari tiruan 24 jam, dan kawasan letak kereta sebanyak 15,000 tempat.

 Pautan luar 

 中国四川 Kerajaan Wilayah Sichuan
 Peta besar Sichuan
 Muzium Li Bai  di Pekan Zhongba Town, bahagian utara Daerah Jiangyou
 Contemporary Art Comes to Sichuan

Kategori:Wilayah di China