Arkean

Arkean, dalam sumber lama kadangkala dipanggil Arkeozoik, merupakan nama untuk eon kedua daripada empat eon geologi dalam sejarah Bumi, didahului oleh Eon Hadean dan diikuti oleh Eon Proterozoik. Archean mewakili tempoh masa dari  (juta tahun dahulu). Bedilan Berat Akhir yang dihipotesis bertindih dengan permulaan eon Arkean. Pengglasieran Huronian berlaku pada penghujung eon tersebut.

Bumi semasa eon Arkean kebanyakannya merupakan dunia air: terdapat kerak benua, tetapi sebahagian besarnya berada di bawah lautan yang lebih dalam daripada lautan hari ini. Kecuali beberapa kristal peninggalan yang jarang ditemui, kerak benua tertua hari ini wujud sejak eon Arkean. Kebanyakan butiran geologi eon Arkean telah musnah oleh aktiviti geologi pada zaman-zaman berikutan. Atmosfera Bumi juga jauh berbeza dari segi komposisi berbanding pada hari ini: atmosfera prabiota pada masa itu merupakan atmosfera penurunan yang kaya dengan metana dan kekurangan oksigen bebas.

Kehidupan terawal yang diketahui, kebanyakannya diwakili oleh tikar mikrob air cetek yang dipanggil stromatolit, bermula pada eon Arkean dan kekal sebagai prokariot ringkas (arkea dan bakteria) sepanjang zaman. Proses fotosintesis terawal, terutamanya oleh sianobakteria awal, muncul pada pertengahan/akhir eon Arkean dan membawa kepada perubahan kimia kekal di lautan dan atmosfera selepas eon Arkean.

 Etimologi dan perubahan dalam klasifikasi 
Perkataan Arkean berasal daripada perkataan Yunani  (), bermaksud 'permulaan, asal usul'. Eon Pra-kambria dipercayai tiada sebarang kehidupan (azoik); bagaimanapun, fosil ditemui dalam mendapan yang dinilai sebagai milik zaman Azoik. Sebelum eon Hadean diiktiraf, eon Arkean menjangkau sejarah awal Bumi dari pembentukannya kira-kira 4,540 juta tahun dahulu sehingga 2,500 juta tahun dahulu.

Berbanding berdasarkan stratigrafi, permulaan dan penghujung eon Arkean ditakrifkan secara kronometri. Sempadan bawah eon atau titik permulaan 4,031±3 juta tahun dahulu diiktiraf secara rasmi oleh Suruhanjaya Stratigrafi Antarabangsa, dengan titik permulaan tersebut merupakan usia pembentukan batuan tertua yang diketahui di Bumi. Oleh itu, bukti batuan dari eon Hadean sebelumnya dihadkan mengikut takrif kepada sumber bukan batuan dan sumber bukan daratan seperti butiran mineral individu dan sampel bulan.
kiri|thumb| Stromatolit terbenam di tepi Tasik Thetis, Australia Barat. Stromatolit eon Arkean ialah jejak fosil kehidupan pertama dan secara langsung ditemui di Bumi.

 Rujukan 

 Pautan luar