Yang Dipertuan Muda Riau

Yang Dipertuan Muda Riau (), atau Yamtuan Muda Riau atau Raja Muda Riau, ialah jawatan warisan dan pembesar utama Kesultanan Johor Lama dan Kesultanan Riau-Lingga. Jawatan ini dikhaskan untuk Opu Bugis Daeng Lima Bersaudara dan waris-warisnya oleh Sultan Johor ke-12, Sultan Sulaiman Badrul Alam Shah pada tahun 1722 selepas mereka membantu baginda mengalahkan Sultan Johor ke-11, Sultan Abdul Jalil Rahmat Shah (atau lebih dikenali dengan nama Raja Kechil) dan mengembalikan takhta Kesultanan Johor Lama kepada baginda. Yang Dipertuan Muda Riau juga memerintah Kepulauan Riau sebagai wilayah pegangannya. Yang Dipertuan Muda Riau pertama ialah Opu Daeng Marewah.R.O. Winstedt, ms 65.

Menurut Temenggung Johor, Temenggung Tun Abdul Rahman dalam perbualannya dengan Sir Thomas Stamford Raffles pada tahun 1819, Yang Dipertuan Muda Riau berada di kedudukan kedua selepas Bendahara Johor (yang juga Raja Bendahara Pahang) dan sebelum Temenggung Johor dalam hierarki pembesar utama Kesultanan Johor Lama.Dang Ku Puteri (9 Mac 2018), Sejarah Awal Kesultanan Johor Moden, The Patriots Asia, Diambil daripada https://thepatriots.asia/sejarah-awal-kesultanan-johor-moden/ Namun, Yang Dipertuan Muda Riau dilihat lebih berkuasa daripada Bendahara Johor apabila beliau bertindak seperti Bendahara Johor atau wakil utama Sultan Johor dalam urusan seperti menabalkan Sultan baru, menjadi Pemangku Sultan apabila Sultan masih kecil dan mewakili Kesultanan dalam rundingan dan perjanjian dengan kuasa asing seperti British dan Belanda. Tindakan Yang Dipertuan Muda Riau telah menimbulkan kemarahan pembesar utama Melayu seperti Bendahara Johor dan Temenggung Johor kerana mereka merasakan bahawa kuasa mereka telah dirampas oleh Bugis dan urusan pemerintahan Kesultanan Johor Lama telah dikuasai oleh Bugis.

Selepas Kesultanan Johor Lama berakhir pada tahun 1830 melalui Perjanjian 29 Oktober 1830 yang menguatkuasakan Perjanjian Inggeris-Belanda 1824 di Alam Melayu, jawatan Yang Dipertuan Muda Riau kekal dalam Kesultanan Riau-Lingga. Kedudukan Yang Dipertuan Muda Riau dikukuhkan lagi dengan status barunya sebagai pentadbir utama Riau dan pembesar tertinggi yang mempunyai peranan seperti Bendahara atau Mangkubumi. Jawatan Yang Dipertuan Muda Riau dimansuhkan pada tahun 1899 selepas kemangkatan Yang Dipertuan Muda Riau ke-10, Raja Muhammad Yusuf kerana jawatan ini disatukan dengan jawatan Sultan Riau-Lingga yang pada ketika itu sedang disandang oleh Sultan Riau-Lingga ke-5 dan terakhir, Sultan Abdul Rahman II Muazzam Shah yang merupakan anakanda Raja Muhammad Yusuf dan isterinya, Tengku Embung Fatimah binti Sultan Mahmud IV Muzaffar Shah.

Senarai Yang Dipertuan Muda
Berikut merupakan senarai Yang Dipertuan Muda Riau:Abu Hassan Sham, ms 8, 12,18.

Kesultanan Johor Lama (1722–1830)

 No. Nama Tempoh pemerintahan Tarikh keputeraan dan kemangkatan Sultan Johor Nota1Opu Daeng Marewah4 Oktober 1722 – 7 Ogos 1728()? – 7 Ogos 1728Sultan Sulaiman Badrul Alam Shah2Opu Daeng Chelak7 Ogos 1728 – 15 Mei 1745()? – 15 Mei 1745Sultan Sulaiman Badrul Alam Shah3Daeng Kemboja15 Mei 1745 – 30 Jun 1777()1697 – 30 Jun 1777(sekitar umur 80 tahun)4Raja Haji Fisabilillah1777 – 18 Jun 1784(kira-kira 7 tahun)? – 18 Jun 1784Sultan Mahmud Riayat Shah III5Raja Ali1784 – 1806(kira-kira 22 tahun)1770 – 1806(sekitar umur 36 tahun)Sultan Mahmud Riayat Shah III6Raja Jaafar1806 – 18 Disember 1831(kira-kira 25 tahun)1770 – 18 Disember 1831(sekitar umur 61 tahun)Kesultanan Johor Lama berakhir pada tahun 1830 selepas Perjanjian Inggeris-Belanda 1824 dikuatkuasakan di Alam Melayu melalui Perjanjian 29 Oktober 1830 lalu wujudnya Kesultanan Riau-Lingga manakala Johor dan Pahang menjadi negeri bebas

Kesultanan Riau-Lingga (1830–1899)

 No. Nama Tempoh pemerintahan Tarikh keputeraan dan kemangkatan Sultan Riau-Lingga Nota(6)Raja Jaafar1806 – 18 Disember 1831(kira-kira 25 tahun)1770 – 18 Disember 1831(sekitar umur 61 tahun)Sultan Abdul Rahman Muazzam Shah7Raja Abdul Rahman1833 – 17 Jun 1844(kira-kira 11 tahun)1809 – 17 Jun 1844(sekitar umur 35 tahun)8Raja Ali1845 – 23 Jun 1857(kira-kira 12 tahun)1809 – 23 Jun 1857(sekitar umur 48 tahun)Sultan Mahmud IV Muzaffar ShahKesultanan Riau-Lingga mengakui ketuanan Belanda pada tahun 18579Raja Haji Abdullah9 Oktober 1857 – 6 September 1858()? – 6 September 1858Sultan Sulaiman II Badrul Alam Shah10Raja Muhammad Yusuf7 November 1858 – 17 Julai 1899()? – 17 Julai 1899Jawatan Yang Dipertuan Muda Riau disatukan dengan jawatan Sultan Riau-Lingga pada tahun 1899

 Garis masa 

Penggunaan lain jawatan Yang Dipertuan Muda
Jawatan Yang Dipertuan Muda juga digunakan oleh Kesultanan Johor Lama sebelum tahun 1722 untuk putera mahkota (pewaris takhta). Selain itu, terdapat juga kerajaan Melayu lain yang pernah menggunakan jawatan Yang Dipertuan Muda. Antaranya ialah Kesultanan Siak dan Kesultanan Indragiri. Kesultanan Terengganu yang diasaskan oleh keturunan Wangsa Bendahara Johor masih menggunakan jawatan tersebut untuk putera mahkota sehingga kini.

Contoh penggunaan jawatan Yang Dipertuan Muda oleh Kesultanan Johor Lama:
Raja Bajau ibni Sultan Abdullah Ma'ayat Shah, Yang Dipertuan Muda Pahang
Tun Mahmud ibni Bendahara Tun Habib Abdul Majid, Yang Dipertuan Muda Daik
Tengku Nong Omar ibni Tengku Abdul Jalil ibni Sultan Hussein Muhammad Shah, Yang Dipertuan Muda Johor (Kesang)

 Galeri 

 Rujukan 



 Nota kaki 

 Lihat juga 
 Kesultanan Riau-Lingga
 Sultan Riau-Lingga
 Kesultanan Johor Lama
 Sultan Johor
 Senarai Sultan Johor

Pautan luar
  Laman web Kerajaan Riau-Lingga
 Laman web Royal Ark : Wangsa Bugis di Riau

Kategori:Sejarah Johor
Kategori:Yang Dipertuan Muda