Dewan Undangan Negeri Sarawak

Dewan Undangan Sarawak (atau juga dikenali sebagai DUS (Tulisan Jawi: ديوان اوندڠن نڬري سراوق)) terdiri daripada 82 kawasan DUN. Pemilihan ADUN dibuat semasa pilihan raya umum atau pilihan raya kecil. DUS ini bersidang di Bangunan Dewan Undangan Sarawak, Petra Jaya, Kuching, Sarawak.

 Sejarah 
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bangunan_Dewan_Undangan_Negeri_Sarawak,_di_Bandaraya_Kuching.jpg

Dewan Undangan Sarawak (DUS) dianggap sebagai badan pengubal undang-undang tertua di Malaysia kerana ia diwujudkan selepas mesyuarat julung kali yang pertama di sebuah perkampungan nelayan kecil di Bintulu, Sarawak pada 8 September 1867. Ia ditubuhkan oleh Raja Muda Charles Brooke, atas arahan Raja James Brooke.

Dewan Undangan Sarawak (DUS) pada mulanya dikenali sebagai Majlis Umum (General Council) dengan jumlah ahli yang dipilih seramai 21 orang. Ahli-ahli dipilih dari kalangan ketua-ketua kaum tempatan yang difikirkan dapat membantu dalam mentadbir wilayah-wilayah di bawah jajahan Brooke yang pada masa itu hanya meliputi kawasan-kawasan persisiran.

Pada 1903, Majlis Umum Sarawak dinamakan sebagai Majlis Negeri Sarawak.

Pada 1941, anak lelaki Brooke, Vyner, mewujudkan perlembagaan bertulis yang dikenali sebagai "Constitution Order in Council" sempena sambutan ulang tahun ke-100 pemerintahan Brooke di Sarawak. Berikutan itu, keanggotaan Majlis Negeri ditambah kepada 24. Bagaimanapun, Ketua Setiausaha telah dilantik untuk mempengerusikan Majlis Negri dan bukannya Vyner Brookes (dalam peranannya sebagai Raja).

Pada 1963, keanggotaan Majlis Negeri ditingkatkan kepada 42. Sejak itu, keanggotaannya telah meningkat secara berperingkat kepada 48 pada 1968, 56 pada 1989, 62 pada 1996 dan 71 pada 2006. Kini selaras dengan dasar autonomi pentadbiran kerajaan dalam Perjanjian Malaysia 1963 (MA63), jumlah keanggotaan dalam Dewan Undangan Sarawak (DUS) dinaikkan kepada 99 kerusi pada tahun 2025.

Pada 1976, Majlis Negeri Sarawak diberi nama baru iaitu Dewan Undangan Negeri Sarawak (DUN Sarawak). Mulai tahun 2023 sehingga kini, selaras dengan status baharu Sarawak sebagai sebuah wilayah dan rakan kongsi dalam Malaysia, penggunaan terma Dewan Undangan Sarawak (DUS) kini diperkenalkan secara rasmi dan diterima oleh semua pihak.

 Kronologi
Dewan telah menempuh tiga zaman yang penting. Zaman Rajah Putih Keluarga Brooke, diikuti dengan zaman koloni atau zaman penjajahan British dan ketiga, zaman kemerdekaannya menerusi Malaysia.

Tiga orang anggota keluarga Brooke memerintah Sarawak dari tahun 1841 sehingga 1946. Dari 1 Julai 1946 sehingga merdeka, Sarawak di bawah pemerintahan koloni Inggeris.

Dari 1946 hingga saat-saat sebelum merdeka, Dewan terus bergerak menempuh arus-arus perubahan yang banyak seiring dengan kedudukan negeri ditadbir oleh pejabat tanah jajahan yang berpusat di London melalui wakil-wakilnya di Sarawak.

Zaman kegemilangannya ialah pada 16 September 1963 apabila Sarawak mencapai kemerdekaan apabila rakyatnya memilih untuk bersama membentuk Malaysia. Dewan Undangan Negeri turut berubah wajah dengan ahli-ahlinya dipilih melalui pilihan raya. ADUN kini dipilih oleh rakyat melalui amalan demokrasi pilihan raya secara langsung.

Sebagai mengenang jasa Ai-Marhum Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj, Perdana Menteri Malaysia pertama yang menghasilkan cadangan pembentukan Malaysia dengan Sarawak memperolehi kemerdekaan melaluinya, Dewan Undangan Negeri yang bersidang pada 26 Mei 1971 telah meluluskan usul menyampaikan ucapan terima kasih kepada YTM Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj.

Usul terima kasih bagi Dewan kepada YTM Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj pada 26 Mei 1971 adalah seperti berikut:

SPR mengadakan pilihan raya negeri Sarawak secara berasingan dari negeri-negeri lain.

 Keanggotaan  
Terdapat 82 Ahli Dewan Undangan Negeri Sarawak yang dipilih oleh rakyat pada pilihan raya negeri Sarawak. Setiap penggal DUN Sarawak adalah selama lima tahun. Pilihan raya terakhir yang diadakan ialah Pilihan raya negeri Sarawak ke-18 yang sepatutnya diadakan pada tahun 2020 namun ditangguhkan dengan pengisytiharan darurat oleh Yang di-Pertuan Agong atas nasihat Perdana Menteri Malaysia sehinggalah pengisytiharan tersebut ditamatkan pada bulan Disember 2021 dan pilihan raya negeri dijalankan.

Majoriti mudah untuk membentuk kerajaan di DUN Sarawak ialah 42 kerusi dan majoriti 2/3 ialah 55 kerusi. Gabungan Parti Sarawak GPS memenangi 76 kerusi iaitu melebihi 2/3 kerusi manakala Parti Sarawak Bersatu PSB menang 4 kerusi dan Pakatan Harapan PH melalui Parti Tindakan Demokratik (DAP) menang 2 kerusi.

KerajaanKeyakinan & PerbekalanGPSPSBPHBEBAS76321481311421PBBSUPPPRSPDPPSBDAPBEBAS

No.ParlimenNo. DUN  PenyandangPartiCatatanP192 N1   Billy Sujang  GPS (SUPP) N2    Henry Harry Jinep  GPS (PDP)Timbalan Menteri Pengangkutan 2 SarawakP193 N3   Azizul Annuar Adenan GPS (PBB) N4    Abdul Rahman Junaidi  GPS (PBB)Timbalan Menteri Utiliti Sarawak N5   Hazland Abang Hipni  GPS (PBB)Timbalan Menteri Tenaga dan Kelestarian Alam Sekitar SarawakP194 N6   Fazzrudin Abdul Rahman GPS (PBB) N7    Sharifah Hasidah Sayeed Aman Ghazali GPS (PBB)Timbalan Menteri Jabatan Premier Sarawak(Undang-undang, MA63 dan Hubungan Negeri-Persekutuan) N8  Ibrahim Baki GPS (PBB)P195 N9    Chong Chieng Jen PH (DAP) N10    Violet Yong Wui Wui PH (DAP) N11    See Chee HowBebasP196 N12   Yap Yau Sin  GPS (SUPP) N13  Lo Khere Chiang GPS (SUPP) N14  Sim Kui Hian GPS (SUPP)Timbalan Premier SarawakMenteri Kesihatan Awam, Perumahan dan Kerajaan Tempatan Sarawak P197 N15    Abdul Karim Rahman Hamzah GPS (PBB)Menteri Pelancongan, Industri Kreatif dan Seni Persembahan SarawakMenteri Belia, Sukan dan Pembangunan Sarawak N16   Idris Buang GPS (PBB) N17  Hamzah Brahim  GPS (PBB)P198 N18 Miro Simuh GPS (PBB) N19  Jerip Susil GPS (PBB)Timbalan Menteri Pengangkutan 1 Sarawak N20   Roland Sagah Wee Inn GPS (PBB)Menteri Pendidikan, Inovasi dan Pembangunan Bakat SarawakP199 N21   Simon Sinang @ Sinang Bada GPS (PBB) N22    Maclaine Ben @ Martin Ben GPS (PBB)Timbalan Menteri Pembangunan Wilayah Sarawak N23 John Ilus GPS (PBB)P200 N24    Aidel Lariwoo GPS (PBB)Timbalan Menteri Pembangunan Infrastruktur Sarawak N25    Awla Dris  GPS (PBB) N26 Abang Johari Tun Openg GPS (PBB)Premier SarawakMenteri Kewangan dan Ekonomi Baharu SarawakMenteri Pembangunan Bandar dan Sumber Asli SarawakP201 N27   Julaihi Narawi GPS (PBB)Menteri Utiliti dan Komunikasi Sarawak  N28    Dayang Noorazah Awang Sohor  GPS (PBB) N29    Razaili Gapor  GPS (PBB)P202 N30   Snowdan Lawan  GPS (PRS)Timbalan Menteri Industri Kreatif dan Seni Persembahan Sarawak  N31   Mong Dagang  GPS (PRS) N32  }  Francis Harden Hollis  GPS (SUPP)Timbalan Menteri Pembangunan Bakat Sarawak P203 N33    Johnical Rayong Ngipa  PSB N34    Malcom @ Malcom Mussen Lamoh  GPS (PRS)Timbalan Menteri Perdagangan Antarabangsa dan Pelaburan SarawakP204 N35   Ricky @ Mohamad Razi Sitam  GPS (PBB)Timbalan Menteri Pembangunan Kebajikan Komuniti Sarawak N36    Gerald Rentap Jabu GPS (PBB)Timbalan Menteri Pembangunan Belia dan Sukan Sarawak N37   Douglas Uggah Embas GPS (PBB)Timbalan Premier SarawakMenteri Kewangan dan Ekonomi Baharu 2 SarawakMenteri Infrastruktur dan Pembangunan Pelabuhan SarawakP205 N38    Mohamad Duri  GPS (PBB) N39    Friday Belik   GPS (PDP) N40 Mohamad Chee Kadir GPS (PBB)P206 N41 Len Talif Salleh GPS (PBB)Timbalan Menteri Pembangunan Bandar dan Sumber Asli Sarawak  N42    Abdullah Saidol  GPS (PBB)Timbalan Menteri Jabatan Premier Sarawak(Hal Ehwal Korporat dan Unit Komunikasi Awam Sarawak)P207 N43   Safiee Ahmad GPS (PBB) N44   Juanda Jaya GPS (PBB)Timbalan Menteri Jabatan Premier Sarawak(Integriti dan Ombudsman)P208 N45 Huang Tiong Sii GPS (SUPP) N46  Ding Kuong Hiing GPS (SUPP)P209 N47   William Mawan Ikom GPS (PDP) N48   Rolland Duat Jubin GPS (PDP)P210 N49    Anyi Jana GPS (PRS) N50   Allan Siden Gramong  GPS (PBB)P211 N51  Chieng Jen Ek GPS (SUPP) N52   Tiong King Sing GPS (PDP)P212 N53   Wong Soon Koh  PSB N54    Michael Tiang  GPS (SUPP)Timbalan Menteri Kesihatan dan Perumahan Sarawak N55   Annuar Rapa'ee GPS (PBB)Timbalan Menteri Pendidikan dan Inovasi Sarawak P213 N56    Fatimah Abdullah GPS (PBB)Menteri Pembangunan Wanita, Kanak-kanak dan Pembangunan Komuniti Sarawak  N57 Royston Valentine GPS (PBB) N58   Abdul Yakub Arbi GPS (PBB)P214 N59   Christopher Gira @ Gira Sambang GPS (PRS) N60    John Sikie Tayai  GPS (PRS)Menteri Jabatan Premier SarawakP215 N61   Wilson Nyabong Ijang GPS (PRS) N62   Lidam Assan GPS (PBB) N63 Jefferson Jamit Unyat GPS (PBB)Timbalan Menteri Jabatan Premier Sarawak(Undang-undang dan Adat Bumiputera)P216 N64    Nicholas Kudi Jantai  GPS (PRS) N65   Liwan Lagang  GPS (PRS) N66  Kennedy Chukpai Ugon GPS (PRS)P217 N67    Iskandar Turkee GPS (PBB) N68 Johnny Pang Leong Ming GPS (SUPP) N69    Stephen Rundi Utom GPS (PBB)Menteri Pertanian Moden dan Pembangunan Wilayah Sarawak N70 Majang Renggi GPS (PRS)Timbalan Menteri Pembangunan Pelabuhan SarawakP218 N71    Rosey Yunus GPS (PBB)Timbalan Menteri Pembangunan Wanita dan Kanak-kanak SarawakN72Ripin LamatGPS (PBB)Timbalan Menteri Pembangunan Usahawan Sarawak P219N73Sebastian Ting Chiew YewGPS (SUPP)Timbalan Menteri Pelancongan Sarawak N74Adam Yii Siew SangGPS (SUPP)N75Lee Kim ShinGPS (SUPP)Menteri Pengangkutan Sarawak P220N76Penguang ManggilGPS (PDP)Timbalan Menteri Kerajaan Tempatan SarawakN77Dennis NgauGPS (PBB)N78Gerawat JalaGPS (PBB)Timbalan Menteri Jabatan Premier Sarawak(Buruh, Imigresen dan Pemantauan Projek)P221N79Abdul Rahman IsmailGPS (PBB)Menteri Pertanian Moden SarawakN80Palu @ Paulus GumbangGPS (PDP)P222N81Baru BianPSBN82Awang Tengah Ali HassanGPS (PBB)Timbalan Premier SarawakMenteri Pembangunan Bandar dan Kelestarian Alam Sekitar SarawakMenteri Perdagangan Antarabangsa dan Pelaburan Sarawak

 Susunan tempat duduk DUN (2022)
      Setiausaha Kewangan Negeri  ڤنصيحة ڤرونداڠن نڬريPenasihat Perundangan Negeri  ستياءوسها نڬريSetiausaha Negeri  ڤڬوام نڬريPeguam Negeri            بنتراBentara                  كوسوڠKosong                                   كوسوڠKosong            كوسوڠKosong كوسوڠKosong            كوسوڠKosong كوسوڠKosong            كوسوڠKosong كوسوڠKosong            كوسوڠKosong             كوسوڠKosong  كوسوڠKosong             كوسوڠKosong كوسوڠKosong  كوسوڠKosong    كوسوڠKosong         كوسوڠKosong كوسوڠKosong  كوسوڠKosong     كوسوڠKosong        كوسوڠKosong كوسوڠKosong  كوسوڠKosong  كوسوڠKosong         كوسوڠKosong  كوسوڠKosong  كوسوڠKosong         كوسوڠKosong  كوسوڠKosong          كوسوڠKosong    چوقمرCokmar      كوسوڠKosong     ستياءوسهاSetiausaha                       يڠ د-ڤرتوا نڬريYang di-Pertua Negeri     

 Rujukan  

 Lihat juga 

 Yang di-Pertua Negeri Sarawak
 Kabinet negeri Sarawak
 Pilihan raya negeri Sarawak

 Pautan luar  
 Laman rasmi Kerajaan Negeri Sarawak

Kategori:Dewan Undangan Negeri Sarawak
Kategori:Badan perundangan satu dewan
Kategori:Politik di Sarawak
Kategori:Badan perundangan negeri di Malaysia