Getah (pokok)

Rencana ini mengenai sumber komersil utama untuk lateks. Untuk pokok hiasan yang biasa, sila lihat Ficus elastica.'


Pokok Getah (Hevea brasiliensis) ialah pokok dalam famili Euphorbiaceae dan ahli terpenting dalam genus Hevea. Pokok ini penting dari segi ekonomi kerana hasil seperti lateks boleh dikumpulkan dan merupakan sumber utama getah asli.

Sejarah Ringkas Pokok Getah di Malaysia
Industri getah asli di Malaysia bermula pada tahun 1877 di Kuala Kangsar, Perak. Anak getah yang ditanam adalah spesis Hevea brasiliensis. Estet getah pertama telah dibangunkan di Melaka pada tahun 1902/1903. Selepas itu keluasan penanaman getah terus berkembang hingga mencapai kemuncaknya iaitu seluas 2.06 juta hektar pada tahun 1979. Pengeluaran tertinggi yang pernah dicapai oleh negara ialah sebanyak 1.66 juta metrik tan iaitu pada tahun 1988. 

Secara ringkasnya pokok getah berasal dari negara Brazil. Christopher Columbus ahli pelayaran Sepanyol ialah orang pertama menjumpai getah di Brazil pada tahun 1473 dan beliau telah membawa balik ke Eropah untuk dikaji kegunaannya.

Pada tahun 1768 kasut getah pertama telah dicipta. Seterusnya pada tahun 1770, Joseph Priestley, seorang ahli kimia telah menamakan hasil getah sebagai rubber kerana boleh diguna untuk memadam tulisan pensil. Pada thun 1823, Soloman McIntosh telah mencipta kain kalis air daripada getah. Charles Goodyear pula telah memperkenalkan proses pemvulkanan dan seterusnya pada tahun 1846, Thomas Hancock telah berjaya membuat tayar daripada getah asli. Pada tahun 1888, John Dunlop telah berjaya mencipta tayar pneumatik yang lebik selesa daripada tayar padu. 

Rekacipta tersebut telah merintis jalan bagi kegunaan getah asli, Apabila kegunaan getah semakin meluas dan permintaan terhadap bahan mentah meningkat, usaha untuk mengembang industri getah asli telah dilaksanakan dengan:-

 Usaha membawa 70,000 biji getah dari Brazil ke Kew Garden, London oleh Farris, Cross dan Henry Wickham pada tahun 1876.
 Sebanyak 2,000 anak getah telah dapat dihidupkan dalam Wardian cases, iaitu rumah kaca yang bersesuaian dengan suhu dan iklim di Brazil.
 Sebahagian daripada pokok itu telah dibawa ke Ceylon dan selebihnya sebanyak 22 pokok dihantar ke Taman Botani di Singapura dan 9 pokok dihantar ke Kuala Kangsar.
 Pada tahun 1888, H.N. Ridley telah dilantik sebagai Pengarah Taman Botani Singapura dan telah banyak meyumbang dalam pembangunan industri getah hingga digelar Bapa Perusahaan Getah Asli. Antara sumbangan beliau ialah sistem eksploitasi getah dan pisau toreh.

 Sejarah ringkas 
 1496 Christhopher Columbus membawa balik cerita-cerita pelik  seperti  kisah sebiji bola  yang boleh melambung. Orang-orang di Pulau Haiti  di Laut Carribean  membuat  bola permainan ini dari  gam sejenis pokok.

 Ahli kimia Inggeris  bernama Joseph Priestley  mendapati bahan ini   boleh memadam tulisan dengan cara menggosoknya . Perkataan Inggeris 'rub'  telah ditukar kepada 'rubber' yang bermaksud pemadam.

  1820 Thomas Hancock yang berbangsa Inggeris  telah mencipta mesin yang dapat melembut  , mencampur dan membentuk getah.  Akhirnya dapat membuat barang-barang pengguna . Kain yang disalut dengan  larutan getah  boleh menjadi kain kedap air.

 1823 kain berlapis getah  pertama dicipta.

 1839 Charles Goodyear  secara tidak sengaja mencipta bahan volkanan getah. Akhirnya tayar kereta tercipta daripada getah.

 1850-an getah datang dari  benua Amerika Selatan  di mana pokok getah ditanam secara liar  dengan iklim yang panas dan lembab. Getah telah dimajukan untuk membuat  hos, tali penyangkut ,  lapik lantai  dan kasut.

 1876 Sir Henry Wickham diminta oleh Pejabat India untuk mengumpul dan mengirim 70,000 biji getah liar dari Brazil ke Kew Garden di London. Biji getah ini disemai   dalam  rumah panas yang khas.

 1877 sebahagian biji getah tadi ditanam di Sri Lanka dan kemudian ke Malaysia dan Asia Tenggara lain.

 1888 Henry Nicholas Ridley  dilantik sebagai Pengarah Kebun Botanik Singapura.  Beliau menyimpan  biji getah di dalam poketnya dan diedarkan kepada orang ramai untuk ditanam.

 1900  terdapat  2500 hektar  kebun getah di  Asia. 

 Henry Ford mula membuat kereta dan permintaan terhadap tayar getah meningkat secara mendadak. 

 1910  terdapat 500,000  hektar tanah yang ditanam  pokok getah di Asia. Enam juta  hektar pokok getah masih belum mencukupi untuk menampung permintaan tayar getah.

 Penanaman 
Sistem ladang
Ladang dengan keluasan lebih 40 hektar dusahakan oleh  majikan dari England, Perancis, Belanda dan Australia. Rumah pekerja dibina dan  pekerja dibawa dari Sri Lanka dan India. British telah menjajah India sejak sekian lama.

Kebun kecil
 Kawasan kurang 40 hektar disebut kebun kecil. Lebih 40  hektar disebut ladang.  Biasanya kebun kecil getah hanya 1 hingga 5 hektar sahaja.
 Kira-kira 500,000  pekebun kecil  memiliki 1,240,000  hektar kawasan getah.  Iaitu 73.4 % dari jumlah  kawasan getah di Semenanjung Malaysia. 

 1984  Semenanjung Malaysia mengeluarkan 1,486,025 tan metrik getah. kira-kira 60 % dari keluaran ini disumbangkan oleh sektor kebun kecil. Biasanya pekebun kecil tinggal berdekatan dengan kawasan pokok getah. Setelah 6 tahun ditanam, pokok getah bolehlah ditoreh.
rubber mat

 Maklumat Ringkas Getah 

Nama saintifik bagi getah ialah Hevea Brasiliensis. Ia merupakan sejenis tanaman yang boleh hidup dikawasan 1000 km utara dengan 1000 km selatan khatulistiwa. Pokok getah memerlukan hujan sebanyak 180 sm - 250 sm setahun. Ia juga memerlukan suhu diantara 25 - 30 darjah Celcius.

Ketinggian tanah dari paras muka laut yang boleh ditanam dengan getah ialah 500 meter. Semakin tinggi getah ditanam semakin berkurangan perolehan hasil dan kecergasan pertumbuhannya. Keperluan tanah yang sesuai untuk tanam getah ialah jenis lom yang mempunyai saliran yang bebas, tidak masin, tidak masam atau sentiasa banjir.

Pokok getah ialah jenis pokok saka dan ketinggiannya boleh mencapai 18 meter. Umur pokok getah yang ekonomik ialah diantara 20 hingga 30 tahun. Pokok getah menghasilkan lateks (getah asli) yang penting dalam industri tayar dan lain-lain industri berasaskan getah. Selain daripada itu, kayunya adalah terdiri daripada jenis separuh keras dan boleh dijadikan perabut.

Pokok getah mampu mencapai ketinggian melebihi 18 meter. Lateks putih atau kuning terhasil dalam salur lateks pada kulit pokok, terutamanya pada floem luar. Saluran ini berpilin naik pada batang pokok menurut pusingan ke kanan yang membentuk 30 darjah pada ufuk.

Apabila pokok getah mencapai usia 5-6 tahun, penorehan boleh dilakukan: goresan-goresan dibuat secara ortogon pada salur lateks, dengan kedalaman yang hanya mencukupi untuk mengambil lateks tanpa menjejaskan pertumbuhan pokok. Sap itu dikumpulkan di dalam baldi yang kecil. Pokok-pokok yang lebih tua menghasilkan lebih banyak lateks.

Pokok getah pada mulanya hanya tumbuh di Amazonia. Peningkatan permintaan dan jumpaan proses pemvulkanan pada tahun 1839 mendorong perkembangan yang pesat di kawasan tersebut, mengayakan bandar Manaus dan Belem. Nama pokok ini diambil daripada Para, negeri Brazil yang termasuk Belem.

Terdapat juga cubaan dilakukan pada 1873 untuk menanam getah di luar Brazil. Selepas berusaha, dua belas tunas tumbuh di Kebun Bunga Botani Diraja Kew. Pokok-pokok itu kemudian dihantar ke India untuk ditanam tetapi gagal. Percubaan kedua dilakukan dengan sekitar 70,000 benih dihantar ke Kew pada tahun 1875. Sekitar 4% daripada benih-benih itu bertunas, dan pada tahun 1876, sekitar 2,000 anak pokok dihantar, dalam kes Wardian, ke Sri Lanka, dan 22 dihantar ke Kebun Bunga Botani di Singapura. Apabila berjaya ditumbuh di luar negeri asal, Pokok Getah ditanam secara meluas di tanah-tanah jajahan British. Pada tahun 1898, ladang getah ditubuhkan di Tanah Melayu, dan kini kebanyakan ladang getah terdapat di Asia Tenggara dan sesetengah Afrika tropika. Percubaan untuk menanam Pokok Getah di Amerika Selatan ternyata tidak memuaskan.

Galeri

 Ciri-ciri fizikal 
Ciri-ciri fizikal Pokok Getah adalah seperti berikut:
 Kulit kayu: Licin, berwarna kekelabu-kelabuan, dan mengandungi lateks keruh yang menjadi keras ketika didedahkan kepada udara.
 Daun: Licin, berwarna hijau kebiru-biruan, dan dibahagikan kepada tiga daun kecil sepanjang 1.5 sentimeter. Pada cuaca kering, daun menjadi kuning dan kemudian merah terang sebelum luruh.
 Bunga: Kecil, berwarna kuning, berbau hapak, dan tumbuh dalam bentuk tangkai.
 Buah: Keras, dengan tiga biji yang besar. Ketika masak, buah akan meletup menjadi tiga bahagian di atas pokok, dan memelantingkan biji-bijinya yang berat.
 Biji: Warna biji mentah adalah hijau dan ketika masak, menjadi licin, dengan tompok-tompok bercapuk-capuk yang berwarna perang muda.

 Klon Lateks Balak (LTC)

Klon Lateks Balak (LTC) adalah klon-klon yang mempunyai hasil pengeluaran dan kayu getah yang tinggi. Klon-klon ini menunjukkan bentuk pertumbuhan yang baik seperti kesuburan pertumbuhan serta mempunyai batang yang panjang dan lurus. Klon-klon ini adalah sesuai untuk pengeluaran lateks dan kayu atau pengeluaran kayu getah sahaja. Pokok getah boleh ditoreh apabila ukurlilit batang 45sm pada kedudukan 150sm dari permukaan tanah untuk pokok klon. Kebun yang sesuai dibuka panel torehan mempunyai sekurang-kurangnya 75% bilangan pokok yang mencapai ukurlilit diatas.

Kumpulan 1
 PB 260, PB 350, PB 355, PB 359, RRIM 937, RRIM 938, RRIM940

Kumpulan 2
 RRIM 928, RRIM 929, RRIM 2001, RRIM 2002, RRIM 2023, RRIM 2025, RRIM 2027

 Ciri-Ciri Kesempurnaan Pokok Getah 

 Tumbesaran pokok yang baik supaya cepat ditoreh dan mengeluarkan hasil. Tempoh keremajaan pokok 4½ tahun dari tarikh tanam, ukurlilit 45sm pada kedudukan 150sm dari permukaan tanah. Pertambahan lilitan batang yang baik apabila ditoreh supaya dapat menampung jemala 
yang akan membesar dan berat.
 Daun yang lebar berwarna hijau tua supaya cekap memproses makanan untuk pokok.
 Dahan utama yang menjulur ke atas puncak pokok untuk mengimbangi jemala.
 Dahan sisi yang kecil, mendatar dan teratur untuk mengimbangi pokok dan jemala yang ringan.
 Pokok yang rendang gmengurangkan kerosakan angin.
 Batang yang lurus, tegak, licin dan bulat supaya mudah ditoreh.
 Kulit dara yang licin dan tebal supaya mudah ditoreh.
 Kulit pulihan yang licin, tebal dan cepat pulih supaya boleh cepat ditoreh.
 Hasil yang tinggi akan memberi pulangan pendapatan yang utama.
 Hasilnya merosot pada tahap yang sederhana pada musim ranggasan daun tetapi tidak menjejaskan
pendapatan pekebun. Musim Luruhan Utama bulan Julai hingga September, Musim Luruhan Kedua bulan Februari hingga Mac. Tindak balas yang baik terhadap rangsangan hasil.
 Lateks keluar serta merta apabila ditoreh dan pengaliran lateks yang lancar.
 Boleh dikerapkan penorahan jika perlu.
 Lateks mempunyai Kandungan Getah Kering (KGK) yang tinggi dan stabil kaadaannya.
 Tidak rentan terhadap penyakit, kerosakan angin dan kekeringan kulit.
 Sesuai ditanam disemua kaadaan environ.
- bibit kurang sesuai ditanam di lopak paya bakau

 Jenis Bahan Tanaman 
Bahan tanaman getah yang biasa digunakan ialah:

 Ranting Tunas Hijau (RTH).
 Benih Camtuman Muda Polibag (BCMP).
 Semaian Camtuman Muda Empat Pusaran (CMEP).
 Tunggul Camtum Biasa (TCB).
 Tunggul Camtuman Polibag (TCP)

Pengurusan Getah Muda

Melalui amalan pertanian yang baik, pekebun getah tidak perlu menunggu 6 hingga 7 tahun sebelum pokok getah boleh dituris. Tempoh muda pokok getah boleh dipendekkan kepada 4½ tahun selepas ditanam diladang dengan mempraktikkan amalan agronomi yang baik serta teknologi yang sesuai

Matlamat Budaya 4½ tahun

Untuk memastikan kebun getah yang diusahakan oleh pekebun kecil dapat ditoreh dalam tempoh 4½ tahun selepas ditanam diladang.

Objektif Budaya 4½ Tahun

 Mencapai lilitan batang 45 cm (18 inci) dalam tempoh 4½ tahun selepas ditanam diladang.
 Tumbesaran pokok meningkat pada kadar purata 10 cm (4 inci) setahun.
 Mempercepatkan pengeluaran hasil.
 Mempercepatkan pulangan modal.
 Mengurangkan kos pembangunan.
 Mempercepatkan perolehan pendapatan.

Teknologi Untuk Memendekkan Tempoh Muda Kepada 4½ Tahun

 Tanam klon lateks balak (LTC) dua pusaran daun.
 lakukan sulaman dalam tempoh satu tahun selepas menanam.
 Merumpai mengikut jadual.
 Membaja secara berhemah dan mengikut jadual.
 lakukan cantasan terkawal, cantasan pembetulan serta galakan dahan mengikut keperluan.

Kawalan Penyakit Pokok Getah

 Penyakit Luruhan Daun Oidium. Penyakit Luruhan Daun Phytopthora. Penyakit Luruhan Daun Corynespora Penyakit Akar Putih.
 Penyakit Akar Merah.
 Penyakit Akar Perang.
 Penyakit Dahan/Batang - Penyakit Cendawan Angin.

Kawalan Serangga Dan Makhluk Perosak

 Anai-anai.             
 Belalang.
 Cengkerik.
 Tertip.
 Koya.
 Kutu tertip.
 Ulat daun.
 Ulat kumbang.
 Hama kuning.
 Rusa, kijang, pelanduk.
 Babi hutan.
 Tikus.
 Landak.
 Tupai dan tupai tanah.
 Monyet.
 Gajah.
 Ternakan terbiar (Lembu, kerbau dan kambing) dll

 Pengurusan Getah Matang 
Panel torehan sesuai dibuka apabila pokok mencapai ukurlilit  batang 45 sm pada kedudukan 150 sm ketinggian dari permukaan tanah. Kebun yang sesuai dibuka panel torehan perlu mempunyai sekurang-kurangnya 75% bilangan pokok yang mencapai ukurlilit diatas.

Membuka Panel Torehan
 Mengukur lilitan batang pokok (≥ 45 sm).
 melekapkan beroti (150 sm) serta melengkunkan kepingan zing (30°) pada batang pokok.
 Menanda kecuraman zing 30° pada pokok.
 mengukur dan menanda separuh lilitan batang pokok.
 Menanda sempadan panel.
 Mengekal tanda kecuraman alur torehan dan sempadan panel torehan dengan pisau torehan.
 Memasang dawai penyangkut dan pancuran.
 Menanda kulit yang bakal ditoreh bulanan.

Sistem Torehan

 ½S d/2 - ½ lilitan alur torehan bentuk berpilin, ditoreh selang sehari.
 ½S d/3 - ½ lilitan alur torehan bentuk berpilin, ditoreh selang dua hari.(LITS)
 ½S d/4 - ½ lilitan alur torehan bentuk berpilin, ditoreh selang tiga hari.(LITS)
 ½S d/6 - ½ lilitan alur torehan bentuk berpilin ditoreh selang lima hari. (LITS)LITS - Sistem Torehan Kekerapan RendahTeknik dan Masa Pembajaan

Pembajaan pokok matang bagi kawasan rata, beralun dan bersih daripada rumpai, tabur baja rata diseluruh kawasan kecuali 60 sm dari pangkal pokok. Dipangkal pokok tiada akar rerambut oleh itu tidak perlu pembajaan dikawasan tersebut. 

Pembajaan getah matang sesuai dilakukan sebaik sahaja daun muda keluar selepas musim daun luruh. Tempoh penyerapan nutrien pada kadar paling aktif adalah diantara waktu pendaunan semula sehingga lima bulan berikutnya. Sekiranya renggasan daun berlaku pada bulan Februari, tahap penyerapan yang tinggi adalah diantara bulan Februari hingga Julai. selepas itu, kadar penyerapan nutrien akan berkurangan.

Ranggasan sekunder, merupakan fenomena pendaunan kali kedua terjadi, maka pembajaan dengan jumlah baja yang lebih banyak diperlukan. Dalam kaadaan ini baja yang melebihi 1 kg sepokok adalah perlu. Pembajaan dilakukan sebanyak dua kali dan pembajaan kedua dibuat tidak lewat dari bulan Jun.

Kawalan Rumpai Getah Matang

Dikawasan getah matang, kebanyakan kawasan tanah terlindung daripada pancaran cahaya matahari berbanding kawasan getah muda. Jenis rumpai yang selalu terdapat dikawasan getah matang adalh jenis pokok berkayu dan paku-pakis.

Kawalan Penyakit Pokok Getah Matang

 Penyakit akar.
 Penyakit Batang Lapuk Ustulina Penyakit batang Lapuk Phellinus Penyakit Calar Hitam
 Penyakit Cendawan Angin
 Penyakit Cendawan Lapuk
 Penyakit Nekrisis Panel Torehan

Jenis Pengeluaran Getah Asli

 Pengeluaran Getah Bungkah SMR - (Standard Malaysia Rubber)
 Gred SMR CV60, SMR CV50, SMRL, SMR5, SMRGP, SMR10CV, SMR10, SMR20CV dan SMR20
 Pengeluaran Lateks Pekat ( Latex concentrade)
 Pengeluaran Getah Keping Tanpa Asap (Unsmoke sheet - USS)
 Penggredan Getah keping Asap berbunga - (Ribbed Smoked Sheet - RSS)
 Gred RSS seperti RSS1X, 1, 2, 3, 4 dan 5

 Modul Teknologi Getah 
 Teknik 
 Penyediaan tanah (bukit/rata)
 Membina teres
 Membina parit
 Membina pagar
 membuat baris
 membina jalan pertanian
 menanam kacang penutup bumi (KPB)
 Membuat lubang tanaman getah
 Menanam kepadatan 500 pokok/hektar
 Penggunaan klon secara enviromarks
 Benih BCMP dua tingkat daun
 Penanaman benih getah
 Tanaman dalam
 Pembajaan getah muda
 Galakan dahan
 Cantasan dahan
 Mengukur tumbesaran dan point plan
 Membaja getah matang
 Membuka penel torehan
 Penorehan gatah matang
 Sistem torehan kekerapan rendah (LITS)
 Penggunaan alatan rangsangan
 Penggunaan alat pelindung hujan
 Integrasi tanaman dan ternakan
 Kawalan rumpai
 Mengawal penyakit daun
 Mengawal penyakit akar
 Mengawal penyakit batang dan tapak torehan
 Mengawal musuh tanaman getah (makhluk perosak)

 Kisah Kejayaan 

Pekebun kecil RISDA raih RM3,000.00 sebulan sehektar, 350 ribu mampu hidup senang, bebas dari miskin tegar. Harga getah RM15.06 sekilogram. Harga pasaran SMR20 pada 20 Jan. 2011 berbanding RM4.00 sekilogram 5 tahun dulu.
(BH)

 Harga Pasaran Anak Benih Pokok Getah 

Klon 2025 keluaran RRIM (Rubber Research Institute of Malaysia @ Institut Penyelidikan Getah Malaysia) merupakan klon yang bermutu tinggi dan menjadi pilihan utama bagi para pekebun-pekebun kecil & pemilik ladang-ladang besar di Malaysia. Selain daripada klon tersebut, Klon PB350 dan juga klon terbaru RRIM3001 atau lebih dikenali sebagai Klon 1Malaysia juga mendapat permintaan yang amat tinggi dipasaran. Bagi tahun 2011, harga pasaran bagi klon-klon tersebut adalah sekitar RM3.00 hingga RM6.00 sepokok mengikut spesifikasi dan lokasi. - Sumber: Uniaga.com dan lain-lain.

 Sinonim 
Genus Hevea juga dikenali sebagai:
 Caoutchoua J.F.Gmel.
 Micrandra  Benn. & R.Br.
 Siphonanthus Schreb. ex Baill.
 Siphonia D.Richard ex Schreb.

 Rujukan 
 Phang Wien Ho et al. A Guide to the Botanic Gardens Jungle''. Pusat Sains Singapura (1983). ISBN 9971-88-010-5.
 Teknologi Dan Penguruan Getah - RISDA Nov/2008
 Harga Getah Terkini

Kategori:Malpighales
Kategori:Tumbuhan