Bahasa Hindi

Bahasa Hindi (Tulisan Devanagari: हिन्दी,  hind) ialah bahasa kebangsaan India. Bahasa Indo-Eropah ini merupakan sebahagian daripada kontinum dialek untuk famili bahasa Indo-Arya dan ditutur khususnya di India Utara, Tengah, dan Barat. Penggunaan bahasa Hindi tertumpu kepada kawasan-kawasan berikut:
 , Sindh, Gujarātī di Barat dan Barat Laut;
  di Selatan;
 Or di Tenggara;
 Bengālī di Timur; dan
  di Utara.
Melihatkan kepopularan bahasa Hindi, Perkhidmatan Dunia BBC memulakan Berita dalam bahasa Hindi pada tahun 1940.

 Asal-usul 
Asal-usul perkataan "Hindi" mungkin merupakan perkataan bahasa Sanskrit Sindhu (सिन्धु). Orang Zoroaster yang pernah menjadi jiran India menyebut "Sindhu" sebagai "Hindu" dalam bahasa Avesta mereka, sebagai rujukan kepada orang yang tinggal berdekatan atau di seberang Sungai Sindhu River, maka tempat tinggal mereka digelar "Hindustan". Perkataan Sanskrit Sindhu dalam bentuk bahasa Avestanya Hindu (bagi orang India), Hind (bagi negara India) dan Hindi (bagi bahasa India) diturunkan kepada bahasa-bahasa Iran moden seperti bahasa Farsi dan Pahlavi.

Dalam konteks moden, perkataan Hindī merangkumi Hind "India", dan akhiran adjektif ī. Maka Hindī diterjemah sebgai "(berkeperihalan) India". Dalam zaman sekarang, Hindī dalam erti sedemikian kian kurang diterima; sebaliknya maksudnya hanya merupakan bahasa yang membawa nama ini.McGregor, R.S. (1993) Oxford Hindi-English Dictionary. Oxford University Press, USA. Reprint 2004. p. 1071.

 Fonologi 

Terdapat lebih kurang 11 bunyi vokal dan 35 konsonan dalam bahasa Hindī baku, seperti yang berikut:

 Vokal 
Bunyi-bunyi vokal bahasa Hindi, amsing-masing besertakan simbol Devanagari tunggal, tanda diakritik dengan huruf konsonan प (p), sebutan (vokal itu sendiri serta vokal yang menyusuli ) dalam IPA, simbol IAST yang setara dan bunyi yang setara dalam bahasa Melayu (melainkan dinyatakan) adalah seperti beikut:
tengah|The vowel phonemes of Hindi
 HurufTanda diarkitik dengan पSebutanSebutan dengan Persamaan IASTHuraian अपa seperti e dalam enam; lazimnya vokal pendek आपाā seperti a dalam father (bahasa Inggeris); vokal panjang dihasilkan dari belakang mulut इपिi seperti i dalam bimbang; vokal pendek ईपीī seperti i dalam kirim; vokal panjang उपुu seperti u dalam tumpang; vokal pendek ऊपूū seperti u dalam lembu; vokal panjang एपेe seperti e dalam enak; vokal panjang ऐपैai seperi fonem e di atas, tetapi dengan bibir lebih terbuka ओपोo seperti o dalam tolong; vokal panjang औपौau seperti fonem  o di atas, tetapi dengan bibir lebih terbuka

 Nota tambahan bagi vokal 
 Bunyi vokal buka-tengah hadapan tidak berbulat (: seperti fonem ai bahasa Hindi yang lebih pendek) mungkin merupakan alofon bersyarat bagi schwa. Maka, sebutan huruf vokal अ dada dua bentuknya. Apabila bunyi vokal ini diikuti oleh /h/ di tengah perkataan, atau mengelilingi /h/ di tengah perkataan, atau diikuti oleh /h/ di akhir perkataan, berlakunya perubahan alofon padanya menjadi  yang pendek. Dalam kes-kes lain ia menjadi schwa. Maka, perkataan-perkataan शहर, रहना, कह masing-masing disebut sebagai ,  dan  dan bukannya ,  dan . ini juga berlaku dalam kata pinjaman dari bahasa Inggeris, yang mana kadang-kala simbol vokal baru ऍ dipakai (candra: पॅ). cth. "pen": पॅन.
 Bunyi vokal buka belakang berbulat (: seperti o dalam "hot" dalam bahasa Inggerus), tidak wujud langsung dalam bahasa Hindi, melainkan kata pinjamana bahasa Inggeris. Dalam daftar ejaan, simbol baru ऑ (पॉ) direka untuk kes ini. Jika dimasukkan dalam fonologi bahasa Hindi, ini memjadikan vokal fonemik bahasa ini menjadi 11.
 Terdapat vokal tambahan yang dirangkumi dalam huruf Hindi, iaitu:
 ऋ (asalnya dalam bahasa Sanskrit sebagai anggaran retrofleks sukuan berupa vokal), disebut dalam bahasa Hindi moden sebagai , hanya dipakai dalam kata pinjaman bahasa Sanskrit (पृ).
 अं (anusvāra), disebut /əŋ/. Diakritiknya (titik di bahagian atas) digunakan untuk pelbagai tujuan, merangkumi penyengauan vokal, dan pewakilan konsonan-konsonan nasal , , , ,  sebelum satu konsonan seterusnya. Ini menghasilkan ejaan alternatif bagi sesetengah perkataan. Contohnya, perkataan "Hindi" sendiri ada dua ejaan: हिन्दी dan हिंदी.
 अः (visarga), disebut . Hanya digunakan dalam kata pinjaman bahasa Sanskrit (पः).
 Diakritik अँ (candrabindu), tidak tersenarai secara rasmi dalam huruf-huruf, sering ditukar ganti dengan anusvāra untuk menandakan penyengauan vokal (पँ).

Pengguguran schwa pada akhir perkataan Hindi (bagi pinjaman Sanskrit) banyak menyusahkan orang asing yang belajar bahasa ini. Contohnya:

 Perkataan Hindi/Sanskrit  Transliterasi biasa  Sebutan Sanskrit  Sebutan Hindi  sebutan bahasa luar Indiaशिव—satu dewa Shivaवरुण—satu dewa Varunaवेद—suatu catatan Vedaराम—seorang wira Rama atau Rāmaकामसूत्र—panduan cinta Kamasutraअशोक—seorang maahraja Ashoka atau Asoka 

 Konsonan 
Bahasa Hindi mengandungi sistem konsonan yang besar dengan kira-kira 38 fonem berbeza. Bilangan tepat tidak dapat dihasilkan kerana kepelbagaian dialek setempat Hindi menonjolkan perbezaan dalam himpunan konsonannya. Perangkuman konsonan-konsonan asing ke dalam bahasa Hindi baku juga diperdebat. Teras tradisional sistem konsonan yang diwarisi daripada bahasa Sanskrit ini terdiri daripada satu matriks 20 plosif, 5 nasal, dan 8 sonoran/frikatif. sistem ini diisi lagi dengan 5 bunyi yang berasal daripada bahasa Farsi, tetapi sekarang dianggap sebagai bunyi Hindi. Jadual berikut memaparkan fonologi konsonan Hindi. Diingatkan bahawa segala konsonan nasal, kericauan, kibasan, anggaran dan anggaran lateral dalam bahasa Hindi dianggap sebagai konsonan bersuara.

 Bibir Bibir-gigi Gigi Alveolar Retrofleks Post-alveolar/Lelangit Velum Uvula PetiSuara Plosif (biasa)Plosif (beraspirasi)           Afrikat        Nasal       Fricatives        Sibilants       Kibasan   Anggaran    Anggaran lateral 

25 konsonan hentian ini dibahagikan kepada lima kumpulan, yang mana setiap kumpulan ini berkongsi kedudukan lafazan yang sama. Kedudukan-kedudukan tersebut dalam susunan lazimnya ialah: velum, retrofleks, lelangit, gigi, dan bibir. Dalam setiap kedudukan ini, terdapat lima konsonan berbeza, dengan konsonan oral dan satu konsonan nasal. Konsonan oral ini terdiri daripada konsonan bersuara, beraspirasi, kedua-duanya, atau tiadanya sedemikian.

Jadual berikut menunjukkan penyenaraian lazim bagi konsonan-konsonan bahasa Hindi (dalam skrip Devanagari) besertakan persamaannya dalam bahasa Melayu/lain. Setiap konsonan yang ditunjukkan ini dianggap sebagai diikuti vokal neutral schwa (), dan dinamakan dalam jadual sedemikan. Persamaan rumi yang biasanya digunakan untuk mentranskripsi perkataan Hindi dalam transliterasi kasual turut diberi dalam baris kedua.

PlosifBiasaTidak bersuaraKuatTidak bersuaraBiasaBersuaraKuatBersuaraNasalVelumक k; kampungख kh; k yang kuatग g; garamघ gh; g yang kuatङ n; siangLelangitच ch; cerminछ chh; ch yang kuatज j; jamझ jh; j yang kuatञ n; senjaRetrofleksट t; seperti "t" dalam teksi dengan lidah digulung ke belakangठ th; seperti "t" di atas, disebut dengan kuatड d; seperti "d" dalam dalam dengan lidah digulung ke belakangढ dh; seperti "d" di atas, disebut dengan kuatण n; seperti "n" dalam nuri dengan lidah digulung ke belakangApiko-Dentalत t; teksiथ th; t yang kuatद d; dalamध dh; d yang kuatन n; nuri Bibirप p; pusingफ ph; p yang kuatब b; buatभ bh; b yang kuarम m; mana

Bukan plosifLelangitRetrofleksGigi/AlveolarVelum/Peti suaraAnggaranय y; yangर r; rahang; lidah digetarkanल l;lainव v; antara "w" dan "v"Frikatifश sh; syaratष sh; sh yang diretrofleksस s; samaह h; hanya

Selain jadual huruf-huruf Hindi tradisional tadi, terdapat juga tiga gugusan konsonan: क्ष , त्र  dan ज्ञ  (sebutan yang diberi untuk bahasa Hindi). Selain itu, bunyi-bunyi dari bahasa-bahasa lain seperti bahasa Farsi dan Arab ditulis dengan tanda titik (bindu atau nukta) di bawah huruf yang paling hampir serupa bunyinya, namun huruf-huruf tersebut tidak terangkum dalam senarai tradisional. Kebanyakan penutur asli bahasa Hindi tidak menyebut bunyi-bunyi ini (kecuali ), sebaliknya menggantikannya dengan bunyi paling hampir, seperti yang ditunjukkan di kolum ke-4 dalam jadual berikut.

Bunyi tambahanLambangSebutan IPA dan NamaPersamaan dalam bahasa lainSering diganti oleh:क़ plosif uvula tidak bersuaraQur'anख़ frikatif velar tidak bersuarakhidmatग़ frikatif velar bersuaraghazalज़ frikatif alveolar bersuarazooय़ frikatif postalveolar bersuarabonjour (bahasa Perancis)ड़ kibasan retrofleks tidak beraspirasiserupa dengan perkataan bahasa Inggeris butter yang disebut dengan longgarढ़ kibasan retrofleks beraspirasiserupa dengan ड़ tetapi lebih kuatफ़ frikatif bibir-gigi tidak bersuarafaham

ड़  dan ढ़  bukanlah berasal daripada bahasa Farsi/Arab, sebaliknya merupakan variasi alofon bagi konsonan retrofleks bersuara ringkas dalam bahasa Sanskrit.

 Frasa-frasa penting 
Bahasa MelayuHindi (Transliterasi)Hindi (Devanagari)Hindi   हिन्दी Inggeris   अंग्रेज़ी Melayu   मलायYa    हाँ Anda    आप Kamu    तुम Kau    तू Tidak     नहीं Helo    नमस्ते Jumpa lagi  , ,   नमस्ते, अलविदा, ख़ुदा हाफ़िज़Apa khabar?    आप कैसे हैं? Jumpa lagi    फिर मिलेंगे Terima kasih    धन्यवाद Maaf  , (juga Māf Kījiyé)  क्षमा कीजिये (माफ कीजिये)Kenapa?    क्यों? Siapa?    कौन? Apa?    क्या? Bila?    कब? Di mana?    कहाँ? Bagaimana?    कैसे? Berapa?    कितने? Saya tak faham.    मैं समझा नहीं Tolong saya!   मेरी मदद कीजिये / सहायता कीजिये Bolehkah anda berbahasa Inggeris?    क्या आप अंग्रेज़ी बोलते हैं? Pukul berapa? '  समय क्या हुआ? / कितने बजे हैं? Saya tak tahu    मुझे नहीं पता 

 Rujukan 

 Bacaan tambahan 
 Bhatia, Tej K A History of the Hindi Grammatical Tradition. Leiden, Nehterlands & New York, NY : E.J. Brill, 1987. ISBN 90-04-07924-6

 Pautan luar 
 A compilation of Tools and Techniques for Hindi Computing 
 Request free Hindi Fonts and Devanagari Tools CD from Indian Government
 A short introduction to Hindi grammar 
 Hindi Wiktionary
 History and Evolution of Hindi Language  Extended resource compiled by Abhinav Bhatele, with phonological, morphological, and lexical development in Hindi, with many period extracts. (Accessed Mar 16, 2006).
 Ethnologue on Hindi 
 Generator for Hindi typographical filler text
 Hindi Language Resources
 Hindi documents and dictionary 
 International Institute of Information Technologies IIIT , online and downloadable dictionaries cross referenced in English for Hindi, Marathi, Punjabi, Bengali, Kannada, Telugu languages. Includes Classical Hindi Literature, writings of Meera, Suradas, Tulasidas, Premchand, Rahim et cetera.
 Online Itrans  to generate Hindi/Devanagari output.
 Government of India website
 Official Unicode Chart for Hindi (PDF)
 writeKA English-to-Hindi Online Transliterator 
 Website of Microsoft to Provide Solutions for Hindi Language on net
 Windows Indic Script Support 
 How to enable Indic Language Support at OS level 
 Microsoft hindi IME keyboard हिन्दी कीबोर्ड 
 Romanized to Unicode Hindi transliterator 
 Wordanywhere.com Hindi/Telugu/English translator
 Hindi English Dictionary from Webster's Online Dictionary - the Rosetta Edition
 Virtual Hindi Keyboard Freeware

*
Hindi