Dondang sayang

Dondang Sayang ialah sebuah nyanyian mengulit kasih dan sebuah seni tradisional Melayu yang popular dimainkan di Melaka oleh masyarakat Melayu dan Peranakan seperti Baba Nyonya, Cheti dan Portugis. Ia dikenali juga dengan sebuah balada cinta, yang mana lagu-lagu yang digunakan adalah untuk membangkitkan perasaan cinta dan nasihat mengenai topik tertentu seperti cinta dan kebaikan.

Dalam lagu dondang sayang, penyanyi-penyanyi saling bertukar pantun tanpa persediaan dalam gaya yang riang dan kadang-kadang lucu. Nyanyian-nyanyian biasanya diiringi empat orang ahli muzik yang terdiri daripada seorang pemain biola; dua orang pemain rebana (gendang yang di sebelah sahaja dipasang kulit) Melayu; dan seorang pemain tawak (gong kecil). 

Pemain biola biasa merupakan ketua kumpulan ahli muzik. Beliau memainkan peranan utama dalam dondang sayang, dan membekalkan melodi kaunter kepada melodi vokal atau suara. Pemain-pemain muzik boleh saling bertukar alat-alat muzik mereka antara persembahan, tetapi pemain biola jarang berbuat demikian, walaupun dibenarkan. Sehingga lima buah reban boleh digunakan, jika terdapat pemain muzik yang berlebihan. Kadang-kadang, rebana boleh digantikan dengan gendang ataupun kompang. Barisan alat muzik boleh juga ditambahkan dengan akordion.

Muzik dondang sayang adalah perlahan, dan sebuah lagu biasanya terdiri daripada 32 bar, bermula dengan pengenalan biola, diikuti rebana dan kemudiannya gong, dan akhirnya oleh nyanyian pada bar kelima. Gayanya tidak formal dan liriknya biasa terdiri daripada puisi cinta.

Peristilahan
"Dondang Sayang" berasal dari dua kata, iaitu "Dondang" (merujuk kepada nyanyian atau lagu yang didendangkan), dan "Sayang" (merujuk kepada perasaan kasih atau sayang). Gabungan kedua-dua kata ini mencerminkan sifat romantis dan puitis dari seni nyanyian ini.

Pengiktirafan UNESCO
Dondang Sayang menerima pengiktirafan antarabangsa oleh Pertubuhan Pendidikan, Saintifik dan Kebudayaan Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu (UNESCO) yang menyenaraikannya dalam kategori warisan kebudayaan tidak ketara pada 29 November 2018 dalam Konvensyen Melindungi Warisan Budaya Tidak Ketara, Keputusan Jawatankuasa Antarakerajaan: 13.COM 10.B.25.

Nombor fail pencalonan Dondang Sayang sebagai Warisan Budaya Tidak Ketara ialah No. 01410.

 Jenis Dondang Sayang 
Antara jenis Dondang Sayang ialah:

 Dondang Sayang Melaka
 Dondang Sayang Baba Peranakan
 Dondang Sayang Tanjung Penyengat
 Dondang Sayang Pulau Pinang
 Dondang Sayang Mambo (gabungan Dondang Sayang dan tarian Latin)

 Alat Muzik 
Antara alat muzik yang dimainkan sepanjang Dondang Sayang ialah

 Violin
 Gong
 Rebana
 Gendang
 Akordion
 Drum
 Papan nada
 Marakas
 Seruling
 Gambus
 Gitar

 Perbezaan Dondang Sayang dahulu dan kini 
Dondang Sayang zaman dahulu biasanya lebih kepada nyanyian dan pantun, manakala zaman kini menambahkan persembahan tarian (seperti teater).

Wanita juga pada awalnya tidak boleh membuat persembahan secara terbuka dan ada yang berlindung di sebalik pintu agar hanya suara mereka sahaja yang didengari ketika menyanyi dan berbalas pantun. Di samping itu, wanita yang membuat persembahan ketika itu mengenakan pakaian lelaki yang lengkap berbaju berlengan panjang.

 Tokoh 
Antara tokoh Dondang Sayang termasuklah:

 Haji Idriss bin Haji Shariff
 Hairul Asraf bin Abu HussainSani, N. A. S. A., Subki, N. S. M., Kamal, J. I. A., & Jali, J. M. (2024). Menelusuri keunikan sejarah dondang sayang: Tradisi Melayu dan Baba Nyonya. Jurnal Kajian Lisan Malaysia, 2(2), 51 & 57-58. http://doi.org/10.5281/zenodo.10910172
 Datuk Mohd Baharim Sharip 
 Rahim Jantan
 Abas Katan
 Alimah Daud
 Boon Kim Geok atau Baba Boon (peranakan Baba Nyonya)
 Nyonya Tan Abdullah (peranakan Baba Nyonya)
 G. Meenachi (masyarakat Cheti)
 Sundaram Palani Padiachi (masyarakat Cheti)
Busana persembahan
Semasa persembahan Dondang Sayang, pakaian tradisional kaum biasanya dipakai.

Pantun Dondang Sayang
Terdapat banyak lirik pantun Dondang Sayang yang dimainkan, namun rata-rata tema pantun yang dibawa adalah tentang cinta dan kemesraan yang digarapkan dalam suasana spontan yang riang dan kadang kala lucu. Pantun BabaPantun Baba, Dondang Sayang 1931 di petik daripada akhbar The Malay Limited, Johor Bahru,Johor keluaran tahun 1959. merupakan contoh nyanyian irama Dondang Sayang.

(Pantun Baba)

Naday bugis tolak blayar,
   Tengah laot patah kemudi-nya;
Hutang budi dapat di bayer,
   Hutang hati apa ganti-nya.
Tengah laot patah kemudi,
   Layar koyak di pukol angin;
Hutang hati membawak mati,
   Sebagi bola di pukol angin.

Pisang mas bawak blayer,
   Jerok mari dalam kendi;
Hutang budi balas di dunia,
   Hutang hati mengikat diri.

Pisang mas bawak blayer,
   Masak sa-bijik di-atas peti;
Hutang mas boleh di bayer,
   Hutang budi menanggong hati.

Lihat juga
 Baba dan Nyonya
 Muzik Malaysia

Rujukan

Pautan luar

 Halaman berkaitan Dondang sayang Jabatan Kebudayaan dan Kesenian Negara, Malaysia.
 Dondang Sayang.
 Laman web Musical Malaysia
 Koleksi Pantun Dondang Sayang

Kategori:Kebudayaan Melayu
Kategori:Warisan Kebangsaan Objek Warisan Tidak Ketara