Kenya

Republik Kenya adalah sebuah negara di Afrika Timur yang bersempadan dengan Habsyah di utara, Somalia di timur, Tanzania di selatan, Uganda di barat, Sudan Selatan di barat laut serta Lautan Hindi di bahagian tenggara. Negara seluas 580,000 km 2 ini berpenduduk seramai 41 juta orang .Bandar terbesarnya adalah Nairobi, yang juga merupakan ibu kotanya. 

Perlembagaan Kenya yang baru pada 2010 adalah hasil referandum . Kenya terbahagi kepada 47 daerah yang semi autonomi tadbir urus.  Menjelang Ogos 2012, pilihan raya akan diadakan , yang pertama di bawah perlembagaan baru. 

Gunung Kenya adalah gunung tertinggi dan menjadi nama negara tersebut. Istilah Kenya berasal dari bahasa Kikuyu. Kenya terkenal dengan kawasan safari yang luas, indah dan menarik. Antaranya ialah Taman Negara Tsavo, Maasai Mara, Taman Negara Nakuru, dan Taman Negara Aberdares. Tasik Victoria adalah tasik ai tawar yang kedua terbesar di dunia (selepas Tasik Superior di Amerika Syarikat). Tasik ini dimiliki oleh dua negara iaitu Uganda dan Tanzania.

 Sejarah 
Paleontologis telah mencari banyak fosil haiwan prasejarah di Kenya. Di satu laman penggalian fosil, 200 fosil dinosaur Cretaceous dan buaya raksasa telah dijumpai, berasal dari Zaman Mesozoic, kira-kira 200 juta tahun yang lalu. Fosil-fosil tersebut ditemui oleh sebuah pasukan dari Universiti Utah dan National Museum of Kenya pada Julai-Ogos 2004 di Lokitaung Gorge, berhampiran Tasik Turkana.

Berdasarkan penemuan di Tasik Turkana bahawa manusia hominid seperti Homo habilis (1,8 dan 2,5 juta tahun lepas) dan Homo erectus (1.8 juta hingga 350.000 tahun lalu) kemungkinan adalah keturunan terus dari Homo sapiens moden dan mereka tinggal di Kenya pada masa Pleistocene. Pada 1984 sebuah penemuan oleh paleontropologis terkenal Richard Leakey dan Kamoya Kimeu mencari tulang dari kanak-kanak Turkana yang merupakan Homo erectus dari 1.6 juta tahun lalu. Penyelidikan awal mengenal hominid dilakukan oleh Louis Leakey dan Mary Leakey, yang bertanggung jawab untuk penyelidikan arkeologikal awal di Ologesailie dan Bukit Hyrax. Kerja berikutnya dilakukan oleh Glynn Isaac.

Sejarah pra-kolonial

Afrika utara pindah ke Kenya pada sekitar 2000 SM. Peniaga Arab mula mengunjungi kawasan pesisir Kenya pada awal abad pertama. Kerana jarak Kenya yang dekat dengan Semenanjung Arab mengundang penjajahan Arab , dan tempat tinggal bagi orang Arab dan Parsi berkembang di sekitar pesisir pada abad ke-8. Pada awal millenium, suku Nilotic dan Bantu mula masuk ke daerah ini, dan sampai sekarang merupakan tiga perempat daripada penduduk Kenya.
Beberapa abad sebelum penjajahan, Kenya merupakan sebahagian dari kawasan timur Afrika yang digunakan oleh bangsa Arab untuk mencari budak/hamba. Awalnya carian hamba ini berasal dari Arab, namun kemudian juga datang dari Zanzibar (seperti Tippu Tip). Suku Ameru berasal dari budak yang melarikan diri dari tanah Arab sekitar tahun 1700.

Swahili, sebuah bahasa Bantu yang menggunakan banyak kata dari bahasa Arab, berkembang menjadi lingua franca untuk perdagangan di banyak kalangan.

Sejarah kolonial

Orang Portugal merupakan orang Eropah pertama yang menerokai Kenya, Vasco da Gama melawat Mombasa pada 1498. Portugis mengawal bahagian pesisir Kenya bermula dari Malindi sampai Mombasa . Kehadiran kolonial Portugis di Afrika Timur secara rasmi bermula pada 1505, ketika bendera kapal di bawah pimpinan Don Francisco De Almeida mengebom dan merompak Kilwa, sebuah pulau yang terletak di selatan Tanzania. Seterusnya, orang Portugis merompak Mombasa ketika pemimpin bandar menolak untuk membayar cukai. Kemudian Hoja (sekarang dikenali sebagai Ungwana, terletak di muara Sungai Kuala), Barawa, Angoceh, Pulau Pate juga diserang dan bandar-bandar pesisir lain sampai Lautan Hindi barat merupakan syurga bagi kepentingan perdagangan Portugis dan cukai diserahkan kepada Portugis oleh bandar-bandar di sepanjang pesisir.

 Politik dan Kerajaan 
Kenya adalah negara republik demokrasi perwakilan dengan sistem presiden, di mana Presiden Kenya menjadi ketua negara dan ketua kerajaan sekali gus. Negara ini juga memakai sistem multiparti. Kuasa eksekutif dipegang oleh kerajaan, yang juga memegang kuasa perundangan bersama Perhimpunan Kebangsaan . Kekuasaan yudisial tidak dipengaruhi oleh dua kuasa tersebut.

Sejak kemerdekaan, Kenya berjaya menjaga kestabilan negara di tengah-tengah perubahan sistem politik dan krisis-krisis di negara jirannya. Ditambah lagi selepas melaksanakan  sistem demokrasi multi parti, penduduk Kenya boleh menikmati kebebasan yang lebih. Reformasi yang dilaksanakan parlimen pada tahun 1997 menyemak semula beberapa undang-undang yang opresif, diwariskan dari era kolonial dan mengekang kebebasan bercakap dan berkumpul.

Pada Disember 2002, berlaku perubahan dalam kuasa di Kenya. Untuk pertama kalinya diadakan Pilihan raya Kenya 2002 yang terbuka dan demokratik, serta oleh pemerhati antarabangsa undian bebas dan adil. Kekuasaan yang tadinya dipegang satu parti sejak merdeka berpindah ke koalisi-sekutu baru parti politik. Dari pilihan raya tersebut, Mwai Kibaki terpilih menjadi Presiden Kenya.

Pada Disember 2007, Kibaki memenangi Pilihan raya Presiden Kenya 2007 secara kontroversi. Akibatnya rusuhan pecah dan merebak di Kenya. Kemudian pada April 2008, Kibaki mengumumkan kabinet baru yang merupakan campuran antara parti berkuasa dan oposisi di mana pemimpin oposisi Raila Odinga menjadi Perdana Menteri Kenya. Masing-masing parti juga berhak memilih wakil perdana menteri sendiri.

Pilihan raya 2007
Pilihan raya Kenya 2007 diadakan pada 27 Disember 2007. Presiden Kibaki memimpin Parti Perpaduan Negara yang bertanding untuk pemilihan semula menentang parti pembangkang utama, Pergerakan Demokratik Oren (ODM ). Pilihan raya dilihat cacat kerana tidak menepati piawaian antarabangsa. 8% undi diperolehi oleh Pergerakan ODM dipimpin oleh Kalonzo Musyoka .Suruhanjaya Pilihan Raya Kenya menyatakan Odinga mendapat majoriti tipis. Kemudian Kibaki mendahului lawannya dengan margin yang besar selepas undi lewat.Ini membawa kepada bantahan dan Odinga mengisytiharkan dirinya "Presiden" dan memanggil untuk pengiraan semula. 

Protes bertukar kepada keganasan etnik dan merosakkan harta benda, hampir 1,000 orang terbunuh dan hampir 600,000 disesarkan . Pertikaian kerana faktor agihan tanah .Beratus-ratus ribu terpaksa berhijrah. Bekas Setiausaha Agung PBB Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu Kofi Annan berusaha menyelesaikan kebuntuan politik.

Perjanjian 2008

Pada 28 Februari 2008, Presiden Kibaki dan Perdana Menteri Odinga menandatangani perjanjian mengenai pembentukan pakatan kerajaan di mana Odinga akan menjadi Perdana Menteri kedua Kenya. Di bawah perjanjian itu, presiden akan melantik menteri-menteri kabinet dari kedua- dua PNU dan ODM .

Pejabat baru PM akan mempunyai kuasa menyelia fungsi-fungsi Kerajaan .Dunia melihat Kofi Annan dan Kesatuan Afrika  dan Pengerusi Jakaya Kikwete menandatangani perjanjian .Pada 29 Februari 2008, wakil - wakil PNU dan ODM meneliti perjanjian perkongsian kuasa. Ahli parlimen Kenya sebulat suara meluluskan perkongsian kuasa pada 18 Mac 2008, yang bertujuan untuk menyelamatkan negara Kenya. Sejak itu Kenya menjadi negara paling stabil dan makmur di Afrika. 

Grand gabungan
Pada 13 April 2008, Presiden Kibaki menamakan gabungan kabinet 41 Menteri-menteri - termasuk Perdana Menteri dan dua orang timbalan. Mereka mengangkat sumpah di Dewan Negeri di Nairobi pada hari Khamis, 17 April 2008 dengan kehadiran Dr . Kofi Annan dan lain-lain orang kenamaan luar negara.

Perubahan Perlembagaan Kenya dianggap akan menghapuskan kedudukan Perdana Menteri dan mengurangkan kuasa Presiden. Referandum pada 4 Ogos 2010 lebih kepada hal asasi manusia.

 Geografi 
Secara geografi, negara Kenya terletak di pantai timur Afrika. Sebelah utara negara ini dibatasi oleh Sudan dan Ethiopia. Sebelah selatan dibatasi oleh Tanzania. Sebelah timur dibatasi oleh Somalia dan Lautan Hindi. Sebelah barat terhad oleh Uganda dan tasik Victoria.

Secara astromonis, Kenya terletak di antara 4 ° LU - 4 ° LS dan 33 ° BT - 44 ° BT. Luas wilayah negara Kenya adalah 586.646 km².

Kawasan Pentadbiran

Kenya dibahagikan kepada 47 daerah semi-autonomi yang akan diketuai oleh gabenor yang akan dipilih dalam pilihan raya umum yang pertama di bawah perlembagaan baru pada bulan Ogos 2012. Di bawah perlembagaan lama, Kenya terdiri daripada lapan wilayah masing-masing diketuai oleh Pesuruhjaya Wilayah (dilantik oleh presiden). Wilayah-wilayah  telah dibahagikan kepada daerah ( Wilaya ). Terdapat 69 daerah mengikut Bancian 1999 . Daerah kemudiannya dibahagikan kepada 497 bahagian (taarafa). Bahagian-bahagian ini kemudiannya dibahagikan kepada 2427 lokasi (mtaa) dan kemudian 6612 sublokasi (mtaa mdogo). [59] Kota Nairobi menikmati status wilayah pentadbiran penuh. Kerajaan mengawasi pentadbiran daerah dan wilayah-wilayah. Wilayah-wilayah adalah seperti berikut:
 Tengah
 Pantai
 Timur
 Nairobi
 Utara Timur
 Nyanza
 Lembah Rift
 Western

Di bawah Perlembagaan Kenya semasa, pihak berkuasa kerajaan tempatan tidak diiktiraf. Walau bagaimanapun, di bawah perlembagaan lama, tadbir urus tempatan di Kenya telah diamalkan melalui pihak berkuasa tempatan. Banyak pusat bandar tuan rumah bandar, majlis-majlis perbandaran atau bandar. Pihak berkuasa tempatan di kawasan luar bandar yang dikenali sebagai majlis-majlis daerah. Ahli majlis tempatan dipilih oleh pilihan raya sivil, yang diadakan bersama-sama dengan pilihan raya umum.

Kawasan pilihan raya ditentukan oleh Suruhanjaya Sempadan Interim, yang ditubuhkan pada tahun 2010. Terdapat 210 bahagian pilihan raya di Kenya . 

Ekonomi

Ekonomi Kenya banyak bergantung kepada pelancongan, pendidikan yang lebih tinggi dan telekomunikasi, kemarau pertanian, terutamanya ladang teh .Ekonomi Kenya meningkat 7% pada tahun 2007 dan hutang luar negeri berjaya dikurangkan.

Ekonomi terbesar di Afrika timur .Pertumbuhan besar dalam sektor perkhidmatan, didorong oleh perkembangan pesat dalam aktiviti telekomunikasi dan kewangan sejak sedekad yang lalu.Namun sektor pertanian tidak boleh dipercayai yang menggunakan 75 peratus daripada tenaga buruh. Sebahagian besar penduduk sentiasa kebuluran dan banyak bergantung kepada bantuan makanan . Industri dan pembuatan adalah sektor yang paling kecil ,hanya 16 peratus daripada Keluaran Dalam Negara Kasar.

Kenya secara tradisinya merupakan pasaran yang liberal dengan penglibatan kerajaan yang minimum . Kerajaan mengawal industri minyak. Kerajaan cuba mengawal harga tepung jagung, kerosin dan minyak masak. Penswastaan ​​syarikat-syarikat negeri seperti Pos Kenya dan syarikat telekomunikasi iaitu Safaricom.

Sehingga Mei 2010, pengembangan ekonomi dalam pelancongan, telekomunikasi , pengangkutan, pembinaan, dan pemulihan dalam sektor pertanian . Bank Dunia meramalkan pertumbuhan sebanyak 4% pada tahun 2010 dan potensi pertumbuhan 4.9% pada tahun 2011. 

Pada bulan Mac 1996, Presiden Kenya, Tanzania, dan Uganda mendirikan semula Komuniti Afrika Timur (EAC). Objektif EAC ialah menentukan tarif cukai, rejim kastam, pergerakan antara sempadan , dan menambah baik infrastruktur serantau. Pada bulan Mac 2004, tiga negara Afrika Timur menandatangani Perjanjian Kastam Union .
Sektor perkhidmatan berasaskan teknologi yang lebih cekap dan menguntungkan.

Kenya adalah hab Timur dan Afrika Tengah untuk perkhidmatan Kewangan. Nairobi Securities Exchange (NSE) berada di kedudukan ke-4 di Afrika. Sistem perbankan Kenya diselia oleh Bank Negara Kenya (CBK ). Sejak Julai 2004, sistem terdiri daripada 43 bank perdagangan.

Pelancongan

Sektor perkhidmatan Kenya, yang menyumbang kira-kira 63 peratus daripada KDNK, terutama aktiviti pelancongan. Sektor pelancongan bangkit sejak merdeka dan akhir 1980-an menjadi sumber pertukaran wang asing. Pelancong dari Jerman,United Kingdom ke Taman Negara Tsavo (20.808 km persegi) di bahagian tenggara. Sektor lain ialah bunga-bunga, teh dan kopi. Pada tahun 2006 pelancongan menjana AS $ 803 juta, meningkat daripada AS $ 699 juta pada tahun sebelumnya.

Pertanian di Kenya

Pertanian adalah penyumbang kedua terbesar Keluaran Dalam Negara Kasar (KDNK). Tahun 2005, pertanian, termasuk perhutanan dan perikanan, menyumbang kira-kira 24 peratus daripada KDNK.Tanaman teh, kopi ; hasil hortikultur menjadi sumber eksport Kenya . Harga Jagung selalu turun naik kerana faktor cuaca. Pada 2004 seramai 1.8 juta penduduk berhadapan dengan kemarau.Tanaman teh, kopi, sisal, pyrethrum, jagung, dan gandum ditanam di tanah tinggi yang subur. Ternakan lembu meluas di savana separa gersang di utara dan timur . Kelapa , nanas , kacang gajus , kapas , tebu , sisal, dan jagung  ditanam di kawasan  tanah rendah.

Malangnya, negara ini tidak mencapai tahap kecekapan dalam bidang pertanian yang dapat menjamin keselamatan makanan dan penduduk di bawah garis kemiskinan. Sebahagian besar penduduk sentiasa kebuluran dan banyak bergantung kepada bantuan makanan. Rangkaian keretapi tidak mencukupi dan pengangkutan udara yang mahal. Warga Kenya selalu mendapat bantuan daripada Palang Merah .

Industri dan pembuatan
Walaupun Kenya adalah negara perindustrian termaju di Afrika Timur , pembuatan masih menyumbang hanya 14 peratus daripada keluaran dalam negara kasar (KDNK) . Aktiviti perindustrian bertumpu di Nairobi , Mombasa dan Kisumu terutama industri pemprosesan makanan. Terdapat juga pengeluaran simen .Loji penapisan minyak . Jualan pakaian Kenya ke Amerika Syarikat meningkat daripada AS $44 juta kepada AS $270 juta (2006).

Tenaga
Tenaga elektrik Kenya datang dari stesen hidroelektrik di empangan Sungai Tana, Empangan Gorge Turkwel. Loji petroleum terletak di pantai. Kemudahan tenaga geoterma di Olkaria (berhampiran Nairobi). Kenya juga mengimport elektrik dari Uganda.Syarikat KenGen  ditubuhkan pada tahun 1997 di bawah nama Syarikat Kuasa Kenya, mengendalikan penjanaan elektrik. Syarikat Kenya Kuasa dan Lampu (KPLC) adalah hasil penswastaan, mengendalikan penghantaran dan pengagihan bekalan elektrik. Kekurangan tenaga elektrik berlaku secara berkala, apabila berlaku kemarau. Kenya berusaha membina sebuah loji kuasa nuklear menjelang 2017.

Rizab Hidrokarbon masih belum ditemui di wilayah Kenya.Olhe itu Kenya terpaksa mengimport petroleum mentah. 
Syarikat China National Offshore Oil Corporation (CNOOC) telah bekerjasama dengan Afrika Minyak dan Lion Energy Corp untuk menggerudi telaga minyak di blok 9 di utara Kenya. Ia juga mempunyai lesen untuk blok L2, sebuah kawasan pedalaman di  Lembangan Lamu.

Pada awal tahun 2006 Presiden China, Hu Jintao telah menandatangani kontrak cari gali minyak dengan Kenya.
Urus niaga dibenarkan untuk minyak China .Usaha penerokaan dilakukan di sempadan Sudan dan Somalia dan di perairan pantai . Minyak masih belum ditemui lagi.

Demografi

Kenya mempunyai penduduk muda, dengan 73% daripada penduduk yang berumur di bawah 30 tahun. Jumlah penduduk semakin meningkat di kawasan bandar di Kenya dari pelbagai latar belakang etnik. Mereka fasih dalam bahasa ibunda masing-masing dan menggunakan Bahasa Inggeris dan Bahasa Swahili. 

Kumpulan etnik

Etnik Kikuyu 22%, Luhya 14%, Luo 13%, Kalenjin 12%, Kamba 11%, Kisii 6%, Meru 6%, lain di Afrika 15%, bukan Afrika ( Asia , Eropah , Arab dan Jawa ) 1%. 

Agama
Majoriti rakyat Kenya berugama Kristian (83%), dengan 47.7% Protestan dan 23.5% Roman Katolik .Muslim seramai 11.2% dan kepercayaan asal 1.7%.  60 % penganut Islam tinggal di kawasan pantai yang membentuk 50 peratus  penduduk pantai . Kawasan-kawasan barat kebanyakannya beragama Kristian. Terdapat juga penduduk berugama Hindu (kira-kira 50,000) dan Bahai

Kesihatan

Terlalu ramai wanita dan kanak-kanak mati ketika lahir atau dalam tahun pertama kehidupan. Mereka mati sebelum hari jadinya yang kelima.

Wabak penyakit malaria, HIV / AIDS, radang paru-paru, cirit-birit dan malnutrisi menjadi pembunuh kanak-kanak . Dasar kesihatan yang lemah menjadi punca keadaan ini.

Terdapat 3-5 kelahiran setiap wanita secara purata. Jangka hayat dianggarkan di antara 47 dan 55 tahun. Sebilangan besar penduduk positif-HIV .Kematian ibu yang tinggi akibat kecacatan pada kemaluan wanita.

Pendidikan
Sistem pendidikan  di Kenya terdiri daripada pendidikan awal kanak-kanak, rendah, menengah dan kolej. Pendidikan awal kanak-kanak selama 3 tahun, sekolah rendah 8 tahun, menengah 4 dan universiti 4 atau 6 tahun bergantung kepada jenis kursus. Pra sekolah mensasarkan kanak-kanak berumur tiga tahun hingga lima.

Latar belakang Pendidikan
Sistem pendidikan telah diperkenalkan oleh penjajah British. Selepas kemerdekaan Kenya pada 12 Disember 1963,Suruhanjaya Ominde telah dibentuk untuk memperkenalkan pelbagai perubahan bercorak tempatan. Tumpuan pendidikan ialah identiti dan perpaduan, yang merupakan isu-isu kritikal pada masa itu . Kandungan subjek sejarah dan geografi telah digubal bagi mencerminkan perpaduan negara. Antara tahun 1964 dan 1985, sistem 7-4-2-3 telah diguna pakai - iaitu 7 tahun sekolah rendah, 4 tahun menengah rendah, 2 tahun menengah atas, dan 3 tahun universiti. Semua sekolah mempunyai kurikulum yang sama .

Pada tahun 1981, Presiden Parti Bekerja di Universiti Kedua telah ditugaskan untuk merangka dan menubuhkan universiti kedua di Kenya serta reformasi sistem pendidikan menyeluruh. Sistem 7-4 - 2-3 hendaklah ditukar kepada sistem 8-4-4 dan dimulakan pada 1985.Kumpulan terakhir ialah graduan dari Universiti Kenya pada tahun 1992. 

Sistem 8-4-4 dilancarkan pada bulan Januari 1985. Tekanan kepada subjek vokasional bagi membolehkan pelajar tercicir   bekerja sendiri atau untuk mendapat pekerjaan dalam sektor tidak formal.

Pada bulan Januari 2003, Kerajaan Kenya mengumumkan pengenalan pendidikan rendah percuma. Hasilnya, enrolmen sekolah rendah telah meningkat sebanyak kira-kira 70%. Pendaftaran pendidikan menengah dan pengajian tinggi telah tidak meningkat proporsyen kerana pembayaran masih diperlukan untuk kehadiran.

Dalam lapan kelas sekolah rendah Sijil Kenya Peperiksaan Utama (KCPE) diambil. Hasil pemeriksaan ini diperlukan untuk penempatan di sekolah menengah. Dalam empat bentuk sekolah menengah Sijil Kenya Peperiksaan Menengah (KCSE) diambil. Pelajar menduduki peperiksaan dalam lapan mata pelajaran pilihan mereka . Walau bagaimanapun, Bahasa Inggeris, Kiswahili (Bahasa) dan Matematik adalah mata pelajaran wajib.

Pada tahun 2007, kerajaan mengisytiharkan mulai 2008, pendidikan menengah mendapat subsidi kerajaan.

Budaya
Kenya adalah sebuah negara yang pelbagai. Orang Swahili di pantai, gembala komuniti di utara, dan beberapa komuniti yang berbeza di kawasan tengah dan barat . Orang Maasai diminati para pelancong walaupun peratusan kecil penduduk Kenya. Mereka terkenal dengan perhiasan badan atas mereka yang rumit dan barang kemas.
Kenya mempunyai muzik yang luas, televisyen dan tempat kejadian teater.

Kesusasteraan
Ngugi wa Thiong'o adalah penulis Kenya yang terkenal. Bukunya mengisahkan kehidupan di Kenya semasa era penjajahan British. Ia kisah perjuangan Mau Mau ke atas kehidupan warga Kenya .Ia menjadi novel yang paling terkenal di Afrika .

Novel MG Vassanji tahun 2003 oleh Vikram LALL memenangi Hadiah Giller pada tahun 2003. Ia adalah memoir fiksyen warisan Kenya India . Kisah mereka yang terpaksa menyesuaikan diri dengan perubahan iklim politik di Kenya pasca-kolonial.

Muzik
Terdapat pelbagai pelbagai bentuk muzik popular, di samping pelbagai jenis muzik rakyat daripada 40 bahasa etnik.

Gitar adalah instrumen yang paling dominan. Irama gitar sangat kompleks seperti irama Congo cavacha. Muzik Benga popular sejak akhir tahun 1960-an, terutama di sekitar Tasik Victoria . Benga  merujuk kepada jenis muzik pop. bass , gitar dan perkusi adalah instrumen biasa. Zanzibaran taarab music juga popular, seperti hip hop , reggae ,soukous , Zouk , rock and roll , funk dan Europop .

Sukan
Kenya aktif dalam sukan seperti kriket , rali , bola sepak,ragbi dan tinju .Kenya secara konsisten menghasilkan pelari jarak jauh di Sukan Olimpik dan Sukan Komanwel terutamanya dalam 800 m, 1,500 m, 3,000 m lumba kuda berhalang, 5000 m, 10,000 m dan maraton. Atlet Kenya bersaing dengan pelari dari Maghribi dan Ethiopia.Antara atlet itu ialah Catherine Ndereba ,Paul Tergat, dan Ngugi John serta David Rudisha.

 Pautan luar 

Kembali ke daftar negara

Rujukan

*
Kategori:Negara dan wilayah berbahasa Inggeris
Kategori:Republik