Bekak kampung

Bekak kampung, bekak, beka, bikir, bikir angkup, bonglai, bonglai kayu, bolai kayu, bolai, boli, bongloi, boloi, merulai, merlai, merkulai, kulai, molar atau lunang (nama botani: Oroxylum indicum) ialah satu-satunya spesies dalam genus tumbuhan berbunga Oroxylum.

 Peristilahan 
Nama bekak () dan bikir () digunakan di negeri-negeri selatan Perak di Semenanjung Melayu. Nama beka () digunakan di Kelantan dan Pattani. Nama bekak kampung diberikan kerana pokoknya mempunyai dahan-dahan pelepah anak daun seperti bekak gunung tetapi tumbuh di sawah-sawah padi kampung.

Nama bolai () dan bonglai () digunakan di negeri-negeri Perak dan utara Semenanjung Melayu, nama bulai digunakan di Melaka. Nama-nama ini seasal dengan nama wongli dalam bahasa Jawa dan bunglui dalam bahasa Suluk.

 Botani 
Pokok bekak kampung atau kulai tumbuh sederhana besar sehingga ketinggian 20 meter, garis pusat pangkal batangnya 10–40 sentimeter. Ia tumbuh dahan daun yang tidak banyak, sebatang dahan daun berukuran 1–1.13 meter panjang terdiri daripada anak-anak daun lonjong berukuran 6.2–12.5 sm panjang dan 4.3–7.5 sm lebar bertangkai pendek.

Pucuk mudanya berwarna hijau kekuningan dan bertukar hijau tua setelah matang, daun-daunnya rapat dan lebat sampai batang-batang pokok menghasilkan teduhan seperti payung. Semua bahagian batang daun tumbuh dan layu sekaligus, batang-batang daun yang mati terkumpul pada pangkal batang pokok.

 Bunga dan buah 

Bunganya tumbuh pada hujung tangkai-tangkai jambak tandan yang keluar di hujung dahan pokok kelopak setiap kuntumnya keras, berwarna perang atau ungu gelap dengan berukuran 2–4 sm panjang membentuk corong sari. Kuntum-kuntum tersebut mengeluarkan bau yang busuk dan didebungakan kelawar pada waktu malam.

Buah bekak jenis lenggai yang besar, sedikit bengkok dan leper dengan ukuran  panjang dan  lebar. Ia mengandungi banyak biji putih kecil yang sangat nipis dan bersayap.

 Khasiat 
Ia mengandungi air, karbohidrat, tanin, baikalin, glukosa, serat, krisin, alkoloid, kalsium, kalium, zink, zat besi, magnesium, fosforus dan vitamin.

Bonglai dikatakan boleh merawat sakit perut, rematisme, luka yang membawa jangkitan, angin dalam perut atau usus, demam panas, kolera, bengkak sendi, disenteri, sakit kepala, limpa bengkak, sakit gigi, sakit urat, tekanan darah tinggi dan darah bertoksik atau kotor. Ia juga sesuai dijadikan pembuka selera makan dan rawatan ibu selepas bersalin.

 Kegunaan 
Pucuk dan buah muda bekak kampung atau kulai boleh dibuat ulam dengan dicelurkan dahulu sebelum dimakan dengan sambal belacan, budu mahupun cencaluk. Buahnya yang masih muda boleh dibuat kerabu. Daunnya berasa sedikit kelat dan pedas.

 Rujukan 

 Sumber-sumber 





 Pautan luar 
 Profil spesies di Sistem Maklumat Biokepelbagaian Malaysia

Bonglai
Kategori: Bignoniaceae
Kategori: Ulam