Enggang gading

Enggang gading (Rhinoplax vigil), turut dikenali sebagai enggang tebang mentua, ialah spesies enggang dalam keluarga Bucerotidae. Ia ditemui di Semenanjung Tanah Melayu, Sumatera, Borneo, Thailand dan Myanmar. Culanya menyumbang kira-kira 11% daripada beratnya yang berjumlah 3 kg. Tidak seperti enggang lain, cula ini hampir pepejal dan digunakan dalam pertempuran kepala-kepala dalam kalangan jantan. Kepercayaan dalam kalangan Punan Bah mengatakan bahawa seekor enggang gading besar menjaga sungai antara hidup dan mati. 

 Huraian 
kiri|thumb| Borneo Rainforest Lodge - Lembah Danum, Sabah, Malaysia
Bulunya kebanyakan kehitaman, kecuali perut dan kakinya putih dan ekornya putih berjalur hitam berhampiran hujung setiap bulu. Ekornya panjang dan dua bulu ekor tengah jauh lebih panjang daripada yang lain, menjadikan jumlah panjangnya lebih besar daripada mana-mana spesies enggang lain. Panjang badannya ialah , tidak mengira bulu ekor, yang meningkatkan panjangnya  lagi. Seekor jantan mempunyai berat  manakala dua betina berpurata kira-kira . Walaupun kadangkala dianggap sebagai enggang Asia terbesar, berat badannya kelihatan sama dengan enggang papan (dan jauh lebih rendah daripada enggang tanah di Afrika).

Ia mempunyai tompok tekak yang terdedah dan berkedut, biru pucat hingga kehijauan pada betina dan merah pada jantan. Culanya bermula dari pangkal paruh separuh jalan ke hujung, di mana ia berakhir secara tiba-tiba. Cula dan paruh berwarna kuning; rembesan merah kelenjar selisik meliputi sisi dan atas cula dan pangkal paruh, tetapi selalunya meninggalkan hujung hadapan cula dan separuh distal kuning paruh. Tidak seperti enggang lain, culanya adalah pepejal, dan tengkoraknya termasuklah cula dan paruh boleh membentuk 10 peratus daripada beratnya.

 Seruan 
Seruannya ialah satu tubian bunyi siut seperi takur yang kuat dan berselang-seli, kadangkala berdua nada dan lebih daripada dua puluh empat kali bilangannya, yang secara beransur-ansur memecut hingga memuncak dengan tawa seperti gelak.

 Tabiat 
alt=Painting of a helmeted hornbill in flight|kiri|thumb| Lukisan jantan matang, boleh dicam mengikut bentuk culanya dan bahagian tekak yang merah
Ia kebanyakannya memakan buah ara. Ia membiak setahun sekali, menghasilkan seekor anak. Induk dan anak tinggal di dalam rongga pokok yang terlitup selama lima bulan pertama kehidupan anaknya. Jantan berebut wilayah dalam penerbangan, merempuh satu sama lain dengan culanya. Pertemuan sedemikian dipanggil "pertombakan udara". Betina menemani jantan semasa pendekatan dalam pertombakan udara tetapi melencong ke arah bertentangan semasa perlanggaran.

 Status 
Selepas tekanan pemburuan yang berterusan dan kehilangan habitat, statusnya telah diubahkan daripada Hampir Terancam menjadi Terancam Genting dalam Senarai Merah Spesies Terancam IUCN pada tahun 2015. Ia disenaraikan dalam Lampiran I CITES. Menurut kumpulan pemuliharaan TRAFFIC, 2,170 cula telah dirampas hanya dalam tempoh tiga tahun di China dan Indonesia sahaja. Terdapat kurang daripada 100 burung yang tinggal di hutan Thai. Sekurang-kurangnya 546 bahagian enggang, kebanyakannya cula daripada enggang tebang mentua, telah disiarkan untuk dijual di Facebook Thai dalam tempoh lima tahun lalu. Peniaga akan membayar penduduk kampung 5,000-6,000 baht (AS$165–200) untuk kepala seekor enggang. Harga dua kali ganda atau tiga kali ganda di bandar dan meningkat secara eksponen apabila dijual di luar negara.

 Cula gading 
Culanya ialah sumber gading enggang, bahan ukiran yang berharga. Orang asli juga menggunakan bulu ekor tengah untuk menghiasi jubah menari dan hiasan kepala. Menurut sejarah, culanya juga digunakan oleh pengukir di China dan Jepun.

 Rujukan 

 Bacaan lanjut 


  Quoted at  

Kategori:Rhinoplax